BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • lvs cap. 17 pág. 226-237
  • Ná ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Ná ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱
  • Ná ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱
  • Subtema
  • Inka ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ña
  • NÁ NDASANDAKÚYÓ ÑA̱ KÁNDÍXAYÓ NDIÓXI̱
  • CHIKA̱A̱ NDEE̱ ÑA̱ KOÚN IIN NA̱ YIVÍ NA̱ XU̱XA
  • NDAKANIXI̱NÍ XA̱ʼA̱ ÑA̱ NDÁTUYÓ NDAKIʼINYÓ
  • Ná kandíxaníyó ña̱ káʼa̱n Jehová keʼéra chí nu̱únínu
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2022
  • Chika̱a̱ka ndee̱ ña̱ va̱ʼaka koún migo Jehová
    ¿Ndáaña sánáʼa̱ Biblia miíyó?
  • ¿Ndáa mií kivi ndani̱ʼíyó ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ ndátuyó ndakiʼinyó ña̱ va̱ʼa chí nu̱únínu?
    ¡Despertad! 2004
  • “Va̱ása ndakanixi̱níndó táki̱ʼva ndákanixi̱ní na̱ va̱lí”
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2024
Yóʼo va̱xikaña
Ná ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱
lvs cap. 17 pág. 226-237
Ndóona ñuyǐví xa̱á

CAPÍTULO 17

Ná ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱

“Soo ndóʼó, na̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱, ndakundeéndó sákuaʼnundó ña̱ kándíxandó Ndióxi̱, [...] ndakundeéndó kuʼvi̱-inindó kunindó Ndióxi̱” (JUDAS 20, 21).

1, 2. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Ndióxi̱?

NDIʼIYÓ kúni̱yó ndakú kooyó ta kǒo kue̱ʼe̱ kuumiíyó. Ña̱kán xíxi va̱ʼayó, kéʼéyó ejercicio ta ndáayó miíyó. Chíka̱a̱níyó ndee̱ ña̱ kéʼéyó ña̱yóʼo chi kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ʼa miíyó kúúña. Ta saátu xíniñúʼu ndakú kooyó xíʼin inkaka ña̱ʼa.

2 Ni xa̱a̱ chi̱ka̱a̱yó ndee̱ ña̱ sa̱kuaʼayó xa̱ʼa̱ Jehová, soo xíniñúʼu chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ va̱ʼaka kutáʼanyó xíʼinra. Tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Judas xíʼin na̱ xi̱ndoo tiempo saá ña̱ ná kǒo sandákoona ña̱ kuʼvi̱-inina kunina Ndióxi̱, ni̱ka̱ʼa̱ntura xíʼinna ña̱ ná ndakundeéna sákuaʼnuna ña̱ kándíxana Ndióxi̱ (Judas 20, 21). Tá saá, ¿ndáa ki̱ʼva ndasandakúyó ña̱ kándíxayó Ndióxi̱?

NÁ NDASANDAKÚYÓ ÑA̱ KÁNDÍXAYÓ NDIÓXI̱

3-5. a) ¿Ndáaña kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xáʼnda Jehová? b) ¿Ndáaña ndákanixi̱níún xa̱ʼa̱ ley Jehová xíʼin tu̱ʼunra ña̱ táxi yichi̱ nu̱úyó?

3 Xíʼin ndinuʼu-iniún kandíxaún ña̱ keʼún ña̱ káʼa̱n Jehová kúú ña̱ va̱ʼaka. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ná ndakanixi̱níyó ña̱ yo̱ʼvi̱ní ley ña̱ táxi Jehová ndaʼa̱yó ta si̱íníka kooyó tá ná ndaka̱xin miíyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña va̱ása va̱ʼa. Xa̱a̱ tiempo xi̱naʼáví kúúña kúni̱ní ta̱ Ndi̱va̱ʼa ña̱ ná kandíxa na̱ yiví ña̱yóʼo (Génesis 3:1-6). Ta nda̱a̱ tiempo vitin ndákundeékara kéʼéra ña̱yóʼo.

4 ¿Á ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa? ¿Á yo̱ʼvi̱ní chiñu ña̱ xáʼnda Jehová? Va̱ása yo̱ʼvi̱ña. Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼinña ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ʼa. Ndakanixi̱ní ña̱ ku̱a̱ʼún iin parque, ta xítoún ña̱ íyo iin corra ña̱ súkunní ta va̱ása táxiña ya̱ʼún inka xiyo. Sana ndákanixi̱níún: “¿Nda̱chun i̱xava̱ʼana corra yóʼo?”. Saá iin kama xi̱niso̱ʼún ni̱nda̱ʼyi̱ iin tí león ini corra. Vitin kúsi̱í-iniún xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna corra yóʼo, saáchi tá kǒo ña̱yóʼo íyo, sana kaxí tí león yóʼó. Yichi̱ ña̱ táxi Jehová ndaʼa̱yó táki̱ʼva íyo corra yóʼo saá íyoña, ta ta̱ Ndi̱va̱ʼa íyora táki̱ʼva íyo tí león. Ña̱ Biblia káʼa̱nña xíʼinyó: “Ná kuñuʼu káxi-inindó, kiʼin va̱ʼandó kuenta. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱ kǒo kúni̱ xíni ndóʼó, xíkara káva̱nduura miíndó, nda̱a̱ táki̱ʼva íxaa iin tí león tí xíʼi̱ so̱ko chi kúni̱rí kaxírí iinna saá íxaara” (1 Pedro 5:8).

5 Jehová kúni̱ra si̱íní ná kooyó. Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo kúni̱ra sandáʼvi ta̱ Ndi̱va̱ʼa miíyó, táxira ley ndaʼa̱yó xíʼin tu̱ʼunra ña̱ táxi yichi̱ nu̱úyó ta ña̱yóʼo ndáaña miíyó ta chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ si̱íka kooyó (Efesios 6:11). Ta̱ Santiago ni̱ka̱ʼa̱nra: “Soo na̱ xíniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n ley Ndióxi̱ ta kéʼéna ña̱ káʼa̱nña ta kǒo nándósó-inina xa̱ʼa̱ña, si̱íní xa̱a̱na koona” (Santiago 1:25).

6. ¿Ndáaña chindeé miíyó ña̱ kunda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ʼa miíyó kúú ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó?

6 Tá ná keʼéyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó, va̱ʼaníka kooyó saá ta va̱ʼaka kutáʼanyó xíʼinra. Tá kúú tá káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ keʼéyó oración nu̱úra, tá kéʼé ni̱ʼiyó ña̱yóʼo va̱ʼaní chíndeéña miíyó (Mateo 6:5-8; 1 Tesalonicenses 5:17). Saátu kúsi̱íní-iniyó tá kándíxayó ña̱ káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ ndákutáʼanyó ndásakáʼnuyóra ta chíka̱a̱yó ndee̱ táʼanyó, nátúʼunyó xa̱ʼa̱ tu̱ʼunra ta sánáʼa̱yó na̱ yiví ña̱ va̱ʼa kundiku̱nnara (Mateo 28:19, 20; Gálatas 6:2; Hebreos 10:24, 25). Tá ndákanixi̱níyó nda̱saa chíndeé ña̱yóʼo miíyó tá kéʼéyóña, va̱ʼaníka kándíxayóra ta xáa̱yó kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ʼa miíyó kúúña.

7, 8. ¿Ndáaña chindeé miíyó ña̱ kǒo kundi̱ʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kivi kixi nu̱úyó chí nu̱únínu?

7 Sana ndíʼi̱-iniyó xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ kivi kixi nu̱úyó chí nu̱únínu ña̱ yo̱ʼvi̱ní kooña. Soo tá saá ná ndoʼún, ndakaʼán ña̱ mií Jehová kúú ta̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xíʼinyó: “Yi̱ʼi̱, Jehová, kúú Ndióxi̱ miíún, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ sánáʼa̱ yóʼó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa miíún, yi̱ʼi̱ kúú ta̱ káʼa̱n xíʼún ndáa yichi̱ xíniñúʼu ku̱ʼún. Tá ndixa ná kuniso̱ʼún ña̱ káʼi̱n xíʼún. Tasaá va̱ʼaní koún táki̱ʼva íyo iin yu̱ta, ta ña̱ nda̱kú keʼún kooña táki̱ʼva íyo tá mar” (Isaías 48:17, 18).

Ola tá mar

8 Tá xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n Jehová, va̱ʼaní xa̱a̱yó kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yuta̱ chi táyóʼo ndiʼi yichi̱ xínura ku̱a̱ʼa̱nra, ta ña̱ nda̱kú kéʼéyó xa̱a̱ña kooña táki̱ʼva íyo tá mar. Nda̱a̱ ndáakaña ná ndoʼoyó kiviva koo nda̱kú-iniyó xíʼin Jehová. Ña̱ Biblia káʼa̱nña xíʼinyó: “Ndaʼa̱ Jehová sandákoún ña̱ sándi̱ʼi̱-iniún, ta miíra chindeé yóʼó. Chi va̱ása sándakoora na̱ xíniso̱ʼo ña̱ káʼa̱nra” (Salmo 55:22).

CHIKA̱A̱ NDEE̱ ÑA̱ KOÚN IIN NA̱ YIVÍ NA̱ XU̱XA

9, 10. ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ kooyó iin na̱ yiví na̱ xu̱xa?

9 Tá ná xa̱ún va̱ʼaka kutáʼún xíʼin Jehová, xa̱ún koún iin na̱ yiví xu̱xa (Hebreos 6:1). ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱ kooyó iin na̱ yiví na̱ xu̱xa?

10 Va̱ása xáa̱yó kúúyó na̱ yiví xu̱xa xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼá ku̱i̱ya̱yó. Chi ña̱ xa̱a̱yó kuuyó na̱ xu̱xa kúni̱ kachiña Jehová kúú ta̱ va̱ʼaníka kítáʼanyó xíʼin ta ndákanixi̱níyó táki̱ʼva ndákanixi̱ní miíra (Juan 4:23). Ta̱ Pablo ka̱chira: “Saáchi na̱ kéʼé ña̱ kútóo ku̱ñuna ndákanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱ kútóo ku̱ñuna, soo na̱ ndákanixi̱ní xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ espíritu, kéʼéna ña̱ʼa ña̱ espíritu” (Romanos 8:5). Iin na̱ hermano na̱ ndixa xu̱xa xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱ va̱ása ndákanixi̱nína ña̱ ndáyáʼvika kúú ña̱ kaka si̱ína á ña̱ koo ña̱ʼa kúíkana. Ña̱ ndíʼi̱ka-inina xa̱ʼa̱ kúú ña̱ kachíñuna nu̱ú Jehová ta vií íyo ña̱ ndáka̱xinna kéʼéna (Proverbios 27:11; kaʼvi Santiago 1:2, 3). Va̱ása táxina ña̱ sáxi̱nu̱ inkana inina ña̱ keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa, chi xíni̱na ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta xa̱a̱ chi̱ka̱a̱-inina keʼéna ña̱yóʼo.

11, 12. a) ¿Ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Pablo xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ xu̱xa? b) ¿Ndáa ejemplo chíndeé miíyó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa kooyó na̱ yiví na̱ xu̱xa?

11 Ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kooyó na̱ yiví na̱ xu̱xa xíniñúʼu chika̱a̱níyó ndee̱. Ta̱ apóstol Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra: “Soo ña̱ʼa ña̱ téʼe kúú ña̱ xíxi na̱ yiví na̱ xu̱xa ta na̱yóʼo kúú na̱ xa̱a̱ táku̱-ini ta sa̱kuaʼana ndakunina ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña va̱ása va̱ʼa” (Hebreos 5:14). Tá káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ xa̱a̱ “sa̱kuaʼa” sana sándakaʼánña miíyó xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼé iin na̱ yiví na̱ xíni̱ kunu.

12 Kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ iinna kuuna iin na̱ yiví na̱ xíni̱ va̱ʼa kunu, xíniñúʼu kuniñúʼuna ku̱a̱ʼá tiempona xíʼin ndee̱na ña̱ sakuaʼana keʼéna ña̱yóʼo. Nda̱a̱ ni iinna kǒo kákuna ta xa̱a̱ xíni̱na kununa. Tá kákuyó ni va̱ása xíni̱yó kuniñúʼu viíyó ndaʼa̱yó ni xa̱ʼa̱yó. Soo tá yáʼa tiempo sákuaʼayó tiinyó ña̱ʼa á kakayó. Ta iin na̱ yiví na̱ sákuaʼa va̱ʼa nda̱a̱ kivi xa̱a̱na kuuna iin na̱ xíni va̱ʼa kunu. Ta saátu íyo ña̱yóʼo, xíniñúʼu kuniñúʼuyó tiempoyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kuuyó iin na̱ yiví xu̱xa xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱.

13. ¿Ndáaña chindeé miíyó ña̱ ndakanixi̱níyó táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová?

13 Nu̱ú libro yóʼo xa̱a̱ sa̱kuaʼayó ndakanixi̱níyó táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová. Xa̱a̱ sa̱kuaʼayó kuʼvi̱-iniyó kuniyó ley ña̱ táxira ndaʼa̱yó ta ndáyáʼviníña nu̱úyó. Tá ndáka̱xinyó iin ña̱ keʼéyó ndáka̱tu̱ʼunyó miíyó: “¿Ndáaña káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱ ndaka̱xii̱n keʼíi̱? ¿Nda̱saa kivi keʼíi̱ ña̱ káʼa̱n ña̱yóʼo? ¿Ndáaña kúni̱ Jehová keʼíi̱?” (kaʼvi Proverbios 3:5, 6; Santiago 1:5).

14. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndasandakúkayó ña̱ kándíxayó Ndióxi̱?

14 Ña̱ ndasandakúkayó ña̱ kándíxayó Jehová ndiʼi yichi̱ xíniñúʼu keʼéyóña. Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xíxiyó chi táxiña ndeé ndaʼa̱yó, saátu íyo ña̱ sákuaʼayó xa̱ʼa̱ Jehová, chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ndundakúka ña̱ kándíxayóra. Tá ki̱xáʼayó káʼviyó Biblia sa̱kuaʼayó sava ña̱ʼa xa̱ʼa̱ra xíʼin xa̱ʼa̱ chiñu ña̱ xáʼndara. Soo tá yáʼa tiempo ku̱a̱ʼa̱nña xíniñúʼu sakuaʼayó ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa ña̱ ndíchi xa̱ʼa̱ra. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Pablo xa̱ʼa̱ tá ka̱chira “ña̱ʼa ña̱ téʼe kúú ña̱ xíxi na̱ yiví na̱ xu̱xa”. Tá ná keʼéyó ñá sákuaʼayó, xa̱a̱yó ndíchika kooyó. Ña̱ Biblia káchiña: “Ña̱ ndíchi kúú ña̱ ndáyáʼvika” (Proverbios 4:5-7; 1 Pedro 2:2).

15. ¿Nda̱chun xíniñúʼu kuʼvi̱-iniyó kuniyó Jehová xíʼin na̱ ñaniyó á ku̱ʼvayó?

15 Iin na̱ yiví na̱ ndakú na̱ kǒo kue̱ʼe̱ kúúmií, kúnda̱a̱-inina ña̱ xíniñúʼu ndakundeéna kundaana miína ña̱ va̱ʼa kǒo kue̱ʼe̱ kiʼin-ñaʼá. Saátu íyo ña̱yóʼo, iin na̱ hermano na̱ xu̱xa xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱ kúnda̱a̱-inina ña̱ xíniñúʼu ndakundeéna chika̱a̱na ndee̱ ña̱ kutáʼan va̱ʼana xíʼin Jehová. Ta̱ Pablo ka̱chira: “Kotondosóndó miíndó á ndixa kándíxandó Ndióxi̱, na̱ʼa̱ndó ndáa ki̱ʼva íyondó” (2 Corintios 13:5). Soo su̱ví kuití ña̱ kándíxayó Ndióxi̱ kúú ña̱ xíniñúʼu ndakú koo, saátu xíniñúʼu ndakundeéyó kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó Jehová xíʼin na̱ ñaniyó á ku̱ʼvayó. Ta̱ Pablo ka̱chira: “Ni ku̱a̱ʼání ná koo ña̱ xíni̱i̱, ni ná kandíxanívai̱ Ndióxi̱ ña̱ kivi ka̱ʼi̱n xíʼin iin yuku̱ ña̱ nasa̱maña inka xiyo, soo tá kǒo kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ inkana va̱ása ndáyáʼvii̱” (1 Corintios 13:1-3).

NDAKANIXI̱NÍ XA̱ʼA̱ ÑA̱ NDÁTUYÓ NDAKIʼINYÓ

16. ¿Ndáaña kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱?

16 Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ná ndakanixi̱níyó ña̱ ni iin yichi̱ kǒo kuchiñuyó sáxi̱nuyó ña̱ kúni̱ Jehová. Kúni̱ra ná ndakava-iniyó ta ná ndakanixi̱níyó ña̱ tu̱ndóʼo ña̱ íyo nu̱úyó va̱ása ndiʼi miívíña. Kǒo kúni̱ra ña̱ ná kundaa-iniyó na̱ hermano ni ña̱ si̱í kooyó (Efesios 2:2). Chi kúnda̱a̱-inira tá ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo va̱ása si̱í kooyó ta ni va̱ása kutáʼankayó xíʼin Jehová. Soo Jehová íyo iin ña̱ táxira ndaʼa̱yó ña̱ kivi chindeé miíyó ña̱ kǒo ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ña̱ táxira ndaʼa̱yó kúú ña̱ ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu.

17. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó?

17 Nu̱ú 1 Tesalonicenses 5:8, ña̱ Biblia káʼa̱nña táki̱ʼva íyo iin casco ña̱ xi̱ndaa xi̱ní na̱ soldado, saá íyo ña̱ “kandíxaníyó ña̱ʼa ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó”. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó, chíndeéña miíyó ña̱ kǒo kundi̱ʼi̱ní-iniyó á ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ inka ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa.

18, 19. ¿Ndáa ki̱ʼva chi̱ndeéña ta̱ Jesús ña̱ nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinra chí nu̱únínu?

18 Ña̱ chi̱ndeétáʼanní xíʼin ta̱ Jesús kúú ña̱ nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinra chí nu̱únínu. Ta mií ki̱vi̱ ña̱ kuvira ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ni̱ya̱ʼara nu̱ú. Iin ta̱ migora ni̱xi̱kóñaʼá, inkara ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ra ña̱ va̱ása xíni̱rara ta inkakana sa̱ndákoonara ta xi̱nuna ku̱a̱ʼa̱nna. Mií na̱ yiví na̱ ñuura ndu̱una contra xíʼinra ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ ná kundi̱va̱ʼana xíʼinra nda̱a̱ kaʼnínara. ¿Ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼin ta̱ Jesús ña̱ ni̱xi̱yo ndakú-inira xíʼin ndiʼi ña̱yóʼo? Ña̱ Biblia káʼa̱nña: “Xa̱ʼa̱ ña̱ na̱kunda̱a̱-inira ndáaña ndakiʼinra chí nu̱únínu ni̱kusi̱í-inira ta ndakú ni̱xi̱yo inira ni ni̱xo̱ʼvi̱nívara, ta vitin íyora chí ndaʼa̱ kúaʼa nu̱ú xáʼndachíñu Ndióxi̱” (Hebreos 12:2).

19 Ta̱ Jesús xi̱kunda̱a̱-inira tá ná koo nda̱kú-inira, ndasakáʼnura yivára ta na̱ʼa̱ra ta̱ vatá kúú ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ndakanixi̱níra xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo xi̱kusi̱íní-inira. Xi̱kunda̱a̱tu-inira ña̱ si̱lóʼo ndikóra nu̱ú yivára, ta ña̱yóʼo chi̱ndeétáʼanníña xíʼinra ña̱ ndakú ni̱xi̱yo inira. Xíniñúʼu kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús ta ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó. Ña̱yóʼo chindeéña miíyó ña̱ va̱ʼa kundeé-iniyó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ná kixi nu̱úyó.

20. ¿Ndáaña kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kǒo ndakava-iniyó?

20 Jehová kíʼinra kuenta ña̱ kándíxaníúnra ta saátu ña̱ íxandakúní-iniún nu̱ú ña̱ yáʼún nu̱ú (Isaías 30:18; kaʼvi Malaquías 3:10). Ña̱ Biblia káchiña: “Ta̱yóʼo taxira ña̱ kúni̱ún ndaʼún” (Salmo 37:4). Ña̱kán va̱ása sandákoún ña̱ ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ taxi Ndióxi̱ ndaʼún chí nu̱únínu. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúni̱ra ña̱ ná ndakanixi̱níún ña̱ ni iin ki̱vi̱ va̱ása xi̱nu ña̱ káʼa̱n Jehová. Soo va̱ása taxiún ki̱ʼvi ña̱yóʼo xi̱níún. Tá xa̱a̱ ki̱xáʼa xítoún ña̱ va̱ása kándíxakaún ña̱ káʼa̱n Jehová, ka̱ʼa̱n xíʼinra ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼún. Ndakaʼán ña̱ káʼa̱n Filipenses 4:6, 7: “Kǒo kundi̱ʼi̱-inindó xa̱ʼa̱ ni iin ña̱ʼa, ndiʼiña ka̱ʼa̱nndó xa̱ʼa̱ xíʼin Ndióxi̱, ta taxindó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra ta ka̱ʼa̱nndó xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱ndó; tasaá Ndióxi̱ taxira ña̱ táxin koo inindó ña̱ káʼnuka nu̱úka ña̱ ndákanixi̱ní inkana, ta ña̱yóʼo kundaaña níma̱ndó ta saátu ña̱ ndákanixi̱níndó, ta xa̱ʼa̱ ta̱ Cristo Jesús taxira ña̱yóʼo ndaʼa̱ndó”.

21, 22. a) ¿Ndáa ki̱ʼva koo ña̱ kutakuyó nu̱ú ñuyǐví xa̱á? b) ¿Ndáaña chíka̱a̱-iniún keʼún?

21 Ndiʼi ki̱vi̱ ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ livi ña̱ ndátuyó ndakiʼinyó chí nu̱únínu. Si̱lóʼo kúma̱ní ta ndiʼiyó ndasakáʼnuyó Jehová (Revelación [Apocalipsis] 7:9, 14). Ndakanixi̱ní ndáa ki̱ʼva koo ña̱ kutakuyó ti̱xin ñuyǐví xa̱á. Ni loʼo kǒo kítáʼanña xíʼin ña̱ ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱, va̱ʼaníka kooña. Ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa kǒokana koo, ni tu̱ndóʼo kǒokaña koo. Kǒoka kue̱ʼe̱ koo ni kǒoka na̱ kuvi. Ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ ndako̱oyó va̱ʼakaví kuniyó ta kusi̱íkaví-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ tákuyó. Inkáchi kachíñu ndiʼiyó ña̱ ndasaliviyó nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ndiʼiyó koo veʼe ta kooní ña̱ va̱ʼa kuxuyó. Kǒo na̱ yiví ndi̱va̱ʼa-ini koo, ndiʼina va̱ʼaní koo inina xíʼin táʼanna. Tá ná ya̱ʼa tiempo ndiʼi na̱ yiví xa̱a̱na nduuna se̱ʼe Ndióxi̱ (Romanos 8:21).

Ndóona ñuyǐví xa̱á

22 Jehová kúni̱ra koora migoún. Ña̱kán chika̱a̱níún ndee̱ ña̱ kuniso̱ʼún ña̱ káʼa̱nra, ta ndiʼi ki̱vi̱ ndasandakúkaún ña̱ kándíxaúnra. Ndiʼiyó ni iin ki̱vi̱ ná kǒo sandákooyó ña̱ kuʼvi̱-iniyó kuniyó Ndióxi̱ (Judas 21).

TU̱ʼUN ÑA̱ TÁXI YICHI̱ NU̱ÚYÓ

1 NÁ NDASANDAKÚYÓ ÑA̱ KÁNDÍXAYÓ NDIÓXI̱

“Soo ndóʼó, na̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱, ndakundeéndó sákuaʼnundó ña̱ kándíxandó Ndióxi̱, [...] ndakundeéndó kuʼvi̱-inindó kunindó Ndióxi̱” (Judas 20, 21).

¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ndasandakúyó ña̱ kándíxayó Ndióxi̱?

  • Efesios 6:11; Santiago 1:25; 1 Pedro 5:8

    Ná ndakanixi̱níyó ña̱ ku̱a̱ʼá ña̱ va̱ʼa ndákiʼinyó tá kéʼéyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó, ta nda̱a̱ va̱ʼaka tákuyó.

  • Mateo 28:19, 20; 1 Tesalonicenses 5:17; Hebreos 10:24, 25

    Xíniñúʼu ndiʼi yichi̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová, saátu ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ra xíʼin inkana ta ndakutáʼanyó ti̱xin reunión xíʼin na̱ ñaniyó xíʼin ku̱ʼvayó.

  • Salmo 55:22; Isaías 48:17, 18

    Jehová nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása sandákoora yóʼó. Tá ná keʼún ña̱ káʼa̱nra va̱ʼaní koún.

2 KÚNI̱YÓ KOOYÓ NA̱ YIVÍ NA̱ XU̱XA XÍʼIN TU̱ʼUN NDIÓXI̱

“Ná kuaʼnukayó xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱” (Hebreos 6:1).

¿Ndáaña xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kooyó na̱ yiví xu̱xa xíʼin tu̱ʼun Ndióxi̱?

  • Romanos 8:5; Hebreos 5:14

    Iin na̱ yiví na̱ xu̱xa ndákanixi̱nína táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová ta vií íyo ña̱ ndáka̱xinna kéʼéna. Ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó kooyó na̱ yiví xu̱xa xíniñúʼu taváyó tiempoyó ta chika̱a̱yó ndee̱.

  • Proverbios 27:11; Santiago 1:2, 3

    Tá yáʼún nu̱ú tu̱ndóʼo ndakanixi̱ní xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ña̱ chindeéña yóʼó ña̱ kandíxaún Ndióxi̱ ta na̱ʼún ña̱ kúʼvi̱-iniún xíniúnra.

  • Proverbios 3:5, 6; Santiago 1:5

    Tá ndaka̱xiún ña̱ keʼún ndakanixi̱ní ndáaña kúni̱ Jehová keʼún ta ka̱ʼa̱n xíʼinra ná chindeétáʼanra xíʼún.

  • 2 Corintios 13:5

    Sakuaʼaka xa̱ʼa̱ Jehová ta ndasandakún ña̱ kítáʼún xíʼinra.

3 NDA̱KANIXI̱NÍ XA̱ʼA̱ ÑA̱ KÁʼA̱N NDIÓXI̱ TAXIRA NDAʼA̱YÓ

“Ná kandíxayó ña̱ʼa ña̱ káʼa̱nra taxira ndaʼa̱yó ña̱ íyo táki̱ʼva íyo iin casco” (1 Tesalonicenses 5:8).

¿Ndáa ki̱ʼva chíndeéña miíyó ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinyó chí nu̱únínu?

  • Hebreos 12:2

    Ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinyó chí nu̱únínu táxiña ndee̱ ndaʼa̱yó. Ndakanixi̱ní ndáa ki̱ʼva chi̱ndeéña ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa ni̱xi̱yo ndakú-inira nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼara nu̱ú.

  • Filipenses 4:6, 7

    Ña̱ va̱ása va̱ʼa ndákanixi̱níyó xíʼin ña̱ xíka-iniyó íxavitáña ña̱ kándíxayó Ndióxi̱. Tá xa̱a̱ ki̱xáʼa xítoún ña̱ va̱ása kándíxakaún ña̱ káʼa̱n Jehová, ka̱ʼa̱n xíʼinra ña̱ ná chindeétáʼanra xíʼún. Ta̱yóʼo kivi chindeéra yóʼó ña̱ va̱ʼa ndakú koo iniún ta kǒo ña̱ sandi̱ʼi̱-iniún.

  • Malaquías 3:10; Romanos 8:21

    Ndiʼi ki̱vi̱ ndakanixi̱níún xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ livi ña̱ ndátuyó ndakiʼinyó chí nu̱únínu. Ñuyǐví xa̱á ni loʼo kǒo kítáʼanña xíʼin ña̱ ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱, va̱ʼaníka koo ña̱kán.

  • Salmo 37:4; Judas 21

    Jehová kúni̱ra koora migoún mií ta̱ va̱ʼaní kutáʼún xíʼin. Chika̱a̱níún ndee̱ ña̱ kuniso̱ʼún ña̱ káʼa̱nra, ta ndiʼi ki̱vi̱ ndasandakúkaún ña̱ kándíxaúnra.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana