ÑA̱ NÁTÚʼUN XA̱ʼA̱
Ña̱ kúʼvi̱-inii̱ xínii̱ Jehová chíndeétáʼanníña xíʼi̱n
TÁ JUNIO ña̱ ku̱i̱ya̱ 1970 chi̱ka̱a̱na yi̱ʼi̱ iin hospital, chí Pensilvania (Estados Unidos). Ta 20 ku̱i̱ya̱ xi̱kuumiíi̱ ta xi̱kui̱ soldado ta ndeékavíndóʼi̱. Tá xa̱a̱ yáʼa media hora ta̱ enfermero xítora presión ña̱ kúúmiíi̱ chi va̱xinuuña saá, tá ndíʼi yáʼa tuku media hora tuku xítoraña. Ta̱ enfermero yóʼo loʼova ku̱i̱ya̱ kánuura nu̱úi̱, ta náʼa̱ ña̱ yíʼviníra. Ña̱kán ni̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱nra: “¿Á nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kuniún kuvi iin na̱ yiví?”. Iin ku̱yaa nu̱úra ta nda̱kuiinra yuʼíi̱: “Nda̱a̱ ni iin yichi̱ ta̱ʼán kunii̱ kuvina”.
Va̱ása xíni̱vína á ka̱kui̱ á kuvii̱. ¿Ndáaña ku̱u, nda̱chun kúú ña̱ chi̱ka̱a̱na yi̱ʼi̱ hospital kán? Taxindó ná natúʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼi̱.
ÑA̱ NDO̱ʼI̱ TÁ SA̱KÁN NI̱XA̱I̱ NU̱Ú ÍYO GUERRA
Yi̱ʼi̱ xi̱chindeétáʼi̱n xíʼin iin ta̱ doctor ta̱ xi̱keʼé operación xíʼin na̱ yiví ta tiempo saá ki̱ʼin kue̱ʼe̱ yi̱ʼi̱. Xi̱kutóoníi̱ chindeétáʼi̱n xíʼin na̱ ndeéndóʼo ta saátu xíʼin na̱ tu̱kue̱ʼe̱. Xi̱kuni̱i̱ xa̱i̱ koi̱ iin doctor ta̱ kéʼé operación xíʼin na̱ yiví. Ni̱xa̱i̱ chí ñuu Vietnam tá yo̱o̱ julio ña̱ ku̱i̱ya̱ 1969. Xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kán ni̱xa̱i̱ ñuu kán ta̱xina iin semana ndaʼíi̱ ña̱ va̱ʼa kai̱n chi niʼníní ta xa̱a̱ síín hora kúúmiína.
Tándi̱ʼi, ni̱xa̱i̱ ka̱chíñui̱ iin hospital nu̱ú kéʼéna operación xíʼin na̱ yiví chí Dong Tam, ña̱ kíndo̱o chí nu̱ú íyo yu̱ta tá naní Mekong. Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ki̱xaa̱ ku̱a̱ʼá helicóptero nu̱ú ñúʼu na̱ yiví na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xíʼin na̱ tu̱kue̱ʼe̱. Xi̱kutóoníi̱ chindeétáʼi̱n xíʼin na̱ ñui̱ ta xi̱kutóoní kachíñui̱, ña̱kán ndi̱ku̱n kama ki̱xáʼa chíndeétáʼi̱n xíʼinna. Xi̱chika̱a̱ndi̱na ini iin veʼe loʼo nu̱ú íyo aire acondicionado ña̱ i̱xava̱ʼandi̱ xa̱ʼa̱na ña̱ va̱ʼa keʼéndi̱ operación xíʼinna. Xa̱ʼa̱ ña̱ loʼoní lugar kán, ta̱ kéʼé operación, ta̱ chíka̱a̱ anestecia xíʼin inka u̱vi̱ na̱ enfermero ni va̱ása ndíka̱ kakana soo kamakaví kéʼéna chiñuna, chí kúni̱na sakǎkuna ndiʼi na̱ tu̱kue̱ʼe̱ kán. Ta xi̱nii̱ ña̱ ñúʼu bolsa náʼnu ña̱ color ndáa ini tú helicóptero ta kǒona sánuuña ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ ini bolsa kán ñúʼu ku̱ñu na̱ soldado na̱ ni̱xa̱ʼa̱n nu̱ú ku̱a̱chi ña̱ cha̱chi válí. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndo̱ʼi̱ tá sa̱kán ni̱xa̱i̱ nu̱ú íyo guerra.
KI̱XÁʼÍI̱ KÚNI̱I̱ KUNDA̱A̱KA-INI XA̱ʼA̱ NDIÓXI̱
Loʼonívai̱ tá xi̱niso̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ yichi̱ nu̱ú
Ña̱ yichi̱ nu̱ú ña̱ na̱túʼun na̱ testigo Jehová xíʼi̱n ku̱uña tá kúma̱níka loʼo yo̱o̱ ña̱ ku̱ʼi̱n guerra. Siʼíi̱ ka̱ʼviñá iin tiempo xíʼin na̱ testigo Jehová, soo va̱ása níxa̱a̱ñá ndakuchiñá. Xi̱kutóoní kuniso̱ʼi̱ ña̱ xi̱natúʼunna xíʼinñá. Iin yichi̱ ni̱ya̱ʼandi̱ chí nu̱ú íyo iin veʼe nu̱ú ndákutáʼan na̱ testigo Jehová, ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱n yivá ndáʼvii̱: “¿Ndáa veʼe kúú ña̱yóʼo?”. Ta̱yóʼo nda̱kuiinra yuʼíi̱: “Nda̱a̱ ni iin yichi̱ va̱ása kuyatiún nu̱ú na̱ yiví yóʼo”. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱níi̱ xi̱xinii̱ra ta xi̱ndaaní-inii̱ra, ke̱ʼíi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ta kǒo nínatúʼunkai̱ xíʼin na̱ testigo Jehová.
Tá xa̱a̱ ndi̱kói̱ ña̱ ni̱xa̱ʼi̱n chí Vietnam, ki̱xáʼíi̱ kúni̱i̱ kunda̱a̱ka-inii̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Xi̱ndakaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ña̱ʼa ña̱ kininí ku̱u ñuu kán. Ña̱ xi̱tuvi yi̱ʼi̱ kúúña nda̱a̱ ni iin na̱ yiví va̱ása níxindi̱ʼi̱-inina xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u chí ñuu kán. Xi̱xiniso̱ʼi̱ ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ na̱ soldado na̱ Estados Unidos ña̱ xi̱xaʼnína na̱ va̱lí na̱ íyo chí Vietnam. Ndákaʼíi̱n ña̱ ni̱xi̱yo sava na̱ yiví na̱ xi̱kuni̱ ku̱a̱chi xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xaʼní na̱ soldado na̱ lée válí.
Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuni̱níi̱ sakúaʼi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ki̱xáʼíi̱ xáʼi̱n ku̱a̱ʼá veʼe-ñu̱ʼu, soo kǒo níxi̱kutói̱ ña̱ xi̱xinii̱ xi̱keʼé na̱ veʼe-ñuú. Tándi̱ʼi ni̱xa̱ʼi̱n veʼe nu̱ú ndákutáʼan na̱ testigo Jehová ña̱ kíndo̱o chí Delray Beach (Florida). Ndákaʼíi̱n ña̱ yichi̱ nu̱ú ni̱xa̱ʼi̱n reunión kúúña iin ki̱vi̱ domingo yo̱o̱ febrero ña̱ ku̱i̱ya̱ 1971.
Tá xa̱a̱ ni̱xa̱i̱ si̱lóʼo kúma̱ní ndiʼi discurso kán, ña̱kán ki̱ndoi̱ estudio ña̱ La Atalaya kuití. Kǒo ndákaʼíi̱n ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱, soo nda̱a̱ ni iin yichi̱ kǒo nandósó-inii̱ xa̱ʼa̱ na̱ va̱lí na̱ xi̱nandukú texto nu̱ú Biblia ña̱ xi̱kuumiína. Xi̱ndakanda̱kaví-inii̱, ña̱kán ña̱ xi̱keʼíi̱ kúúña, xi̱xiniso̱ʼo kuitíi̱ ta xi̱xitoi̱ ña̱ xi̱keʼéna. Tá xa̱a̱ ku̱nu̱mí ku̱ʼi̱n, iin ta̱ hermano ta̱ kúúmií ki̱ʼva 80 ku̱i̱ya̱, kuyatinra nu̱úi̱. Ta̱yóʼo xi̱naníra Jim Gardner. Níʼira iin libro ña̱ naní La verdad que lleva a vida eterna ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “¿Á kúni̱ún libro yóʼo?”. Ta ki̱ndoondi̱ ña̱ nda̱kutáʼanndi̱ inka jueves xi̱ta̱a̱n ña̱ va̱ʼa kaʼvindi̱ libro yóʼo.
Xi̱kachíñui̱ iin hospital ña̱ urgencia chí ñuu Boca Ratón (Florida). Tá domingo ña̱ ni̱xa̱ʼi̱n reunión, ñuú ki̱vi̱ saá xi̱xiniñúʼu kachíñui̱. Xi̱kiʼvii̱ ka̱a u̱xu̱ iin ñuú ta xi̱kitai̱ ka̱a u̱xa̱ xi̱ta̱a̱n. Xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo ku̱a̱ʼání chiñu níxi̱yo nu̱úi̱, ki̱xáʼíi̱ káʼvii̱ libro ña̱ ta̱xi ta̱ hermano kán ndaʼíi̱. Iin ñá enfermera ku̱yatinñá nu̱úi̱ ta ki̱ndaañá libro kán ndaʼíi̱ ta xi̱toñá sa̱táña ta ni̱ka̱ʼa̱nñá: “¿Á xíʼin religión yóʼo ndi̱ʼviún kúni̱ún?”. Ki̱ndai̱ libro kán ndaʼa̱ñá ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinñá: “Sa̱kán iin táʼví libro yóʼo ku̱a̱ʼi̱n káʼvii̱ ta sana nduuvai̱ religión yóʼo”. Ñá enfermera nda̱kiʼinñá ku̱a̱ʼa̱nñá ta mií ñuú saá sa̱ndíʼi̱ kaʼvii̱ libro yóʼo.
Ta̱ Jim Gardner kúú ta̱ sa̱náʼa̱ yi̱ʼi̱, iin ta̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví xi̱kuu ta̱yóʼo ta xi̱xini̱tura ta̱ hermano Russell
Yichi̱ nu̱ú ña̱ ni̱xa̱a̱ ta̱ hermano Gardner kaʼvira xíʼi̱n ni̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱nra: “¿Ndáaña kaʼviyó?”. Ta ta̱kán nda̱kuiinra yuʼíi̱: “Libro ña̱ ta̱xii̱ ndaʼún”. Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra: “Xa̱a̱ ka̱ʼvi ndiʼivai̱ña”. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Va̱ʼava, soo ná kixáʼayó kaʼviyó capítulo ña̱ nu̱ú”. Tá ki̱xáʼandi̱ káʼvindi̱ nda̱kanda̱ní-inii̱ chi íyo ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ kǒo níkiʼi̱n kuenta xíʼin tá ka̱ʼvi miíi̱ña. Ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n ña̱ ná nandukúi̱ texto nu̱ú Biblia ña̱ kúúmiíi̱. Nda̱a̱ vitinví ki̱xáʼíi̱ kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ nda̱a̱ xa̱ʼa̱ Jehová. Ki̱vi̱ saá u̱ni̱ capítulo ka̱ʼvindi̱. Ta ndiʼi jueves xi̱kaʼvindi̱ inka u̱ni̱ka capítulo. Xi̱kutóoníi̱ ndiʼi ña̱ xi̱sakúaʼi̱. Ta saátu xi̱kusi̱íní-inii̱ ña̱ xi̱kaʼvi ta̱ hermano yóʼo xíʼi̱n, saáchi ta̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví xi̱kuura ta xi̱xini̱tura ta̱ hermano Russell.
Tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa loʼo semana ña̱ ki̱xáʼara káʼvira xíʼi̱n, ki̱xáʼíi̱ kítai̱ xíʼin na̱ congregación ña̱ natúʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Tá xa̱ʼa̱ xi̱ ixayo̱ʼvi̱níña xíʼi̱n ña̱ ku̱ʼi̱n veʼe tá veʼe, chi xi̱yi̱ʼvíníi̱ ña̱ natúʼi̱n xíʼin na̱ yiví. Soo ta̱ Jim va̱ʼaní chi̱ndeétáʼanra xíʼi̱n (Hech. 20:20). Soo kǒo nísandákoi̱ ña̱ ku̱ʼi̱n natúʼi̱n xíʼin na̱ yiví veʼe tá veʼe xíʼin ta̱ Jim, ta tándi̱ʼi ki̱xáʼa kútóonívai̱ natúʼi̱n xíʼinna. Nda̱a̱ ki̱vi̱ vitin ndáyáʼviní ña̱yóʼo nu̱úi̱. Kúsi̱íní-inii̱ ña̱ va̱ʼa chíndeétáʼi̱n xíʼin Ndióxi̱ ña̱ kéʼíi̱ chiñu yóʼo (1 Cor. 3:9).
KI̱XÁʼA KÚʼVI̱NÍ-INII̱ XÍNII̱ JEHOVÁ
Vitin ná ka̱ʼi̱n xíʼinndó xa̱ʼa̱ iin ña̱ ndáyáʼviní nu̱úi̱: ña̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ Jehová (Apoc. 2:4). Ña̱yóʼo kúú ña̱ chíndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa ndakú koo inii̱ ya̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ va̱xi nu̱úi̱ ta saátu ña̱ kǒo ndakaʼánníi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱nii̱ tá ni̱xa̱ʼi̱n guerra (Is. 65:17).
Ña̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ Jehová chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa ndakú koo inii̱ ya̱ʼi̱ nu̱ú ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ va̱xi nu̱úi̱ ta saátu ña̱ kǒo ndakaʼánníi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ xi̱nii̱ tá ni̱xa̱ʼi̱n guerra
Nda̱kuchii̱ yo̱o̱ julio ña̱ ku̱i̱ya̱ 1971, ti̱xin asamblea ña̱ distrito ña̱ xi̱naní “Nombre Divino”, chí Estadio de los Yankees
Tá ku̱i̱ya̱ 1971, íyo iinña ku̱u ta ndákaʼánníi̱ xa̱ʼa̱ña. Saáchi yivá ndáʼvii̱ ta̱xíra yi̱ʼi̱ veʼe nu̱ú ni̱xi̱yoi̱. Kǒo níxikuni̱ra ña̱ koo iin na̱ testigo Jehová veʼera. Ta kǒoka xu̱ʼún níxikuumiíi̱ saáchi nu̱ú u̱vi̱ tá u̱vi̱ semana xi̱chaʼvina yi̱ʼi̱ hospital nu̱ú xi̱kachíñui̱. Ta loʼo xu̱ʼún ña̱ xi̱kuumiíi̱ xa̱a̱ xi̱niñúʼi̱ña ña̱ va̱ʼa satái̱ ti̱ko̱to̱ kundixii̱ tá ná ku̱ʼi̱n natúʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, saáchi xi̱kuni̱i̱ vií kuna̱ʼi̱ chi Jehová kúú ta̱ xi̱natúʼi̱n xa̱ʼa̱. Ta ni xi̱kuumiívai̱ loʼo xu̱ʼún ini banco, ña̱yóʼo xi̱ndika̱a̱ña chí Míchigan ñuu nu̱ú xa̱ʼnui̱. Ña̱kán ku̱a̱ʼá ki̱vi̱ ni̱kisii̱ ini carroi̱. Ta chí nu̱ú íyo gasolinera xi̱xa̱ʼi̱n xi̱chichii̱ ta kán xi̱xaʼndai̱ yixí yuʼíi̱.
Iin ki̱vi̱, tándi̱ʼi ka̱chíñui̱ nda̱kiʼi̱n ku̱a̱ʼi̱n Salón ña̱ Reino chi kán kúú nu̱ú xi̱ndakutáʼanndi̱ ña̱ va̱ʼa ku̱ʼu̱nndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱. Soo ya̱chi̱ní ni̱xa̱i̱ tá kúma̱níka u̱vi̱ hora ña̱ keendi̱ ku̱ʼu̱nndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Tasaá ka̱nindichii̱ carroi̱ chí sa̱tá salón. Ta iin kama ki̱xáʼíi̱ ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ku̱u chí Vietnam, tá kúú ndáa ki̱ʼva xi̱xa̱ʼa̱n ku̱ñu na̱ yiví na̱ ni̱xi̱xi̱ á ndáa ki̱ʼva xi̱na̱ʼa̱ nu̱ú ni̱xi̱ta̱ ni̱i̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Ki̱xáʼatui̱ ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ na̱ soldado na̱ xi̱xakundáʼvi nu̱úi̱ ña̱ ná chindeétáʼi̱n xíʼinna ta xi̱nda̱ka̱tu̱ʼunna yi̱ʼi̱ á ka̱kuna á kuvina. Yi̱ʼi̱ xi̱kunda̱a̱va-inii̱ ña̱ kuvina, soo xi̱sandíkoi̱-inina ña̱ va̱ʼa ná kǒo ndakanixi̱nína xa̱ʼa̱ ña̱kán. Tasaá ku̱suchíkaví-inii̱.
Tá kúúmiíi̱ iin tu̱ndóʼo ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ndáa ki̱ʼva ndo̱ʼi̱ tá nda̱kanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé Jehová chi ña̱yóʼo sándi̱koníña-inii̱
Tá ki̱xáʼíi̱ káʼi̱n xíʼin Jehová ndeéní xákui̱ (Sal. 56:8). Ki̱xáʼíi̱ ndákanixi̱níi̱ ndáa ki̱ʼva koo tá ná ndataku na̱ ni̱xi̱ʼi̱. Ta ni̱xa̱i̱ na̱kunda̱a̱-inii̱ ña̱ iin ña̱ liviní kúú ña̱ káʼa̱n Jehová keʼéra: saáchi sandátakura ndiʼi na̱ va̱lí na̱ xi̱nii̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta na̱yóʼo kivi xa̱a̱na sakúaʼana xa̱ʼa̱ra. Ta tá ná ndatakuna, ndiʼindi̱ na̱ ni̱xa̱ʼa̱n guerra ta xi̱nindi̱ ndiʼi ña̱ ku̱u kán va̱ása ndakaʼánkandi̱ xa̱ʼa̱ña (Hech. 24:15). Ndákaʼánníi̱ xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ kán, saáchi tá nda̱kani va̱ʼa xi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ sandátaku Jehová na̱ ni̱xi̱ʼi̱ nda̱a̱ níma̱i̱ ni̱xa̱a̱ ña̱yóʼo ta ki̱xáʼíi̱ kúʼvi̱níka-inii̱ xínii̱ra. Ta vitin tá kúúmiíi̱ iin tu̱ndóʼo ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ ndáa ki̱ʼva ndo̱ʼi̱ tá nda̱kanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé Jehová chi ña̱yóʼo sándi̱koníña-inii̱.
VA̱ʼANÍ-INI JEHOVÁ XÍʼI̱N
Tá ku̱a̱ʼa̱n iin na̱ yiví nu̱ú guerra ku̱a̱ʼání ña̱ kini kéʼéna, ta nda̱a̱ yi̱ʼi̱ ke̱ʼé ña̱yóʼo. Soo íyo u̱vi̱ texto ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ chíndeétáʼanní xíʼi̱n ña̱ kǒo ndakaniníxi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼíi̱. Ña̱ nu̱ú kúú Apocalipsis 12:10, 11 nu̱ú káchiña “ta na̱kán ku̱chiñuna xa̱ʼa̱ ndee̱ ña̱ kúúmií ni̱i̱ tí ndikachi, ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna ta va̱ása níyi̱ʼvína kuvina”. Ta ña̱ u̱vi̱ kúú Gálatas 2:20, ña̱yóʼo sándakaʼánña yi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra “xa̱ʼíi̱” ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo Jehová íxakáʼnu-inira xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ʼa ña̱ ke̱ʼíi̱ tá ya̱chi̱. Vitin va̱ʼaní kúnii̱ ta kútóoníi̱ natúʼi̱n xíʼin inkana xa̱ʼa̱ Jehová chi ta̱yóʼo kúndáʼviní-inira xínira miíyó (Heb. 9:14).
Tá ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ ndo̱ʼi̱, kíʼi̱n kuenta ña̱ ndiʼi yichi̱ ndáaníva Jehová yi̱ʼi̱. Tá kúú tá na̱kunda̱a̱-ini ta̱ Jim ña̱ kísi̱i̱ ini carroi̱, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n xa̱ʼa̱ iin ñá hermana ña̱ kúúmií veʼe ña̱ renta. Va̱ása xíka-inii̱ ña̱ mií Jehová kúú ta̱ xi̱niñúʼu ta̱ Jim ta saátu ñá hermana kán ña̱ va̱ʼa ni̱ʼíi̱ nu̱ú koi̱. Va̱ʼaníva-ini Jehová xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra ta ndáanírana.
SA̱KÚAʼI̱ ÑA̱ TO̱ʼÓNÍ KOI̱ XÍʼIN NA̱ YIVÍ TÁ NÁTÚʼI̱N XÍʼINNA XA̱ʼA̱ NDIÓXI̱
Tá mayo ña̱ ku̱i̱ya̱ 1971 xi̱niñúʼu ku̱ʼi̱n chí Míchigan. Tá kúma̱níka kitai̱ ñuu Florida sa̱kútúi̱ carroi̱ xíʼin libro xíʼin revista, ña̱ va̱ʼa natúʼi̱n xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví chí yichi̱. Soo sa̱kán ma̱ʼñúva yichi̱ ku̱a̱ʼi̱n ta xa̱a̱ ndi̱ʼi ndiʼiva tutu ña̱ ku̱a̱ʼa̱n xíʼi̱n. Ndiʼi nu̱ú xi̱yaʼi̱ xi̱kusi̱íkaví-inii̱ xi̱natúʼi̱n xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱. Na̱túʼi̱n xíʼin na̱ ñúʼu veʼeka̱a ta xi̱natúʼi̱n xíʼin na̱ ta̱a na̱ xi̱ndani̱ʼíi̱ lugar nu̱ú xi̱ndakindee̱ na̱ xíka yichi̱ ta xi̱yaʼana baño. Sava yichi̱ ndákanixi̱níi̱ á íyo sava na̱ yiví kán na̱ ni̱xa̱a̱ na̱kunda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ Jehová (1 Cor. 3:6, 7).
Tá sa̱kán ki̱xáʼíi̱ káʼvii̱ Biblia ta xi̱natúʼi̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíʼin na̱ táʼi̱n va̱ása vií níxika̱ʼi̱n xíʼinna. Xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱níi̱ xínii̱ ñanii̱ ta̱ John xíʼin ta̱ Ron xi̱kuni̱i̱ ixandúxai̱ xíʼinna ña̱ ná kaʼvina Biblia xíʼi̱n. Soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo ndu̱kúvai̱ ña̱ káʼnu-ini nu̱úna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ta nda̱a̱ vitin ndákundeéi̱ káʼi̱n xa̱ʼa̱na xíʼin Jehová, ña̱ va̱ʼa ná kixaa̱ iin ki̱vi̱ ña̱ sakúaʼana xa̱ʼa̱ra. Xa̱ʼa̱ ña̱ chíndeétáʼanní Jehová xíʼi̱n xa̱a̱ sa̱kúaʼi̱ ña̱ to̱ʼó ka̱ʼi̱n xíʼin na̱ yiví tá nátúʼi̱n xíʼinna xa̱ʼa̱ra ta saátu tá sánáʼi̱na (Col. 4:6).
INKAKA NA̱ KÚʼVI̱NÍ-INII̱ XÍNII̱
Ña̱ kítáʼi̱n xíʼin Jehová kúú mií ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka nu̱úi̱, soo íyotu sava na̱ yiví na̱ ndáyáʼviní nu̱úi̱ ta kúni̱níi̱ xínii̱ na̱yóʼo. Ta ñá kúni̱ va̱ʼakai̱ xínii̱ kúú ñá síʼi̱ ña̱ naní Susan. Yi̱ʼi̱ xi̱kuni̱i̱ tindaʼíi̱ xíʼin iin ñá ñaʼá ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼi̱n ña̱ va̱ʼa kachíñukai̱ nu̱ú Jehová, ta saá kúú ña̱ íyo ñá Susan. Ñáyóʼo kúʼvi̱ní-iniñá xíniñá Jehová. Tá xíkakandi̱ xíʼin táʼanndi̱ iin ki̱vi̱ ni̱xa̱ʼi̱n xi̱toi̱ñá veʼe na̱ yiváñá ta xi̱nii̱ ña̱ káʼviñá La Atalaya xíʼin Biblia. Nda̱kanda̱ní-inii̱ tá xi̱nii̱ ña̱ nándukúñá ndiʼi texto ña̱ va̱xi nu̱úña ta káʼviñáña. Tasaá nda̱kanixi̱níi̱: “Ñá loʼo yóʼo ndixa kúú ñá kútóoní sakúaʼa xa̱ʼa̱ Jehová”. Ta ti̱ndaʼa̱ndi̱ diciembre ña̱ ku̱i̱ya̱ 1971, kúsi̱íní-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní chíndeétáʼan ñá síʼi̱ xíʼi̱n. Ta iin ña̱ kútóoníi̱ ña̱ kéʼéñá kúú ña̱ kúʼvi̱ka-iniñá xíniñá Jehová nu̱úka yi̱ʼi̱.
Yi̱ʼi̱, ñá Susan, ta̱ Paul xíʼin ta̱ Jesse
Ka̱ku u̱vi̱ se̱ʼendi̱ xíʼin ñá Susan, ta̱ Jesse xíʼin ta̱ Paul. Na̱yóʼo va̱ʼaní kítáʼanna xíʼin Jehová ta táxina ña̱ kuniʼira yichi̱ nu̱úna (1 Sam. 3:19). Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúsi̱íní-inindi̱, u̱vi̱ saá na̱yóʼo xa̱a̱ yáʼaka o̱ko̱ ku̱i̱ya̱ káchíñuna nu̱ú Jehová ndiʼi tiempo. Ta ndákundeéna kéʼéna ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inina xíninara. Ta saátu kúsi̱íní-inii̱ saáchi ná ñaʼá ná ti̱ndaʼa̱na xíʼinna kúʼvi̱ní-inina xínina Jehová ta káchíñuná nu̱úra nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé miína. Iin ñá naní Stephanie ta inkañá naní Racquel, kúsi̱íní-inii̱ xíʼin na̱yóʼo ta nda̱a̱ táki̱ʼva kúnii̱ xínii̱ se̱ʼe miíi̱ saá kúnii̱ xínii̱ná (Efes. 6:6).
Xi̱kusi̱íní-inindi̱ ña̱ inkáchi kutáʼanndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ nu̱ú kǒo ku̱a̱ʼá na̱ publicador íyo
Tándi̱ʼi nda̱kuchii̱, ki̱ʼva 16 ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoi̱ chí Rhode Island. Kán ku̱a̱ʼání na̱ migoi̱ xi̱nitáʼi̱n xíʼin ta nda̱a̱ vitin ndákaʼíi̱n xa̱ʼa̱ na̱ xi̱kuu anciano xíʼi̱n. Táxiníi̱ tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ ndiʼi na̱ superintendente viajante na̱ va̱ʼaní chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n tiempo saá. Kúsi̱íní-inii̱ ña̱ ka̱chíñui̱ xíʼin ndiʼi na̱kán saáchi nda̱a̱ vitin ndákundeéna kúʼvi̱ní-inina xínina Jehová. Tá ku̱i̱ya̱ 1987 nda̱kiʼinndi̱ ku̱a̱ʼa̱nndi̱ chí Carolina del Norte ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanndi̱ xíʼin inka na̱ hermano ña̱ va̱ʼa natúʼunkandi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱. Saátu kán ku̱a̱ʼání na̱ migondi̱ xi̱nitáʼanndi̱ xíʼin.a
Ndákutáʼanndi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ natúʼunndi̱ xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ tá xi̱kui̱ superintendente viajante
Tá agosto ña̱ ku̱i̱ya̱ 2002, ka̱nana yi̱ʼi̱ xíʼin ñá Susan ña̱ ku̱ʼu̱nndi̱ Betel ña̱ Estados Unidos ña̱ ndíka̱a̱ chí Patterson. Yi̱ʼi̱ xi̱kachíñui̱ Departamento ña̱ Servicio ta ñá Susan xi̱kachíñuñá chí lavandería ta xi̱kutóoníñá chiñu kán. Tá agosto ña̱ ku̱i̱ya̱ 2005 ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ xa̱i̱ koi̱ táʼan na̱ Cuerpo Gobernante. Nda̱kanixi̱níi̱ ña̱ va̱ása kivi keʼíi̱ chiñu kán. Ta saátu ñá Susan ni̱ndi̱ʼi̱ní-iniñá xa̱ʼa̱ ña̱ ta̱xina chiñu kán ndaʼíi̱. Ñákán va̱ása níxikutóoñá kakañá xíʼin avión, soo vitin xíka ni̱ʼivandi̱ xíʼinnú. Consejo ña̱ ta̱xi ná hermana ná kúú ná síʼi inkaka na̱ Cuerpo Gobernante chi̱ndeétáʼanníña xíʼin ñá Susan. Ñáyóʼo va̱ʼaní chíndeétáʼanñá xíʼi̱n, ña̱kán kúʼvi̱níka-inii̱ xínii̱ñá.
Oficina nu̱ú káchíñui̱ kúúmiíi̱ ku̱a̱ʼání na̱ʼná ña̱ chíndeétáʼan xíʼi̱n ndakaʼíi̱n ña̱ si̱íní íyoi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ káchíñui̱ nu̱ú Jehová. Ta ku̱a̱ʼání bendición táxira ndaʼíi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ndákundeéi̱ kúʼvi̱ní-inii̱ xínii̱ra.
Kúsi̱íní-inii̱ tá ndákutáʼi̱n xíʼin na̱ veʼi̱