BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET Watchtower
Watchtower
BIBLIOTECA NU̱Ú INTERNET
tu’un sâví
ǒ
  • ʼ
  • a̱
  • e̱
  • i̱
  • ǐ
  • o̱
  • ǒ
  • u̱
  • BIBLIA
  • NDIʼI TUTU
  • REUNIÓN
  • w22 octubre pág. 12-17
  • Si̱íní íyo na̱ nda̱kú-ini xíʼin Jehová

Kǒo video ndíka̱a̱ yóʼo.

Káʼnu koo iniún, kǒo kívi kana ña̱ video.

  • Si̱íní íyo na̱ nda̱kú-ini xíʼin Jehová
  • Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2022
  • Subtema
  • Inka ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ña
  • IIN YICHI̱ ÑA̱ VA̱ʼANÍ KUNDIKU̱NYÓ
  • “NA̱ CHÍÑU NÁʼNU”
  • TA̱ KÁʼNU
  • ÑA̱ KEʼÉ JEHOVÁ TÁ NÁ KIXÁʼANA SAXÓʼVI̱NA NA̱ ÑUURA
  • NÁ NDAKUNDEÉYÓ NDA̱KÚ KOO INIYÓ
  • Nda̱kú ná koo iniyó
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2019
  • Ná kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Daniel
    Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2023
Tutu Ña̱ Nátúʼun xíʼinyó Xa̱ʼa Reino Jehová (Ña̱ kaʼviyó) 2022
w22 octubre pág. 12-17

ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 42

Si̱íní íyo na̱ nda̱kú-ini xíʼin Jehová

“Si̱íní íyo na̱ nda̱kú-ini, si̱íní íyo na̱ ndíku̱n ley Jehová” (SAL. 119:1).

YAA 124 Ndiʼi ki̱vi̱ nda̱kú ná koo iniyó

ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱a

Na̱ hermano xíʼin ná hermana na̱ xi̱ñuʼu á ñúʼuka veʼeka̱a xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxana Jehová; ndiʼina kúsi̱íní-inina.

Sava na̱ hermanoyó xíʼin ná hermanayó na̱ xi̱ñuʼu veʼeka̱a á savana ñúʼukana xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní-inina xíʼin Jehová. (Koto párrafo 1 xíʼin 2).

1, 2. a) ¿Ndáaña kéʼé na̱ chíñu xíʼin na̱ hermano ta ndáaña kéʼé na̱ hermano xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo? b) ¿Nda̱chun kivi kusi̱í-iniyó ni tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó? (Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ na̱ʼná ña̱ va̱xi chí sa̱tá tutu yóʼo).

TIEMPO vitin yáʼaka 30 país á ñuu válí, na̱ chíñu sásina nu̱ú na̱ hermano ña̱ ndasakáʼnuna Jehová. Ta nda̱a̱ sava na̱yóʼo táannana veʼeka̱a. ¿Á íyo iin ña̱ va̱ása va̱ʼa kéʼé na̱ hermano xa̱ʼa̱ ña̱kán táanana veʼeka̱a? Kǒovíña, chi ña̱ kéʼé kuitína kúú ña̱ káʼvina tu̱ʼun Ndióxi̱, nátúʼunna xa̱ʼa̱ra xíʼin na̱ yiví, xáʼa̱nna reunión ta saátu va̱ása kíʼvina xíʼin ña̱ política. Soo ni sásina nu̱úna ña̱ ndasakáʼnuna Jehová, nda̱kúní íyo ininab xíʼinra ta xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo kúsi̱íní-inina.

2 Sava yichi̱ va̱xi na̱ʼná na̱ hermanoyó nu̱ú tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ta xítoyó ña̱ kúsi̱íní-inina. Kúsi̱í-inina chí kúnda̱a̱-inina ña̱ kúsi̱íní-ini Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní íyo inina xíʼinra (1 Crón. 29:17a). Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra: “Si̱íní íyo ini na̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ kéʼéna ña̱ va̱ʼa [...]. Kusi̱íní-inindó ta kanditandó xa̱ʼa̱ ña̱ kúsi̱í-inindó, saáchi káʼnuní ña̱ ndakiʼinndó” (Mat. 5:10-12).

IIN YICHI̱ ÑA̱ VA̱ʼANÍ KUNDIKU̱NYÓ

Nu̱ú va̱xi ku̱a̱ʼá na̱ʼná: 1. Ta̱ apóstol Pedro xíʼin ta̱ Juan káʼa̱nna nu̱ú na̱ Sanedrín. 2. Ti̱xin veʼe chíñu, iin ta̱ hermano káʼa̱nra nu̱ú iin ta̱ juez.

Ta̱ Pedro xíʼin ta̱ Juan va̱ʼaní yichi̱ sa̱ndákoona nu̱úyó ña̱ ndakú koo iniyó tá ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó nu̱ú na̱ chíñu. (Koto párrafo 3 xíʼin 4).

3. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Hechos 4:19, 20, ¿ndáaña ke̱ʼé na̱ apóstol tá ki̱xáʼa íxandi̱va̱ʼana xíʼinna, ta nda̱chun?

3 Na̱ hermano na̱ ndóo tiempo vitin ndóʼona nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo na̱ apóstol na̱ ni̱xi̱yo tá siglo nu̱ú, na̱ i̱xandi̱va̱ʼana xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ na̱túʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús. Ku̱a̱ʼání yichi̱ na̱ su̱tu̱ náʼnu “ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼinna ña̱ ná kǒo ka̱ʼa̱nkana xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ta̱ Jesús” (Hech. 4:18; 5:27, 28, 40). ¿Ndáaña ke̱ʼé na̱ apóstol yóʼo? (Kaʼvi Hechos 4:19, 20). Na̱yóʼo xi̱kunda̱a̱-inina ña̱ íyo iin ta̱ káʼnuníka ni̱ka̱ʼa̱n xíʼinna ña̱ ná kǒo sandákoona ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús (Hech. 10:42). Ña̱kán ta̱ Pedro xíʼin ta̱ Juan nda̱kiʼinna tu̱ʼun ndiʼi na̱ apóstol ta ndakúní ni̱xi̱yo inina ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ kandíxana ña̱ káʼa̱n Jehová nu̱úka ña̱ kandíxana ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu, ta ni̱ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása sandákoona ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús. Xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nna xi̱kuni̱ kachina xíʼin na̱ su̱tu̱: “¿Á ndáyáʼvika ña̱ kuniso̱ʼondi̱ ndóʼó nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼondi̱ ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱?”.

4. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Hechos 5:27-29, ¿ndáa iin yichi̱ va̱ʼaní sa̱ndákoo na̱ apóstol nu̱ú ndiʼi na̱ cristiano ta ndáa ki̱ʼva kundiku̱nyó ña̱yóʼo?

4 Va̱ʼaní yichi̱ sa̱ndákoo na̱ apóstol nu̱ú ndiʼi miíyó na̱ cristiano ta ndíku̱nyó yichi̱na saáchi xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ chi ta̱yóʼo kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱úyó nu̱úka ña̱ kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱ yiví (kaʼvi Hechos 5:27-29). Tándi̱ʼi ka̱ni na̱ chíñu na̱ apóstol yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kúní ni̱xi̱yo inina xíʼin Ndióxi̱, “kúsi̱íkaví-inina ku̱a̱ʼa̱nna saáchi ta̱xi Ndióxi̱ ña̱ kundoʼona ña̱ kaʼan nu̱ú xa̱ʼa̱ ki̱vi̱ ta̱ Jesús” ta ni ndo̱ʼona ña̱yóʼo kǒo nísandákoona ña̱ natúʼunna xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús (Hech. 5:40-42).

5. ¿Ndáa pregunta kivi ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱?

5 Xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ʼaní yichi̱ sa̱ndákoo na̱ apóstol nu̱úyó, kivi ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ¿ndáaña ke̱ʼé na̱yóʼo ña̱ va̱ʼa xi̱ndiku̱nna ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ ta saátu ke̱ʼéna ña̱ káʼa̱n Biblia ña̱ kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu náʼnu? (Rom. 13:1). Ta miítuyó, ¿ndáa ki̱ʼva kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu nda̱a̱ táki̱ʼva íyo ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ apóstol Pablo ta saátu nda̱kú koo iniyó xíʼin Ndióxi̱? (Tito 3:1).

“NA̱ CHÍÑU NÁʼNU”

6. a) ¿Ndáana kúú na̱ káʼa̱n Romanos 13:1 xa̱ʼa̱, ta ndáaña xíniñúʼu keʼéyó? b) ¿Á ndiʼi tiempo kaʼndachíñu na̱yóʼo?

6 (Kaʼvi Romanos 13:1). Versículo yóʼo, káʼa̱nña xa̱ʼa̱ “na̱ chíñu na̱ xáʼndachíñu nu̱úyó”. Ta miíyó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ xíniñúʼu kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱yóʼo. Saáchi na̱yóʼo kúú na̱ chíndeétáʼan xíʼin na̱ yiví ña̱ vií kundoona ta káʼa̱nna xíʼinyó ña̱ ná kundiku̱nyó ña̱ káʼa̱n ley, ta nda̱a̱ sava yichi̱ ndákiʼinna tu̱ʼun na̱ ñuu Ndióxi̱ (Apoc. 12:16). Ña̱kán tu̱ʼun Ndióxi̱ káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná chaʼviyó impuesto ña̱ ndúkúna nu̱úyó ta saátu ná kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nna xíʼinyó ta ná ixato̱ʼóyóna (Rom. 13:7). Soo na̱ chíñu yóʼo xáʼndachíñuvana chi mií Ndióxi̱ táxi ná kaʼndachíñuna loʼo tiempo. Ta ta̱ Jesús káxiní ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tá ki̱xáʼa ta̱ Poncio Pilato ndáka̱tu̱ʼunrara. Tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Poncio Pilato xíʼin ta̱ Jesús ña̱ kiviva ka̱ʼa̱nra ña̱ ná kǒo kaʼnína ta̱ Jesus, ta̱yóʼo nda̱kuiinra yuʼúra: “Tá su̱ví Ndióxi̱ nítaxi chiñu yóʼo ndaʼún kǒo ni iin ña̱ʼa kivi keʼún xíʼi̱n” (Juan 19:11). Ña̱kán na̱ chíñu na̱ ndóo tiempo vitin, loʼova tiempo xáʼndachíñuna nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱ʼndachíñu ta̱ Poncio Pilato.

7. ¿Ama kúú ña̱ va̱ása xíniñúʼu kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu, ta ndáaña xíniñúʼu kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱?

7 Miíyó na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ndíku̱nyó ley ña̱ táxi na̱ chíñu ndaʼa̱yó ta va̱ása yáʼandosóyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ xíʼinyó. Soo tá káʼa̱n na̱ chíñu ña̱ keʼéyó iin ña̱ kǒo kútóo Jehová, á tá káʼa̱nna xíʼinyó ña̱ va̱ása keʼékayó chiñu ña̱ xáʼnda Jehová nu̱úyó, saá kúú ña̱ va̱ása xíniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱nna. Tá kúú, kivi ixandúxa̱na xíʼin na̱ va̱lí kúa̱an ña̱ ki̱ʼvina kachíñuna xíʼin na̱ soldado.c Á sanatu ka̱ʼa̱nna xíʼinyó ña̱ va̱ása kivika ndakutáʼanyó sakúaʼayó xa̱ʼa̱ Ndióxi̱, ña̱ kuniñúʼuyó Biblia, ña̱ kuniñúʼuyó tutu ña̱ tává na̱ ñuu Ndióxi̱ ta saátu ña̱ kakayó natúʼunyó xíʼin na̱ yiví. Tá na̱ chíñu va̱ása vií kéʼéna chiñuna ta íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó, Ndióxi̱ ndatiinra ku̱a̱chi xíʼinna chi xítora ndiʼi ña̱ kéʼéna (Ecl. 5:8).

8. ¿Á kítáʼan ña̱ xáʼndachíñu Jehová xíʼin ña̱ xáʼndachíñu na̱ yiví?

8 Na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo kúúmiívana nda̱yí á ndee̱ ña̱ kaʼndachíñuna, soo su̱ví ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kúúna na̱ chíñu náʼnu. Chi iinláva kúú mií ta̱ chíñu káʼnu, ta ta̱yóʼo kúú Jehová. Ña̱ Biblia ku̱a̱ʼá yichi̱ káʼa̱nña xa̱ʼa̱ra ña̱ kúúra ta̱ chíñu káʼnu (Dan. 7:18, 22, 25, 27).

TA̱ KÁʼNU

9. ¿Ndáaña xi̱ni ta̱ profeta Daniel?

9 Ta̱ profeta Daniel xi̱nira iin visión nu̱ú ni̱na̱ʼa̱ káxiña ña̱ iinlá Jehová kúú ta̱ chíñu káʼnu. Siʼna xi̱nira ku̱mí kití yukú tí ndána̱ʼa̱ na̱ chíñu na̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ ta saátu na̱ íyo tiempo vitin. Tá kúú, Babilonia, Medopersia, Grecia xíʼin Roma, Reino Unido ta saátu Estados Unidos ña̱ xáʼndachíñu tiempo vitin (Dan. 7:1-3, 17). Tándi̱ʼi, ta̱ Daniel xi̱nira ña̱ íyo Jehová nu̱ú iin trono chí Ndiví (Dan. 7:9, 10). Ta ña̱ xi̱ni ta̱ Daniel nu̱ú visión yóʼo ni̱na̱ʼa̱ña ndáaña kundoʼo na̱ chíñu na̱ íyo tiempo vitin.

10. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Daniel 7:13, 14, 27, ¿ndáana ta̱xi Jehová chiñu ndaʼa̱ ña̱ kaʼndachíñuna, ta ndáaña kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin ña̱yóʼo?

10 (Kaʼvi Daniel 7:13, 14,d 27).e Visión ña̱ xi̱ni ta̱ Daniel, xi̱nira ña̱ ki̱ndaa Jehová chiñu ndaʼa̱ na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo ta sandáya̱ʼaraña ndaʼa̱ na̱ ndakúka na̱ xíniñúʼu keʼé chiñu yóʼo. ¿Ndáana kúú na̱yóʼo? Ta̱yóʼo kúú ta̱ káʼa̱nna xíʼin se̱ʼe ta̱a ta̱ kúú Jesucristo xíʼin na̱ yi̱i̱ na̱ nda̱kaxin mií Ndióxi̱ ta̱ káʼnu, na̱yóʼo kúú na̱ 144,000 na̱ kaʼndachíñu xíʼin ta̱ Jesús ndiʼi tiempo (Dan. 7:18). Xíʼin ña̱yóʼo kúnda̱a̱-iniyó ña̱ iinlá Jehová kúú ta̱ káʼnu ta̱ kivi keʼé chiñu yóʼo.

11. ¿Ndáa inkaka ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Daniel xa̱ʼa̱ Jehová ña̱ náʼa̱ ña̱ iinlá ta̱yóʼo kúú Ndióxi̱ ta̱ káʼnu?

11 Ña̱ xi̱ni ta̱ Daniel nu̱ú visión yóʼo kúú ña̱ xa̱a̱ ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ tá ya̱chi̱. Ta̱ profeta yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví ña̱ kíndaara chiñu ndaʼa̱ na̱ rey ta táxiraña ndaʼa̱ inkana. Ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nkara, “ta̱ káʼnuní kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú ndiʼi na̱ yiví, ta kivi taxira ña̱ kaʼndachíñu nda̱a̱ ndáaka na̱ kúni̱ miíra” (Dan. 2:19-21; 4:17). ¿Á xa̱a̱ ki̱ndaa Jehová chiñu ndaʼa̱ sava na̱ rey ta xa̱a̱ ta̱xiraña ndaʼa̱ inkana? Xa̱a̱ ke̱ʼévaraña.

Ta̱ rey Belsasar xíʼin na̱ ndóo xíʼinra, iin nda̱kanda̱-inina xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼyi̱ nama̱.

Jehová va̱ása nítaxikara ña̱ kaʼndachíñu ta̱ Belsasar ta ta̱xira ña̱ ná kaʼndachíñu na̱ medo xíʼin na̱ persa. (Koto párrafo 12).

12. Ka̱ʼa̱n ndáa ki̱ʼva sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová na̱ rey na̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ (Koto na̱ʼná).

12 Xíʼin ña̱ ke̱ʼé Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ iinlá miíra kúú Ndióxi̱ ta̱ káʼnu nu̱ú ndiʼika na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ u̱ni̱ ña̱ ke̱ʼéra. Ta̱ faraón ta̱ ñuu Egipto, i̱xandi̱va̱ʼara xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱ ta ndeéní sa̱káchiñurana, xa̱ʼa̱ ña̱kán tuku ta tuku ni̱ka̱ʼa̱n Jehová xíʼinra ña̱ ná sañára na̱yóʼo soo kǒo níxiinra. Soo Ndióxi̱ chi̱ndeétáʼanvara xíʼin na̱yóʼo ta sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ faraón nu̱ú tá mar Rojo (Éx. 14:26-28; Sal. 136:15). Ta̱ Belsasar ta̱ ñuu Babilonia, ke̱ʼéra iin vikó nu̱ú va̱ása níndasakáʼnura Ndióxi̱ ta̱ íyo chí ndiví ta nda̱sakáʼnura ndióxi̱ ña̱ ku̱vaʼa xíʼin plata xíʼin oro ta kǒo níndasakáʼnura Jehová (Dan. 5:22, 23). Soo Jehová sa̱kúkaʼanra nu̱ú ta̱yóʼo xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása vitá níxi̱yo inira. Ta mií ñuu saá xa̱ʼnína ta̱ Belsasar, ta Ndióxi̱ ta̱xira ña̱ ná kaʼndachíñu na̱ medo xíʼin na̱ persa (Dan. 5:28, 30, 31). Ta ta̱ rey Herodes Agripa 1, ta̱ ñuu Palestina, xa̱ʼníra ta̱ apóstol Santiago ta chi̱kaa̱ra ta̱ apóstol Pedro veʼeka̱a ta xi̱kuni̱ra kaʼnírara. Soo Ndióxi̱ va̱ása nítaxira keʼéra ña̱yóʼo. Saáchi “ndi̱ku̱n iin kama ta̱xi ángel Jehová iin kue̱ʼe̱ ndaʼa̱” ta̱ Herodes ta ni̱xi̱ʼi̱vara (Hech. 12:1-5, 21-23).

13. Ka̱ʼa̱n ndáa ki̱ʼva sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová ku̱a̱ʼání na̱ rey na̱ xi̱ndoo tá ya̱chi̱.

13 Ña̱ ke̱ʼé Jehová ni̱na̱ʼa̱ra ña̱ iinlá miíra kúú ta̱ káʼnuka nu̱ú ndiʼi na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo. Tá kúú, chi̱ndeétáʼanra xíʼin na̱ ñuu Israel ña̱ ku̱chiñuna ka̱nitáʼanna xíʼin 31 na̱ rey na̱ ñuu Canaán ta saátu chi̱ndeétáʼanra xíʼinna ña̱ nda̱kiʼinna ku̱a̱ʼá ñuʼú ña̱ ni̱ka̱ʼa̱nra taxira ndaʼa̱na (Jos. 11:4-6, 20; 12:1, 7, 24). Saátu sa̱ndíʼi-xa̱ʼa̱ra ta̱ rey Ben-Hadad, xíʼin na̱ 32 rey ñuu Asiria na̱ ni̱xa̱ʼa̱n ka̱nitáʼan xíʼin na̱ ñuu Israel (1 Rey. 20:1, 26-29).

14, 15. a) ¿Ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey Nabucodonosor ta saátu ta̱ Darío xa̱ʼa̱ ña̱ xáʼndachíñu Jehová? b) ¿Ndáaña ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ ka̱ʼyí iin salmo xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin xa̱ʼa̱ na̱ ñuura?

14 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání yichi̱, Jehová náʼa̱ra ña̱ iinlá miíra kúú ta̱ káʼnuka. Tá kúú ña̱ ke̱ʼéra xíʼin ta̱ Nabucodonosor ta̱ xi̱kuu rey ña̱ ñuu Babilonia, ta rey yóʼo ni̱nuní xi̱kunira ta nda̱kanixi̱níra ña̱ kúúmiíníra ndee̱ ta xi̱kuni̱ra ña̱ iinlá miíra ndasakáʼnuna ta ka̱ʼa̱n va̱ʼana xa̱ʼa̱ra. Kǒo níndakunira ña̱ iinlá Jehová kúú ta̱ xíniñúʼu ndasakáʼnuna, ta xa̱ʼa̱ ña̱kán Jehová ta̱xira ña̱ sana ta̱yóʼo. Tá nda̱ʼa ta̱ Nabucodonosor, nda̱sakáʼnura Jehová ta nda̱kunira ña̱ iinlá mií Jehová kúú ta̱ kivi kaʼndachíñu ndiʼi tiempo. Ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ kǒo nda̱a̱ iin ña̱ʼa kivi kasi nu̱ú Jehová ña̱ keʼéra ña̱ kúni̱ miíra (Dan. 4:30, 33-35). Tá i̱xandi̱va̱ʼana xíʼin ta̱ Daniel ta chi̱kaa̱nara ya̱vi̱ nu̱ú ñúʼu tí león, Jehová sa̱kǎkura ta̱yóʼo. Ta tá xi̱ni ta̱ Darío ña̱yóʼo, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ ñuu: “Ndiʼi na̱ yiví na̱ íyo ñuu yóʼo xíniñúʼu yi̱ʼvína kunina Ndióxi̱ ta̱ Daniel. Chi iinlá ta̱yóʼo kúú Ndióxi̱ ta̱ táku ta íyora ndiʼi tiempo. Ta ña̱ xáʼndachíñura va̱ása ndiʼi-xa̱ʼa̱ña chi kooña ndiʼi tiempo” (Dan. 6:7-10, 19-22, 26, nota, 27).

15 Ta̱ ka̱ʼyí iin salmo ka̱chira: “Ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ xi̱kuni̱ na̱ yiví keʼéna, Jehová va̱ása nítaxira ña̱ keʼénaña, ta ña̱ nda̱kanixi̱nína keʼéna, va̱ása nítaxira ña̱ keʼénaña”. Ta ni̱ka̱ʼa̱nkara: “Si̱í íyo ini na̱ ñuu na̱ ndásakáʼnu Jehová, na̱ ñuu na̱ nda̱kaxinra ndasakáʼnu-ñaʼá” (Sal. 33:10, 12). Ña̱yóʼo va̱ʼaní chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová.

ÑA̱ KEʼÉ JEHOVÁ TÁ NÁ KIXÁʼANA SAXÓʼVI̱NA NA̱ ÑUURA

Na̱ ángel Jehová yósóna kuáyi̱ yaa ta kánitáʼanna xíʼin na̱ soldado nu̱ú ñuʼú yóʼo.

Na̱ kúú Gog ña̱ Magog va̱ása kuchiñuna xíʼin Jehová ni xíʼin na̱ ángel na̱ kúúmiíra. (Koto párrafo 16 xíʼin 17).

16. ¿Ndáaña kivi kandíxaníyó, ta nda̱chun? (Koto na̱ʼná).

16 Xa̱a̱ sa̱kúaʼayó ndáaña ke̱ʼé Jehová tá ya̱chi̱. Ña̱kán, ¿ndáaña ndátuyó keʼéra chí nu̱únínu? Kivi kandíxayó ña̱ mií Jehová sakǎkura na̱ ñuura tá ná ki̱xáʼa “tu̱ndóʼo ña̱ káʼnu” (Mat. 24:21; Dan. 12:1). Tá ná ki̱xáʼa iin tiʼvi na̱ yiví na̱ káʼa̱nna Gog ña̱ Magog xíʼin kuni̱na ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱, va̱ása kuchiñuna. Ni 193 kúú país na̱ kítáʼan xíʼin na̱ Naciones Unidas, va̱ása kuchiñuna kanitáʼanna xíʼin Jehová ta̱ káʼnuní ta ni xíʼin na̱ ángel na̱ kúúmiíra. Chi ña̱yóʼo kúú ña̱ káʼa̱n Jehová: “Ta ndixa ndasakáʼnui̱ miíi̱ ta ndasayi̱íi̱ ki̱víi̱ ta taxii̱ ná kuni na̱ yiví yi̱ʼi̱; tasaá xa̱a̱na kunda̱a̱-inina ña̱ yi̱ʼi̱ kúú Jehová” (Ezeq. 38:14-16, 23; Sal. 46:10).

17. ¿Ndáaña kundoʼo na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, ta ndáaña kundoʼo na̱ nda̱kú íyo ini xíʼin Jehová?

17 Tá ná kixáʼa Gog ña̱ Magog ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ ñuu Ndióxi̱, saá kúú ña̱ kixaa̱ ña̱ Armagedón, tasaá kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ Jehová na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo (Apoc. 16:14, 16; 19:19-21). Soo na̱ yiví na̱ nda̱kú íyo ini xíʼinra, na̱yóʼo kúú na̱ kundoo nu̱ú ñuʼú yóʼo (Prov. 2:21, nota).

NÁ NDAKUNDEÉYÓ NDA̱KÚ KOO INIYÓ

18. ¿Ndáaña kéʼé ku̱a̱ʼání na̱ ndásakáʼnu Jehová, ta nda̱chun? (Daniel 3:28).

18 Xa̱a̱ ku̱a̱ʼání tiempo ku̱a̱ʼání na̱ ndásakáʼnu Jehová, táannana veʼeka̱a ta nda̱a̱ xáʼnínana xa̱ʼa̱ ña̱ kúʼvi̱-inina xíninara chi kúni̱na nda̱kúní koo inina xíʼin Jehová. Kúni̱na nda̱kú koo inina nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo u̱ni̱ na̱ hebreo na̱ ta̱anna nu̱ú xíxi ñuʼu̱ xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱kú ni̱xi̱yo inina xíʼin Jehová ta̱ káʼnu (kaʼvi Daniel 3:28).f

19. ¿Ndáaña kiʼin Jehová kuenta xíʼin tá ná ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ndásakáʼnu-ñaʼá, ta ndáaña xíniñúʼu keʼéyó vitin?

19 Ta̱ David xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ ndáyáʼvi nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová. Ña̱yóʼo ka̱ʼyíra: “Jehová ndatiinra ku̱a̱chi xíʼin na̱ ñuu. Jehová, ndatiin ku̱a̱chi xíʼi̱n nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼíi̱, nda̱a̱ táki̱ʼva nda̱kú íyo inii̱ xíʼún” (Sal. 7:8). Tasaá ka̱chikara: “Ña̱ nda̱kú-inii̱ kundaaña yi̱ʼi̱” (Sal. 25:21). Ni nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo ná kixi nu̱úyó, ná chika̱a̱níyó ndee̱ ña̱ nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová, chi saá si̱íní kooyó. Tá ná keʼéyó saá, kundoʼoyó nda̱a̱ táki̱ʼva ndo̱ʼo iin ta̱ ka̱ʼyí salmo yóʼo: “Si̱íní íyo na̱ nda̱kú-ini, si̱íní íyo na̱ ndíku̱n ley Jehová” (Sal. 119:1, nota).

¿NDÁAÑA NDAKUIÚN?

  • ¿Ndáa yichi̱ sa̱ndákoo na̱ apóstol nu̱úyó?

  • ¿Ama kúú ña̱ xíniñúʼu kandíxayó ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu?

  • ¿Ndáaña kéʼé Jehová ña̱ náʼa̱ra ña̱ iinlá miíra kúú ta̱ chíñu káʼnu?

YAA 122 Ndakú ná koo iniyó xíʼin Jehová

a Biblia káʼa̱nña xíʼin na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ña̱ ná kuniso̱ʼona ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu xíʼinna. Soo sava na̱ chíñu kǒo xíínna kunina Jehová ta ni na̱ ndásakáʼnu miíra. Ña̱kán, ¿ndáaña xíniñúʼu keʼéyó ña̱ kuniso̱ʼoyó ña̱ káʼa̱n na̱ chíñu ta saátu nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová?

b ÑA̱ KÚNI̱ KACHIÑA: Tá nda̱kúní-iniyó xíʼin Jehová, kiviva ndasakáʼnuyóra ni yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo.

c Saátu kivi kaʼviún artículo ña̱ naní “¿Nda̱chun va̱ása xáʼa̱nyó nu̱ú ku̱a̱chi nda̱a̱ táki̱ʼva xi̱keʼé na̱ ñuu Israel?”.

d Daniel 7:13, 14: “Ta tá ñuú xi̱nikai̱ visión, ta ma̱ʼñú vi̱kó xi̱nii̱ va̱xi iinra ta tá káa iin ta̱a saá káara, ta ta̱xina ni̱ki̱ʼvira ta ni̱xa̱ʼa̱nna xíʼinra nu̱ú ta̱ xi̱ku̱aʼa ta̱ íyo xi̱naʼáví. 14 Ta ta̱ xi̱ku̱aʼa yóʼo ta̱xira ndee̱ ndaʼa̱ra, ta ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ná ixato̱ʼóna ta̱yóʼo, ta saátu ta̱xira chiñu ndaʼa̱ra ña̱ ná kaʼndachíñura, ña̱kán ndiʼi na̱ yiví ni nda̱a̱ ndáaka ñuuna á nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nna ná kachíñuna nu̱ú ta̱yóʼo. Ta ndiʼi tiempo kaʼndachíñura”.

e Daniel 7:27: “Ta ña̱ ndísochíñu ndiʼi na̱ chíñu na̱ íyo nu̱ú ñuʼú yóʼo, Ndióxi̱ nda̱taxiraña ndaʼa̱ na̱ yi̱i̱ na̱ nda̱kaxinra. Ta na̱yóʼo ndiʼi tiempo kaʼndachíñuna, ta ndiʼi na̱ chíñu kuniso̱ʼona ta kachíñuna nu̱ú na̱yóʼo”.

f Daniel 3:28: “Tasaá ta̱ Nabucodonosor ni̱ka̱ʼa̱nra: ‘Ndasakáʼnundó Ndióxi̱ ta̱ Sadrac, ta̱ Mesac xíʼin ta̱ Abednego, saáchi chi̱ndaʼára iin ángel ki̱xi sa̱kǎku na̱yóʼo. Ka̱ndíxana Ndióxi̱na ta va̱ása níkandíxana ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ rey, ta chi̱kaa̱-inina ña̱ kuvina nu̱úka ña̱ ndasakáʼnuna inka ndióxi̱”.

    Publicación ña̱ va̱xi tu̱ʼun sâví (1993-2026)
    Kita
    Yóʼo ki̱ʼviún
    • tu’un sâví
    • Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana
    • Nda̱saa kúni̱únña
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Ña̱ xíniñúʼuna
    • Política ña̱ privacidad
    • Configuración ña̱ privacidad
    • JW.ORG
    • Yóʼo ki̱ʼviún
    Chindaʼáña ndaʼa̱ inkana