BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • mwbr19 diciembre pág. 1-8
  • Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión
  • Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión (2019)
  • Subtema
  • DICIEMBRE 2-8
  • 9-15 TÍ DICIEMBRE
  • 16-22 TÍ DICIEMBRE
  • 23-29 TÍ DICIEMBRE
  • 30 TÍ DICIEMBRE NDA̱A̱ 5 TÍ ENERO
Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión (2019)
mwbr19 diciembre pág. 1-8

Referencia Ña̱ Kéʼé na̱ Ndásakáʼnu Ndióxi̱ Tutu nu̱ú Va̱xi ña̱ Keʼéyó Reunión

DICIEMBRE 2-8

ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA̱ | APOCALIPSIS 7-9

“Jehová táxira bendición ndaʼa̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví”

(Apocalipsis 7:9) Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo xi̱nii̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví, ta nda̱a̱ ni iinna kǒo níkuchiñu kaʼvi-ñaʼá. Ndiʼi ñuu ke̱ena, ñuu válí, ñuu náʼnu ta xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun káʼa̱nna ta ndítana nu̱ú íyo trono xíʼin nu̱ú ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi ta ndíxina ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ yaa ta níʼina yu̱ku̱ ndaʼa̱ tú palmera.

w19.09 pág. 28 párr. 9

Tá ku̱i̱ya̱ 1935, na̱ testigo Jehová ku̱nda̱a̱ káxi inina ndáana kúú na̱ gran muchedumbre, na̱ xi̱ni ta̱ Juan nu̱ú visión. Saá ku̱nda̱a̱-inina ña̱ va̱ása xíniñúʼu ku̱ʼu̱nví na̱ yiví yóʼo chí ndiví, ña̱ va̱ʼa kunditana nu̱ú trono xíʼin nu̱ú ta̱ íyo táki̱ʼva íyo ndikachi, chi ña̱ tu̱ʼun yóʼo iin ña̱ náʼa̱ kuití nu̱úyó kúúña. Ni nu̱ú ñuʼú yóʼo ndóo na̱ gran muchedumbre, tá íyo na̱ ndíta nu̱ú trono saá íyona tá kándíxana ña̱ mií Jehová kúú ta̱ kúúmií yichi̱ ña̱ kaʼndachíñura, ta ndíku̱nna ña̱ káʼa̱nra (Is. 66:1). Ta ndítana nu̱ú ta̱ íyo táki̱ʼva íyo ndikachi tá kándíxana ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra xa̱ʼa̱na. Ki̱ʼva saátu íyo ña̱ va̱xi nu̱ú Mateo 25:31, 32. Yóʼo káʼa̱nña ña̱ ndiʼi na̱ ñuu ndakutáʼanna nu̱ú ta̱ Jesús xíʼin nu̱ú tronora, ta saátu nda̱a̱ na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ña̱yóʼo náʼa̱ña nu̱úyó ña̱ ndiʼi na̱ ñuu yóʼo íyona nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta su̱ví chí ndiví. Káxiní íyo ña̱ ku̱nda̱a̱-inina tá ku̱i̱ya̱ 1935. Ku̱nda̱a̱-inina nda̱chun kúú ña̱ va̱ása káʼa̱n ña̱ Biblia ña̱ ku̱ʼu̱n na̱ gran muchedumbre chí ndiví. Chi nda̱saa kuití na̱ 144,000 kúú na̱ kutaku ndiʼi tiempo chí ndiví ta kaʼndachíñu xíʼin ta̱ Jesús (Rev. 5:10).

(Apocalipsis 7:14) Saá ndi̱ku̱n kama nda̱kuii̱n: “Táta, miíún kúú ta̱ xíni̱i̱”. Tasaá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Na̱yóʼo kúú na̱ ni̱ya̱ʼa nu̱ú tu̱ndóʼo káʼnu; ta vitin nda̱katana ti̱ko̱to̱ káni̱na ta nda̱sayaanaña xíʼin ni̱i̱ ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi.

it-2-S 1155 párr. 5

Tu̱ndóʼo káʼnu

Tá ni̱ya̱ʼa 30 ku̱i̱ya̱ ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ ñuu Jerusalén, ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin ta̱ apóstol Juan xa̱ʼa̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ ke̱e ndiʼi ñuu, ñuu náʼnu xíʼin ñuu válí: “Na̱yóʼo kúú na̱ ni̱ya̱ʼa nu̱ú tu̱ndóʼo káʼnu”. (Rev 7:13, 14.) Ña̱ ke̱e ku̱a̱ʼání na̱ yiví ti̱xin ña̱ “tu̱ndóʼo káʼnu” kúni̱ kachiña, ña̱ ni̱ka̱ku na̱yóʼo. Ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱ Hechos 7:9, 10 kítáʼanña xíʼin ña̱yóʼo: nu̱ú káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ José ña̱ mií Ndióxi̱ sa̱káku ta̱yóʼo nu̱ú ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo ña̱ ki̱xi nu̱úra. Ña̱ ni̱ka̱ku ta̱ José nu̱ú tu̱ndóʼo su̱ví kuití chi̱ndeétáʼan Ndióxi̱ xíʼinra ña̱ kundeé-inira, chi mií Ndióxi̱ chi̱ndeé ta̱yóʼo ña̱ ni̱ka̱kura nu̱ú tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼara.

(Apocalipsis 7:15-17) Ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo íyona nu̱ú íyo trono Ndióxi̱ ta ñuú xíʼin káʼñu káchíñuna templora. Ta ta̱ íyo nu̱ú trono kundaarana. 16 Ta kǒoka so̱ko kixi nu̱úna ta ni va̱ása yi̱chi̱kana ti̱kui̱í; ta ni kǒo kaʼmika ñu̱ʼu miína. 17 Saáchi ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi ta̱ níndúʼu ma̱ʼñú trono kúú ta̱ kundaa miína, ta ku̱ʼu̱nra xíʼinna nu̱ú kána ti̱kui̱í tá taxi ña̱ kutakuna. Ta Ndióxi̱ ya̱kúnra ti̱kui̱í nu̱úna”.

it-1-S 1035 párr. 3

Ku̱a̱ʼání na̱ yiví

Ña̱ ndakuniyóna. Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáa na̱ kúú na̱ “ku̱a̱ʼání na̱ yiví” na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱, kivi ndani̱ʼíyóña nu̱ú ña̱ capítulo 7 ña̱ Revelación ta saátu nu̱ú inkaka texto. Nu̱ú ña̱ Revelación 7:15-17 káʼa̱nña, Ndióxi̱ kundaarana, ta taxira ti̱kui̱í tá taxi ña̱ táku koʼona, “ta ya̱kúnra ndiʼi ti̱kui̱í nu̱úna”. Nu̱ú Revelación 21:2-4 va̱xi ña̱ tu̱ʼun yóʼo: “Koto, veʼe Ndióxi̱ íyoña nu̱ú ndóo na̱ yiví”, “ta ya̱kúnra ndiʼi ti̱kui̱í nu̱úna”, “ta kǒo kuvikana”. Su̱ví xa̱ʼa̱ na̱ íyo chí ndiví káʼa̱nña xa̱ʼa̱, ni ña̱ Jerusalén xa̱á, chi xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼova káʼa̱nña xa̱ʼa̱.

Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi chindeé miíyó

(Apocalipsis 7:1) Tándi̱ʼi, xi̱nitui̱ ku̱mí na̱ ángel ña̱ ndítana ku̱mí táʼvi sa̱tá ñuʼú yóʼo, ta sásina ta̱chí ña̱ ndeéní, ña̱ va̱ása kixiña sa̱tá tá mar, sa̱tá ñuʼú xíʼin sa̱tá ndiʼi yitu̱n.

re-S 115 párr. 4

Ndákiʼin na̱ Israel Ndióxi̱ tu̱ni̱

4 Na̱ ku̱mí ángel na̱ káʼa̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱: kúú na̱ ku̱mí grupo na̱ ángel, na̱yóʼo kúú na̱ xíniñúʼu Jehová ña̱ kasina tu̱ndóʼo káʼnu ña̱ va̱xi sa̱tá ñuʼú yóʼo, saáchi mií Ndióxi̱ nda̱ka̱xinra iin tiempo ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ ndóo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Tá ná ki̱xaa̱ tiempo ña̱ sañá na̱ ángel ña̱ ta̱chí ña̱ saá Ndióxi̱, kixiña chí norte, chí sur, chí este, xíʼin ña̱ kixi chí oeste, ndeéní koo ña̱ ki̱vi̱ yóʼo. Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra tá sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra na̱ ñuu Elam na̱ xi̱ndoo tiempo xi̱naʼá, saá koo ña̱ ki̱vi̱ ná kixaa̱ra soo ndeéníka koo ña̱yóʼo. (Jeremías 49:36-38.) Ndeéníka koo ña̱yóʼo nu̱úka ña̱ xi̱niñúʼu Jehová tá sa̱ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ ñuu Ammón. (Amós 1:13-15.) Nda̱a̱ ni iin na̱ kítáʼan xíʼin ta̱ Ndi̱va̱ʼa va̱ása kivi ka̱kuna ña̱ ki̱vi̱ káʼnu Jehová, ña̱ ki̱vi̱ yóʼo kunda̱a̱-ini ndiʼina ña̱ iinlá ta̱yóʼo kúú Ndióxi̱ ta̱ káʼnu. (Salmo 83:15, 18; Isaías 29:5, 6.)

(Apocalipsis 9:11) Ta íyo iin rey ta̱ ndísochíñu xíʼin tíyóʼo: ta̱ ángel ña̱ ya̱vi̱ naá. Ta ki̱vi̱ra ña̱ hebreo kúúña Abadón, ta ña̱ tu̱ʼun griego kúúña Apolión.

it-1-S 12

Abadón

¿Ndáa ta̱ kúú ta̱ káʼa̱nna ángel ña̱ ya̱vi̱ naá xíʼin, á ta̱ Abadón?

Nu̱ú Revelación 1:18 ta̱ Cristo Jesús káʼa̱nra: “Soo vitin tákui̱ ndiʼi saá tiempo, ta níʼi̱ llave ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví xíʼin nu̱ú ñúʼuna”, ta nu̱ú ña̱ Lucas 8:31 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ndee̱ ña̱ kúúmiíra ta kivi sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ xíʼi na̱ yiví. Saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kúúmiíra ndee̱ kivi sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ Ndi̱va̱ʼa, ta nu̱ú ña̱ Hebreos 2:14 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ka̱nitáʼanra xíʼin ku̱ñura xíʼin ni̱i̱ra ña̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra va̱ʼa sa̱ndiʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ xáʼni ndiʼi na̱ yiví ta̱yóʼo kúú ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Nu̱ú Revelación 19:11-16 káʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ ta̱yóʼo kúú ta̱ sandiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ta mií Ndióxi̱ nda̱ka̱xin ta̱yóʼo ña̱ keʼéra chiñu yóʼo. (Koto APOLIÓN.)

Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia

(Apocalipsis 7:1-12) Tándi̱ʼi, xi̱nitui̱ ku̱mí na̱ ángel ña̱ ndítana ku̱mí táʼvi sa̱tá ñuʼú yóʼo, ta sásina ta̱chí ña̱ ndeéní, ña̱ va̱ása kixiña sa̱tá tá mar, sa̱tá ñuʼú xíʼin sa̱tá ndiʼi yitu̱n. 2 Saátu xi̱nii̱ inka ángel ña̱ ki̱tara chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu, ta níʼira iin sello Ndióxi̱ mií ta̱ táku ku̱a̱ʼa̱nra, ta ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ángel na̱ ta̱xina chiñu ndaʼa̱ sátukue̱ʼe̱ tá mar xíʼin nu̱ú ñuʼú yóʼo. 3 Ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna: “Va̱ása sátukue̱ʼe̱ndó tá mar ni ñuʼú ni yitu̱n tú íyo nu̱úña, nda̱a̱ ná ndakiʼin na̱ kúú esclavo Ndióxi̱ tu̱ni̱ chí nu̱úna”. 4 Ta xi̱niso̱ʼi̱ nda̱saa kúú na̱ nda̱kiʼin tu̱ni̱ yóʼo: 144,000 kúúna, ndiʼi na̱ ki̱xi ti̱xin na̱ veʼe na̱ Israel. 5 Na̱ ki̱xi ti̱xin na̱ veʼe ta̱ Judá, 12,000 kúú na̱ nda̱kiʼin tu̱ni̱; na̱ veʼe ta̱ Rubén, 12,000; na̱ veʼe ta̱ Gad, 12,000; 6 na̱ veʼe ta̱ Aser, 12,000; na̱ veʼe ta̱ Neftalí, 12,000; na̱ veʼe ta̱ Manasés, 12,000; 7 na̱ veʼe ta̱ Simeón, 12,000; na̱ veʼe ta̱ Leví, 12,000; na̱ veʼe ta̱ Isacar, 12,000; 8 na̱ veʼe ta̱ Zabulón, 12,000; na̱ veʼe ta̱ José, 12,000; ta na̱ veʼe ta̱ Benjamín, 12,000 kúú na̱ nda̱kiʼin tu̱ni̱. 9 Tándi̱ʼi ku̱u ña̱yóʼo xi̱nii̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví, ta nda̱a̱ ni iinna kǒo níkuchiñu kaʼvi-ñaʼá. Ndiʼi ñuu ke̱ena, ñuu válí, ñuu náʼnu ta xa̱a̱ síín síín tu̱ʼun káʼa̱nna ta ndítana nu̱ú íyo trono xíʼin nu̱ú ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi ta ndíxina ti̱ko̱to̱ káni̱ ña̱ yaa ta níʼina yu̱ku̱ ndaʼa̱ tú palmera. 10 Ta ndeéní káʼa̱nna ta káchina: “Táxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ íyo nu̱ú trono ta saátu ndaʼa̱ ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi chi sa̱kǎkuna miíyó”. 11 Ta ndiʼi na̱ ángel ndítana iníísaá sa̱tá tú trono, ta saátu sa̱tá na̱ anciano xíʼin ku̱mí na̱ ángel na̱ xa̱a̱ síín íyo, ta nda̱kuxítína nu̱ú trono ta nda̱sakáʼnuna Ndióxi̱. 12 Ta ka̱china: “Saá ná koo, ná ndukáʼnu Ndióxi̱yó, ná ndakiʼinra ndiʼi ña̱ to̱ʼó, ná ndakiʼinra ndiʼi ña̱ ndíchi, ndiʼina ná taxina tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra, ta ná ndakiʼinra ndee̱ ndiʼi tiempo. Saá ná koo”.

9-15 TÍ DICIEMBRE

ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA̱ | APOCALIPSIS 10-12

“Xáʼnína u̱vi̱ na̱ testigo ta so̱ndíʼi ndátaku na̱yóʼo”

(Apocalipsis 11:3) Ka̱ʼi̱n xíʼin u̱vi̱ na̱ kúú testigoi̱ ña̱ ku̱ʼu̱nna natúʼunna ki̱ʼva 1,260 ki̱vi̱, ta kundixina ti̱ko̱to̱ ña̱ saco”.

w14-S 15/11 30

Pregunta ña̱ kéʼé na̱ káʼvi tutu yóʼo

¿Ndáa na̱ kúú na̱ u̱vi̱ testigo na̱ káʼa̱n ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación 11 xa̱ʼa̱?

Revelación 11:3 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ u̱vi̱ na̱ kúú testigo na̱ natúʼun ki̱ʼva 1,260 ki̱vi̱. Ta ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱ relato yóʼo káchiña: “Tí kití yukú [...] kuchiñuvarí, ta kaʼnírí na̱yóʼo”. Soo tándi̱ʼi “u̱ni̱ ki̱vi̱ sava”, na̱ u̱vi̱ testigo ndatakuna, ta ndakanda̱ní-ini ndiʼi na̱ yiví tá ná kunina na̱yóʼo (Rev. 11:7, 11).

¿Ndáana kúú na̱ u̱vi̱ testigo yóʼo? Ña̱ relato yóʼo chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáana kúúna. Ña̱ nu̱ú, káʼa̱nña xa̱ʼa̱na ña̱ ndána̱ʼa̱na u̱vi̱ tú olivo xíʼin u̱vi̱ ña̱ candelabro (Rev. 11:4). Ña̱yóʼo sándakaʼánña miíyó xa̱ʼa̱ ña̱ candelabro xíʼin tú u̱vi̱ olivo tú va̱xi nu̱ú ña̱ profecía ta̱ Zacarías. Nu̱ú ña̱yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ u̱vi̱ tú olivo ña̱ ndána̱ʼa̱nú na̱ “u̱vi̱ na̱ ungido”: ta̱ chíñu Zorobabel xíʼin ta̱ su̱tu̱ káʼnu Josué, ta káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱yóʼo ña̱ ndítana síi̱n ta̱ kúú táta nu̱ú ndiʼi ñuʼú yóʼo (Zac. 4:1-3, 14). Ña̱ u̱vi̱, ña̱ relato káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ u̱vi̱ testigo yóʼo ña̱ kéʼéna milagro táʼan ña̱ ke̱ʼé ta̱ Moisés xíʼin ta̱ Elías (chitáʼanña xíʼin Revelación 11:5, 6 xíʼin Números 16:1-7, 28-35 xíʼin 1 Reyes 17:1 xíʼin 18:41-45).

¿Ndáa ki̱ʼva kítáʼan profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación xíʼin ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱ Zacarías? U̱vi̱ saá ña̱ texto yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ta̱a na̱ ungido na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱ tá ni̱ya̱ʼana nu̱ú prueba. Ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación 11 káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ungido na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱, na̱ na̱túʼun u̱ni̱ ku̱i̱ya̱ sava ta xi̱ndixina ti̱ko̱to̱ ña̱ saco á ti̱ko̱to̱ ña̱ ndayú, na̱yóʼo kúú na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱ tá ku̱i̱ya̱ 1914, tá ki̱xáʼa xáʼndachíñu Reino Ndióxi̱ chí ndiví.

Tándi̱ʼi na̱túʼun na̱ ungido yóʼo xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, táki̱ʼva íyo na̱ xa̱ʼnína saá ni̱xi̱yona chi ta̱ánna na̱yóʼo loʼo tiempo ti̱xin veʼeka̱a: ta ti̱xin ña̱ u̱ni̱ ki̱vi̱ sava xi̱ñuʼuna ti̱xin veʼeka̱a. Na̱ sáa̱-ini xíni na̱ ñuu Ndióxi̱ nda̱kanixi̱nína ña̱ ku̱chiñuna sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi chiñu ña̱ xi̱keʼé na̱yóʼo, ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ku̱siíní-inina (Rev. 11:8-10).

Nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ profecía, tándi̱ʼi ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ki̱vi̱ sava, na̱ u̱vi̱ testigo nda̱takuna: na̱ ungido yóʼo ke̱ena ti̱xin veʼeka̱a. Ta na̱ nda̱kúní ni̱xi̱yo-ini nda̱kiʼinna ña̱ va̱ʼa i̱xaa Ndióxi̱ tíxa̱ʼvi ta̱ Jesucristo. Tá ku̱i̱ya̱ 1919, na̱yóʼo xi̱ñuʼuna ti̱xin na̱ ni̱xa̱a̱ ku̱u “esclavo fiel y discreto” ta na̱yóʼo kúú na̱ kuniʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱ tiempo so̱ndíʼi (Mat. 24:45-47; Rev. 11:11, 12).

Ndákanda̱-iniyó xíʼin ña̱ káʼa̱n ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación 11:1, 2, saáchi chítáʼanna ña̱yóʼo xíʼin ña̱ tavana ki̱ʼva ña̱ templo á ña̱ kotona ndáa ki̱ʼva íyoña. Nu̱ú capítulo 3 ña̱ va̱xi nu̱ú ña̱ Malaquías káʼa̱nña ña̱ kixina kotona ña̱ templo espíritual, tasaá nda̱yakúnnaña (Mal. 3:1-4). ¿Nda̱saa tiempo ta̱vána ki̱ʼva xíʼinña ta nda̱yakúnnaña? Ki̱xáʼaña tá ku̱i̱ya̱ 1914 ta nda̱a̱ ku̱i̱ya̱ 1919. Ti̱xin ña̱ ku̱i̱ya̱ yóʼo ku̱u ndiʼi ña̱ káʼa̱n Revelación 11 xa̱ʼa̱: nu̱ú káʼa̱nña xa̱ʼa̱ 1,260 ki̱vi̱ á (42 yo̱o̱) xíʼin ña̱ ndánaʼa̱ ña̱ u̱ni̱ ki̱vi̱ sava.

Kúsi̱íní-iniyó xíʼin ndiʼi chiñu ña̱ va̱ʼaní ke̱ʼé Jehová ña̱ nda̱yakúnra templo espiritual, ña̱ va̱ʼa kana iin ñuu na̱ ndasakáʼnu-ñaʼá, ta keʼéna ku̱a̱ʼání chiñu va̱ʼa nu̱úra (Tito 2:14). Ta kúsi̱íní-iniyó ña̱ va̱ʼaní ejemplo nda̱koo na̱ ungido na̱ xi̱niʼi yichi̱ nu̱ú na̱ ñuu Ndióxi̱, saáchi ndakúní ni̱xi̱yo inina tá ki̱xi prueba nu̱úna, tasaá nda̱naʼa̱na ña̱ kúúna na̱ u̱vi̱ testigo na̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱.

(Apocalipsis 11:7) Tá ná sándiʼina natúʼunna, tí kití yukú tí kita chí ya̱vi̱ naá kanitáʼanrí xíʼin na̱yóʼo, ta kuchiñuvarí, ta kaʼnírí na̱yóʼo.

(Apocalipsis 11:11) Tá ni̱ya̱ʼa u̱ni̱ ki̱vi̱ sava, espíritu Ndióxi̱ sa̱ndátakuña na̱yóʼo, ta na̱yóʼo nda̱kuitana. Ta na̱ xi̱ni na̱yóʼo ni̱yi̱ʼvínína.

Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi chindeé miíyó

(Apocalipsis 10:9, 10) Yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼi̱n nu̱ú íyo ta̱ ángel ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra ña̱ ná taxira rollo ña̱ loʼo ndaʼíi̱. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra ta ka̱chira: “Kiʼin ña̱ rollo ta kaxíña. Ta ixaa o̱va̱ña ti̱xiún tá ná kaxíúnña, soo yuʼún vi̱si̱ní xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú”. 10 Tasaá ki̱ʼii̱n ña̱ rollo loʼo ña̱ níʼi ta̱ ángel yóʼo ta xa̱xíi̱ña, ku̱visi̱ yuʼíi̱ i̱xaaña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú, soo tá ndi̱ʼi xa̱xíi̱ña ta i̱xaa o̱va̱ña ti̱xii̱n.

it-2-S 865 párr. 1

Rollo

Ña̱ ndána̱ʼa̱nña. Ña̱ tu̱ʼun “rollo” ku̱a̱ʼá yichi̱ xíniñúʼunaña nu̱ú Biblia ña̱ ndánaʼa̱ña iin ña̱ʼa. Ta̱ Ezequiel xíʼin ta̱ Zacarías xi̱nina iin rollo ta u̱vi̱ saá táʼvi nu̱úña ni̱ka̱ʼyi̱. Tá tiempo saá iin iinlá kuití táʼvi xi̱kaʼyí nu̱ú iin rollo, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ u̱vi̱ saá táʼvi nu̱ú rollo ña̱ xi̱nina yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndáyáʼviní tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱úña, ta ndiʼi ña̱ va̱xi nu̱úña xa̱a̱ña xi̱nuña nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱n mií Ndióxi̱. (Eze 2:9-3:3; Zac 5:1-4.) Ña̱ visión ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación, káʼa̱nña xa̱ʼa̱ iin ta̱ nínduʼú nu̱ú trono ta níʼira iin rollo chí ndaʼa̱ kúaʼara ña̱ kúúmií u̱xa̱ sello, ta xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱a̱ʼá sello kúúmiíña va̱ása kúnda̱a̱-inina ndáaña va̱xi nu̱úña chi nda̱a̱ ná kixa̱a̱ ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi saáví kunáraña. (Rev 5:1, 12; 6:1, 12-14.) Tá ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo ta̱ Juan xi̱nira iin rollo ti̱xin iin visión, ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinra ña̱ kaxiraña. Tá xa̱xíraña vi̱si̱ní ni̱xa̱a̱ña ku̱uña yuʼúra, ta i̱xaa o̱va̱ña ti̱xinra. Ta ña̱ rollo ña̱ nda̱kiʼinra va̱ása ndásiña chi tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱úña xi̱niñúʼu kunda̱a̱-inina xíʼiña. Nu̱ú ta̱ Juan vi̱si̱ka̱ví tu̱ʼun ña̱ va̱xi nu̱úña, soo ña̱ʼa ña̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ natúʼunra o̱va̱ka̱viña. (Rev 10:1-11.) Saátu káʼa̱n ña̱ va̱xi nu̱ú iin rollo ña̱ nda̱kiʼin ta̱ Ezequiel, nu̱ú va̱xiña káʼa̱nña ña̱ kusuchíní-ini na̱ kuniso̱ʼoña ta kuakunína xíʼiña. (Eze 2:10.)

(Apocalipsis 12:1-5) Tasaá, chí ndiví nda̱tuvi iin señal: iin ñaʼá ñá ndíxi ñu̱ʼu, ta ti̱xin xa̱ʼa̱ñá níndúʼu tí yo̱o̱ ta xi̱níñá kánúu iin corona ña̱ kúúmií 12 ki̱mi. 2 Ta ñúʼu se̱ʼeñá, ta ndáʼyi̱níñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱níñá saáchi xa̱a̱ kúni̱ kaku se̱ʼeñá. 3 Ta saátu nda̱tuvi chí ndiví inka señal: ki̱ta iin tí dragón káʼnu tí íyo táki̱ʼva íyo color ñuʼu̱, ta kúúmiírí 7 xi̱nírí ta kúúmiírí 10 ndiki̱, ta chí xi̱nírí kúúmiírí 7 corona; 4 ta ndoʼo̱rí nda̱kiʼinña ku̱a̱ʼání ki̱mi tí íyo chí ndiví, ta chí nu̱ú ñuʼú yóʼo xa̱taña tí ki̱mi yóʼo va̱xirí. Ta tí dragón ni̱ndo̱orí níndichirí nu̱ú ñá ñaʼá ñá káku se̱ʼe, ta íyo tu̱ʼvarí ña̱ kaxírí se̱ʼeñá tá ná kakuña. 5 Ta ñáyóʼo ka̱ku se̱ʼeñá ta iin ta̱a loʼo kúúra, ta ta̱yóʼo kúú ta̱ koo pastor sa̱tá ndiʼi na̱ yiví nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta xíʼin tú vara tú hierro kundaarana. Ta nda̱kiʼinna ta̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú íyo Ndióxi̱.

it-1-S 717, 718

Ña̱ xáʼndaña ini iin ñá káku se̱ʼe

Visión ña̱ xi̱ni ta̱ apóstol Juan, ña̱ va̱xi nu̱ú libro ña̱ Revelación, xi̱nira iin ñaʼá, “ta ndáʼyi̱níñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱níñá saáchi xa̱a̱ kúni̱ kaku se̱ʼeñá”. Ta ta̱ loʼo se̱ʼeñá ta̱ ka̱ku “ta̱yóʼo kúú ta̱ koo pastor sa̱tá ndiʼi na̱ yiví nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta xíʼin tú vara tú hierro kundaarana”. Ta ni xi̱kuni tí dragón sandiʼi-xa̱ʼa̱rí ta̱ loʼo yóʼo va̱ása níkuchiñurí saáchi “nda̱kiʼinna ta̱yóʼo ku̱a̱ʼa̱nra chí nu̱ú trono Ndióxi̱”. (Rev 12:1, 2, 4-6.) Ña̱ nda̱kiʼin Ndióxi̱ ta̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kúúra se̱ʼe miíra, nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼéna tiempo xi̱naʼá tá xi̱kaku iin ña̱ loʼo ndi̱ku̱n xi̱naʼa̱na ña̱yóʼo nu̱ú yiváña ña̱ va̱ʼa ndakuniraña ña̱ kúúña se̱ʼe miíra. (Koto nu̱ú káʼa̱nña xa̱ʼa̱ NACIMIENTO.) Ñá ñaʼá ñá káʼa̱nña xa̱ʼa̱ yóʼo kúú ñá síʼí Ndióxi̱, ña̱ Jerusalén espiritual ña̱ íyo chí ndiví, siʼí ta̱ Cristo xíʼin siʼí na̱ kúú ñanira na̱ espiritual. (Gál 4:26; Heb 2:11, 12, 17.)

Ñaʼá ñá kúú ñá síʼí Ndióxi̱ ñá espiritual, kǒo ku̱a̱chi kúúmií ñáyóʼo, tá ná ki̱xaa̱ tiempo ña̱ kaku se̱ʼeñá va̱ása xo̱ʼvi̱ñá nda̱a̱ táki̱ʼva xóʼvi̱ iin ñaʼá ñá káku se̱ʼe. Tá káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñáyóʼo ña̱ ndáʼyi̱níñá xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱níñá iin ña̱ ndánaʼa̱ kuitíva kúúña, kúni̱ kachiña ña̱ xa̱a̱ kúnda̱a̱-iniñá ña̱ ku̱yatin kaku se̱ʼeñá (Rev 12:2.)

¿Ndáa ta̱a xa̱a̱ ta̱ loʼo yóʼo koora?, “ta̱yóʼo kúú ta̱ koo pastor sa̱tá ndiʼi na̱ yiví nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta xíʼin tú vara tú hierro kundaarana”. Nu̱ú ña̱ Salmo 2:6-9 ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ra ña̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ra ña̱ xa̱a̱ra koora rey. Soo ta̱ Juan xi̱nira ña̱ visión yóʼo tá xa̱a̱ ni̱ya̱ʼa tiempo ka̱ku ta̱ Jesús, ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ra xíʼin ña̱ nda̱takura, ta ña̱ visión xi̱ni ta̱ Juan kúni̱ kachiña ña̱ ka̱ku Reino Ndióxi̱ ta ndaʼa̱ ta̱ Jesucristo kooña, chi nda̱takura ta ni̱xa̱a̱ra “xi̱kundúʼura chí ndaʼa̱ kúaʼa Ndióxi̱, ta xa̱a̱ saáví ndátura ña̱ ná koo na̱ sáa̱-ini xíniñaʼá ti̱xin xa̱ʼa̱ra”. (Heb 10:12, 13; Sl 110:1; Rev 12:10.)

Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia

(Apocalipsis 10:1-11) Xi̱nii̱ inka ángel ta̱ ndeéní, ta va̱xinuura chí ndiví ta ndíxira vi̱kó, ta chí xi̱níra íyo iin arcoíris. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva káa ñu̱ʼu saá káa nu̱úra, ta xa̱ʼa̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ saá íyoña. 2 Ta ndaʼa̱ra ndíka̱a̱ iin rollo loʼo ña̱ núna. Ta ña̱ xa̱ʼa̱ kúaʼara ka̱nindichira chí nu̱ú tá mar, ta xa̱ʼa̱ yítinra ka̱nindichiraña chí nu̱ú ñuʼú. 3 Ta ndeéní ni̱nda̱ʼyi̱ra nda̱a̱ táki̱ʼva ndáʼyi̱ iin tí león. Tá ni̱nda̱ʼyi̱ra, ta u̱xa̱ saá taxa ni̱ka̱ʼa̱nña. 4 Tá ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ u̱xa̱ taxa, si̱lóʼo kaʼyíi̱ ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nña, soo xi̱niso̱ʼi̱ iin tu̱ʼun chí ndiví ta ka̱chiña: “Taxi se̱ʼé tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ u̱xa̱ taxa ta va̱ása kaʼyíúnña”. 5 Ta̱ ángel xi̱nii̱ níndichi chí nu̱ú tá mar xíʼin nu̱ú ñuʼú yóʼo nda̱niʼinra ndaʼa̱ kúaʼara chí ndiví 6 ta chi̱naʼára xa̱ʼa̱ ta̱ táku ndiʼi tiempo, ta̱ ke̱ʼé ndiví xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña, ta̱ ke̱ʼé ñuʼú xíʼin ndiʼi ña̱ íyo nu̱úña, tá mar xíʼin ndiʼi ña̱ íyo ti̱xinrá. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra: “Kamaní xa̱a̱ ña̱yóʼo xi̱nuña. 7 Saáchi tá xa̱a̱ ku̱yatin ki̱vi̱ ña̱ tivi ta̱ ángel ta̱ u̱xa̱ tú trompeta, ndiʼi tu̱ʼun yi̱i̱ ña̱ ni̱xi̱yo se̱ʼé xi̱nu ndiʼiña, ndiʼi tu̱ʼun va̱ʼa ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱ keʼéra nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ kúú esclavora na̱ profeta”. 8 Ta xi̱niso̱ʼii̱ iin tu̱ʼun chí ndiví ta ni̱ka̱ʼa̱n tukuña xíʼi̱n. Ta ka̱chiña: “Kúaʼan ta kiʼin ña̱ rollo ña̱ núna ña̱ níʼi ta̱ ángel ta̱ níndichi nu̱ú tá mar xíʼin nu̱ú ñuʼú yóʼo”. 9 Yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼi̱n nu̱ú íyo ta̱ ángel ta ni̱ka̱ʼi̱n xíʼinra ña̱ ná taxira rollo ña̱ loʼo ndaʼíi̱. Ta ta̱yóʼo nda̱kuiinra ta ka̱chira: “Kiʼin ña̱ rollo ta kaxíña. Ta ixaa o̱va̱ña ti̱xiún tá ná kaxíúnña, soo yuʼún vi̱si̱ní xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú”. 10 Tasaá ki̱ʼii̱n ña̱ rollo loʼo ña̱ níʼi ta̱ ángel yóʼo ta xa̱xíi̱ña, ku̱visi̱ yuʼíi̱ i̱xaaña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñu̱ñú, soo tá ndi̱ʼi xa̱xíi̱ña ta i̱xaa o̱va̱ña ti̱xii̱n. 11 Ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n: “Xíniñúʼu ka̱ʼa̱n tukún xa̱ʼa̱ ña̱ kundoʼo ñuu válí xíʼin ñuu náʼnu, xíʼin ndiʼi na̱ káʼa̱n inka nu̱ú tu̱ʼun, xíʼin ku̱a̱ʼání na̱ chíñu”.

16-22 TÍ DICIEMBRE

ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA̱ | APOCALIPSIS 13-16

“Kití tí kininí íyo va̱ása yi̱ʼvíyó kuniyórí”

(Apocalipsis 13:1, 2) Tí dragón ni̱ndo̱orí níndichirí chí nu̱ú íyo yu̱tí yuʼú tá mar. Tasaá xi̱nii̱ iin tí kití yukú tí va̱xi chí nu̱ú tá mar. Ta 10 kúú ndiki̱rí ta 7 kúú xi̱nírí. Ta chí nu̱ú ndiki̱rí kúúmiírí 10 corona ta xi̱nírí ni̱ka̱ʼyí ki̱vi̱ ña̱ kininí káʼa̱n. 2 Ta tí kití yukú tí xi̱nii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva káa iin leopardo saá káarí, soo xa̱ʼa̱rí nda̱a̱ táki̱ʼva íyo xa̱ʼa̱ oso saá káaña, ta yuʼúrí nda̱a̱ táki̱ʼva káa yuʼú tí león saá káaña. Ta tí dragón ta̱xirí ndee̱ ña̱ kúúmiírí ndaʼa̱ tí kití yukú, xíʼin ña̱ ndísochíñurí.

w12-S 15/6 8 párr. 6

Jehová kúú ta̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ña̱ íyo se̱ʼé xa̱ʼa̱

6 Tá xa̱a̱ ku̱yatin ndiʼi ña̱ siglo nu̱ú, ta̱ Jesús ni̱na̱ʼa̱ra sava visión nu̱ú ta̱ apóstol Juan (Rev. 1:1). Ta ña̱ nu̱ú visión ña̱ xi̱ni ta̱ Juan kúú iin tí dragón: tíyóʼo ndánaʼa̱rí ta̱ Ndi̱va̱ʼa, ta níndichirí yuʼú tá mar (kaʼvi Revelación 13:1, 2). Ta ti̱xin tá mar ki̱ta iin kití tí síínní káa, ta ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱xira ña̱ kuisochíñu tíyóʼo. So̱ndíʼi iin ta̱ ángel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ apóstol, xa̱ʼa̱ iin tí kití tí kúúmií u̱xa̱ xi̱ní tí color kúaʼa ña̱ escarlata, ña̱ kúúrí imagen tí kití yukú tí káʼa̱n ña̱ Revelación 13:1 xa̱ʼa̱, ta tíyóʼo ndánaʼa̱rí na̱ u̱xa̱ ndísochíñu (Rev. 13:14, 15; 17:3, 9, 10). Tá ni̱ka̱ʼyi̱ ña̱ Revelación, u̱ʼu̱n na̱yóʼo xa̱a̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱na, ta na̱ i̱ñu̱ sa̱kán ndísochíñuna ta na̱ u̱xa̱ ta̱ʼán kixaa̱na kuisochíñuna. ¿Ndáa na̱ kúú na̱yóʼo? Yóʼo kunda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ndáa ña̱ ndanaʼa̱n iin iin xi̱ní tí kití yukú yóʼo. Saátu kunda̱a̱-iniyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel xa̱ʼa̱ na̱ chíñu yóʼo, ta saátu tá kúma̱níka xa̱a̱na kuisochíñuna.

(Apocalipsis 13:11) Saátu xi̱nii̱ inka tí kití yukú tí va̱xi nana nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ta kúúmiírí u̱vi̱ ndiki̱ ña̱ íyo táki̱ʼva íyo ndiki̱ ndikachi, soo ki̱xáʼarí káʼa̱nrí nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n tí dragón.

(Apocalipsis 13:15) Ta ta̱xirí ña̱ nda̱taku tuku ña̱ imagen tí kití yukú, ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nrí ta kaʼnírí ndiʼi na̱ xi̱ín ndasakáʼnu imagen tí kití yukú yóʼo.

re-S 194 párr. 26

Kánitáʼanna xíʼin u̱vi̱ tí kití yukú

26 ¿Ndáaña kúúña? Ña̱yóʼo kúú ña̱ Potencia Mundial Angloamericana... ña̱yóʼo kúútu xi̱ní ña̱ u̱xa̱ tí kití yukú tí kúúmií u̱xa̱ xi̱ní, soo iin chiñu ndáyáʼviní kúú ña̱ kéʼé tíyóʼo. Nu̱ú ña̱ visión yóʼo va̱ása chítáʼa̱nna tí kití yukú yóʼo xíʼin tí inka, ña̱yóʼo táxiña kúnda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva kéʼé iin tá iin tíyóʼo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Tí kití yukú tí kúúmií u̱vi̱ ndiki̱ ndánaʼa̱rí u̱vi̱ potencia política ña̱ inkáchi tiempo íyo, soo chíndétáʼa̱n ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kachíñuña. Ta ña̱ kúúmiírí u̱vi̱ ndiki̱ ña̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiki̱ ndikachi, náʼa̱rí ña̱ vitá íyo inirí ta va̱ása ku̱e̱ʼe̱rí, ña̱ náʼa̱ ña̱ iin gobierno va̱ʼaní kúúrí ta ndiʼi na̱ yiví xíniñúʼu kundiku̱n tíyóʼo. Soo káʼa̱nrí nda̱a̱ táki̱ʼva káʼa̱n iin dragón, chi íxaa nduxa̱rí, sáyi̱ʼvírí ta nda̱a̱ íxaa ndi̱va̱ʼarí xíʼin na̱ kǒo xíin kandíxa ña̱ xáʼndachíñurí. Va̱ása chindeétáʼa̱nrí xíʼin inkana ña̱ kundiku̱nna Reino Ndióxi̱ nu̱ú ndísochíñu ta̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi, chi ña̱ kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa kéʼérí, ta̱ kúú dragón káʼnu. Saáchi tíyóʼo kúú tí ndátaʼví na̱ yiví ta sákanitáʼa̱nrína ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndásakáʼnuna tí kití yukú tí nu̱ú.

re-S 195 párr. 30, 31

Kánitáʼanna xíʼin u̱vi̱ tí kití yukú

30 Ña̱ historia nátúʼunña xa̱ʼa̱ imagen yóʼo ña̱ ki̱xáʼaña íyoña, ta Gran Bretaña xíʼin Estados Unidos chi̱ndeétáʼanña xíʼin ña̱yóʼo ña̱ va̱ʼa kooña ta tá ya̱chi̱ xi̱naníña Sociedad de Naciones. Ña̱ capítulo 17 ña̱ Revelación káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ña̱ tuku kitaña, ta nda̱a̱ táki̱ʼva káa iin tí kití yukú tí color escarlata saá kooña kitaña, ta kǒo na̱ chíndeétáʼan xíʼin ña̱yóʼo ña̱ kuisochíñuña chi xa̱a̱ kúúmiívaña ndee̱. Ña̱yóʼo káʼa̱nña ña̱ iinlá miíña kúú ña̱ kivi taxi ña̱ táxin koo na̱ yiví xíʼin ña̱ va̱ʼaní kutakuna. Soo su̱ví ña̱ nda̱a̱ kúú ña̱ káʼa̱nna chi ku̱a̱chikava távana. Ta íxaa ndi̱va̱ʼanína xíʼin ndiʼi na̱ ñuu na̱ kǒo kándíxa ndasakáʼnu ña̱yóʼo. Ta ña̱ Sociedad de Naciones ta̱vaña sava ñuu na̱ kǒo níkandíxa kundiku̱n ña̱yóʼo. Tá ná kixáʼa ña̱ “tu̱ndóʼo káʼnu”, na̱ soldado na̱ kítáʼan xíʼin tí kití yukú na̱ íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo “ndiki̱” ku̱a̱ʼání sandiʼi-xa̱ʼa̱ na̱yóʼo. (Revelación 7:14; 17:8, 16.)

31 Nani ki̱xáʼa ña̱ II Guerra Mundial, ña̱ imagen tí kití yukú yóʼo vitin naníña Organización de las Naciones Unidas ta xa̱a̱ ku̱a̱ʼání na̱ yiví ni̱xi̱ʼi̱ i̱xaa ña̱yóʼo. Iin ejemplo, tá 1950 na̱ soldado ña̱ ONU ni̱xa̱ʼa̱na nu̱ú ni̱xi̱yo guerra tá ka̱nitáʼan Corea del Norte xíʼin Corea del Sur. Ña̱ ONU, xíʼin na̱ ñuu Corea del sur, xa̱ʼnína ki̱ʼva 1,420,000 na̱ ñuu Corea del norte xíʼin na̱ ñuu China. Saátu ña̱ ku̱i̱ya̱ 1960 nda̱a̱ 1964 ni̱xi̱yo soldado na̱ Naciones Unidas ña̱ ñuu Congo (ña̱ República Democrática del Congo). Nda̱a̱ na̱ su̱tu̱ vatá va̱ʼaní ki̱xáʼana káʼa̱nna xa̱ʼa̱ na̱yóʼo, tá kúú ta̱ papa Paulo VI xíʼin ta̱ Juan Pablo II, xi̱ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱ Organización de las Naciones Unidas ña̱ iinlá ña̱yóʼo kúú ña̱ kivi taxi ña̱ va̱ʼa kundoo ndiʼi na̱ yiví. Ta íxanduxana xíʼin ndiʼi na̱ yiví ña̱ ndasakáʼnuna ña̱yóʼo, tá kǒo kándíxana ña̱ ndasakáʼnuna ña̱yóʼo xíʼin kundiku̱nnaña nda̱a̱ kivi ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼina. Ña̱ Organización de las Naciones Unidas, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ xa̱ʼní ndiʼi na̱ yiví na̱ kǒo ndásakáʼnu-ñaʼá saá íyoña (Deuteronomio 5:8, 9.)

(Apocalipsis 13:16, 17) Ta ndiʼi na̱ va̱lí xíʼin na̱ náʼnu, na̱ ku̱i̱ká, xíʼin na̱ nda̱ʼví, xíʼin na̱ kǒo kúú esclavo ta saátu na̱ esclavo, íxandúxana xíʼin na̱yóʼo ña̱ ná kuumiína tu̱ni̱ chí ndaʼa̱ kúaʼana á chí nu̱úna 17 ni iinna va̱ása kivi satá á xi̱kóna, na̱ kivi keʼé ña̱yóʼo kúú nda̱saa kuití na̱ kúúmií tu̱ni̱ á ki̱vi̱ tí kití yukú yóʼo á número ki̱vi̱rí.

w09-S 15/2 4 párr. 2

Ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ libro ña̱ Revelación (táʼvi 2)

13:16, 17. Ni ná ixaa yo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ keʼéyó sava chiñu ña̱ kúúmiíyó tá kúú ña̱ “satáyó” á ña̱ “xi̱kóyó”, kǒo taxiyó ña̱ sandaʼvi tí kití yukú miíyó ña̱ kixáʼayó keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ miírí. Ña̱ ndakiʼinyó tu̱ni̱ tí kití yukú yóʼo ndaʼa̱yó á chí nu̱úyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyo na̱ táxi ña̱ kandachíñurí nu̱úyó saá íyoyó ta kixáʼayó ndakanixi̱níyó ta keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé tíyóʼo.

Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi chindeé miíyó

(Apocalipsis 16:13, 14) Ta xi̱nii̱ u̱ni̱ tu̱ʼun ña̱ kini káʼa̱n ña̱ íyo táki̱ʼva íyo saʼva̱ ta ke̱eña yuʼú tí dragón, xíʼin yuʼú tí kití yukú xíʼin yuʼú ta̱ profeta vatá. 14 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndákanixi̱ní na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ta náʼa̱naña, ta káʼa̱nnaña ta sándáʼvina ndiʼi na̱ chíñu ña̱ iníísaá ñuyǐví, ña̱ ndatakana ta kixáʼa ña̱ guerra Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ ña̱ ki̱vi̱ káʼnura.

bh 81 párr. 18

18 Ku̱a̱ʼáka ña̱ʼa káʼa̱n Biblia xa̱ʼa ña̱yóʼo xíʼin xa̱ʼa na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo. Káʼa̱nña xíʼinyó tá ná kuyatin kixa̱a̱ guerra yóʼo, na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa iníí kakana xaxána tu̱ʼun vatá nu̱ú ndiʼi na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo ña̱ sandáʼvinana. ¿Nda̱chun sandáʼvinana? Ña̱ kutáʼan ndiʼina ña̱ kani táʼanna xíʼin Ndióxi̱. Ndiʼi na̱ chíñu ndakutáʼanna “nu̱ú lugar ña̱ naní tu̱ʼun hebreo Armagedón” (Revelación 16:14, 16). Xíʼin ña̱ ka̱ʼviyó nu̱ú u̱vi̱ texto yóʼo kúnda̱a̱-iniyó Armagedón naní guerra nu̱ú kani táʼan ta̱ rey ta̱ nda̱ka̱xin Ndióxi̱ xíʼin na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo.

(Apocalipsis 16:21) Ta chí ndiví ni̱ko̱yo ñíí náʼnu, ña̱ ve̱e nda̱a̱ táki̱ʼva ve̱e iin talento. Ta na̱ yiví ki̱xáʼana káʼa̱n ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ndaʼára ñíí náʼnu yóʼo sa̱tána, chi ndeéní ni̱xi̱yo ña̱ plaga yóʼo.

w15-S 15/7 16 párr. 9

“Xa̱a̱ ku̱yatin sa̱ñáyó”

9 Tá xa̱a̱ ku̱yatinní kixa̱a̱ ki̱vi̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa, va̱ása natúʼunkayó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ reino Ndióxi̱ (Mat. 24:14). Saáchi ña̱ mensaje natúʼunyó xíʼin na̱ yiví ndeéní koo ña̱yóʼo. Ta iin ña̱ sana ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ xíʼinna kúú ña̱ xa̱a̱ ki̱xaa̱ ki̱vi̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa. Ta ña̱ Biblia chítáʼanña mensaje ña̱ natúʼunyó xíʼinna, ña̱ íyoña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ñíí ña̱ náʼnuní, ña̱ káʼa̱n Revelación 16:21 xa̱ʼa̱: “Ta chí ndiví ni̱ko̱yo ñíí náʼnu, ña̱ ve̱e nda̱a̱ táki̱ʼva ve̱e iin talento. Ta na̱ yiví ki̱xáʼana káʼa̱n ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ chi̱ndaʼára ñíí náʼnu yóʼo sa̱tána, chi ndeéní ni̱xi̱yo ña̱ plaga yóʼo”.

Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia

(Apocalipsis 16:1-16) Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ndeékaví ni̱ka̱ʼa̱n iin tu̱ʼun ña̱ ki̱xi chí santuario ta ni̱ka̱ʼa̱nña xíʼin na̱ 7 ángel: “Kúáʼanndó ta katandó ña̱ ñúʼu ti̱xin ña̱ 7 tazón nu̱ú ñúʼu ndiʼi ña̱ sáa̱ Ndióxi̱, sa̱tá ñuʼú”. 2 Ta̱ nu̱ú ángel ni̱xa̱ʼa̱nra ta xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón sa̱tá ñuʼú. Ta ndeéní tu̱kue̱ʼe̱na xíʼin ña̱yóʼo ta ni̱xo̱ʼvi̱ní na̱ kúúmií tu̱ni̱ tí kití yukú xíʼin na̱ ndásakáʼnu ña̱ imagen tíyóʼo. 3 Ta̱ u̱vi̱ ángel xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón chí nu̱ú tá mar. Ta ndu̱ura ni̱i̱ nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ni̱i̱ iin na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta ndiʼi ña̱ ñúʼu ti̱xin tá mar, ni̱xi̱ʼi̱ ndiʼiña. 4 Ta̱ ángel ta̱ u̱ni̱ xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón chí nu̱ú yu̱ta, xíʼin nu̱ú kée ti̱kui̱í. Ta ndu̱u ndiʼi tá yóʼo ni̱i̱. 5 Ta saá xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ángel yóʼo ta ka̱chira: “Yóʼó, kúún, ta ni̱xi̱yoún, ta̱ nda̱kúní íyo ini, nda̱kúní íyo iniún chi ni̱ka̱ʼún ña̱ kundoʼona. 6 Saáchi na̱yóʼo kúú na̱ xa̱ta ni̱i̱ na̱ santo xíʼin na̱ profeta, yóʼó ta̱xiún ña̱ koʼona ni̱i̱. Ña̱yóʼo kúú ña̱ xíniñúʼu koovana”. 7 Ta xi̱niso̱ʼi̱ ni̱ka̱ʼa̱n ña̱ altar: “Jehová Ndióxi̱, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱, nda̱a̱ní ta nda̱kúní tíiún ku̱a̱chi”. 8 Ta̱ ku̱mí ángel xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón nu̱ú ñu̱ʼu. Ta ña̱ ñu̱ʼu xa̱ʼmiña na̱ yiví xíʼin ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. 9 Ta xíʼin ña̱ niʼníní ni̱xi̱xi̱ na̱ yiví. Ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ Ndióxi̱, ta̱ ta̱xi ndiʼi plaga yóʼo, ta ni kǒo níndikó-inina ta ni va̱ása níndasakáʼnunara. 10 Ta̱ ángel ta̱ u̱ʼu̱n xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón sa̱tá ña̱ trono tí kití yukú. Ta nu̱ú íyo reinorí ku̱naá ña̱yóʼo. Ta na̱ yiví ki̱xáʼana xáxina yáana xa̱ʼa̱ ña̱ xóʼvi̱nína, 11 ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví, xa̱ʼa̱ ña̱ ndeéní tu̱kue̱ʼe̱na xíʼin ña̱ xóʼvi̱nína, ta va̱ása níndikó-inina xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna. 12 Ta̱ ángel ta̱ i̱ñu̱ xa̱tara ña̱ ñúʼu ti̱xin tazón nu̱ú tá yu̱ta Éufrates. Ta ni̱yi̱chi̱ ti̱kui̱í yóʼo ña̱ va̱ʼa ya̱ʼa na̱ chíñu na̱ va̱xi chí nu̱ú kíta ñu̱ʼu. 13 Ta xi̱nii̱ u̱ni̱ tu̱ʼun ña̱ kini káʼa̱n ña̱ íyo táki̱ʼva íyo saʼva̱ ta ke̱eña yuʼú tí dragón, xíʼin yuʼú tí kití yukú xíʼin yuʼú ta̱ profeta vatá. 14 Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndákanixi̱ní na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ta náʼa̱naña, ta káʼa̱nnaña ta sándáʼvina ndiʼi na̱ chíñu ña̱ iníísaá ñuyǐví, ña̱ ndatakana ta kixáʼa ña̱ guerra Ndióxi̱ ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱ ña̱ ki̱vi̱ káʼnura. 15 “Kuniso̱ʼo. Va̱xii̱ nda̱a̱ táki̱ʼva va̱xi iin ta̱ kui̱ʼná. Si̱íní íyo na̱ íyo tu̱ʼva ta xa̱a̱ ndíxina ti̱ko̱to̱na, ña̱ va̱ása koo chálána ta koto na̱ yivína”. 16 Ta sa̱ndátakana na̱ chíñu lugar ña̱ naní Armagedón saá naní lugar yóʼo ña̱ tu̱ʼun hebreo.

23-29 TÍ DICIEMBRE

ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA̱ | APOCALIPSIS 17-19

“Guerra Ndióxi̱ sandiʼi-xa̱ʼa̱ña ndiʼi guerra ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo”

(Apocalipsis 19:11) Xi̱nii̱ ña̱ núna chí ndiví; ta ki̱ta iin kuáyi̱ yaa. Ta̱ kánúu sa̱tárí naníra ta̱ nda̱kú-ini, ta̱ nda̱a̱, ta̱ tíin ku̱a̱chi, ta va̱ʼaní nda̱kú kánitáʼanra.

(Apocalipsis 19:14-16) Ta saátu ndiʼi na̱ kúú soldado Ndióxi̱ na̱ íyo chí ndiví ndíku̱nna sa̱tára ta ndósóna sa̱tá kuáyi̱ yaa ta ndíxina ti̱ko̱to̱ ña̱ lino ña̱ yaa ta limpioníña. 15 Ta chí yuʼú ta̱yóʼo ki̱ta iin espada ña̱ káni̱ní, ta xi̱ínní yuʼú ña̱yóʼo ta ña̱yóʼo sándiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ ñuu. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼé iin ta̱ ndáa kití saá keʼéra ta vara tú hierro kuniñúʼura. Ta chóʼmara uva xíʼin xa̱ʼa̱ra nu̱ú ndíka̱a̱ ña̱ sáa̱-ini Ndióxi̱, ta̱ kúúmií ndiʼi ndee̱. 16 Ta nu̱ú ti̱ko̱to̱ra yatin chí si̱ʼinra, ni̱ka̱ʼyí iin ki̱vi̱: Rey káʼnu nu̱ú ndiʼi na̱ rey xíʼin táta káʼnu nu̱ú ndiʼina.

w08-S 1/4 8 párr. 3, 4

Ña̱ Armagedón: guerra Ndióxi̱ sandiʼi-xa̱ʼa̱ña ndiʼi guerra ña̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo

Nani íyo na̱ chíñu á na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, kundoʼoníva na̱ yiví na̱ va̱ʼa ta va̱ása si̱í kundoona (Proverbios 29:2; Eclesiastés 8:9). Va̱ása kuchiñu si̱í kundooyó nu̱ú ñuyǐví yóʼo, tá íyo na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ta ña̱ va̱ʼa koo ña̱ táxin xíʼin ña̱ va̱ʼaní kundooyó ndiʼi tiempo, xíniñúʼu ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ yiví na̱ va̱ása va̱ʼa á na̱ kéʼé ña̱ kini. Ta̱ Salomón ka̱ʼyíra: ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ va̱ása va̱ʼa iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱yóʼo, chi saá kuchiñu kaku ndiʼi na̱ yiví na̱ va̱ʼa (Proverbios 21:18).

Jehová kúú ta̱ kúú Juez, xa̱ʼa̱ ña̱kán ná kandixayóra chi ku̱a̱chi ña̱ ndatiinra xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa va̱ʼaní nda̱kú kooña. Ta̱ Abrahán ni̱nda̱ka̱tu̱ʼúnra ña̱yóʼo: ¿Ta̱ kúú Juez sa̱tá ndiʼi ñuʼú yóʼo á va̱ása keʼéra iin chiñu ña̱ nda̱kúní? Xi̱kandíxaní ta̱ Abrahán Ndióxi̱, chi xi̱xinira ña̱ ndiʼi tiempo va̱ʼaní nda̱kú xi̱tiin Jehová ku̱a̱chi (Génesis 18:25). Nu̱ú Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ va̱ása kúsi̱í-inira ki̱vi̱ xíʼi̱ iin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa, soo tá kǒo ndíkó inina ndiʼi-xa̱ʼa̱vana (Ezequiel 18:32; 2 Pedro 3:9).

it-1-S 380 párr. 3

Tí Kuáyi̱

Nu̱ú iin visión ña̱ xi̱ni ta̱ apóstol Juan, xi̱nira ta̱ Jesucristo ña̱ kánúura sa̱tá iin kuáyi̱ yaa va̱xira ta saátu va̱xi na̱ soldadora xíʼinra ta ndósóna sa̱tá kuáyi̱ yaa va̱xina, xíʼin ña̱yóʼo ndánaʼa̱ ña̱ va̱ʼaní nda̱kú koo guerra ña̱ kanitáʼan ta̱ Cristo chi saá kúúña nduyéʼe ki̱vi̱ yivára Jehová, ta ti̱xin ña̱ guerra yóʼo ndiʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ sáa̱-ini xíni Ndióxi̱. (Rev 19:11, 14.) Nu̱ú ña̱ capítulo 6 ña̱ Revelación, va̱xiña káʼa̱nña xa̱ʼa̱ sava tí kuáyi̱ xíʼin na̱ ndósóna sa̱tárí, ta ña̱ xíkarí ku̱a̱ʼa̱nrí ndánaʼa̱ ña̱ keʼé ta̱ Jesucristo ña̱ kúúra rey xíʼin ndiʼika tu̱ndóʼo ña̱ kixi. (Rev 6:2-8.)

(Apocalipsis 19:19, 20) Ta xi̱nii̱ tí kití yukú, xíʼin na̱ chíñu náʼnu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ soldadona, ta nda̱taka ndiʼina ña̱ kanitáʼanna xíʼin ta̱ kánúu sa̱tá tí kuáyi̱ xíʼin ndiʼi na̱ kúú soldadora. 20 Ta tí kití yukú ti̱innarí, xíʼin ta̱ profeta vatá chi ta̱yóʼo kúú ta̱ taxi seña xa̱ʼa̱ tí kití yukú ta sa̱ndáʼvira ndiʼi na̱ nda̱kiʼin tu̱ni̱ tí kití yukú yóʼo xíʼin ndiʼi na̱ ndásakáʼnu imagen tíyóʼo. Tá tákuka na̱yóʼo, u̱vi̱ saána xa̱tanana chí nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ xíʼin ña̱ azufre.

re-S 286 párr. 24

Ta̱ rey, ta̱ kánitáʼan kuchiñuvara ti̱xin ña̱ Armagedón

24 Tí kití yukú tí kúúmií u̱xa̱ xi̱ní xíʼin u̱xu̱ ndiki̱, tí ki̱ta nu̱ú tá mar tí ndánaʼa̱ ña̱ organización política ña̱ kúú kuenta ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndiʼi-xa̱ʼa̱ña ta saátu ta̱ kúú profeta vatá, ña̱yóʼo kúú ña̱ u̱xa̱ potencia ña̱ ndísochíñu. (Revelación 13:1, 11-13; 16:13.) Nani íyoka na̱yóʼo, ta íxandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ na̱ íyo nu̱ú ñuyǐví yóʼo, ta so̱ndíʼi sakánana na̱yóʼo nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. ¿Á ndixa ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ kúú ña̱yóʼo? Va̱ása, nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tí kití yukú xíʼin ta̱ kúú profeta vatá su̱ví na̱ ndixa kúú na̱yóʼo chi iin ña̱ ndánaʼa̱ kuitíva kúúña. Ta nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ nu̱ú sakánana na̱yóʼo: kúni̱ kachiña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana. Ta nu̱ú ña̱yóʼo sakánana ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví xíʼin nu̱ú ñúʼuna á ña̱ Hades, ta saátu ta̱ Ndi̱va̱ʼa. (Revelación 20:10, 14.) Ta su̱ví ndayá ña̱ káʼa̱n na̱ yiví xa̱ʼa̱ kúú ña̱yóʼo, chi Jehová kúndasí nu̱úra xínira ña̱yóʼo. (Jeremías 19:5; 32:35; 1 Juan 4:8, 16.)

(Apocalipsis 19:21) Soo sava na̱ ki̱ndoo ni̱xi̱ʼi̱na xíʼin espada káni̱ ña̱ kíta yuʼú ta̱ kánúu sa̱tá tí kuáyi̱. Ta ndiʼi tí saa xa̱xirí ku̱ñu na̱yóʼo.

re-S 286 párr. 25

Ta̱ rey, ta̱ kánitáʼan kuchiñuvara ti̱xin ña̱ Armagedón

25 Ta ndiʼi na̱ kǒo níkitáʼan xíʼin na̱ gobierno yóʼo, soo ni saá ki̱táʼanvana xíʼin na̱ ñuyǐví yóʼo, ta saátu kivina xíʼin espada káni̱ ña̱ níʼi ta̱ kánúu sa̱tá kuáyi̱. Ta̱ Jesús ka̱ʼa̱n ña̱ kivi ndiʼi na̱yóʼo. Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása káʼa̱nña ña̱ ku̱ʼu̱n na̱yóʼo nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ¿á kivi ka̱ʼa̱nyó ña̱ kivi ndataku na̱yóʼo? Kǒo nda̱a̱ ni iin nu̱ú káʼa̱nña ña̱ ndataku na̱ ni̱xi̱ʼi̱ i̱xaa ta̱ Juez ta̱ nda̱ka̱xin Jehová. Mií ta̱ Jesús kúú ta̱ ni̱ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi na̱ va̱ása íyo nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndikachi, ke̱ena nu̱ú ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ ndiʼi tiempo ña̱ ku̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin xa̱ʼa̱ na̱ ángel na̱ kítáʼan xíʼinra, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana. (Mateo 25:33, 41, 46.) Ta xíʼin ña̱yóʼo ndíʼi ña̱ ki̱vi̱ ña̱ ndatiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼin ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱na. (2 Pedro 3:7; Nahúm 1:2, 7-9; Malaquías 4:1.)

Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi chindeé miíyó

(Apocalipsis 17:8) Tí kití yukú tí xi̱niún tí xi̱kuu, soo va̱ása kúúkarí, soo ni saá xa̱a̱ ku̱yatin ña̱ kitarí ya̱vi̱ naá ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱rí. Na̱ yiví na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo nda̱a̱ tá ku̱va̱ʼaña, na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú rollo ña̱ kutakuna, ndakanda̱-inina tá ná kunina tí kití yukú tí xi̱kuu ta va̱ása kúúkarí soo ni saá íyovarí.

re-S 247, 248 párr. 5, 6

Ku̱nda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ iin ña̱ ni̱xi̱yo se̱ʼé

5 “Tí kití yukú tí [...] xi̱kuu.” Tíyóʼo kúú tí chítáʼanna xíʼin ña̱ naní Liga á Sociedad de Naciones, tá 10 tí enero ña̱ ku̱i̱ya̱ 1920, ki̱ʼva 63 ñuu náʼnu nda̱kutáʼanña xíʼin ña̱yóʼo. Soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo, ña̱ ñuu Japón, Alemania xíʼin Italia nda̱kooña ña̱ kítáʼanña xíʼin ña̱ Sociedad de Naciones, ta ña̱yóʼo va̱ása nítaxikaña kutáʼan ña̱ xi̱naní Unión Soviética xíʼinña. Tá septiembre ña̱ ku̱i̱ya̱ 1939 ta̱ chíñu nazi ta̱ ñuu Alemania ta̱yóʼo kúú ta̱ ki̱xáʼa xíʼin ña̱ ll Guerra Mundial. Ña̱ Sociedad de Naciones va̱ása níkuchiñuña taxiña ña̱ táxin kundoo ndiʼi na̱ yiví ta nda̱a̱ miíña nda̱kooña ña̱ ndísochíñuña. Tá ku̱i̱ya̱ 1942 ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Mií tiempo ña̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, Jehová ta̱xira kunda̱a̱-ini na̱ ñuura ndáa ña̱ kúni̱ kachi ña̱ visión ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación. Ti̱xin ña̱ Asamblea Teocrática del Nuevo Mundo ta̱ Nathan H. Knorr ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ profecía yóʼo ta ka̱chira, “tí kití yukú va̱ása kúúkarí”. Ta ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunra: ¿Á ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa ña̱ Liga á Sociedad de Naciones? Tá ndi̱ʼi ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ va̱xi nu̱ú Revelación 17:8, ni̱ka̱ʼa̱nra: “Ña̱ Asociación de naciones, ña̱ ñuyíví yóʼo kana tukuña”. Tasaá ndixa ku̱uva... ta saá kúú ña̱ ni̱xi̱nu profecía Jehová ña̱ va̱xi nu̱ú tu̱ʼunra.

Kitarí ti̱xin ña̱ ya̱vi̱ naá

6 Tí kití yukú tí color kúaʼa ki̱tarí ya̱vi̱ naá. Tá 26 tí junio ña̱ ku̱i̱ya̱ 1945, ndeéní ni̱ka̱ʼa̱nna xa̱ʼa̱ iin ña̱ ku̱u chí ñuu San Francisco, E.U.A., ki̱ʼva 50 ñuu náʼnu ke̱ʼéna voto ña̱ chindeétáʼanna xíʼin ña̱ Organización de las Naciones Unidas. Ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nña ña̱ va̱ʼaní kuisochíñuña ta va̱ʼaní kundoo ndiʼi na̱ yiví ta va̱ásaka koo ku̱a̱chi iníísaá ñuyǐví. Ña̱ ndísochíñu ña̱ ONU kítáʼanní ña̱yóʼo xíʼin ki̱ʼva ña̱ xi̱keʼé ña̱ Sociedad de Naciones. Ña̱ The World Book Encyclopedia káchiña: “Ña̱ ONU kítáʼanníña xíʼin ndiʼi ña̱ xi̱keʼé ña̱ Sociedad de Naciones, ña̱yóʼo ni̱xa̱a̱ña ku̱va̱ʼaña tá ni̱ya̱ʼa ña̱ l Guerra Mundial. [...], ku̱a̱ʼání ñuu chi̱ndeétáʼan xíʼin ña̱ Sociedad de Naciones tá ni̱xa̱a̱ña xi̱kooña, suvi mií na̱ ñuu yóʼo chi̱ndeétáʼan xíʼin ña̱ ONU ña̱ ni̱xa̱a̱ña xi̱kooña. Nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kunina keʼé ña̱ Sociedad de Naciones saá xi̱kunina keʼé ña̱ ONU ña̱ va̱ʼaní chindeétáʼanña xíʼin ndiʼi na̱ yiví ña̱ va̱ʼaní xa̱a̱na kundoona. Ndiʼi ña̱ kéʼé ña̱ ONU va̱ʼaní kítáʼanña xíʼin ña̱ xi̱keʼé ña̱ Sociedad de Naciones”. Nda̱a̱ táki̱ʼva kundaa-iniyó ña̱ ONU, kúú ña̱ kítáʼan xíʼin tí kití yukú tí nda̱taku tí color kúaʼa. Loʼova ni̱xi̱yo ñuu ña̱ xi̱kitáʼan xíʼin ña̱ Sociedad de Naciones ki̱ʼva 63 xi̱kuuña. Soo ku̱a̱ʼání ñuu náʼnu chíndeétáʼan xíʼin ña̱ ONU ki̱ʼva 190 kúúña ta ku̱a̱ʼáníka chiñu nda̱taxina keʼé ña̱yóʼo nu̱ú ña̱ ni̱xi̱yo.

(Apocalipsis 17:16, 17) Ña̱ u̱xu̱ ndiki̱ xi̱niún xíʼin tí kití yukú xi̱niún, sa̱a̱-inina kunina ñá ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼá ta̱a, ta sandiʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi ña̱ kúúmiíñá ta sandákoo chálánañá. Ta kaxína ku̱ñuñá ta kaʼminañá. 17 Saáchi Ndióxi̱ chi̱ka̱a̱ra níma̱na ña̱ ná keʼéna ña̱ kúni̱ra, ta xi̱nu nu̱ú ña̱ kúni̱ miína ta taxina ña̱ ndísochíñuna ndaʼa̱ tí kití yukú nda̱a̱ ná xi̱nu tu̱ʼun ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Ndióxi̱.

w12-S 15/6 18 párr. 17

Jehová káʼa̱nra xa̱ʼa̱ “ña̱ʼa ña̱ xa̱a̱ ku̱yatin xi̱nu nu̱ú”

17 Na̱ veʼe-ñu̱ʼu vatá, kamaní ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱yóʼo. Ta na̱yóʼo chítáʼannaña xíʼin iin ñá ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a, ku̱a̱ʼá ndee̱ kúúmií ñáyóʼo ta ndiʼi na̱ chíñu kéʼéna ndiʼi ña̱ kúni̱ miíñá, soo kixa̱a̱ iin tiempo ña̱ chika̱a̱ Ndióxi̱ níma̱ na̱ chíñu ndáaña keʼéna xíʼinñá (kaʼvi Revelación 17:16, 17). Ti̱xin ña̱ loʼo tiempo, Jehová taxira ndiʼi na̱ político na̱ kuenta ta̱ Ndi̱va̱ʼa, ta na̱yóʼo kuniñúʼuna na̱ Naciones Unidas ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi veʼe-ñu̱ʼu vatá xíʼin ndiʼi na̱ kítáʼan xíʼinna xíʼin ndiʼi ña̱ ku̱i̱ká ña̱ kúúmiína. Loʼo tiempo chí sa̱tá va̱ása náʼa̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Soo vitin xa̱a̱ ku̱yatin ndakava ñá ñaʼá ñá kánúu sa̱tá tí kití yukú tí color kúaʼa. Soo kamaní ta ndeéní ndakava ñáyóʼo sa̱tárí (Rev. 18:7, 8, 15-19).

Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia

(Apocalipsis 17:1-11) Ta ti̱xin na̱ u̱xa̱ ángel na̱ níʼi u̱xa̱ tazón ki̱ta iin ta̱ ángel ta ki̱xira ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “Naʼa, ná na̱ʼi̱ ña̱ kundoʼo ñaʼá ñá kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a ñá nínduʼú sa̱tá ku̱a̱ʼání ti̱kui̱í. 2 Xíʼin ñáyóʼo, ku̱a̱ʼání na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ke̱ʼéna ña̱ kini xíʼinñá, ta na̱ yiví ni̱xi̱nina xíʼin tá vino tá ka̱na xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna ña̱ kini xíʼinñá”. 3 Ta xíʼin ndee̱ ña̱ kúúmií espíritu, níʼira yi̱ʼi̱ ni̱xa̱ʼa̱nra chí nu̱ú ñuʼú yi̱chí. Ta xi̱nii̱ iin ñá ñaʼá ñá kánúu sa̱tá iin kití yukú tí color kúaʼa tí kúúmií ku̱a̱ʼání ki̱vi̱ ña̱ kini káʼa̱n ta kúúmiírí 7 xi̱nírí ta 10 ndiki̱rí. 4 Ta ti̱ko̱to̱ ña̱ púrpura ndíxi ñá ñaʼá yóʼo xíʼin ti̱ko̱to̱ kúaʼa, ta kúúmiíñá adorno ña̱ oro, yu̱u̱ ña̱ liviní, xíʼin perla. Ta níʼiñá iin copa ña̱ oro ta ku̱a̱ʼání ña̱ʼa ña̱ va̱ása va̱ʼa ñúʼu iniña ta ñúʼutu ña̱ yaku̱a̱ ña̱ kéʼéña ña̱ kini. 5 Ta chí nu̱úñá ni̱ka̱ʼyi̱ iin ki̱vi̱ ña̱ va̱ása kúnda̱a̱-inina xíʼin: “Babilonia ña̱ káʼnu, siʼí ndiʼi ná kísi̱ xíʼin ku̱a̱ʼání ta̱a xíʼin ná kéʼé ndiʼi ña̱ kini nu̱ú ñuʼú yóʼo”. 6 Ta xi̱nii̱ ña̱ ni̱xi̱ni ñá ñaʼá yóʼo xíʼin ni̱i̱ na̱ santo xíʼin ni̱i̱ na̱ kúú testigo ta̱ Jesús. Tá xi̱nii̱ñá, iin nda̱kanda̱-inii̱. 7 Tasaá ta̱ ángel ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼi̱n: “¿Nda̱chun ndákanda̱-iniún xíʼin ña̱yóʼo? Yi̱ʼi̱ natúʼi̱n xíʼún xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ñá ñaʼá yóʼo xíʼin xa̱ʼa̱ tí kití yukú tí kánúuñá sa̱tá, tí kúúmií 7 xi̱ní xíʼin 10 ndiki̱. 8 Tí kití yukú tí xi̱niún tí xi̱kuu, soo va̱ása kúúkarí, soo ni saá xa̱a̱ ku̱yatin ña̱ kitarí ya̱vi̱ naá ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱rí. Na̱ yiví na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo nda̱a̱ tá ku̱vaʼaña, na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú rollo ña̱ kutakuna, ndakanda̱-inina tá ná kunina tí kití yukú tí xi̱kuu ta va̱ása kúúkarí soo ni saá íyovarí. 9 ”Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíniñúʼuna iin na̱ ndíchi ndákanixi̱ní. Ña̱ 7 xi̱ní kúúmií tíyóʼo kúni̱ kachiña 7 yuku̱ ña̱ kánúu ñá ñaʼá yóʼo sa̱tá. 10 Íyo 7 na̱ chíñu: ta 5 na̱yóʼo xa̱ʼa̱ ndi̱ʼi-xa̱ʼa̱na, iin na̱yóʼo xa̱a̱ íyo ta inkana ta̱ʼán kixa̱a̱; soo tá ná kixaa̱ na̱yóʼo loʼova tiempo kuisochíñuna. 11 Ta tí kití yukú tí xi̱kuu ta va̱ása kúúkarí, rey tí u̱na̱ kúútu tí yóʼova; ta ti̱xin ña̱ 7 ke̱e tíyóʼo ta tí ku̱a̱ʼa̱n ndiʼi-xa̱ʼa̱ kúúrí.

30 TÍ DICIEMBRE NDA̱A̱ 5 TÍ ENERO

ÑA̱ KÁʼA̱N BIBLIA XA̱ʼA̱ | APOCALIPSIS 20-22

“Koto, ndásaxa̱ái̱ ndiʼi ña̱ʼa”

(Apocalipsis 21:1) Tasaá xi̱nii̱ iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á; saáchi ndiví ña̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ xíʼin ñuʼú kǒokaña íyo, ta tá mar kǒokara íyo.

re-S 301 párr. 2

Iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á

2 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ chí sa̱tá tá kúma̱ní kaku ta̱ Juan, Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Isaías: “Saáchi, kotondó, chi keʼíi̱ iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á; ta ña̱ʼa ña̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ va̱ása ndakaʼánka-inindó xa̱ʼa̱ña”. (Isaías 65:17; 66:22.) Profecía yóʼo kundiviña tá ndi̱kó na̱ judío ñuu Jerusalén tá ku̱i̱ya̱ 537 a.E.C. Ki̱ʼva 70 ku̱i̱ya̱ xi̱ndoona ña̱ ñuu Babilonia. Tá ndi̱kóo na̱yóʼo ña̱ ñuu Jerusalén saá kúúña ni̱xa̱a̱na xi̱koona iin ñuu xa̱á na̱ nda̱sayéʼe Ndióxi̱ á iin “ñuʼú xa̱á”, ta na̱ kuisochíñu xíʼin na̱yóʼo kúú iin ta̱ chíñu xa̱á, á iin “ndiví xa̱á”. Ta̱ apóstol Pedro ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ inka profecía ña̱ xi̱nu, ka̱chira: “Soo íyo iin ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á ña̱ ndátuyó ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱, tasaá koo ndiʼi míí ña̱ nda̱kú”. (2 Pedro 3:13.) Ta̱ Juan ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ profecía yóʼo ña̱ kundiviña ki̱vi̱ káʼnu Jehová. “Ndiví ña̱ ni̱xi̱yo xíʼin ñuʼú ña̱ ni̱xi̱yo”, ña̱yóʼo kúú ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ chíñu na̱ kítáʼan xíʼinra xíʼin na̱ ta̱chí ndi̱va̱ʼa ndiʼi-xa̱ʼa̱ na̱yóʼo. Tá “mar” kúú na̱ yiví na̱ ndi̱va̱ʼaní-ini na̱ va̱ása xíniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ va̱ása kooka na̱yóʼo chi ndiʼi-xa̱ʼa̱na. Tasaá kúúña koo iin “ndiví xa̱á xíʼin iin ñuʼú xa̱á”: na̱yóʼo kúú na̱ yiví na̱ xíniso̱ʼo ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ ta iin ta̱ chíñu xa̱á kuisochíñu xíʼinna, ta mií Ndióxi̱ nda̱ka̱xin ta̱yóʼo. (Chitáʼanña xíʼin Revelación 20:11.)

(Apocalipsis 21:3, 4) Tasaá xi̱niso̱ʼi̱ ndeékaví ni̱ka̱ʼa̱nna chí nu̱ú trono: “Koto, veʼe Ndióxi̱ íyoña nu̱ú ndóo na̱ yiví. Ta ta̱kán koora xíʼinna, ta koona na̱ ñuura. Ta mií Ndióxi̱ koo xíʼin na̱yóʼo. 4 Ta ya̱kúnra ndiʼi ti̱kui̱í nu̱úna, ta kǒo kuvikana, ni va̱ása kooka ña̱ kusuchí-inina ni va̱ása kuakukana ni va̱ása xo̱ʼvi̱kana. Ndiʼi ña̱yóʼo kǒokaña koo”.

w13-S 1/12 11 párr. 2-4

“Koto, ndásaxa̱ái̱ ndiʼi ña̱ʼa”

“[Ndióxi̱] ya̱kúnra ndiʼi ti̱kui̱í nu̱úna.” (Revelación 21:4.) ¿Ndáa ti̱kui̱í nu̱úna ya̱kún Jehová? Su̱ví tá kée nu̱úyó ki̱vi̱ kúsi̱í-iniyó kúú tá káʼa̱n ña̱yóʼo xa̱ʼa̱, chi tá kée nu̱úyó ki̱vi̱ xóʼvi̱níyó á ki̱vi̱ kúsuchíní-iniyó káʼa̱nña xa̱ʼa̱. Ndióxi̱ su̱ví ti̱kui̱í kuití ya̱kúnra nu̱úyó, chi sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó.

“Kǒo kuvikana.” (Revelación 21:4.) Ki̱vi̱ xíʼi̱ iin na̱ veʼeyó na̱ kúʼvi̱ní-iniyó xíniyó xákuníyó xíʼin ña̱yóʼo. Soo Jehová sandátakura ndiʼi na̱ yiví na̱ ke̱ʼé ña̱ kútóora. ¿Ndáa ki̱ʼva keʼéraña? Siʼna sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ ku̱a̱chi ña̱ nda̱koo ta̱ Adán ndaʼa̱yó (Romanos 5:12). Jehová kuniñúʼura ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ se̱ʼera ta̱ Jesús ña̱ va̱ʼa sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ku̱a̱chi ña̱ kúúmií na̱ yiví tasaá va̱ása kookana na̱ yiví ku̱a̱chi. Tasaá ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼaña ta va̱ása kookaña (1 Corintios 15:26). Ndiʼi na̱ yiví si̱íní kutakuna nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱kuni̱ mií Ndióxi̱ tá ya̱chi̱: ña̱ va̱ása kooka kue̱ʼe̱ ña̱ sáxo̱ʼvi̱-ñaʼá ta ndiʼi tiempo kutakuna.

“Va̱ása kooka ña̱ [...] xo̱ʼvi̱na.” (Revelación 21:4.) ¿Ndáaña sáxo̱ʼvi̱ na̱ yiví kúú ña̱ va̱ása taxikara koo? Ña̱ sándakava-inina xíʼin ña̱ kusuchí-inina xíʼin ña̱ xóʼvi̱na íxaa iin tu̱ndóʼo, ña̱yóʼo kúú ña̱ ndóʼoyó xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi ta ña̱yóʼo kúú ña̱ ndóʼo ku̱a̱ʼání na̱ yiví.

(Apocalipsis 21:5) Ta̱ íyo nu̱ú trono ka̱chira: “Koto, ndásaxa̱ái̱ ndiʼi ña̱ʼa”. Ta ka̱chitura: “Kaʼyí tu̱ʼun yóʼo, chi mií ña̱ nda̱a̱ kúúña ta míí ña̱ ndixa kúúña”.

w03-S 1/8 12 párr. 14

Jehová, iin Ndióxi̱ ta̱ káʼa̱n ña̱ nda̱a̱

14 Va̱ʼaní ná kandíxayó ta keʼéyó ndiʼi ña̱ va̱xi nu̱ú tu̱ʼun Ndióxi̱. Ndiʼi ña̱ káʼa̱nra keʼéra xa̱a̱ña xi̱nu nu̱úña. Íyo ku̱a̱ʼání ña̱ xa̱a̱ ke̱ʼéra tá ya̱chi̱ ña̱ kivi chindeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kandíxayóra ña̱ saá keʼéra chí nu̱únínu, ta xíʼin ña̱yóʼo táxiña kúnda̱a̱-iniyó ña̱ xa̱a̱ ku̱yatin kixa̱a̱ra ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ yiví na̱ va̱ása kéʼé na̱ kútóora xíʼin na̱ kǒo kándíxa kuniso̱ʼo ña̱ nátúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ta̱ kúú rey (2 Tesalonicenses 1:8). Saátu xíniñúʼu kandíxayó ña̱ kúʼvi̱-inira xínira ndiʼi na̱ nda̱kúní ndásakáʼnu-ñaʼá, ta taxira kutakuna ndiʼi tiempo nu̱ú iin ñuʼú xa̱á nu̱ú va̱ása kooka ña̱ xo̱ʼvi̱na, nu̱ú va̱ása kooka ña̱ kusuchí-inina ni va̱ása kuvikana. Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ so̱ndíʼi profecía ña̱ ndixaní kúúña chi ka̱chira xíʼin ta̱ Juan: “Kaʼyí tu̱ʼun yóʼo, chi mií ña̱ nda̱a̱ kúúña ta míí ña̱ ndixa kúúña” (Revelación 21:4, 5; Proverbios 15:9; Juan 3:36).

Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ kivi chindeé miíyó

(Apocalipsis 20:5) Na̱yóʼo kúú ña̱ nu̱ú nda̱taku. (Ndiʼika na̱ ni̱xi̱ʼi̱, nda̱takuna tá ndi̱ʼi ni̱ya̱ʼa ña̱ 1,000 ku̱i̱ya̱).

it-2-S 1202 párr. 2

Ña̱ tákuna

Ndióxi̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Adán ña̱ va̱ása kuvira tá ná kuniso̱ʼora. (Gé 2:17.) Saá va̱ʼaní koo ña̱ kutaku ndiʼi na̱ yiví na̱ kándíxa ndiʼi ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱; tá ná ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa ña̱ xíʼi̱na, saá kúúña kǒoka ku̱a̱chi kuumiína ta va̱ása kuvikana chi ndiʼi tiempo kutakuna. (1Co 15:26.) Tá ná ndiʼi ña̱ kuisochíñu ta̱ Jesús ti̱xin ña̱ iin mil ku̱i̱ya̱ saá kúúña sandiʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ xíʼin na̱ yiví, nu̱ú ña̱ Revelación káʼa̱nña ña̱ iin mil ku̱i̱ya̱ kuisochíñura. Ta nu̱ú ña̱ libro ña̱ Revelación yóʼo káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ rey xíʼin na̱ su̱tu̱ na̱ kuisochíñu ki̱ʼva mil ku̱i̱ya̱ xíʼin ta̱ Cristo. “Ta ndiʼika na̱ ni̱xi̱ʼi̱, nda̱takuna” na̱yóʼo kúúna ndataku ti̱xin ña̱ mil ku̱i̱ya̱, chi na̱yóʼo kúúna kutaku tá ná tavána ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱ ndíka̱a̱ ti̱xin ña̱ ya̱vi̱ naá, ña̱ kotondosóra ndiʼi na̱ yiví ta na̱ ku̱chiñu ni̱ya̱ʼa nu̱ú ña̱yóʼo kúú na̱ kutaku ndiʼi tiempo. (Rev 20:4-10.)

(Apocalipsis 20:14, 15) Ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví xíʼin nu̱ú ñúʼuna, ni̱xi̱taña nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. Ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ kúni̱ kachiña, ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱. 15 Saátu na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú rollo ña̱ kutakuna, ni̱xi̱tana nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱.

it-2-S 180, 181

Nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱

Ña̱ tu̱ʼun yóʼo iinlá nu̱ú tutu ña̱ revelación va̱xiña ta iin ña̱ ndánaʼa̱ kuití kúúña. Mií Biblia kúú ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ndáaña kúni̱ kachiña: “Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱: nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱”. (Rev 20:14; 21:8.)

Kúnda̱a̱-iniyó ndáaña ndánaʼa̱ á ña̱ kúni̱ kachi ña̱ tu̱ʼun: nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ki̱vi̱ xítoyó ña̱ ku̱a̱ʼá nu̱ú va̱xiña káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú Revelación. Tá kúú tá káʼa̱nña ña̱ sákánana ña̱ xíʼi̱ nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ (Rev 19:20; 20:14), soo kúnda̱a̱va-iniyó ña̱ iin ña̱ ndánaʼa̱ kuitíva kúú ña̱yóʼo. Ta saátu, sákanana ta̱ Ndiva̱ʼa nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ yóʼo, soo ta̱yóʼo kǒo ku̱ñura ni lekera íyo chi táki̱ʼva íyo na̱ íyo chí ndiví saá íyo ta̱yóʼo, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúnda̱a̱-iniyó ña̱ ñuʼu̱ ña̱ ndixa va̱ása kivi sandiʼi-xa̱ʼa̱ña iin ña̱ íyo chí ndiví. (Rev 20:10; chitáʼanña xíʼin Éx 3:2 xíʼin Jue 13:20.)

Xa̱ʼa̱ ña̱ nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ yóʼo ndánaʼa̱ña ña̱ yichi̱ u̱vi̱ ña̱ kuvina, ta nu̱ú Revelación 20:14 káʼa̱nña ña̱ sákanana ña̱ xíʼi̱ xíʼin ña̱ Hades iniña, kúnda̱a̱-iniyó ña̱ nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ yóʼo va̱ása kúúña ña̱ xíʼi̱ ña̱ sa̱ndákoo ta̱ Adán chi inkava ña̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ (Ro 5:12), ni va̱ása kúútuña ña̱ Hades (Seol), saachi ña̱ Hades xíʼin ña̱ xíʼi̱ taannaña nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo inkava ki̱ʼva ña̱ xíʼi̱na ndánaʼa̱ ña̱yóʼo, chi kǒo nu̱ú káʼa̱nna xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo ña̱ ndataxiña na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ñúʼu iniña, chi ña̱ xíʼi̱ ña̱ sandákoo ta̱ Adán xíʼin ña̱ Hades (Seol) ndataxiva ña̱yóʼo na̱ ñúʼu iniña. (Rev 20:13.) Na̱ va̱ása va̱xi ki̱vi̱ nu̱ú rollo ña̱ kutakuna á na̱ kǒo níkandíxa ña̱ kaʼndachíñu Ndióxi̱ nu̱úna, na̱yóʼo kúú na̱ taanna nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ta ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana ta va̱ása ndatakukana. (Rev 20:15.)

Ña̱ kaʼviyó nu̱ú Biblia

(Apocalipsis 20:1-15) Xi̱nii̱ iin ángel ña̱ ke̱era chí ndiví va̱xira ta níʼira llave yéʼé ña̱ ya̱vi̱ naá ta níʼira iin cadena káʼnu va̱xira. 2 Ta ti̱inra tí dragón, tí kúú ko̱o̱ káʼnu, á ta̱ Diablo á Satanás, ta ka̱tunrara 1,000 ku̱i̱ya̱. 3 Ta chi̱ka̱a̱ra ta̱yóʼo ini ya̱vi̱ naá ta nda̱si kútu̱ra ya̱vi̱ yóʼo ña̱ va̱ʼa ná kǒo sandáʼvikara na̱ yiví nda̱a̱ ná ndiʼi ya̱ʼa 1,000 ku̱i̱ya̱. Tá ná ndiʼi, nda̱xi̱nra ña̱ kakara loʼo tiempo. 4 Xi̱nii̱ trono, ta na̱ xi̱kundoo nu̱ú ña̱yóʼo ta̱xina chiñu ndaʼa̱na ña̱ va̱ʼa tiinna ku̱a̱chi. Ta xi̱nii̱ na̱ xa̱ʼnína xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús xíʼin xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, na̱ kǒo níndasakáʼnu tí kití yukú ni ña̱ imagen tíyóʼo ta kǒo níka̱ʼyí nu̱úna xíʼin ndaʼa̱na. Ta ni̱xa̱a̱na nda̱takuna, ta xa̱ʼndachíñuna xíʼin ta̱ Cristo 1,000 ku̱i̱ya̱. 5 Na̱yóʼo kúú ña̱ nu̱ú nda̱taku. (Ndiʼika na̱ ni̱xi̱ʼi̱, nda̱takuna tá ndi̱ʼi ni̱ya̱ʼa ña̱ 1,000 ku̱i̱ya̱). 6 Si̱íní íyo na̱ nda̱kiʼin na̱yóʼo ta saátu santo íyona chi siʼnakana ndataku; chi kǒo kúvikana, saáchi su̱tu̱va kuuna nu̱ú Ndióxi̱ xíʼin nu̱ú ta̱ Cristo, ta 1,000 ku̱i̱ya̱ kaʼndachíñuna xíʼinra. 7 Soo tá ná ndiʼi ya̱ʼa ña̱ 1,000 ku̱i̱ya̱, ta̱ Ndi̱va̱ʼa nda̱xi̱nra nu̱ú ndíka̱a̱ra 8 ta kitara sandáʼvira na̱ íyo nu̱ú ku̱mí saá táʼvi nu̱ú ñuʼú yóʼo, ña̱ naní Gog xíʼin ña̱ Magog, ña̱ sandátakarana ña̱ koo guerra. Ta ku̱a̱ʼání xa̱a̱ na̱yóʼo koona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yu̱tí yuʼú tá mar. 9 Ta na̱yóʼo iníísaá nu̱ú ñuʼú sa̱sina ta nda̱sina ndiʼi na̱ santo xíʼin na̱ ñuu ña̱ kúʼvi̱ní-ini Ndióxi̱ xínira. Soo chí ndiví ki̱xi ñuʼu̱ ta sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ña na̱yóʼo. 10 Ta ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta̱ sa̱ndáʼvi na̱yóʼo, sa̱kánanara nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ xíʼin azufre, nu̱ú xa̱a̱ ndíka̱a̱ tí kití yukú xíʼin ta̱ profeta vatá. Ta na̱yóʼo ndiʼi tiempo xo̱ʼvi̱na káʼñu xíʼin ñuú xo̱ʼvi̱na; 11 Ta xi̱nii̱ iin trono yaa, ta saátu ta̱ níndúʼu nu̱úña. Ñuʼú xíʼin ndiví xi̱nuña nu̱ú ta̱yóʼo ta va̱ása níxinikanaña. 12 Ta xi̱nii̱ na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ va̱lí xíʼin na̱ náʼnu ña̱ ndítana nu̱ú trono, ta ni̱xuna sava rollo. Soo ni̱xuna inka rollo; rollo ña̱ kúúmií ña̱ kutakuna. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱ka̱ʼyi̱ nu̱ú rollo, nda̱tiinna ku̱a̱chi xíʼin na̱ ni̱xi̱ʼi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna. 13 Na̱ yiví na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ini tá mar ke̱ena, ta ña̱ xíʼin na̱ yiví xíʼin nu̱ú ñúʼuna nda̱taxiña na̱ ni̱xi̱ʼi̱, ta nda̱tiinna ku̱a̱chi xíʼinna nda̱saaka íyo míí ña̱ ke̱ʼéna. 14 Ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví xíʼin nu̱ú ñúʼuna, ni̱xi̱taña nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱. Ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ kúni̱ kachiña, ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱. 15 Saátu na̱ kǒo ki̱vi̱ va̱xi nu̱ú rollo ña̱ kutakuna, ni̱xi̱tana nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana