BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • w22 agosto pág. 26-31
  • Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová kúni̱níyó ná koo ña̱ va̱ʼa

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová kúni̱níyó ná koo ña̱ va̱ʼa
  • Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2022
  • Subtema
  • Inka ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ña
  • ¿NDÁAÑA KÚÚ ÑA̱ VA̱ʼA ÑA̱ KÚNI̱ NDIÓXI̱ NÁ KEʼÉYÓ?
  • ¿NDÁAÑA KIVI KEʼÉYÓ ÑA̱ KUʼVI̱KA INIYÓ KUNIYÓ ÑA̱ KÁʼA̱N JEHOVÁ XÍʼINYÓ?
  • ¿Ndáa ki̱ʼva ndáa Jehová miíyó?
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2021
  • Jehová chíndeétáʼanra xíʼinyó ña̱ vií kana ña̱ kéʼéyó
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2023
Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2022
w22 agosto pág. 26-31

ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 36

Miíyó na̱ ndásakáʼnu Jehová kúni̱níyó ná koo ña̱ va̱ʼa

“Si̱íní íyo na̱ kúni̱ní ña̱ ná koo ña̱ va̱ʼa” (MAT. 5:6).

YAA 9 Jehová kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úyó

ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱a

1. ¿Ndáa tu̱ndóʼo ni̱ya̱ʼa ta̱ José nu̱ú, ta ndáaña ke̱ʼéra?

TA̱ JOSÉ se̱ʼe ta̱ Jacob ni̱ya̱ʼara nu̱ú iin tu̱ndóʼo ña̱ yo̱ʼvi̱ní. Saáchi iin ñá ñaʼá xi̱ka̱ʼa̱nñá ña̱yóʼo xíʼinra: “Ku̱su̱n xíʼi̱n”. Ñá síʼi ta̱ Potifar ta̱ xi̱kachíñura nu̱ú xi̱kuuñá, soo ta̱ José kǒo níxiinra ku̱su̱nra xíʼinñá. Ta sana kivi ndakanixi̱níyó nda̱chun va̱ása níxiinra ku̱su̱nra xíʼinñá, saáchi kǒo ta̱ Potifar íyo ta iinlá mií ta̱ José ndíka̱a̱ káchíñu kán. Ta sana ixandi̱va̱ʼavañá xíʼinra ta ná kǒo kandíxara ku̱su̱nra xíʼinñá, saáchi ta̱ xi̱kachíñu ndáʼviva xi̱kuura. Soo ni ku̱a̱ʼání yichi̱ ni̱ka̱ʼa̱nñá xíʼinra ña̱ ná ku̱su̱nra xíʼinñá, ta̱yóʼo va̱ása níxiinra ku̱su̱nra xíʼinñá. ¿Nda̱chun ke̱ʼéra saá? Ná kotoyó ndáaña ni̱ka̱ʼa̱nra: “¿Nda̱chun keʼíi̱ ña̱ kini yóʼo ta ki̱ʼvii̱ ku̱a̱chi nu̱ú Ndióxi̱?” (Gén. 39:7-12).

2. ¿Nda̱chun va̱ʼa xi̱kunda̱a̱-ini ta̱ José ña̱ ku̱su̱nna xíʼin ñá síʼi inkana iin ku̱a̱chi ndeé kúúña?

2 ¿Nda̱chun va̱ʼa xi̱kunda̱a̱-ini ta̱ José ña̱ tá ná ku̱su̱nra xíʼinñá iin ku̱a̱chi ndeé kúú ña̱yóʼo nu̱ú Ndióxi̱? Saáchi tá ni̱ya̱ʼa 200 ku̱i̱ya̱ saá ka̱ʼyí ta̱ Moisés iin ley ña̱ káchi: “Va̱ása ku̱sún xíʼin na̱ kǒo ní tindaʼa̱ xíʼún” (Éx. 20:14). Ña̱ xi̱xini̱ ta̱ José xa̱ʼa̱ Jehová kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinra ña̱ kunda̱a̱-inira ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Xi̱xini̱ra ña̱ mií Jehová kúú ta̱ chi̱ndúʼú xa̱ʼa̱ ña̱ matrimonio, ta chi̱táʼanra iin ta̱a kuití xíʼin iin ñaʼá. Ta sana xi̱xini̱vara ña̱ u̱vi̱ yichi̱ chi̱ndeétáʼan Jehová xíʼin xi̱tán síkúára ñá Sara tá xi̱kuni̱ u̱vi̱ na̱ rey ku̱su̱nna xíʼinñá. Sana xi̱xini̱tura ña̱ chi̱ndeétáʼan Jehová xíʼin ñá Rebeca ñá síʼi ta̱ Isaac (Gén. 2:24; 12:14-20; 20:2-7; 26:6-11). Ña̱ nda̱kanixi̱ní ta̱ José xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo, chi̱ndeétáʼanña xíʼinra ña̱ kunda̱a̱-inira ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira Ndióxi̱, xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira ña̱ va̱ʼa ña̱kán xi̱ ixato̱ʼóra ña̱yóʼo.

3. ¿Ndáaña sakúaʼayó nu̱ú artículo yóʼo?

3 ¿Á kúʼvi̱-iniún xíniún ña̱ va̱ʼa? Sana kúʼvi̱va-iniún xíniúnña. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi, kivi kixáʼayó ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní na̱ ñuyǐví yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa (Is. 5:20; Rom. 12:2). Ña̱kán kotoyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ña̱ kúni̱ Ndióxi̱ ná keʼéyó ta nda̱chun xíniñúʼu kuʼvi̱ní-iniyó kuniyóña. Ta saátu sakúaʼayó xa̱ʼa̱ u̱ni̱ ña̱ʼa ña̱ kivi keʼéyó ña̱ kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinyó.

¿NDÁAÑA KÚÚ ÑA̱ VA̱ʼA ÑA̱ KÚNI̱ NDIÓXI̱ NÁ KEʼÉYÓ?

4. ¿Ndáaña kéʼé na̱ yiví tasaá náʼa̱na ña̱ kǒo kéʼéna ña̱ va̱ʼa?

4 Tá ni̱xi̱yo ta̱ Jesús nu̱ú ñuʼú yóʼo, ki̱ʼinra kuenta ña̱ xi̱ndakanixi̱ní na̱ su̱tu̱ ña̱ xi̱kuuna na̱ yiví va̱ʼa. Soo ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ su̱ví saá íyona, chi ndi̱va̱ʼaní ni̱xi̱yo inina xíʼin inkana. Ta na̱ su̱tu̱ yóʼo kúú na̱ xi̱ka̱ʼa̱n xíʼin na̱ yiví ndáaña kúú ña̱ xi̱niñúʼu keʼéna ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása níxiniñúʼu keʼéna (Ecl. 7:16; Luc. 16:15). Ta saátu tiempo vitin íyo na̱ yiví na̱ íyo táki̱ʼva ni̱xi̱yo na̱yóʼo. Nu̱ú miína ña̱ va̱ʼava kúú ña̱ kéʼéna, ni̱nuní kúnina ta káʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ inkana. Soo Jehová va̱ása kútóora ña̱ kéʼéna, saáchi su̱ví ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ kéʼéna.

5. ¿Ndáaña kúni̱ kachiña ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo.

5 Iin ña̱ liviní kúú ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa. Ta tá kéʼéyó ña̱ va̱ʼa yóʼo, kéʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ Ndióxi̱. Tá káʼa̱n tu̱ʼun Ndióxi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa, kúni̱ kachiña ña̱ kundiku̱nyó ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó. Tá kúú, tiempo xi̱naʼá ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ xi̱xikó ña̱ viíní ná katana ña̱ʼa ña̱ xi̱xikóna (Deut. 25:15). Ña̱kán, na̱ hermano na̱ kúni̱ keʼé ña̱ va̱ʼa nu̱ú Ndióxi̱, va̱ása sándaʼvina tá íxi̱kóna. Saátu na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa ña̱ kútóo Ndióxi̱, va̱ása kútóona tá sáxo̱ʼvi̱na inkana. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱na sakúsi̱ína ini Ndióxi̱, kíʼinna kuenta ndáaña ndákanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ ndáka̱xinna keʼéna (Col. 1:10).

6. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ʼaní xíni̱ Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa? (Isaías 55:8, 9).

6 Biblia káʼa̱nña ña̱ nina ña̱ va̱ʼa kéʼé Jehová. Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ nina ña̱ nda̱kú kéʼéra (Jer. 50:7). Xa̱ʼa̱ ña̱ i̱xava̱ʼara miíyó kúúmiíra derecho ña̱ ka̱ʼa̱nra xíʼinyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ta xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása íyo Jehová nda̱a̱ táki̱ʼva íyo miíyó na̱ yiví ku̱a̱chi, káxiní kúnda̱a̱-inira ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa (Prov. 14:12; kaʼvi Isaías 55:8, 9).b Soo, ¿á kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ Ndióxi̱ ná keʼéyó? Kiviva, saáchi Ndióxi̱ i̱xava̱ʼara miíyó nda̱a̱ táki̱ʼva íyora (Gén. 1:27). Ta kútóoníyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱ní-iniyó xíniyó Jehová Ndióxi̱yó, kúni̱yó keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva kéʼéra (Efes. 5:1).

7. ¿Nda̱chun ndáyáʼviní koo iin ña̱ ka̱ʼa̱n xíʼinyó ndáa ki̱ʼva keʼéyó iin ña̱ʼa? Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin ejemplo.

7 Tá kándíxayó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa á xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa ndákiʼinyó. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ¿Ndáaña kuu ti̱xin iin hospital tá na̱ médico ná ixatátanna na̱ yiví nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ miína, ta va̱ása kundiku̱nna ña̱ káʼa̱n xíʼinna ndáa ki̱ʼva keʼéna iin chiñu? Sana kuviva sava na̱ yiví yóʼo tá saá ná keʼé na̱ médico. Ña̱kán ndáyáʼviní kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱n ndáa ki̱ʼva keʼéyó iin chiñu. Ta ki̱ʼva saá íyo ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinyó, tá va̱ʼaní ná kundiku̱nyóña va̱ʼaní chindeétáʼanña xíʼinyó.

8. ¿Ndáa bendición ndakiʼin na̱ ndíku̱n ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱?

8 Ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ʼa táxi Jehová ndaʼa̱ na̱ ndíku̱n ña̱ káʼa̱nra. Ña̱yóʼo káʼa̱nra keʼéra xa̱ʼa̱na: “Na̱ yiví va̱ʼa kúú na̱ koo nu̱ú ñuʼú, ta ndiʼi tiempo kundoona nu̱úña” (Sal. 37:29). ¿Á xa̱a̱ ndákanixi̱níún ndáa ki̱ʼva koo kutakuyó tá ndiʼi na̱ yiví ná kundiku̱n ña̱ káʼa̱n Jehová? Si̱íníva kutakuyó ta kǒoka ña̱ sandíʼi-iniyó ta viíní kutáʼanyó. Ta Jehová kúni̱ra ná ndakiʼún ndiʼi bendición yóʼo. Ña̱kán ndáyáʼviní kuʼvi̱-iniyó kuniyó ña̱ va̱ʼa. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa kuni̱kayó keʼéyó ña̱yóʼo? Ná kotoyó u̱ni̱ ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó.

¿NDÁAÑA KIVI KEʼÉYÓ ÑA̱ KUʼVI̱KA INIYÓ KUNIYÓ ÑA̱ KÁʼA̱N JEHOVÁ XÍʼINYÓ?

9. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó kuʼvi̱-iniyó kuniyó ña̱ va̱ʼa?

9 Ña̱ nu̱ú: Xíniñúʼu kuʼvi̱-iniyó kuniyóra chi miíra kúú ta̱ táxiña ndaʼa̱yó. Tá kúni̱yó keʼéyó ña̱ va̱ʼa, xíniñúʼu kuʼvi̱-iniyó kuniyó Jehová chi ta̱yóʼo kúú ta̱ káʼa̱n xíʼinyó ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ta ndáaña kúú ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ta tá ku̱a̱ʼáka ná kuʼvi̱-iniyó kuniyó Jehová, kuni̱yó kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱nra. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Adán xíʼin ñá Eva. Tá níkuʼvi̱-inina kunina Jehová, va̱ása ya̱ʼandosóvína ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna (Gén. 3:1-6, 16-19).

10. ¿Ndáaña ke̱ʼé ta̱ Abrahán ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-inira ndáa ki̱ʼva íyo Jehová?

10 Nda̱a̱ ni iinyó va̱ása kúni̱yó keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Adán xíʼin ñá Eva. Ta ña̱ va̱ása keʼéyó nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna, xíniñúʼu kuxini̱ va̱ʼayó Jehová, chindayáʼviyó ña̱ va̱ʼa ña̱ kúúmiíra ta chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ kunda̱a̱-iniyó xíʼin ki̱ʼva ña̱ ndákanixi̱níra. Tá saá ná keʼéyó, xa̱a̱yó kuʼvi̱níka-iniyó kuniyóra. Ná ndakaʼányó xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼé ta̱ Abrahán, ta̱kán xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinira Jehová. Ta ni sava yichi̱ xi̱ i̱xayo̱ʼvi̱ña xíʼinra kunda̱a̱-inira nda̱chun kúú ña̱ nda̱kaxin Jehová keʼéra sava ña̱ʼa, ta̱ Abrahán va̱ása ní ixaso̱ʼora nu̱ú Jehová. Chi ña̱ ke̱ʼéra kúú ña̱ chi̱kaa̱ra ndee̱ ña̱ kuxini̱ va̱ʼakarara. Tá kúú, tá na̱kunda̱a̱-inira ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová ñuu Sodoma xíʼin ñuu Gomorra. Ni̱yi̱ʼvíra ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa xíʼin na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ta nda̱kanixi̱níra ña̱ va̱ása keʼéví Ndióxi̱ ña̱yóʼo, ña̱kán ni̱nda̱ka̱tu̱ʼunrara. Ta saátu Jehová vitá ni̱xi̱yo-inira xíʼin ta̱ Abrahán ta nda̱kuiinvara yuʼúra. Tándi̱ʼi na̱túʼun táʼanra xíʼin Jehová, ni̱xa̱a̱ra kunda̱a̱-inira ña̱ kúnda̱a̱va-ini Jehová xíʼin ña̱ ndíka̱a̱ níma̱ iin na̱ yiví ta va̱ása sándiʼi-xa̱ʼa̱ Jehová na̱ nda̱kú-ini xíʼinra, chi iinlá na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú na̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ra (Gén. 18:20-32).

11. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ta̱ Abrahán ña̱ xi̱kuʼvi̱ní-inira xi̱xinira Jehová ta xi̱kandíxarara?

11 Ña̱ na̱túʼun táʼan ta̱ Abrahán xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ñuu Sodoma xíʼin ñuu Gomorra, chi̱ndeétáʼanníña xíʼinra. Saáchi ni̱xa̱a̱ra ni̱kuʼvi̱ka-inira xi̱nira Jehová ta i̱xato̱ʼókarara. Ta ni̱ya̱ʼa loʼo tiempo, ni̱ya̱ʼara nu̱ú iin tu̱ndóʼo ña̱ kivi ixayo̱ʼvi̱ xíʼinra kandíxara Jehová. Saáchi Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin ta̱ Abrahán ña̱ ná so̱kóra se̱ʼera nu̱úra. Soo xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱xini va̱ʼa ta̱ Abrahán Jehová, va̱ása nínda̱ka̱tu̱ʼunkarara. Chi ni̱xi̱yo tu̱ʼvara keʼéra ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra, ta sana yo̱ʼvi̱va ni̱xi̱yo ña̱yóʼo nu̱úra. Soo sana nda̱kanixi̱níra xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱kúaʼara xa̱ʼa̱ Jehová ta xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ va̱ása keʼéví Jehová ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ta̱ apóstol Pablo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ta̱ Abrahán, ña̱ kǒo níxi̱ka-inira ña̱ kuchiñuva Ndióxi̱ sandátakura se̱ʼera ni ná kuvira (Heb. 11:17-19). Ta kiviva kuu ña̱yóʼo tá saá níxi̱yoña, chi mií Jehová ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ku̱a̱ʼání xa̱a̱ na̱ se̱ʼe ta̱ Isaac koona, ta tiempo saá ta̱ʼánví koo se̱ʼe ta̱ Isaac. Xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱kuʼvi̱ní-ini ta̱ Abrahán xi̱xinira Jehová, xi̱kandíxaníra ña̱ va̱ása keʼéví Jehová iin ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ni yo̱ʼvi̱ní ni̱xi̱yoña nu̱ú ta̱ Abrahán, soo xi̱kandíxavara ña̱ xi̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra (Gén. 22:1-12).

12. ¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Abrahán? (Salmo 73:28).

12 ¿Ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Abrahán? Xíniñúʼu ndakundeéyó kuxini̱ va̱ʼakayó Jehová. Chi tá saá ná keʼéyó, kuyatinkayó nu̱úra ta kuʼvi̱ka-iniyó kuniyóra (kaʼvi Salmo 73:28).c Saátu viíní sakúaʼayó ndakanixi̱níyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní Jehová (Heb. 5:14). Ta tá iinna káʼa̱nna xíʼinyó keʼéyó ña̱ va̱ása va̱ʼa, va̱ása keʼévíyóña. Ta ni loʼo va̱ása ndakanixi̱níyó keʼéyó iin ña̱ʼa ña̱ kivi sakúsuchí-ini yiváyó Jehová ta sakúxíkaña miíyó nu̱úra. ¿Ndáaka ña̱ kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa na̱ʼa̱yó ña̱ kúni̱yó keʼéyó ña̱ va̱ʼa?

13. ¿Ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa? (Proverbios 15:9).

13 Ña̱ u̱vi̱: Ná chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ kuʼvi̱-iniyó kuniyó ña̱ va̱ʼa. Xíniñúʼu chika̱a̱níyó ndee̱ ña̱ keʼéyó ejercicio ña̱ va̱ʼa ndutéʼe ku̱ñuyó. Ta ki̱ʼva saátu xíniñúʼu keʼéyó ndiʼi ki̱vi̱ ña̱ va̱ʼa chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ kuʼvi̱-iniyó kuniyó ña̱ va̱ʼa ña̱ sánáʼa̱ Jehová miíyó. Kúnda̱a̱va-ini Jehová xíʼinyó ta xíni̱vara ndáaña kuchiñuyó keʼéyó (Sal. 103:14). Nu̱ú tu̱ʼunra káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ “kúʼvi̱ní-inira xínira na̱ ndixaní chíka̱a̱ ndee̱ keʼé ña̱ va̱ʼa” (kaʼvi Proverbios 15:9).d ¿Á su̱ví tá kúni̱yó keʼéyó iin chiñu nu̱ú Ndióxi̱, chíka̱a̱níyó ndee̱ ña̱ va̱ʼa xa̱a̱yó keʼéyóña? Saátu xíniñúʼu chika̱a̱níyó ndee̱ ña̱ keʼéyó ña̱ va̱ʼa. Ta mií Jehová chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ndakundeéyó keʼéyó ña̱yóʼo ndiʼi tiempo (Sal. 84:5, 7).

14. ¿Ndáaña ña̱ ndána̱ʼa̱ ka̱a ña̱ ndákasi kándíkayó, ta nda̱chun xíniñúʼuyóña?

14 Viíní káʼa̱n Jehová xíʼinyó ña̱ keʼéyó chiñu ña̱ xáʼndara nu̱úyó chi va̱ása yo̱ʼvi̱nívíña (1 Juan 5:3). Chi ña̱yóʼo chíndeétáʼanníña xíʼinyó ta ndáaña miíyó ndiʼi ki̱vi̱. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ táxi Jehová ndaʼa̱yó, ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ apóstol Pablo xa̱ʼa̱ (Efes. 6:14-18). ¿Ndáaña táxi Ndióxi̱ yóʼo kúú ña̱ ndáa níma̱yó? Ka̱a ña̱ ndákasi kándíkayó, ta ña̱yóʼo kúú ña̱ va̱ʼa ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó keʼéyó. Ta nda̱a̱ táki̱ʼva ndáa ka̱a yóʼo níma̱ iin na̱ soldado, saátu ndiʼi ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó keʼéyó, ndáaña ña̱ ndákani-iniyó. Ña̱kán ndáyáʼviní keʼéyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó chi ña̱yóʼo kúú ña̱ ndáa miíyó (Prov. 4:23).

15. ¿Ndáa ki̱ʼva xíniñúʼuyó ka̱a ña̱ ndákasi kándíkayó?

15 ¿Ndáa ki̱ʼva xíniñúʼuyó ka̱a ña̱ ndákasi kándíkayó? Xíniñúʼuyóña ta kíʼinyó kuenta ndáaña ndákanixi̱ní Ndióxi̱ xíʼin ña̱ ndáka̱xinyó keʼéyó. Tá kúma̱níka ndaka̱xinyó iin ña̱ ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱, yaa ña̱ kuniso̱ʼoyó, ña̱ kotonde̱ʼéyó, libro ña̱ kaʼviyó, ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo: “¿Ndáaña chika̱a̱ ña̱yóʼo níma̱i̱? ¿Á ña̱ sákusi̱í-ini Jehová kúúña? ¿Á chindaʼáña yi̱ʼi̱ ña̱ keʼíi̱ ña̱ʼa ña̱ va̱ása kútóo Jehová, tá kúú ku̱a̱chi kini, ña̱ kanitáʼi̱n, ña̱ kutói̱ kuumiíi̱ ku̱a̱ʼání ña̱ʼa á ña̱ kundi̱ʼi̱ní-inii̱ xa̱ʼa̱ miíi̱?” (Filip. 4:8). Tá ndáka̱xinyó keʼéyó ndiʼi ña̱ kúni̱ Jehová, saá kúú ña̱ kundaayó níma̱yó nu̱ú ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa.

Iin ñá hermana xíkañá iin playa tá xi̱ku̱aá ta xítoñá ña̱ tuku ta tuku nu̱ú ti̱kui̱í va̱xi.

Ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéyó kooña nda̱a̱ táki̱ʼva kánda̱ nu̱ú tá mar. (Koto párrafo 16 xíʼin 17).

16, 17. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱ kuchiñuyó keʼéyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó keʼéyó ndiʼi tiempo? (Isaías 48:18).

16 Soo tá ndákanixi̱níyó ña̱ va̱ása kuchiñuyó kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó ki̱vi̱ tá ki̱vi̱ á ku̱i̱ya̱ tá ku̱i̱ya̱. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ iin ilustración ña̱ káʼa̱n Jehová nu̱ú Isaías 48:18 (kaʼviña).e Jehová káʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéyó ña̱ kivi xa̱a̱ña kooña nda̱a̱ táki̱ʼva kánda̱ nu̱ú tá mar. Ná ndakanixi̱níyó ña̱ íyoyó yuʼú tá mar ta xítoyó ndáa ki̱ʼva va̱xi nu̱úra, ta tuku ta tukuña va̱xi. ¿Á su̱ví ña̱ nda̱a̱ kúúña ña̱ va̱ása ndákanixi̱níyó ña̱ sandákoorá ña̱ kánda̱ nu̱úra? Saáchi kúnda̱a̱va-iniyó ña̱ xa̱a̱ ku̱a̱ʼání ku̱i̱ya̱ kánda̱ nu̱úra ta ndakundeévará kanda̱ nu̱úrá.

17 Tá saá, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa xa̱a̱ ña̱ va̱ʼa ña̱ kéʼéyó kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ kánda̱ nu̱ú tá mar? Tá ná ndaka̱xinyó keʼéyó iin ña̱ʼa, siʼnaka ná kotoyó ndáaña ndákanixi̱ní Jehová xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tasaá keʼéyóña. Ni yo̱ʼvi̱ní ná koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó, soo mií yiváyó Jehová chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa ndiʼi ki̱vi̱ (Is. 40:29-31).

18. ¿Nda̱chun kúú ña̱ va̱ása xíniñúʼu ndatiinyó ku̱a̱chi xíʼin inkana nda̱a̱ táki̱ʼva ndákanixi̱ní miíyó?

18 Ña̱ u̱ni̱: Ná taxiyó ña̱ mií Jehová ná ndatiin ku̱a̱chi. Ni xa̱a̱ chíka̱a̱níyó ndee̱ ña̱ keʼéyó ña̱ kúni̱ Jehová, soo ná kǒo ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ʼaníka kéʼéyó nu̱ú inkana, ta ná kǒo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱na. Ná kǒo ndakanixi̱níyó ña̱ ndáyáʼvikayó nu̱ú inkana ta ná kǒo ndakanixi̱níyó ña̱ kúúmiíyó derecho ña̱ ndatiinyó ku̱a̱chi xíʼinna. Va̱ʼaka ná ndakaʼányó chi Jehová kúú ta̱ kúúmií derecho ña̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin ndiʼi na̱ yiví (Gén. 18:25). Jehová va̱ása nítaxira chiñu ndaʼa̱yó ña̱ ndatiinyó ku̱a̱chi xíʼin inkana. Ta̱ Jesús xa̱ʼndara chiñu yóʼo nu̱úyó: “Va̱ása ndatiinndó ku̱a̱chi xíʼin inkana ña̱kán va̱ása ndatiin Ndióxi̱ ku̱a̱chi xíʼinndó” (Mat. 7:1).f

19. ¿Ndáa ki̱ʼva ni̱na̱ʼa̱ ta̱ José ña̱ mií Jehová kúú ta̱ xíniñúʼu ndatiin ku̱a̱chi?

19 Ná ndakaʼányó xa̱ʼa̱ ta̱ José, ta̱yóʼo iin ta̱a va̱ʼa xi̱kuura. Ni i̱xandi̱va̱ʼana xíʼira soo va̱ása níndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna. I̱xandi̱va̱ʼaní na̱ ñanira xíʼinra ta ni̱xi̱kónara, ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼin yivára ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱ra. Tá ni̱ya̱ʼa ku̱i̱ya̱ saá nda̱kutáʼanra xíʼin na̱ ñanira, tá xa̱a̱ kúúra ta̱ xáʼndachíñu, ta kiviva ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna ta saxóʼvi̱rana nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéna xíʼinra ni nda̱ndikóva-inina xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna xíʼinra. Ta xi̱yi̱ʼvívana ña̱ keʼéra saá xíʼinna, soo ta̱ José ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinna ña̱ ná va̱ása yi̱ʼvína chi su̱ví ta̱kánví kúú ta̱ ndatiin ku̱a̱chi xíʼinna (Gén. 37:18-20, 27, 28, 31-35; 50:15-21). Ta̱ José vitá ni̱xi̱yo inira ta xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ mií Jehová kúú ta̱ kúúmií derecho ndatiin ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñanira.

20, 21. ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ va̱ása ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ʼaníka íyo ña̱ kéʼéyó nu̱ú inkana?

20 Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ José, saátu miíyó táxiyó ña̱ mií Jehová ná ndatiin ku̱a̱chi. Ta va̱ása káʼa̱nyó xa̱ʼa̱ na̱ hermanoyó nda̱chun kúú ña̱ ke̱ʼéna saá. Miíyó va̱ása kívi kotoyó ndáaña ndíka̱a̱ níma̱na saáchi iinlá Jehová kúú ta̱ xíni̱ nda̱chun kúú ña̱ kéʼé na̱ yiví iin ña̱ʼa (Prov. 16:2). Kúʼvi̱-inira xínira ndiʼi na̱ yiví, nda̱a̱ ndáaka ñuuna. Ta káʼa̱nra xíʼinyó ña̱ ná kuʼvi̱-iniyó kunitáʼanyó (2 Cor. 6:13). Ña̱kán miíyó kúni̱yó kuʼvi̱-iniyó kuniyó ndiʼi na̱ hermanoyó ta va̱ása ndatiinyó ku̱a̱chi xíʼinna.

21 Saátu va̱ása ndátiinyó ku̱a̱chi xíʼin na̱ yiví na̱ va̱ása káʼvi tu̱ʼun Ndióxi̱ (1 Tim. 2:3, 4). Tá kúú, va̱ása ndátiinyó ku̱a̱chi xíʼin na̱ veʼeyó na̱ va̱ása sákuaʼa xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ta ni va̱ása ndákanixi̱níyó ña̱ va̱ása xa̱a̱vína sakúaʼana xa̱ʼa̱ra. Na̱ ni̱nu kúniva kúúyó tá saá ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱na ta xa̱a̱yó ndakanixi̱níyó ña̱ va̱ʼaníka kéʼéyó nu̱ú na̱kán. Jehová ndátura ña̱ ndiʼi na̱ yiví ná ndandikó-nina (Hech. 17:30). Na̱ yiví na̱ ndákanixi̱ní ña̱ va̱ʼaní íyo ña̱ kéʼéna, nu̱ú Jehová su̱ví ña̱ va̱ʼaví kúú ña̱ kéʼéna.

22. ¿Ndáaña chíka̱a̱-iniún ña̱ ndakundeún kuʼvi̱ka-iniún kuniún ña̱ va̱ʼa?

22 Tá ná ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa, si̱íní kooyó ta va̱ʼaní yichi̱ chinúuyó nu̱ú inkana. Tasaá xa̱a̱na kuʼvi̱-inina kunina Jehová ta saátu kuʼvi̱-inina kunina miíyó. Na̱kán ná ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa (Mat. 5:6). Kándíxayó ña̱ kíʼinva Jehová kuenta ña̱ chíka̱a̱níyó ndee̱ ña̱ kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱nra xíʼinyó, ta ña̱yóʼo sákusi̱íníña-inira. Ni nu̱ú ñuyǐví yóʼo ndákundeé na̱ yiví kéʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa, soo va̱ása ndákava-iniyó. Ná ndakaʼányó chi Jehová kúʼvi̱ní-inira xínira na̱ kéʼé ña̱ va̱ʼa (Sal. 146:8).

¿NDÁAÑA NDAKUIÚN?

  • ¿Ndáaña kúú ña̱ va̱ʼa ña̱ kúni̱ Ndióxi̱ ná keʼéyó?

  • ¿Nda̱chun iin ña̱ va̱ʼaní kúú ña̱ ndakundeéyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinyó keʼéyó?

  • ¿Ndáaña kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó ña̱ káʼa̱n Jehová xíʼinyó?

YAA 139 ¿Á koún ñuyǐví xa̱á?

a Nu̱ú ñuyǐví yóʼo, yo̱ʼvi̱ní ndani̱ʼíyó na̱ yiví na̱ kúni̱ ná koo ña̱ va̱ʼa nda̱a̱ táki̱ʼva kúni̱ Ndióxi̱. Soo íyo ku̱a̱ʼáva na̱ yiví na̱ kúni̱ ña̱ ná koo ña̱ va̱ʼa, ta sana saátu yóʼó kúni̱ún ná koo ña̱ va̱ʼa. Ta íxato̱ʼún ña̱ káʼa̱nra saáchi kúʼvi̱-iniún xíniúnra, chi kúúra iin Ndióxi̱ ta̱ kúni̱ ná koo ña̱ va̱ʼa. Soo, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ va̱ʼa kuʼvi̱ka-iniyó kuniyó ña̱ va̱ʼa yóʼo? Nu̱ú artículo yóʼo sakúaʼayó ndáa ki̱ʼva keʼéyóña. Soo siʼna ná kotoyó ndáaña kúú ña̱yóʼo ta nda̱chun xíniñúʼu kuʼvi̱-iniyó kuniyóña.

b Isaías 55:8, 9: “Saáchi su̱ví nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ndákanixi̱níi̱ saá íyo ña̱ ndákanixi̱níndó, ta su̱ví nda̱a̱ táki̱ʼva íyo yichíi̱ saá íyo yichi̱ ndóʼo, káchi Jehová. 9 Saáchi nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ndiví súkunkaña nu̱ú ñuʼú, saá íyo yichíi̱ súkunníkaña nu̱ú yichi̱ ndóʼó, ta ña̱ ndákanixi̱níi̱ su̱ví inkáchi kúúña xíʼin ña̱ ndákanixi̱ní ndóʼó”.

c Salmo 73:28: “Soo nu̱ú miíi̱, ña̱ va̱ʼa kúúña kuyatii̱n nu̱ú Ndióxi̱. Jehová kúú ta̱ kándíxai̱ ña̱ sakákura yi̱ʼi̱ ta ka̱ʼi̱n xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ i̱xava̱ʼara”.

d Proverbios 15:9: “Jehová va̱ása kútóora ña̱ kéʼé na̱ ndi̱va̱ʼa-ini, soo kúʼvi̱ní-inira xínira na̱ ndixaní chíka̱a̱ ndee̱ keʼé ña̱ va̱ʼa”.

e Isaías 48:18: “Tá ndixa ná kuniso̱ʼún ña̱ káʼi̱n xíʼún. Tasaá va̱ʼaní koún nda̱a̱ táki̱ʼva íyo iin yu̱ta, ta ña̱ nda̱kú kéʼún kooña nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú tá mar”.

f Sava yichi̱, na̱ anciano xíniñúʼu ndatiinvana ku̱a̱chi xíʼin iin na̱ ni̱ki̱ʼvi ku̱a̱chi ndeé ta kotona á ndándikó-ini na̱yóʼo xa̱a̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa ke̱ʼéna (1 Cor. 5:11; 6:5; Sant. 5:14, 15). Soo vitá íyo inina ta kúnda̱a̱-inina ña̱ va̱ása kívi kotona ña̱ ndíka̱a̱ níma̱ iin na̱ yiví ta ndákaʼánna ña̱ mií Jehová ta̱xi chiñu ndaʼa̱na ña̱ ndatiinna ku̱a̱chi (chitáʼanña xíʼin 2 Crónicas 19:6). Chíka̱a̱na ndee̱ ña̱ ndíku̱nna yichi̱ Jehová, ta kúnda̱a̱-inina xíʼin ña̱ ndóʼo na̱ yiví na̱ ndátiinna ku̱a̱chi xíʼin, kúndáʼvi-inina xíninana ta va̱ʼa íyo inina xíʼinna.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana