ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 32
YAA 38 Jehová kundaa yóʼó
Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó ña̱ kundeé iniyó
“Ndióxi̱ ta̱ va̱ʼaní-ini, [...] miíra taxi ndee̱ ndaʼa̱ndó, miíra chindeétáʼan xíʼinndó ña̱ nda̱kú koo inindó ta chindeétáʼanra xíʼinndó ña̱ kútu̱ní kunditandó” (1 PED. 5:10).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Yóʼo kotoyó ndáaña kúú ña̱ xa̱a̱ táxi Jehová ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa kundeé-iniyó ta ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼan ña̱yóʼo xíʼinyó.
1. ¿Nda̱chun xíniñúʼu kundeé-iniyó ta ndáana chindeétáʼan xíʼinyó? (1 Pedro 5:10).
NDÓOYÓ tiempo ña̱ yo̱ʼvi̱ní ta ndiʼiyó íyo tu̱ndóʼo nu̱ú. Savana kúúmiína kue̱ʼe̱ ña̱ va̱ása kívi ndaʼana xíʼin, inkana xóʼvi̱na xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ veʼena ta inkana íxandi̱va̱ʼa na̱ veʼena xíʼinna á na̱ chíñu (Mat. 10:18, 36, 37). Xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo xíniñúʼu kundeé-iniyó ta kivi kandíxayó ña̱ chindeétáʼanva Jehová xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra ta saátu xíʼin miíún (kaʼvi 1 Pedro 5:10).
2. ¿Ndáa ki̱ʼva kúndeé-ini miíyó na̱ cristiano yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo?
2 Ña̱ kundeé-iniyó kúni̱ kachiña ña̱ nda̱kú koo iniyó xíʼin Jehová, ta kusi̱í-iniyó kachíñuyó nu̱úra ni yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo, ni íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó á ni kúni̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa sandákavara miíyó. ¿Ndáa ki̱ʼva kúndeé-ini miíyó na̱ cristiano yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo? Su̱ví xíʼin ndee̱ miíviyó kúú ña̱yóʼo saáchi Jehová kúú ta̱ chíndeétáʼan xíʼinyó, ta ndee̱ra ndakúníkaña “nu̱ú ndiʼi ña̱ʼa” (2 Cor. 4:7). Nu̱ú artículo yóʼo ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ku̱mí ki̱ʼva ña̱ chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó ta saá va̱ʼa kundeé-iniyó ta ndáaña keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanña xíʼinyó.
ORACIÓN
3. ¿Nda̱chun iin milagro kúú ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová?
3 Jehová va̱ʼaní chíndeétáʼanra xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó. Ni kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi kiviva ka̱ʼa̱nyó xíʼinra (Heb. 4:16). Nda̱a̱ ndáaka hora kivi ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová, kivi ka̱ʼa̱nyó xíʼinra xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa, nda̱a̱ ndáaka tu̱ʼun káʼa̱nyó, nda̱a̱ ndáaka lugar, á ndíkaa̱yó veʼeka̱a á nda̱a̱ ndáaka nu̱ú xíkayó (Jon. 2:1, 2; Hech. 16:25, 26). Kúnda̱a̱va-ini Jehová xíʼin ña̱ ndóʼoyó ni sava yichi̱ kǒo kúnda̱a̱-iniyó ndáa ki̱ʼva ka̱ʼa̱nyó xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ ndíʼi̱ní-iniyó (Rom. 8:26, 27). Ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin Ndióxi̱yó iin milagro kúúña.
4. ¿Nda̱chun iin ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo?
4 Nu̱ú Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa ná ndukúyó nu̱ú Ndióxi̱ tá kítáʼanña xíʼin ña̱ kúni̱ra, xíniso̱ʼovara ña̱ káʼa̱nyó xíʼinra (1 Juan 5:14). Tá saá, ¿á kivi ndukúyó ndee̱ nu̱úra ña̱ va̱ʼa kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo? Kiviva, saáchi ña̱yóʼo kítáʼanña xíʼin ña̱ kúni̱ra. ¿Nda̱chun va̱ʼa kúnda̱a̱-iniyó ña̱yóʼo? Saáchi Biblia káʼa̱nña xíʼinyó, tá kúndeé-iniyó yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo saá kúú ña̱ náʼa̱ Jehová ña̱ vatá kúú ña̱ káʼa̱n ta̱ Ndi̱va̱ʼa (Prov. 27:11). Ta saátu káʼa̱nña ña̱ kúni̱ní Jehová “chindeétáʼanra xíʼin na̱ káchíñu nu̱úra xíʼin ndiʼi níma̱na” (2 Crón. 16:9). Ña̱kán kǒo xíka-iniyó ña̱ kúni̱ní Jehová chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo (Is. 30:18; 41:10; Luc. 11:13).
5. ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱ oración xíʼinyó ña̱ kǒo kundi̱ʼi̱-iniyó? (Isaías 26:3).
5 Biblia káʼa̱nña xíʼin na̱ ndásakáʼnu Ndióxi̱ ña̱ ná ka̱ʼa̱nna xíʼinra xa̱ʼa̱ ña̱ sándi̱ʼi̱-inina, ni kǒo kunda̱a̱-inina ndáa ki̱ʼva sandíkora-inina ta kundaara níma̱na xíʼin ña̱ ndákanixi̱nína (Filip. 4:7). Táxiníyó tíxa̱ʼvi xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, na̱ yiví na̱ kǒo ndásakáʼnu Ndióxi̱ ku̱a̱ʼání ña̱ʼa kéʼéna ña̱ va̱ʼa nandóso-inina xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiína. Tá kúú, savana kéʼéna ña̱ naní meditación ña̱ va̱ʼa kǒo ndakanikaxi̱nína xa̱ʼa̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa soo ña̱ kéʼéna ña̱yóʼo i̱yoníña, saáchi kivi taxina ña̱ ki̱ʼvi ta̱chí ndi̱va̱ʼa xi̱nína (chitáʼanña xíʼin Mateo 12:43-45). Ni chíndeétáʼan ña̱yóʼo xíʼin savana, ña̱yóʼo ni loʼo kǒo kítáʼanña xíʼin ki̱ʼva ña̱ chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó ña̱ táxi̱n koo iniyó. Miíyó ndáaní-iniyó Jehová saáchi ta̱yóʼo ndáara ña̱ ndákanixi̱níyó xíʼin ña̱ ñúʼu níma̱yó ta saá kǒo kundi̱ʼika-iniyó (kaʼvi Isaías 26:3).a ¿Ndáa ki̱ʼva kéʼéraña? Iin ki̱ʼva ña̱ kéʼéraña kúú ña̱ sándakaʼánra miíyó xa̱ʼa̱ sava texto nu̱ú náʼa̱ra ña̱ kúʼvi̱ní-inira xínira miíyó ta kúni̱ra chindeétáʼanra xíʼinyó (Sal. 62:1, 2).
6. ¿Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ chindeétáʼan ña̱ oración xíʼinyó? (Koto na̱ʼná).
6 Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ chindeétáʼan Jehová xíʼinyó. Tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ná ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová xa̱ʼa̱ ña̱ ndóʼoyó, ta ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ táxi̱n koo iniyó ta saátu ná ndukúyó ña̱ ndíchi nu̱úra ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó (Sal. 55:22; Prov. 2:10, 11). Tá káʼa̱nyó xíʼinra ña̱ chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ kundeé iniyó ná kǒo nandósóyó taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra (Filip. 4:6). Ná kiʼin va̱ʼayó kuenta ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ta ná taxiyó tíxa̱ʼvi ndaʼa̱ra xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ná kǒo taxiyó ña̱ kasi tu̱ndóʼo ña̱ ndóʼoyó nu̱úyó ña̱ kǒo kiʼinkayó kuenta xíʼin ndiʼi bendición ña̱ xa̱a̱ táxira ndaʼa̱yó (Sal. 16:5, 6).
Tá kéʼéyó oración saá kúú ña̱ káʼa̱nyó xíʼin Jehová, tá káʼviyó Biblia saá kúú ña̱ káʼa̱nra xíʼin miíyó. (Koto párrafo 6).c
BIBLIA
7. Tá káʼviyó Biblia, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan ña̱yóʼo xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó?
7 Jehová ta̱xira tu̱ʼunra ndaʼa̱yó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanra xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó. Nu̱ú ña̱yóʼo ndáni̱ʼíyó texto ña̱ káʼa̱n xíʼinyó ña̱ chíndeétáʼanva Jehová xíʼinyó. Ná kotoyó iin ña̱yóʼo, Mateo 6:8 káchiña: “Yivándó Ndióxi̱ xa̱a̱ xíni̱vara ndáaña xíniñúʼundó tá kúma̱níka ka̱ʼa̱nndó xíʼinra”. Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱n tu̱ʼun yóʼo ta iinlá miíra kúú ta̱ xíni̱ va̱ʼaka Jehová. Ña̱kán, tá xóʼvi̱yó ná kǒo kaka iniyó ña̱ xíni̱va Jehová ndáaña kúú ña̱ xíniñúʼuyó ta chindeétáʼanvara xíʼinyó. Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ndáaña keʼé Jehová chí nu̱únínu ta ña̱yóʼo táxiña ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ kundeé-iniyó tá yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo (Sal. 94:19).
8. a) Ka̱ʼa̱n xa̱ʼa̱ iin principio ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó. b) ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ndakaʼányó xa̱ʼa̱ principio tá xíniñúʼuyóña?
8 Principio ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó. Va̱ʼaní chíndeétáʼan ña̱ principio yóʼo xíʼinyó ña̱ va̱ʼa vií koo ña̱ ndaka̱xinyó keʼéyó (Prov. 2:6, 7). Tá kúú, Biblia káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ ná kǒo kundi̱ʼi̱ní-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱ koo chí nu̱únínu, saáchi iin tá iin ki̱vi̱ xa̱a̱ kúúmiíña tu̱ndóʼo (Mat. 6:34). Tá káʼviyó Biblia ndiʼi ki̱vi̱ ta ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo saá kúú ña̱ kivika ndakaʼányó xa̱ʼa̱ principio ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó ni yáʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo.
9. Ña̱ káʼviyó xa̱ʼa̱ na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ tiempo xi̱naʼá, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼinyó?
9 Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ yiví na̱ xi̱ndaa-ini Jehová ta chi̱ndeétáʼanvara xíʼinna (Heb. 11:32-34; Sant. 5:17). Tá ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼona, ña̱yóʼo chíndeétáʼankaña xíʼinyó ña̱ kundaa-iniyó Jehová ña̱ taxira ndee̱ ndaʼa̱yó, ta ndiʼi tiempo kivi chindeétáʼanra xíʼinyó tá ndíʼi̱-iniyó (Sal. 46:1). Tá káʼviyó xa̱ʼa̱ na̱ xi̱ndasakáʼnu Ndióxi̱ tiempo xi̱naʼá ña̱ ku̱ndeé-inina ni̱ya̱ʼana nu̱ú tu̱ndóʼo, ña̱yóʼo chika̱a̱ ndee̱ xíʼinyó ña̱ kundiku̱nyó yichi̱na (Sant. 5:10, 11).
10. ¿Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ ná chindeétáʼan Biblia xíʼinyó?
10 Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ chindeétáʼan Jehová xíʼinyó. Ná kaʼviyó Biblia ndiʼi ki̱vi̱ ta ná kaʼyíyó texto nu̱ú iin tutu ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó. Ku̱a̱ʼání na̱ hermano káʼvina texto diario ndiʼi ki̱vi̱ saáchi túvina ña̱yóʼo kúú ña̱ chíkaa̱ ndee̱ xíʼinna. Ña̱yóʼo kúú ña̱ ndo̱ʼo iin ñá hermana ñá naní Marie.b Yiváñá xíʼin siʼíñá inkáchi ki̱ʼin na̱yóʼo kue̱ʼe̱ cáncer, ta xi̱ndaañá miína ti̱xin loʼo tiempo tándi̱ʼi ni̱xi̱ʼi̱na. Ñá Marie káʼa̱nña ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼinñá ña̱ ku̱ndeé-iniñá: “Ndiʼi xi̱ta̱a̱n xi̱kaʼvii̱ texto ña̱ va̱xi nu̱ú Examinemos ta xi̱ndakanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo. Ña̱yóʼo chíndeétáʼanña xíʼi̱n ña̱ ndakanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ Jehová xíʼin xa̱ʼa̱ ña̱ sánáʼa̱ra nu̱ú tu̱ʼunra, ta saá va̱ása ní xi̱ndakanikaxi̱níi̱ xa̱ʼa̱ tu̱ndóʼo ña̱ ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú” (Sal. 61:2).
NA̱ HERMANO
11. Ña̱ kúndeé-ini na̱ hermano yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo, ¿ndáa ki̱ʼva chíkaa̱ ña̱yóʼo ndee̱ xíʼinyó?
11 Jehová táxira na̱ hermano ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanna xíʼinyó kundeé-iniyó. Kúnda̱a̱-iniyó ndiʼi na̱ hermanoyó yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo ta ña̱yóʼo kúú ña̱ sándi̱ko-iniyó (1 Ped. 5:9). ¿Nda̱chun? Saáchi tá xítoyó ña̱ yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo táʼa̱n ña̱ yáʼa miíyó nu̱ú ta kúndeé-inina, ña̱yóʼo chíndeétáʼan xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo (Hech. 14:22).
12. ¿Ndáa ki̱ʼva chika̱a̱yó ndee̱ xíʼin na̱ hermano? (2 Corintios 1:3, 4).
12 Ku̱a̱ʼá ki̱ʼva kivi chindeétáʼan na̱ hermano xíʼinyó ña̱ va̱ʼa chikaa̱na ndee̱ xíʼinyó. Saá kúú ña̱ ndo̱ʼo ta̱ apóstol Pablo. Tá nda̱kasinara iin veʼe, ku̱a̱ʼání na̱ hermano ndu̱kúna ki̱ʼva ña̱ chindeétáʼanna xíʼinra ta nu̱ú carta ña̱ ka̱ʼyíra ni̱ka̱ʼa̱nra ki̱vi̱ iin tá iin na̱yóʼo ta ta̱xira tíxa̱ʼvi ndaʼa̱na xa̱ʼa̱ ña̱ sa̱ndíkona-inira ta chi̱kaa̱na ndee̱ xíʼinra (Filip. 2:25, 29, 30; Col. 4:10, 11). Saátu kéʼé na̱ hermano tiempo vitin íyo tu̱ʼvana ña̱ chindeétáʼanna xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó ta saátu kivi keʼé miíyó tá xíniñúʼuna ña̱ chindeétáʼanyó xíʼinna (kaʼvi 2 Corintios 1:3, 4).
13. ¿Ndáaña chi̱ndeétáʼan xíʼin ñá Maya ña̱ ku̱ndeé-iniñá?
13 Ná kotoyó ña̱ ndo̱ʼo iin ñá hermana ñá íyo chí Rusia ñá naní Maya. Tá ku̱i̱ya̱ 2020 sava na̱ policía ni̱ki̱ʼvina veʼeñá ta nda̱kiʼinnañá ku̱a̱ʼa̱n xíʼinna nu̱ú na̱ chíñu xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ka̱ʼa̱nñá xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxañá xíʼin inkana. ¿Ndáa ki̱ʼva chi̱ndeétáʼan na̱ hermano xíʼinñá? Ñáyóʼo káchiñá: “Iin yichi̱ tá nda̱kavaní-inii̱, na̱ hermano ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n xíʼin teléfono, chi̱ndaʼána carta nu̱úi̱ ta ni̱ka̱ʼa̱nna xíʼi̱n ña̱ kúni̱nína xínina yi̱ʼi̱”. Ñáyóʼo káchikañá: “Xi̱kunda̱a̱-inii̱ ña̱ ndíka̱i̱ ti̱xin iin familia ña̱ káʼnuní ta kúni̱níyó xínitáʼanyó soo tá ku̱i̱ya̱ 2020 saá kúú ña̱ ki̱ʼii̱n kuenta ña̱ ndixa ndíka̱i̱ ti̱xin familia yóʼo”.
14. ¿Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ ná chindeétáʼan na̱ hermano xíʼinyó? (Koto na̱ʼná).
14 Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ chindeétáʼan Jehová xíʼinyó. Tá ná ya̱ʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo ná kǒo kuxíkáyó nu̱ú na̱ hermano. Ná ndakaʼányó chi ndiʼiva tiempo kivi ka̱ʼa̱nyó xíʼin na̱ anciano ña̱ ná chindeétáʼanna xíʼinyó chi na̱yóʼo íyona “nda̱a̱ táki̱ʼva íyo nu̱ú xíyo sávína tá ndeéní káni ta̱chí, nu̱ú kivi koo sávína tá ndeéní kúun sa̱vi̱” (Is. 32:2). Ta ná ndakaʼányó chi saátu na̱ hermano yóʼo yáʼana nu̱ú tu̱ndóʼo. Tá kéʼéyó ña̱ va̱ʼa xa̱ʼa̱ na̱ kúma̱ní ña̱ʼa nu̱ú, saá kúú ña̱ va̱ása ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ vií koo ña̱ keʼéyó xíʼin ña̱ ndákanixi̱níyó ta saátu kundeé-iniyó ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo (Hech. 20:35).
Ná kǒo kuxíkáyó nu̱ú na̱ hermano. (Koto párrafo 14).d
ÑA̱ NDÁTUYÓ NDAKIʼINYÓ CHÍ NU̱ÚNÍNU
15. Ña̱ xi̱ndatu ta̱ Jesús ndakiʼinra chí nu̱únínu, ¿ndáa ki̱ʼva chi̱ndeétáʼanña xíʼinra ta ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanña xíʼin miíyó? (Hebreos 12:2).
15 Ña̱ káʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó (Rom. 15:13). Ná ndakaʼányó, ta̱ Jesús ku̱ndeé-inira ki̱vi̱ tá xa̱ʼnína miíra ta ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼinra kúú ña̱ xi̱ndatura ndakiʼinra chí nu̱únínu (kaʼvi Hebreos 12:2). Xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ tá ná nda̱kú koo inira saá kúú ña̱ nduyi̱i̱ ki̱vi̱ Jehová. Saátu xi̱kuni̱ra ndakutáʼan tukura xíʼin yivára chí ndiví ta kixáʼara kaʼndachíñura xíʼin na̱ ñanira na̱ nda̱kaxin Ndióxi̱. Ta ki̱ʼva saá ndóʼo miíyó, ña̱ ndákanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ taxi Ndióxi̱ ña̱ kooyó ndiʼi tiempo nu̱ú ñuyǐví xa̱á chíndeétáʼanña xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo nu̱ú ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa yóʼo.
16. Ña̱ nda̱kanixi̱ní iin ñá hermana xa̱ʼa̱ ña̱ ndakiʼinñá chí nu̱únínu, ¿ndáa ki̱ʼva chi̱ndeétáʼanña xíʼinñá ta ndáaña sákuaʼún xíʼin ña̱yóʼo?
16 Ña̱ nda̱kanixi̱ní iin ñá hermana ñá íyo chí Rusia ñá naní Alla xa̱ʼa̱ ña̱ kooñá ñuyǐví xa̱á kúú ña̱ ta̱xi ndee̱ ndaʼa̱ñá ña̱ ni̱ya̱ʼañá nu̱ú tu̱ndóʼo. Tá ti̱inna yii̱ñá, ñáyóʼo káchiñá: “Ña̱ chíndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ kǒo ndakava-inii̱ kúú ña̱ káʼi̱n xíʼin Ndióxi̱ xíʼin ña̱ ndákanixi̱níi̱ xa̱ʼa̱ ña̱ liviní kundooyó chí nu̱únínu. Kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱va ndiʼi tu̱ndóʼo ña̱ yáʼayó nu̱ú. Jehová sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi ña̱ sáxo̱ʼvi̱ miíyó”.
17. ¿Ndáa ki̱ʼva náʼa̱yó ña̱ chíndayáʼviyó ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu? (Koto na̱ʼná).
17 Ndáa ki̱ʼva taxiyó ña̱ chindeétáʼan Jehová xíʼinyó. Ná taváyó tiempo ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu. Ta ná ndakanixi̱níyó ña̱ xa̱a̱ íyoyó nu̱ú ñuyǐví xa̱á ta ku̱a̱ʼání bendición ndakiʼinyó. Tá ná keʼéyó saá, tu̱ndóʼo ña̱ yáʼayó nu̱ú loʼova tiempo kooña nu̱úyó (2 Cor. 4:17). Ta saátu ná chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ natúʼunyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó. Na̱ yiví na̱ kǒo ndásakáʼnu Jehová yo̱ʼvi̱ní ña̱ yáʼana nu̱ú chi saátu na̱yóʼo ku̱a̱ʼání tu̱ndóʼo kúúmiína saáchi kǒo kúnda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ ña̱ káʼa̱n Ndióxi̱ taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu. Tá ná ka̱ʼa̱nyó xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ keʼé Ndióxi̱ chí nu̱únínu ña̱yóʼo chindeétáʼanña xíʼinna ña̱ kuni̱na kunda̱a̱-inina xa̱ʼa̱ra.
Ná taváyó tiempo ña̱ ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ liviní ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱yó chí nu̱únínu. (Koto párrafo 17).e
18. ¿Nda̱chun kivi kandíxayó ña̱ xi̱nuva ña̱ káʼa̱n Jehová?
18 Xa̱ʼa̱ ña̱ ku̱ndeé-ini ta̱ Job ni̱ya̱ʼara nu̱ú tu̱ndóʼo, ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱yóʼo xíʼin Jehová: “Vitin kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ íyoní ndeún ta kivi keʼún nda̱a̱ ndáaka ña̱ʼa, ta tá chíkaa̱-iniún keʼún iin ña̱ʼa, kéʼévaúnña” (Job 42:2). Ta̱ Job ku̱ndaa̱-inira ña̱ nda̱a̱ ni iin ña̱ʼa va̱ása kivi kasi nu̱ú Jehová ña̱ sáxi̱nura ña̱ kúni̱ra. Ña̱ kúnda̱a̱-iniyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo táxiña ndee̱ ndaʼa̱yó ña̱ kundeé-iniyó. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ iin ñaʼá ñá kúúmií iin kue̱ʼe̱ ndeé ta ndákavaní-iniñá saáchi xa̱a̱ ku̱a̱ʼání na̱ doctor xáʼa̱nñá nu̱ú ta nda̱a̱ ni iinna ta̱ʼán kivi chindeétáʼan xíʼinñá. Soo iin ki̱vi̱ nda̱ni̱ʼíñá iin ta̱ doctor ta̱ xíni̱va̱ʼa ta ku̱ndaa̱-inira ndáaña ndóʼoñá ta ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼinñá ndáa ta̱tán taxira ndaʼa̱ñá ña̱ va̱ʼa ndaʼañá. Ni kúúmiíkañá kue̱ʼe̱, va̱ʼaní kúniñá ta kúndeé-iniñá saáchi kúnda̱a̱-iniñá ña̱ ndaʼavañá. Ta saátu miíyó, kúndeé-iniyó ña̱ yáʼayó nu̱ú tu̱ndóʼo saáchi kúnda̱a̱-iniyó ña̱ xa̱a̱ yatinní kixaa̱ ñuyǐví xa̱á.
19. ¿Ndáaña xíniñúʼuyó ña̱ va̱ʼa kundeé-iniyó?
19 Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó ña̱ va̱ʼa kundeé-iniyó kivi ka̱ʼa̱nyó xíʼin Jehová, kaʼviyó tu̱ʼunra, ndakutáʼanyó xíʼin na̱ hermano ta ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndátuyó ndakiʼinyó chí nu̱únínu, ndiʼi ña̱yóʼo kivi chindeétáʼanña xíʼinyó. Tá ná chika̱a̱yó ndee̱ ña̱ kuniñúʼuyó ndiʼi ña̱ táxi Jehová ndaʼa̱yó, miíra chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ ya̱ʼayó nu̱ú nda̱a̱ ndáaka tu̱ndóʼo nda̱a̱ ná sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ñuyǐví ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta tu̱ndóʼo ña̱ kúúmiíyó va̱ása kookaña (Filip. 4:13).
YAA 33 Ka̱ʼa̱n xíʼin Jehová ña̱ ndóʼún
a Isaías 26:3: “Kundaún na̱ ndáa-ini yóʼó, ndiʼi ki̱vi̱ sandíkoún-inina, saáchi yóʼó kúú ta̱ kándíxana”.
b Na̱sama ki̱vi̱ sava na̱ va̱xi yóʼo.
c ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Ni yáʼa yo̱o̱, iin ta̱ hermano ta̱ xa̱a̱ chée nda̱kú íyo inira xíʼin Jehová.
d ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Ni yáʼa yo̱o̱, iin ta̱ hermano ta̱ xa̱a̱ chée nda̱kú íyo inira xíʼin Jehová.
e ÑA̱ KÁʼA̱N XA̱ʼA̱ NA̱ʼNÁ: Ni yáʼa yo̱o̱, iin ta̱ hermano ta̱ xa̱a̱ chée nda̱kú íyo inira xíʼin Jehová.