Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión
4-10 TÍ DICIEMBRE
ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA | SOFONÍAS 1 NDA̱A̱ AGEO 2
“Ná nandukúyó Jehová tá kúma̱níka sandiʼi-xa̱ʼara ñuyǐví yóʼo”
(Sofonías 2:2, 3) Tá kúma̱níka keʼún iin ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa, tá kúma̱níka ya̱ʼa ki̱vi̱, tá kúma̱níka kixa̱a̱ ki̱vi̱ káʼnu Jehová, tá kúma̱níka kixa̱a̱ ki̱vi̱ ña̱ sandiʼi-xa̱ʼa Jehová na̱ kéʼé ña̱ kini, 3 nandukúndó Jehová ndóʼó na̱ vitá-ini na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ndóʼó na̱ kéʼé ña̱ káʼa̱nra. Keʼéndó ña̱ va̱ʼa, vitá koo inindó. Sana ka̱kundó tá ná kixa̱a̱ ki̱vi̱ káʼnu Jehová.
w01-S 15/2 pág. 18, 19 párr. 5-7.
Ná nandukúyó Jehová tá kúma̱níka sandiʼi-xa̱ʼara ñuyǐví yóʼo
5 Sana ndakanixi̱níyó: “Xa̱a̱ nda̱taxii̱ miíi̱ ndaʼa̱ Jehová chi xa̱a̱ nda̱kuchii̱, xa̱a̱ testigo Jehová kúi̱. ¿Á su̱ví xa̱a̱ kéʼévai̱ ña̱ káʼa̱n texto yóʼo?” Mií ña̱ ndixa su̱ví nda̱saa ndataxi xíʼin mií kuitíyó ndaʼa̱ Jehová ta̱ xa̱a̱ va̱ʼaví. Na̱ ñuu Israel nda̱taxi xíʼin miína ndaʼa̱ Jehová, soo tá tiempo ta̱ Sofonías na̱ ñuu Judá va̱ása níxi̱keʼékana ña̱ xi̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinna. Tasaá kǒo níxiinka Jehová kunirana. Ña̱ ‘nandukúyó Jehováʼ tiempo vitin kúni̱ kachiña ná kunditáʼan va̱ʼayó xíʼinra ta saátu xíʼin na̱ ñuura. Kúni̱ kachiña kunda̱a̱ va̱ʼa iniyó ndáaña ndákanixi̱níra ta ndáaña kúni̱ra. Tá káʼviyó tu̱ʼunra, ndákanixi̱níyó xíʼinña ta kéʼéyó ña̱ káʼa̱nña saá kúúña nándukúyó Jehová. Tá káʼa̱nyó xíʼin Jehová ña̱ chindeéra miíyó ta kéʼéyó ña̱ káʼa̱nra, saá kúú ña̱ va̱ʼakaní kunditáʼanyó xíʼinra ta saátu kuni̱kayó kachíñuyó nu̱úra xíʼin ndiʼi níma̱yó xíʼin ndiʼi ndeéyó (Deuteronomio 6:5; Gálatas 5:22-25; Filipenses 4:6, 7; Revelación 4:11).
6 Inka ña̱ xíniñúʼu keʼéyó kúú ña̱ káʼa̱n Sofonías 2:3 ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa. Savayó sándákooyó ndiʼi ña̱ kini xi̱keʼéyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó ndakuchiyó, ña̱kán xíniñúʼu chika̱a̱yó ndée ña̱ ndiʼi saá tiempo ndakiʼinyó tu̱ʼun Jehová. Savana va̱ʼakaví ki̱xaʼána káchíñuna nu̱ú Ndióxi̱ soo ni̱ya̱ʼa tiempo ki̱xaʼána kéʼéna ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo. Yo̱ʼvi̱níva tá kúni̱yó keʼéyó ña̱ va̱ʼa saáchi ña̱ ñuyǐví yóʼo íyo na̱ yiví na̱ kíxi̱ xíʼin táʼan, na̱ sándáʼvi, nina na̱ kéʼé ña̱ kini kúúna, soo tá kútóoyó sákusi̱íyó ini Jehová, va̱ása keʼéyó ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo. Va̱ása níkuni̱ka Ndióxi̱ kunira na̱ ñuu Judá xa̱ʼa ña̱ ki̱xaʼána kéʼéna táʼan ña̱ xi̱keʼé na̱ ñuu na̱ xi̱ndoo yatin xíʼinna. Xa̱ʼa ña̱kán ná chika̱a̱yó ndée ña̱ kooyó nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱ Ndióxi̱ tá xa̱ʼa, ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa ta nda̱kú ná koo iniyó xíʼinra ta ná kǒo keʼéyó ña̱ íyo ñuyǐví yóʼo (Efesios 4:24; 5:1).
7 Inka ña̱ va̱xi nu̱ú Sofonías 2:3 ña̱ xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa ka̱kuyó tá ná kixa̱a̱ ki̱vi̱ káʼnu Jehová kúú ña̱ vitá koo iniyó. Ti̱xin ñuyǐví yóʼo íyo ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ va̱ása vitá ini, chi káchina tá vitá iniyó tá íyo na̱ kíʼvi saá íyoyó. Na̱ yiví kán, iinlá xa̱ʼa miína ndíʼi-inina ta va̱ása táxina ña̱ ka̱ʼa̱n inkana xíʼinna ndáaña keʼéna, ña̱kán kéʼéna ña̱ kúni̱ miína. Iin ña̱ suchíní-ini kuuña tá saá ná kixaʼáyó keʼéyó. Vitin kúú ña̱ xíniñúʼu sákuaʼayó ña̱ vitá koo iniyó, ¿nda̱saa na̱ʼa̱yó ña̱ vitá-iniyó? Ña̱ keʼéyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱, ta kuniso̱ʼoyó ndiʼi consejo ña̱ táxira ndaʼa̱yó.
Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa ña̱ kivi chindeé miíyó
(Sofonías 1:8) “Ta ki̱vi̱ ña̱ ndatiin Jehová ku̱a̱chi, kanara na̱ príncipe ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna, xíʼin ndiʼi na̱ xáʼndachíñu, xíʼin ndiʼi na̱ ndíxi ti̱ko̱to̱ ña̱ ndíxi na̱ inka ñuu.
w07-S 15/11 pág. 11 párr. 3.
Ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa libro ña̱ Nahúm, Habacuc xíʼin Sofonías
1:8. Tá tiempo ta̱ Sofonías sava na̱ judío xi̱ndixina ti̱ko̱to̱ táʼan ña̱ xi̱ndixi na̱ ñuu na̱ xi̱ndoo yatin xíʼinna. Tiempo vitin iin ña̱ kíʼviní kúúña tá saá ná keʼéyó ña̱ kuni̱yó kundixiyó táki̱ʼva ndíxi na̱ yiví ñuyǐví yóʼo á keʼéyó inkaka ña̱ʼa táʼan ña̱ kéʼéna.
(Ageo 2:9) ”‘Ndáyáʼvikaní xa̱a̱ veʼe yóʼo kooña nu̱ú ña̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ʼ, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová. ”‘Ti̱xin ña̱ veʼe yóʼo viíní kundoona ixai̱ʼ, káchi Jehová ta̱ íyo chí ndiví.”
w07-S 1/12 pág. 9 párr. 3
Ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa libro ña̱ Ageo xíʼin Zacarías
2:9. ¿Nda̱chun ndáyáʼvika xa̱a̱ veʼe ña̱ u̱vi̱ kooña nu̱ú ña̱ xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa? Xa̱ʼa u̱ni̱ ña̱ʼa kúúña: ku̱a̱ʼá tiempo kooña, síín koo na̱ sanáʼa̱ ti̱xinña ta saátu na̱ ku̱ʼu̱n sakuaʼa xa̱ʼa Jehová. Templo ta̱ Salomón ki̱ʼva ku̱mí ciento ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoña (1027-607 t.x.), soo templo ña̱ u̱vi̱ ki̱ʼva u̱ʼu̱n ciento u̱na̱ xiko ku̱i̱ya̱ ni̱xi̱yoña, ku̱i̱ya̱ 515 t.x. ndi̱ʼi na̱kuva̱ʼaña ta ndi̱ʼi-xa̱ʼaña tá ku̱i̱ya̱ 70 t.v. Veʼe ña̱ u̱vi̱ sa̱náʼa̱ ta̱ Jesús ta ku̱a̱ʼáníka na̱ yiví ni̱xa̱ʼa̱n ti̱xin ña̱yóʼo nu̱ú ña̱ ni̱xi̱yo tá xa̱ʼa (Hechos 2:1-11).
Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia
(Ageo 2:1-14) Yo̱o̱ u̱xa̱, ki̱vi̱ o̱ko̱, iin ndíka̱a̱ tí yo̱o̱, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ profeta Ageo ta ka̱chira: 2 “Ka̱ʼa̱n xíʼin ta̱ Zorobabel se̱ʼe ta̱ Sealtiel ta̱ xáʼndachíñu ñuu Judá saátu ta̱ Josué se̱ʼe ta̱ Jehozadaq ta̱ su̱tu̱, ta saátu xíʼin ndiʼi na̱ ñuu, ka̱ʼa̱n ña̱yóʼo: 3 ‘¿Ndáa ndóʼó na̱ ndóo yóʼo vitin xi̱ni nda̱saa ni̱xi̱yo veʼe yóʼo tá ya̱chi̱? ¿Nda̱saa káaña vitin? ¿Á su̱ví ni loʼo va̱ása ítáʼanña xíʼin ña̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱?ʼ. 4 ”‘Soo vitin ndakú va̱ʼa koo iniún Zorobabel káchi Jehová, ta saátu ndakú va̱ʼa koo iniún Josué se̱ʼe ta̱ su̱tu̱ Jehozadaq.ʼ ”‘Ta saátu ndiʼi ndóʼó na̱ yiví, va̱ása yi̱ʼvíndó ta kachíñundó káchi Jehová.ʼ ”‘Chi yi̱ʼi̱ íyoi̱ xíʼinndó káchi Jehová. 5 Ndakaʼánndó ña̱ ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinndó tá ke̱endó ñuu Egipto, tá chi̱ndaʼíi̱ espíritu ni̱xi̱yoña xíʼinndó. Va̱ása yi̱ʼvíndóʼ”. 6 “Saáchi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Si̱lóʼo kúma̱ní ta sakándai̱ chí ndiví, nu̱ú ñuʼú, chí mar xíʼin nu̱ú ñuʼú yi̱chíʼ. 7 ”‘Ta saátu kanai̱ ndiʼi na̱ yiví, ta kuniʼina ña̱ʼa livi ña̱ kúúmiína kixina ta saá kúú ña̱ xa̱a̱ veʼe yóʼo kooña iin veʼe ña̱ ndáyáʼviníʼ, káchi Jehová. 8 ”‘Kuenta miíi̱ kúú plata, xíʼin ña̱ oroʼ, káchi Jehová. 9 ”‘Ndáyáʼvikaní xa̱a̱ veʼe yóʼo kooña nu̱ú ña̱ xa̱a̱ ni̱ya̱ʼaʼ, káchi Jehová. ”‘Ta va̱ʼaní kundoona ti̱xin ña̱ veʼe yóʼoʼ, káchi Jehová.” 10 Tá yo̱o̱ i̱i̱n, ki̱vi̱ o̱ko̱ ku̱mí, tá xa̱a̱ ku̱a̱ʼa̱n u̱vi̱ ku̱i̱ya̱ xáʼndachíñu ta̱ Darío, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ profeta Ageo, ta ka̱chira: 11 “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Nda̱ka̱tu̱ʼun na̱ su̱tu̱ xa̱ʼa ley, ta kachiún: 12 “Tá iin ta̱a ndíka̱a̱ iin ñáʼñu ku̱ñu ña̱ santo nu̱ú ti̱ko̱to̱ra, tá ná ya̱ʼa yuʼú ti̱ko̱to̱ra nu̱ú ndíta ña̱ʼa ña̱ xíxina nu̱ú ndíta vino á nda̱a̱ ndáaka ña̱ xíxina, ¿á xa̱a̱ ña̱yóʼo nduuña ña̱ʼa ña̱ santo?”ʼ”. Tasaá na̱ su̱tu̱ nda̱kuiinna ta ni̱ka̱ʼa̱nna: “Va̱ása”. 13 Tasaá ta̱ Ageo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Tá iinna ku̱yaku̱a̱na xa̱ʼa ña̱ ni̱tundaana iin na̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱, tá ná tu̱ndaa na̱yóʼo comida, ¿á kuyaku̱a̱ña?”. Tasaá na̱ su̱tu̱ nda̱kuiinna ta ni̱ka̱ʼa̱nna: “Kuyaku̱a̱vaña”. 14 Tasaá nda̱kuiin ta̱ Ageo ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “‘Ki̱ʼva saá íyo ñuu yóʼo, ki̱ʼva saá íyoña nu̱úi̱ káchi Jehová, saá íyo ndiʼi ña̱ keʼéna, ta ndiʼi ña̱ʼa ña̱ táxina ndaʼíi̱. Ña̱ yaku̱a̱ kúúñaʼ.
11-17 TÍ DICIEMBRE
ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA | ZACARÍAS 1-8
“Tiinna yuʼú ti̱ko̱to̱ iin ta̱ judío”
(Zacarías 8:20-22) ”Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Kúma̱níka kixi ku̱a̱ʼá ñuu xíʼin inka na̱ ndóo inka ñuu; 21 na̱ ndóo iin ñuu ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ ndóo inka ñuu ta ka̱ʼa̱nna: “Ná ku̱ʼu̱nyó ta kuakundáʼviyó nu̱ú Jehová ta nandukúyóra. Chi ku̱ʼu̱ntu yi̱ʼi̱va”. 22 Ta ku̱a̱ʼání na̱ ñuu váli xíʼin na̱ ñuu náʼnu kixina nandukúna Jehová chí ñuu Jerusalén, ta kuakundáʼvina nu̱ú Jehováʼ.
w14-S 15/11 pág. 27 párr. 14
“Iin ñuu xa̱á ña̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱”
14 U̱vi̱ ta̱ profeta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ kuniyó tiempo nu̱ú ndíʼi vitin ña̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví sakuaʼana xa̱ʼa Jehová. Ta̱ nu̱ú kúú ta̱ Isaías, ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ta ku̱a̱ʼání na̱ ñuu ku̱ʼu̱nna ta kachina: ‘Xaandó ná ku̱ʼu̱nyó chí yuku̱ nu̱ú íyo Jehová ná ku̱ʼu̱nyó veʼe Ndióxi̱ ta̱ Jacob; ña̱kán va̱ʼa sanáʼa̱ra miíyó yichi̱ra ta kakayó yichi̱raʼ. Saáchi chí Sión kana iin ley ta chí Jerusalén kana tu̱ʼun Jehová” (Is. 2:2, 3). Inka ta̱ profeta Zacarías ni̱ka̱ʼa̱nra “Ta ku̱a̱ʼání na̱ ñuu váli xíʼin na̱ ñuu náʼnu kixina nandukúna Jehová chí ñuu Jerusalén, ta kuakundáʼvina nu̱ú Jehová”. Ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼana nda̱a̱ táki̱ʼva íyo u̱xu̱ na̱ ta̱a saá íyona xa̱a̱ síín xa̱a̱ síín tu̱ʼun káʼa̱nna, ta xa̱a̱ síín xa̱a̱ síín ñuu keena ta tiinna yuʼú ti̱ko̱to̱ na̱ ñuu Israel ta kachina: “Ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó chi kúnda̱a̱-inindi̱ íyo Ndióxi̱ xíʼinndó” (Zac. 8:20-23).
(Zacarías 8:23) ”Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Tiempo kán u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ xa̱a̱ síín xa̱a̱ síín tu̱ʼun káʼa̱n xíʼin na̱ xa̱a̱ síín ñuu ke̱e, tiinna yuʼú ti̱ko̱to̱ iin ta̱ judío ta ka̱ʼa̱nna: “Ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó chi kúnda̱a̱-inindi̱ íyo Ndióxi̱ xíʼinndó”ʼ”.
w16.01-S pág. 23 párr. 4
“Ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó”
4 Tá kǒo kívi kunda̱a̱-iniyó ki̱vi̱ na̱ ku̱ʼu̱n kundoo chí ndiví, ¿ndáaña kivi keʼé miíyó na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo ña̱ kundiku̱nyó sa̱tána? Ña̱ ka̱ʼyí ta̱ profeta Zacarías káʼa̱nña xa̱ʼa u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ tíin yuʼú ti̱ko̱to̱ iin ta̱ judío ta ni̱ka̱ʼa̱nna: “Ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó chi kúnda̱a̱-inindi̱ íyo Ndióxi̱ xíʼinndó”. Ná kiʼinyó kuenta na̱ ta̱a yóʼo xíniñúʼuna ña̱ tu̱ʼun “xíʼinndó” tá káʼa̱nna xa̱ʼa ta̱ judío. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ku̱a̱ʼáva kúúna, ta su̱ví xa̱ʼa iinlá ta̱a káʼa̱nña. Ña̱ kundiku̱nyó na̱yóʼó va̱ása xíniñúʼuví kuxini̱yó ki̱vi̱na, ña̱ xíniñúʼu keʼéyó kúúña nandukúyó na̱yóʼo ta chindeé táʼanyó xíʼinna. Nda̱a̱ ni iin táʼví nu̱ú Biblia va̱ása káʼa̱nña ña̱ kundiku̱nyó na̱ yiví, iinlá ta̱ níʼi yichi̱ nu̱úyó kúú ta̱ Jesús (Mat. 23:10).
w09-S 15/2 pág. 27 párr. 14
“Ndíku̱nna sa̱tá ta̱ Jesús”
14 Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra tá iinna chíndeé táʼanna xíʼin na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví nda̱a̱ tá íyo na̱ chíndeé táʼan xíʼin mií ta̱ Jesús saá íyona (kaʼvi Mateo 25:40). ¿Ta nda̱saa kivi chindeé táʼan na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo xíʼin na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví? Ña̱ xíniñúʼu keʼéna kúú ña̱ chindeé táʼanna xíʼinna ña̱ sanáʼa̱na na̱ yiví xa̱ʼa Ndióxi̱ (Mat. 24:14; Juan 14:12). Ni si̱lóʼova kúú na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví kíndo̱o, soo na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo ku̱a̱ʼání ku̱a̱ʼa̱n ndúuna. Tá ku̱a̱ʼa̱n na̱ koo nu̱ú ñuʼú yóʼo natúʼunna xa̱ʼa Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví saá kúú ña̱ chíndeé táʼanna xíʼin na̱ ku̱ʼu̱n chí ndiví. Ta savatu chíndeé táʼanna xíʼin na̱yóʼo tá nátúʼunna ku̱a̱ʼá tiempo (Mat. 28:19, 20). Ta kǒo nandósótuyó ña̱ taxiyó donación ña̱ chindeé táʼanyó xíʼinna.
Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa ña̱ kivi chindeé miíyó
(Zacarías 5:6-11) Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n: “¿Yukúña?”. Tasaá ta̱kán ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Ña̱yóʼo kúú efá, medida ña̱ xíniñúʼuna chúʼunna”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nkara: “Yóʼo ñúʼu ndiʼi ña̱ kéʼé na̱ ñuu yóʼo”. 7 Soo íyo iin ña̱ ku̱u, nda̱nuná yuʼúña; ta ti̱xin ña̱ efá yóʼo ndíka̱a̱ iin ñá ñaʼá. 8 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ña̱yóʼo kúú ña̱ kini kéʼéna”. Tasaá nda̱chika̱a̱ tukura ñáyóʼo ti̱xin ña̱ efá, ta nda̱kasira yuʼúña. 9 Tasaá nda̱kotoi̱ chí ndiví, takán va̱xi u̱vi̱ ná ñaʼá, ta ndeékaví kánda̱ ndi̱xi̱nná. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndi̱xi̱n tí cigüeña saá íyo ña̱ kúúmiíná. Tasaá nda̱niʼiná ña̱ efá yóʼo ku̱a̱ʼa̱n xíʼinná. 10 Tasaá ni̱ka̱ʼi̱n xíʼin ta̱ ángel ta̱ káʼa̱n xíʼi̱n: “¿Ndáa míí ku̱a̱ʼa̱nná xíʼinña?”. 11 Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Chí nu̱ú ñuʼú ña̱ Sinar kán kuva̱ʼa veʼeña; kán kúú nu̱ú kooña, kán kúú lugar ña̱ xíniñúʼu kooña”.
w17.10-S pág. 25 párr. 18
Ndáaña sákuaʼayó xa̱ʼa visión ña̱ xi̱ni ta̱ Zacarías
18 Visión ña̱ xi̱ni na̱ judío sa̱ndákaʼánñana ña̱ xi̱niñúʼu kundaanína miína ña̱ va̱ása kuyaku̱a̱na. Ndiʼi ña̱ yaku̱a̱ va̱ása xíniñúʼu kooña ti̱xin ñuu Jehová. Miíra ka̱nara miíyó ña̱ va̱xiyó ti̱xin ñuura, ta ti̱xin ñuura ndáara miíyó ta kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó. Saátu miíyó xíniñúʼu chindeé táʼanyó xíʼin Jehová ña̱ yéʼe ná koo ñuura. ¿Á kúni̱yó chindeé táʼanyó xíʼinra? Nda̱a̱ ni iin ña̱ yaku̱a̱ va̱ása xíniñúʼu koo ti̱xin ñuu Jehová.
(Zacarías 6:1) Ta nda̱niʼi tukui̱ nu̱úi̱ chí ndiví ta nda̱kotoi̱; kán xi̱nii̱ va̱xi ku̱mí carro ma̱ʼñú u̱vi̱ yuku̱, ta ña̱ yuku̱ yóʼo yuku̱ ña̱ cobre kúúña.
w17.10-S pág. 27, 28 párr. 7, 8
Ku̱mí carro xíʼin iin corona ña̱ ndáa miíyó
7 Sava yichi̱ tá káʼa̱n Biblia xa̱ʼa yuku̱ xa̱ʼa reino á xa̱ʼa na̱ xáʼndachíñu káʼa̱nña. Yuku̱ ña̱ xi̱ni ta̱ Zacarías ti̱xin visión kítáʼanña xíʼin u̱vi̱ yuku̱ ña̱ va̱xi nu̱ú profecía ña̱ ka̱ʼyí ta̱ Daniel. Iin ña̱ yuku̱ yóʼo kúni̱ kitáʼanña xíʼin ña̱ xáʼndachíñu Jehová. Ta ña̱ inka kítáʼanña xíʼin ña̱ kaʼndachíñu ta̱ Jesús (Dan. 2:35, 45). Nda̱a̱ tá ku̱i̱ya̱ 1914 ta̱ Jesús ki̱xaʼára xáʼndachíñura chí ndiví, u̱vi̱ saá ña̱ yuku̱ yóʼo va̱ʼaní kítáʼanña ta inkáchi tíinña chiñu ña̱ va̱ʼa ná xi̱nu ndiʼi ña̱ kúni Jehová nu̱ú ñuʼú yóʼo.
8 ¿Ta nda̱chun na̱kuva̱ʼaña xíʼin cobre? Nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ oro saá íyo ña̱ cobre, yaʼviníña. Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná kuniñúʼuna ña̱ cobre yóʼo tá ná keʼéna ña̱ tabernáculo xíʼin ña̱ templo ña̱ xi̱ndichi ñuu Jerusalén (Éx. 27:1-3; 1 Rey. 7:13-16). Ña̱ na̱kuva̱ʼa u̱vi̱ saá yuku̱ yóʼo xíʼin cobre kúni̱ kachiña ña̱ ndeéní va̱ʼa íyo ña̱ xáʼndachíñu Jehová xíʼin se̱ʼera ta̱ Jesús, tá ná kaʼndachíñu na̱yóʼo saá kúú ña̱ va̱ʼaní kundoo na̱ yiví.
Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia
(Zacarías 8:14-23) ”Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘“Nda̱a̱ táki̱ʼva nda̱kanixi̱níi̱ ña̱ taxii̱ castigo ndaʼa̱ na̱ yivándó xa̱ʼa ña̱ sa̱sáanína yi̱ʼi̱ ta kǒo ní ndikó inii̱, káchi Jehová, 15 nda̱a̱ táki̱ʼva nda̱kanixi̱níi̱ saá, saá ndákanixi̱níi̱ vitin, soo ña̱ kundai̱ na̱ ñuu Jerusalén xíʼin na̱ veʼe ta̱ Judá. Va̱ása yi̱ʼvíndó”ʼ. 16 ”‘Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu keʼéndó: Nina ña̱ nda̱a̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼin táʼanndó. Vií tiinndó ku̱a̱chi ta vií kindo̱ondó xíʼin táʼanndó. 17 Ta kǒo kuni̱ndó keʼéndó ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin ñani táʼanndó, ta kǒo kusi̱í-inindó kunindó tu̱ʼun vatá; chi ndiʼi ña̱yóʼo kúú ña̱ sáa̱ní-inii̱ xínii̱ʼ, káchi Jehová.” 18 Ta saá ni̱ka̱ʼa̱nka Jehová xíʼi̱n ta̱ ka̱chira: 19 “Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Ña̱ yo̱o̱ ku̱mí ña̱ va̱ása kuxundó, xíʼin ña̱ yo̱o̱ u̱ʼu̱n, xíʼin ña̱ yo̱o̱ u̱xa̱ xíʼin ña̱ yo̱o̱ u̱xu̱, ki̱vi̱ ña̱ si̱íní-ini kooña nu̱ú na̱ ñuu Judá. Xa̱ʼa ña̱kán, kuʼvi̱-inindó kunindó ña̱ va̱ʼa ta keʼendó ña̱ va̱ʼaʼ. 20 ”Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Kúma̱níka kixi ku̱a̱ʼá ñuu xíʼin na̱ ndóo inka ñuu; 21 na̱ ndóo iin ñuu ku̱ʼu̱nna nu̱ú na̱ ndóo inka ñuu ta ka̱ʼa̱nna: “Ná ku̱ʼu̱nyó ta kuakundáʼviyó nu̱ú Jehová ta nandukúyóra. Chi ku̱ʼu̱ntu yi̱ʼi̱va”. 22 Ta ku̱a̱ʼání na̱ ñuu váli xíʼin na̱ ñuu náʼnu kixina nandukúna Jehová chí ñuu Jerusalén, ta kuakundaʼvina nu̱ú Jehováʼ. 23 ”Ta ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Tiempo kán u̱xu̱ na̱ ta̱a na̱ xa̱a̱ síín xa̱a̱ síín tu̱ʼun káʼa̱n xíʼin na̱ xa̱a̱ síín ñuu ke̱e, tiinna yuʼú ti̱ko̱to̱ iin ta̱ judío ta ka̱ʼa̱nna: “Ku̱ʼu̱nndi̱ xíʼinndó chi kúnda̱a̱-inindi̱ íyo Ndióxi̱ xíʼinndó”ʼ”.
18-24 TÍ DICIEMBRE
ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA | ZACARÍAS 9-14
“Va̱ása kitaún xa̱ʼa yuku̱”
(Zacarías 14:3, 4) ”Ta kita Jehová ta kanitáʼanra xíʼin ndiʼi na̱ ñuu kán ki̱vi̱ ná koo ku̱a̱chi. 4 Ta kundichira sa̱tá xi̱kí ña̱ Olivo, ña̱ xítondaa ñuu Jerusalén chí este; ta xi̱kí ña̱ Olivo kán xíniñúʼu ta̱ʼví savaña, ta iin táʼví koo chóʼo ta inka táʼví koo chíkáa. Ta ndíka̱ní koo xa̱ʼa yuku̱ kán; ta iin táʼvíña kindo̱o chí norte ta inka táʼvíña kindo̱o chí sur.
w13-S 15/2 pág. 19 párr. 10
Kúaʼan xa̱ʼa yuku̱ Jehová
10 Ña̱ profecía káchiña tá ná ta̱ʼví xi̱kí ña̱ Olivo, u̱vi̱ xa̱a̱ña kooña, iinña ki̱ndo̱o chí norte ta inkaña chí sur. Káʼa̱ntuña ña̱ níndichi Jehová sa̱tá u̱vi̱ saá xi̱kí yóʼo, ta xa̱ʼa yuku̱ kán ndíka̱níña. ¿Ndáaña kúni̱ kachi xa̱ʼa yuku̱ kán? Kúni̱ kachiña ña̱ ndáa Jehová na̱ ñuura. Ña̱ xáʼndachíñu Ndióxi̱ xíʼin se̱ʼera nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xa̱ʼa yuku̱ saá íyoña, ta kán ndáara na̱ ñuura. Jehová va̱ása taxira ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa na̱ ñuura. Soo ¿ama kúú ña̱ ni̱ta̱ʼví xi̱kí ña̱ Olivo? Ña̱kán ku̱uña ku̱i̱ya̱ 1914 tá ki̱xaʼá xáʼndachíñu ta̱ Jesús chí ndiví. Profecía ni̱ka̱ʼa̱nña ndiʼi na̱ ndásakáʼnu Jehová kununa ku̱ʼu̱nna xa̱ʼa yuku̱ kán ña̱ va̱ʼa kundaarana. ¿Ama ki̱xaʼána xínuna ku̱a̱ʼa̱nna xa̱ʼa yuku̱ kán? Ná kotoyó.
(Zacarías 14:5) Ta ndóʼó kunundó ku̱ʼu̱nndó xa̱ʼa yuku̱i̱, chi xa̱ʼa yuku̱ kán nda̱a̱ ñuu Azel xa̱a̱ña. Ta ndóʼó kunundó, nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱nundó tá ni̱ta̱an tiempo ta̱ Uzias rey ñuu Judá. Ta Jehová Ndióxi̱ miíi̱ kixira, ta xíʼin ta̱kán koo ndiʼi na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa.
w13-S 15/2 pág. 20 párr. 13
Kúaʼan xa̱ʼa yuku̱ Jehová
13 Tá yatin ná kooyó xíʼin Jehová ta keʼéyó ndiʼi ña̱ káʼa̱nra, miíra xíʼin se̱ʼera ta̱ Jesús kundaana miíyó. Ndióxi̱ va̱ása taxira ña̱ kuxíkayó nu̱úra (Juan 10:28, 29). Jehová kúni̱ra chindeé táʼanra xíʼinyó ña̱ nda̱kú koo iniyó xíʼinra xíʼin na̱ nda̱ka̱xinra kaʼndachíñu. Ta xa̱ʼa ña̱ xa̱a̱ ku̱yatinní ña̱ gran tribulación, vitin kúú ña̱ ndáyáʼvi va̱ʼaka kunuyó ku̱ʼu̱nyó xa̱ʼa yuku̱ Jehová ña̱ va̱ʼa kundaara miíyó.
(Zacarías 14:6, 7) ”Ta tiempo saá, kǒo ñuʼu̱ ña̱ túun koo... ndiʼi ña̱ʼa xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo hielo. 7 Ta xíniñúʼu kunda̱a̱-inina xa̱ʼaña ña̱ kúúña ki̱vi̱ káʼnu Jehová. Su̱ví káʼñu kooña ta ni va̱ása kooña ñu̱ú, ta tá xi̱ku̱aá saá kúú ña̱ káxiní kuna̱ʼa̱ña.
(Zacarías 14:12) ”Ta ña̱yóʼo kúú castigo ña̱ taxi Jehová ndaʼa̱ ndiʼi na̱ ñuu na̱ kánitáʼan xíʼin na̱ ñuu Jerusalén: Ta̱ʼyi̱na ni táʼan tákuna, ta nduchúnu̱úna ta̱ʼyi̱rí, ta yáana ta̱ʼyi̱ña yuʼúna.
(Zacarías 14:15) ”Ta saátu ndoʼo kuáyi̱ sa̱na̱na, xíʼin mula sa̱na̱na, xíʼin camello sa̱na̱na, xíʼin burro sa̱na̱na xíʼin ndiʼika kití sa̱na̱na tí kúúmiína.
w13-S 15/2 pág. 20 párr. 15
Kúaʼan xa̱ʼa yuku̱ Jehová
15 Soo ¿ndáaña ndoʼo na̱ va̱ása ñúʼu xa̱ʼa yuku̱ Jehová? Ña̱ Biblia káchiña ña̱ va̱ása koo ñuʼu̱ ña̱ túun nu̱úna, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ va̱ása kundaa Jehová ndiʼi na̱kán. Ña̱ profecia yóʼo káʼa̱ntuña xa̱ʼa “kuáyi̱ sa̱na̱na, xíʼin mula sa̱na̱na, xíʼin camello sa̱na̱na, xíʼin burro sa̱na̱na xíʼin ndiʼika kití sa̱na̱na”, ta kití yóʼo kúni kachirí ndiʼi ña̱ʼa ña̱ xíniñúʼuna kánitáʼanna, ta ña̱yóʼo va̱ása kuniñúʼukanaña. Ta káʼa̱ntuña ña̱ taxira castigo á iin kue̱ʼe̱ ndaʼa̱na, va̱ása xíni̱yó á ndixa kuu ña̱yóʼo soo ña̱ kúnda̱a̱-iniyó kúú ña̱ sandiʼi-xa̱ʼa Jehová ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá. Tiempo saá na̱ sáa̱-ini xíni ñuu Ndióxi̱ ta̱ʼyi̱ nduchúnu̱úna xíʼin yáana. ¿Ndáaña kúni̱ kachi ña̱yóʼo? Ña̱ kǒoka ña̱ keʼéna xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ ta kǒo ka̱ʼa̱nkana ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼara (Zac. 14:6, 7, 12, 15). Ni ku̱a̱ʼání na̱ soldado ná kuumií ta̱ Ndi̱va̱ʼa nu̱ú ñuʼú yóʼo, ndiʼi-xa̱ʼavana ixaa Jehová (Rev. 19:19-21). Ki̱vi̱ saá kooña nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Jeremías 25:32, 33: “Ndiʼi na̱ kuvi ixaa Jehová chutúna iníísaá nu̱ú ñuʼú yóʼo”.
Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa ña̱ kivi chindeé miíyó
(Zacarías 12:3) Ta tiempo saá ndasai̱ ñuu Jerusalén nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu. Ndiʼi na̱ kúni̱ sakútaʼaña tukue̱ʼe̱na, ta ndiʼi na̱ ñuu ndakutáʼanna ña̱ sandiʼi-xa̱ʼanaña.
w07-S 15/12 pág. 23 párr. 9, 10
Nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kǒo kuchiñu kasi nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱
9 Iin profecía ña̱ ka̱ʼyí ta̱ Zacarías káʼa̱nña xíʼinyó ndáa xa̱ʼa kúú ña̱ sáa̱-ini na̱ ñuyǐví yóʼo xínina na̱ ndásakáʼnu Jehová. Zacarías 12:3 káchiña: “Ta tiempo saá ndasai̱ ñuu Jerusalén nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu”. ¿Ndáa Jerusalén kúú ña̱ káʼa̱n profecía yóʼo xa̱ʼa? Jerusalén ña̱ íyo chí ndiví kúú ña̱yóʼo á na̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ ña̱ kaʼndachíñuna (Hebreos 12:22). Tiempo vitin íyoka savana nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ta na̱yóʼo kítáʼanna xíʼin na̱ koo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta xíkana nátúʼunna xíʼin na̱ yiví ña̱ ná kandíxana reino Ndióxi̱ (Juan 10:16; Revelación 11:15). ¿Á kándíxa na̱ yiví ña̱ nátúʼun na̱kán? Ta ¿ndáa ki̱ʼva chíndeé táʼan Jehová xíʼin na̱ ñuura? Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼin ña̱yóʼo ná kaʼvikayó ña̱ va̱xi nu̱ú Zacarías capítulo 12. Saá kivi kunda̱a̱-iniyó ña̱ nda̱a̱ ni iinna va̱ása kuchiñuna sandiʼi-xa̱ʼana na̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ ni na̱ káchíñu nu̱úra.
10 Zacarías 12:3 káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ “tukue̱ʼe̱na”. ¿Ndáa ki̱ʼva túkue̱ʼe̱na? Ndióxi̱ kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ xíniñúʼu natúʼunyó xa̱ʼara, ta miíyó na̱ testigo Jehová ndáyáʼviní chiñu kán nu̱úyó. Soo ña̱ nátúʼunyó xa̱ʼa reino Ndióxi̱ xíʼin na̱ yiví ña̱ ka̱kuna, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo “iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní” saá íyoña nu̱úna. Xa̱ʼa ña̱kán kúni̱na sandiʼi-xa̱ʼanaña, ta ndúkuna ki̱ʼva ña̱ sandákooyó ña̱ natúʼunyó. Tá kúni̱na keʼéna ña̱kán “túkue̱ʼe̱na” íxaaña, chi va̱ása kúchiñuna sandiʼi-xa̱ʼanaña, chi na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ndáyáʼviní chiñu kán nu̱úna ta kúni̱na natúʼunna xíʼin ndiʼina tá kúma̱níka ndiʼi-xa̱ʼa ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa yóʼo (Revelación 14:6). Tá xi̱ni iin ta̱a ta̱ ndáa veʼeka̱a chí ñuu África ña̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ testigo Jehová, ka̱chira; “Ni ná ixandi̱va̱ʼana xíʼinna va̱ása kuchiñuna xíʼinna. Na̱ testigo Jehová ndakúní inina. Ta ndiʼi ku̱i̱ya̱ ku̱a̱ʼáka kúúna.
(Zacarías 12:7) ”Ta siʼnaka na̱ veʼe ta̱ Judá sakáku Jehová, ña̱ va̱ʼa ná kǒo ni̱nu kuni na̱ veʼe ta̱ David xíʼin na̱ ñuu Jerusalén, ña̱ va̱ʼa ná va̱ása ni̱nu kunina nu̱ú na̱ ñuu Judá.
w07-S 15/12 pág. 25 párr. 13
Nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa kǒo kuchiñu kasi nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱
13 Kaʼvi Zacarías 12:7, 8. Na̱ pastor xíʼin na̱ xi̱chiʼi na̱ xi̱ndoo ñuu Israel tiempo xi̱naʼá xi̱xiniñúʼunína veʼe ña̱ campaña. Tá iin na̱ ñuu ná xa̱a̱ kanitáʼan xíʼin na̱ ñuu Jerusalén siʼnaka na̱ ndóo ini veʼe kán kúú na̱ xíniñúʼu sakákuna. Tu̱ʼun veʼe ta̱ Judá kúni̱ kachiña na̱ ungido na̱ íyo tiempo vitin su̱ví ñuu ña̱ kúúmií nama̱ ndóona ini. Na̱kán nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ kǒo na̱ ndáa-ñaʼá saá íyona, ta ndákundeéna keʼéna ña̱ kúni̱ ña̱ chíñu ña̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱. Jehová kúú ta̱ sakáku siʼnaka na̱ veʼe ta̱ Judá, chi siʼnaka na̱kán kuni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa sandiʼi-xa̱ʼara.
Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia
(Zacarías 12:1-14) Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “Ña̱ káʼa̱n Jehová xa̱ʼa na̱ ñuu Israel káchi Jehová, ta̱ sáka̱a̱ ndiví ta i̱xava̱ʼara ñuʼú ta ta̱xira ña̱ táku na̱ yiví. 2 Yóʼo keʼíi̱ iin tazón ña̱ sasána-ini ndiʼi na̱ yiví, ta kanitáʼanna xíʼin ñuu Judá, ta nda̱a̱ ñuu Jerusalén. 3 Ta tiempo saá ndasai̱ ñuu Jerusalén nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱u̱ ña̱ káʼnuní nu̱ú ndiʼi na̱ ñuu. Ndiʼi na̱ kúni̱ sakútaʼaña tukue̱ʼe̱na, ta ndiʼi na̱ ñuu ndakutáʼanna ña̱ sandiʼi-xa̱ʼanaña. 4 Ta ki̱vi̱ saá káchi Jehová, ndiʼi kuáyi̱ sa̱na̱na yi̱ʼvírí ta saátu ndiʼi na̱ yósórí; soo na̱ veʼe ta̱ Judá kundai̱na, ta ndiʼi kuáyi̱ sa̱na̱ na̱ inka ñuu va̱ása kivi kotorí. 5 Ta na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Judá kachina: ‘Ndióxi̱ kúú ta̱ kíʼin kuenta xíʼin na̱ ndóo ñuu Jerusalénʼ. 6 Ta tiempo saá na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Judá nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin ki̱si ña̱ kúúmií ñuʼu̱ tañu yitu̱n saá koona, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yitu̱n tú xíxi ta xáʼminú ndiʼi ña̱ʼa saá koona, ta sandiʼi-xa̱ʼana ndiʼi na̱ ñuu, ta ñuu Jerusalén va̱ása ndiʼi-xa̱ʼaña. 7 ”Ta siʼnaka na̱ veʼe ta̱ Judá sakáku Jehová, ña̱ va̱ʼa ná kǒo ni̱nu kuni na̱ veʼe ta̱ David xíʼin na̱ ñuu Jerusalén, ña̱ va̱ʼa ná va̱ása ni̱nu kunina nu̱ú na̱ ñuu Judá. 8 Ta tiempo saá Jehová kundaara na̱ ndóo ñuu Jerusalén, ta na̱ kǒo ndée kúúmií nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo ta̱ David saá xa̱a̱na koona, ta na̱ veʼe ta̱ David nda̱a̱ táki̱ʼva íyo Ndióxi̱ xa̱a̱na koona, ta nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ta̱ ángel ta̱ níʼi yichi̱ nu̱úna saá xa̱a̱na koona. 9 Ta tiempo saá sandiʼi-xa̱ʼíi̱ ndiʼi na̱ kánitáʼan xíʼin na̱ ñuu Jerusalén. 10 ”Ta va̱ʼaní koo inii̱ xíʼin na̱ se̱ʼe ta̱ David xíʼin na̱ ndóo ñuu Jerusalén ta koo káʼnu inii̱ xa̱ʼana ta saá kotona ta̱kán, ta̱ ka̱anna ti̱xin, ta kuakuna xa̱ʼara nda̱a̱ táki̱ʼva xákuna xa̱ʼa se̱ʼena ta̱ nu̱ú, ta kusuchí-inina nda̱a̱ táki̱ʼva kúsuchí-inina xa̱ʼa se̱ʼena ta̱ nu̱ú. 11 Ndeéní kuaku na̱ ñuu Jerusalén, nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ku na̱ ñuu Hadadrimón nu̱ú yosó ña̱ Meguidó. 12 Ta kuakuna iníísaá nu̱ú ñuʼú, iin iin familia kuakuna, na̱ veʼe ta̱ David kuakuna, saátu ná síʼí kuakuná; na̱ veʼe ta̱ Natán kuakuna, xíʼin ná síʼí kuakuná; 13 Na̱ veʼe ta̱ Leví kuakuna xa̱ʼa miína xíʼin ná síʼí; saátu na̱ simeíta kuakuna, saátu ná síʼí kuakuná xa̱ʼa miíná; 14 ta ndiʼika na̱ familia na̱ kíndo̱o, kuakuna xa̱ʼa miína, ta ná síʼí kuakuná xa̱ʼa miíná.
25-31 TÍ DICIEMBRE
ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA | MALAQUÍAS 1-4
“¿Á kúsi̱í-ini Jehová tá xítora ndáa ki̱ʼva íyoún xíʼin ñá síʼún á yiún?”
(Malaquías 2:13, 14) “Ta ña̱yóʼo kúú inka ña̱ʼa kéʼéndó, ña̱kán iin chútú nu̱ú altar Jehová xíʼin ti̱kui̱í nu̱úndó ña̱ xákundó, ña̱kán ni va̱ása xítora nu̱ú ña̱ʼa ña̱ táxindó, ta ni va̱ása kúsi̱íka-inira xíʼinña. 14 Ta ndóʼó káʼa̱nndó: ‘¿Nda̱chun?ʼ. Xa̱ʼa ña̱yóʼo: Jehová xítora ña̱ ke̱ʼún xíʼin ñá síʼún ñá ti̱ndaʼún xíʼin tá loʼún ta yóʼó sa̱ndáʼvíúnñá, ni ñá xi̱xika xíʼún xi̱kuuñá ta ki̱ndoún iin trato xíʼinñá.
jd-S pág. 125, 126 párr. 4, 5
Ná chika̱a̱yó ndée xíʼin na̱ veʼeyó ña̱ ndasakáʼnuna Ndióxi̱
4 Tá tiempo ta̱ Malaquías (siglo V tiempo xi̱naʼá), ku̱a̱ʼání na̱ judío ki̱xaʼána sándákoo táʼanna. Ña̱kán ta̱ profeta yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ndiʼi na̱ ta̱a na̱ xi̱sandákoo ñá síʼí: “Jehová xítora ña̱ ke̱ʼún xíʼin ñá síʼún ñá ti̱ndaʼún xíʼin tá loʼún ta yóʼó sa̱ndáʼvíúnñá”. Xa̱ʼa ña̱ xi̱xakuní ná ñaʼá yóʼo iin xi̱chutú nu̱ú altar Jehová xíʼin ti̱kui̱í nu̱úná. Nda̱a̱ na̱ su̱tu̱ ku̱ya̱kua xíʼin ña̱yóʼo ta kixaʼána káʼa̱n ku̱a̱china (Malaquías 2:13, 14).
5 ¿Ndáaña xi̱ndakanixi̱ní Jehová xa̱ʼa na̱ xi̱sandákoo ñá síʼí na̱ xi̱ndoo tá tiempo ta̱ Malaquías? Mií ta̱ profeta yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ta ka̱chira: “Sáa̱ní-inii̱ xínii̱ ña̱ sándákoo táʼanna”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nkara ña̱ va̱ása násama Jehová ña̱ ndákanixi̱níra (Malaquías 2:16; 3:6). ¿Á kúnda̱a̱-iniyó? Xa̱a̱ tiempo ya̱chi̱ví ni̱ka̱ʼa̱n Jehová ña̱ va̱ása va̱ʼa sandákoo xíʼin táʼanna (Génesis 2:18, 24). Nda̱a̱ tá tiempo ta̱ Malaquías xi̱ndakanixi̱níra saá, ta saátu ndákanixi̱níra nda̱a̱ tiempo vitin. Íyo savana sándákoo xíʼin táʼanna chi va̱ása si̱í íyona xíʼin táʼanna. Soo Jehová xítora níma̱yó ta xítora á nda̱kú íyoña (Jeremías 17:9, 10). Kúnda̱a̱-inira á sa̱ndáʼvina na̱ íyona xíʼin, ni nda̱a̱ ndáaka ña̱ ná keʼéna kúnda̱a̱-inira xíʼinña. Ndiʼi ña̱ʼa ña̱ kéʼéyó xítoraña, ta ndataxiyó kuenta ndaʼa̱ra (Hebreos 4:13).
(Malaquías 2:15, 16) Soo íyo iin ta̱ kǒo níkeʼéña, chi íyoka espíritu Ndióxi̱ xíʼinra. ¿Ta ndáaña xi̱kuni ta̱kán? Se̱ʼe Ndióxi̱ xi̱kunira. Ta kundaandó espíritu ña̱ kúúmiíndó ta xíʼin ñá síʼún ñá ti̱ndaʼún xíʼin ná kǒo sandáʼvinañá. 16 Chi sáa̱ní ta̱kán xínira na̱ sándákoo xíʼin táʼan káchi Jehová Ndióxi̱ na̱ ñuu Israel; ta saátu sáa̱ra xínira na̱ va̱ása nátúʼun xa̱ʼa ña̱ kéʼé. Ta kundaandó espíritu ña̱ kúúmiíndó, ta kǒo sandáʼvindó.
w02-S 1/5 pág. 18 párr. 19
Jehová sáa̱-inira xínira na̱ sándáʼvi
19 Íyo iin ña̱ va̱ʼa ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Malaquías xa̱ʼa tá ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ni̱xi̱yo sava na̱ ta̱a na̱ va̱ása nísandáʼvi ñá síʼí. Ni̱xi̱yoka espíritu Ndióxi̱ xíʼinna (versículo 15). Ti̱xin ñuu Jehová tiempo vitin íyoka sava na̱ ta̱a na̱ íyo táki̱ʼva ni̱xi̱yo na̱yóʼo, to̱ʼó íyona xíʼin ñá síʼína (1 Pedro 3:7). Va̱ása káninañá ta ni va̱ása káʼa̱nna tu̱ʼun kini xíʼinñá, ta ni va̱ása íxandúxana xíʼin ñá síʼína ña̱ keʼéna ña̱ kini; ta to̱ʼótu íyona xíʼinñá chi va̱ása sísikína xíʼin inka ñaʼá á kotona película nu̱ú kána na̱ chala. Saátu ñúʼu ku̱a̱ʼá ná síʼí ti̱xin ñuu Jehová ta nda̱kú-ininá xíʼinra ta xíniso̱ʼoná ña̱ káʼa̱nra. Na̱yóʼo kúnda̱a̱-inina ndáa ña̱ʼa kúú ña̱ va̱ása kútóo Ndióxi̱, ta kéʼéna ña̱ kúni̱ra. Ná keʼéyó táʼan ña̱ kéʼé na̱yóʼo, ña̱ kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ tasaá kúú ña̱ ndakiʼinyó espíritu santo (Hechos 5:29).
Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa ña̱ kivi chindeé miíyó
(Malaquías 1:10) “¿Ndáana íyo xíʼinndó ña̱ kivi ndakasina yéʼé altar? Tasaá va̱ása kuchiñu ki̱ʼvindó. Ni loʼo va̱ása kúsi̱íka-inii̱ xíʼinndó, káchi Jehová, ni ña̱ʼa ña̱ táxindó ndaʼíi̱ va̱ása kúsi̱í-inii̱ xíʼinña.”
w07-S 15/12 pág. 27 párr. 1
Ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa libro ña̱ Malaquías
1:10. Jehová va̱ása níkusi̱íka-inira xíʼin ña̱ xi̱taxi na̱ su̱tu̱ ndaʼa̱ra, ta xi̱kiʼinna xu̱ʼún xa̱ʼa ña̱ xi̱ndakasina yéʼé á xi̱ndakaʼmina ñuʼu̱ nu̱ú altar. Ña̱kán ndáyáʼviní xíʼin ndiʼi níma̱yó keʼéyó ndiʼi ña̱ʼa xa̱ʼa Jehová xíʼin xa̱ʼa ndiʼi na̱ yiví, saátu tá ku̱a̱ʼa̱nyó natúʼunyó xíʼin ndiʼi níma̱yó ná kooña. Ná kǒo keʼéyóña xa̱ʼa xu̱ʼún (Mateo 22:37-39; 2 Corintios 11:7.)
(Malaquías 3:1) “Ná ka̱ʼi̱n xíʼinndó, chindaʼíi̱ iin ta̱ ku̱ʼu̱n ka̱ʼa̱n xíʼinndó, ta ta̱yóʼo kúú ta̱ kuná yichi̱ ña̱ va̱ʼa xa̱i̱. Tasaá ta̱ nándukúndó xa̱a̱ra ini templo, ta̱ kúsi̱íní-inindó xíʼin. Kotondó chi xa̱a̱ra”, káchi Jehová.
w13-S 15/7 pág. 10, 11 párr. 5, 6
“Íyoi̱ xíʼinndó ndiʼi saá ki̱vi̱”
5 Tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús xa̱ʼa trigo xíʼin yu̱ku̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, ni̱ka̱ʼa̱nra ndáaña kuu xíʼin ña̱yóʼo chí nu̱únínu. Ku̱a̱ʼá ku̱i̱ya̱ chí sa̱tá Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra suvi táʼan ña̱yóʼo xíʼin ta̱ Malaquías (kaʼvi Malaquías 3:1-4). ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱xi̱nu tu̱ʼun yóʼo tá tiempo ta̱ Jesús? Ta̱ Malaquías ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa u̱vi̱ ta̱ ku̱ʼu̱n natúʼun xíʼin na̱ yiví. Ta nu̱ú xi̱niñúʼu kunára yichi̱ nu̱ú ta̱ u̱vi̱. Ta̱ nu̱ú xi̱kuu ta̱ Juan ta̱ sándakuchi na̱ yiví (Mateo 11:10, 11). Tá ni̱xa̱a̱ ta̱yóʼo ku̱i̱ya̱ 29, ndáa si̱lóʼo kúma̱ní ña̱ kixa̱a̱ tu̱ndóʼo sa̱tána. Ta̱ u̱vi̱ xi̱kuu ta̱ Jesús. Ta̱yóʼo xi̱niñúʼu ku̱ʼu̱nra templo ta ndaya̱kunraña, u̱vi̱ yichi̱ keʼéra ña̱yóʼo. Tá nu̱ú yichi̱ keʼéra ña̱yóʼo kúúña tá ki̱xaʼára nátúʼunra xa̱ʼa Ndióxi̱, ta inka yichi̱ keʼéraña tá xa̱a̱ ni̱nu̱mí ndiʼi chiñu yóʼo tiinra (Mateo 21:12, 13; Juan 2:14-17). Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ku̱a̱ʼá tiempo ni̱ya̱ʼa ña̱ nda̱ya̱kunra templo yóʼo.
6 ¿Ndáa ki̱ʼva xínu ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Malaquías tiempo ndóoyó vitin? Tá kúma̱níka kixa̱a̱ ku̱i̱ya̱ 1914, ta̱ hermano Russell xíʼin na̱ ni̱xi̱ka xíʼinra keʼéna iin chiñu ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ táʼan ña̱ ke̱ʼé ta̱ Juan ta̱ sándakuchi na̱ yiví. Na̱yóʼo ka̱ʼvinína Biblia tasaá na̱kunda̱a̱-inina ndáaña sánáʼa̱ña. Ki̱xaʼána sánáʼa̱na ndáaña kúni̱ kachi ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta̱ Jesús, ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása xíni̱ na̱ yiví, ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nna ama kixa̱a̱ ki̱vi̱ ña̱ va̱ása kooka na̱ va̱ása ndásakáʼnu Jehová. Ni̱xi̱yo ku̱a̱ʼání na̱ su̱tu̱ na̱ xi̱ka̱ʼa̱n ña̱ ndíku̱nna ta̱ Jesús. ¿Ndáana káʼa̱nyó xa̱ʼa yóʼo kúú trigo? Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó xíʼinña, ta̱ Jesús ki̱xaʼára xítora ndáaña kúú ña̱ ndákiʼin nu̱ú templo yóʼo tá ku̱i̱ya̱ 1914. Ta̱ Jesús xi̱nira ndáaña kúú templo yóʼo ta ki̱xaʼára ndáya̱kunraña ku̱i̱ya̱ 1914 nda̱a̱ ku̱i̱ya̱ 1919.
Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia
(Malaquías 1:1-10) Ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: Ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼin ta̱ Malaquías ná ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu Israel: 2 “Xi̱kuʼvi̱-inii̱ xi̱xinii̱ ndóʼó”, káchi Jehová. Ta ndóʼó káchindó: “¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼún ña̱ kúʼvi̱-iniún xíniún ndi̱ʼi̱?”. “¿Á su̱ví ñani ta̱ Esaú xi̱kuu ta̱ Jacob? Káchi Jehová. Soo yi̱ʼi̱ ni̱kuʼvi̱-inii̱ xi̱nii̱ ta̱ Jacob, 3 ta ni̱sa̱a̱-inii̱ xi̱nii̱ ta̱ Esaú; ta yuku̱ ña̱ xi̱kuumiíra ki̱ndoo chalaña i̱xai̱ ta herencia ña̱ xi̱kuumiíra ta̱xii̱ña ndaʼa̱ kití yukú.” 4 “Na̱ ñuu Edom káʼa̱nna: ‘Sa̱ndiʼi-xa̱ʼana ñuuyó, soo sandáʼa tukuyóñaʼ, ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: ‘Na̱yóʼo sandáʼa tukuvanaña, soo yi̱ʼi̱ sandiʼi-xa̱ʼa tukui̱na. Ta ndiʼi na̱ yiví ka̱ʼa̱n xa̱ʼana ña̱ kuuna “iin ñuu nu̱ú íyoní ña̱ kini”, “nu̱ú ndóo na̱ sáa̱-ini Jehová xínira ndiʼi saá tiempo”. 5 Ta ndóʼó kuni xíʼin nu̱úndó ña̱yóʼo, ta kachindó: “Ná ndukáʼnu Jehová sa̱tá iníí ñuu Israel”ʼ.” 6 “‘Iin ta̱ loʼo íxato̱ʼora yivára; ta iin ta̱ káchíñu ndáʼvi íxato̱ʼora ta̱ káchíñura nu̱ú. Tá yivándó kúi̱, ¿nda̱chun va̱ása íxato̱ʼondó yi̱ʼi̱? Soo tá iin ta̱ káchíñundó nu̱ú kúi̱, ¿nda̱chun va̱ása yíʼvindó xínindó yi̱ʼi̱?ʼ, káchi Jehová xíʼin ndóʼó na̱ su̱tu̱ na̱ va̱ása íxato̱ʼo ki̱vi̱i̱. “‘Ta ndóʼó káchindó: “¿Ndáa ki̱ʼva kúú ña̱ íxayaku̱a̱ndi̱ ki̱vi̱ún?”.ʼ 7 “‘Ña̱ íxayaku̱a̱ndó nu̱ú altar xíʼin si̱táva̱ʼa yaku̱a̱.ʼ “‘Ta ndóʼó káchindó: “¿Ndáa ki̱ʼva íxayaku̱a̱ndi̱ yóʼó?”.ʼ “‘Tá káʼa̱nndó: “Mesa Jehová xíniñúʼu kuyaku̱a̱nú”. 8 Ta saátu tá táxindó kití tí va̱ása tívi nu̱ú ndaʼíi̱: “Ña̱ va̱ʼava kúúña”. Á tá kúu táxindó kití tí va̱ása kívi kaka á tí ndeé ndóʼo: “Ña̱ va̱ʼava kúúña”.ʼ” “Soo taxirí ndaʼa̱ iin ta̱ chíñu. ¿Á kusi̱í-inira xíʼún, á kiʼinrarí ndaʼún?”, káchi Jehová. 9 “Ña̱kán ndukúndó ña̱ káʼnu ini nu̱ú Ndióxi̱ ña̱ va̱ʼa ná koo káʼnu inira xa̱ʼayó. Ndiʼi ña̱yóʼo ndóʼó ke̱ʼéña. ¿Á kuniso̱ʼora ña̱ ka̱ʼa̱nndó xíʼinra?”, káchi Jehová. 10 “¿Ndáana íyo xíʼinndó ña̱ kivi ndakasina yéʼé altar? Tasaá va̱ása kuchiñu ki̱ʼvindó. Ni loʼo va̱ása kúsi̱íka-inii̱ xíʼinndó, káchi Jehová, ni ña̱ʼa ña̱ táxindó ndaʼíi̱ va̱ása kúsi̱í-inii̱ xíʼinña.”