ARTÍCULO ÑA̱ KAʼVIYÓ 37
YAA 114 Ná kǒo sa̱a̱ kamayó
Ña̱ kivi keʼéyó tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó
“Xi̱kuni̱ra ña̱ nda̱kú ná ndatiinna ku̱a̱chi, soo va̱ása níxi̱ndiku̱nna ña̱ káʼa̱n ley” (IS. 5:7).
ÑA̱ KA̱ʼA̱NYÓ XA̱ʼA̱
Ndáaña sakúaʼayó xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó ta keʼéyó ña̱ kúni̱ Jehová.
1, 2. ¿Ndáaña kéʼé ku̱a̱ʼání na̱ yiví tá xítona ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ndáaña sana kivi nda̱ka̱tu̱ʼunyó miíyó?
NU̱Ú ñuyǐví yóʼo íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa, na̱ yiví íxandi̱va̱ʼana xíʼin inkana. Tá kúú íxandi̱va̱ʼana xíʼinna xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo xu̱ʼún kúúmiína, xa̱ʼa̱ ki̱ʼva ña̱ íyona, tu̱ʼun ña̱ káʼa̱nna, ñuu nu̱ú ki̱xina á xa̱ʼa̱ inkaka ña̱ʼa. Sava na̱ chíñu xíʼin na̱ ku̱i̱ká kéʼéna sava ña̱ʼa ña̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ nu̱ú ñuʼún yóʼo ta kǒo ndíʼi̱-inina xa̱ʼa̱ na̱ yiví, ndiʼi ña̱yóʼo saxóʼvi̱ña miíyó.
2 Ndiʼivayó kúni̱yó vií kooyó ta vií ná keʼéna xíʼinyó, xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo tá xíto sava na̱ yiví ña̱ íxandi̱va̱ʼana xíʼin inkana kíxáʼana sáa̱na. Savana ndákutáʼanna xíʼin grupo na̱ kúni̱ ndasavií ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú nu̱ú ñuʼú yóʼo. Savana íyona contra xíʼin na̱ gobierno xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa á chíkaa̱na voto xa̱ʼa̱ na̱ chíñu na̱ káʼa̱n ña̱ ndasaviína ndiʼi tu̱ndóʼo, soo miíyó na̱ cristiano kúnda̱a̱-iniyó ña̱ va̱ása kúúyó kuenta na̱ yiví yóʼo ta iinlá Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú (Juan 17:16). Soo nisaá kúsuchíva-iniyó á sáa̱yó tá xítoyó ña̱ xóʼvi̱ inka na̱ yiví. Sana ndáka̱tu̱ʼunyó ña̱yóʼo miíyó: “¿Ndáaña xíniñúʼu keʼíi̱? ¿Á íyo iin ña̱ kivi keʼíi̱ ña̱ kivi chindeétáʼi̱n xíʼinna?”. Nu̱ú artículo yóʼo ndakuiinyó pregunta yóʼo, soo siʼna ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ndáaña ndóʼo Jehová xíʼin ta̱ Jesús tá xítona ña̱ xóʼvi̱ na̱ yiví.
JEHOVÁ XÍʼIN TA̱ JESÚS SÁA̱-ININA XÍNINA ÑA̱ VA̱ÁSA VA̱ʼA
3. ¿Nda̱chun sáa̱yó tá xítoyó ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa? (Isaías 5:7).
3 Biblia káʼa̱nña xíʼinyó nda̱chun sáa̱yó tá xítoyó ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa. Saáchi Jehová i̱xava̱ʼara miíyó táki̱ʼva íyo miíra, chi kútóora keʼéra ña̱ va̱ʼa xíʼin ña̱ nda̱kú (Sal. 33:5; Gén. 1:26). Kǒo kéʼéra ña̱ va̱ása va̱ʼa ta ni kǒo kúni̱ra ña̱ ná keʼé na̱ yiví ña̱ va̱ása va̱ʼa (Deut. 32:3, 4; Miq. 6:8; Zac. 7:9). Tá kúú, tiempo ña̱ ni̱xi̱yo ta̱ profeta Isaías Jehová xi̱niso̱ʼora ña̱ ni̱xo̱ʼvi̱ní na̱ israelita xa̱ʼa̱ ña̱ xi̱ i̱xandi̱va̱ʼa inka na̱ israelita xíʼinna (kaʼvi Isaías 5:7).a Ta̱xira castigo ndaʼa̱ na̱ yiví na̱ va̱ása níxi̱ndiku̱n leyra xíʼin na̱ xi̱ i̱xandi̱va̱ʼa xíʼin inkana (Is. 5:5, 13).
4. ¿Ndáaña sákuaʼayó xíʼin ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús xíʼin ta̱a ta ni̱yi̱chi̱ ndaʼa̱? (Koto na̱ʼná).
4 Nda̱a̱ táki̱ʼva kúndasí Jehová ña̱ va̱ása va̱ʼa saátu kéʼé ta̱ Jesús. Ná ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ iin ña̱ ku̱u tá ni̱xi̱yo ta̱ Jesús nu̱ú ñuʼú yóʼo. Iin yichi̱ xi̱nira iin ta̱a ta̱ ni̱yi̱chi̱ ndaʼa̱, ku̱ndáʼvi-inira xi̱nirara ta sa̱ndáʼarara. Soo tá xi̱ni na̱ su̱tu̱ ña̱ ke̱ʼéra ni̱sa̱a̱nína, xi̱kaʼa̱nna ña̱ xi̱yaʼandosó ta̱ Jesús ley ña̱ ki̱vi̱ sábado ta na̱kán va̱ása ní xi̱ndiʼi-inina xa̱ʼa̱ ta̱a ta̱ xi̱xoʼvi̱ kán. Tá xi̱ni ta̱ Jesús ña̱yóʼo, “xi̱tora nu̱ú ndiʼina ta ku̱suchíní-inira saáchi ndeéní-inina” (Mar. 3:1-6).
Na̱ su̱tu̱ va̱ása níkundáʼvi-inina kunina na̱ yiví soo ta̱ Jesús ku̱ndáʼviva-inira xi̱nirana. (Koto párrafo 4).
5. Tá sáa̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa, ¿ndáaña xíniñúʼu ndakaʼányó xa̱ʼa̱?
5 Xa̱ʼa̱ ña̱ sáa̱ Jehová ta saátu ta̱ Jesús xa̱ʼa̱ ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa, saátu ndóʼo miívayó (Efes. 4:26). Soo ná ndakaʼányó ni sáa̱nívayó, va̱ása kuchiñuvíyó sandíʼi-xa̱ʼa̱yó ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú. Soo tá ku̱a̱ʼání tiempo sáa̱yó ña̱yóʼo kivi saxo̱ʼvi̱ña-iniyó á nda̱a̱ kivi kiʼin kue̱ʼe̱ miíyó (Sal. 37:1, 8; Sant. 1:20). Ña̱ va̱ʼa kunda̱a̱-iniyó ndáaña kivi keʼéyó tá xítoyó ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa, ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ejemplo ta̱ Jesús.
NDÁAÑA KE̱ʼÉ TA̱ JESÚS TÁ XI̱NIRA ÑA̱ VA̱ÁSA VA̱ʼA
6. ¿Ndáaña va̱ása va̱ʼa xi̱ni ta̱ Jesús tá ni̱xi̱yora nu̱ú ñuʼú yóʼo? (Koto na̱ʼná).
6 Tá ni̱xi̱yo ta̱ Jesús nu̱ú ñuʼú yóʼo ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa xi̱nira. Tá kúú xi̱kunda̱a̱-inira na̱ su̱tu̱ ku̱a̱ʼání ña̱ʼa xi̱ka̱ʼa̱nna xíʼin na̱ yiví ña̱ ná keʼéna soo mií na̱yóʼo va̱ása níxi̱keʼévina ña̱ xi̱kaʼa̱nna xíʼinna (Mat. 23:2-4). Saátu xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼa na̱ chíñu ñuu Roma xíʼin na̱ yiví, ta ku̱a̱ʼání na̱ judío va̱ása níxikuni̱na ña̱ kaʼndachíñu na̱ ñuu Roma nu̱úna. Sava na̱ judío ke̱ʼéna grupo ña̱ va̱ʼa kanitáʼanna xíʼin na̱ ñuu Roma. Ta̱ Jesús kǒo níkitáʼanra xíʼin na̱ yiví na̱ xi̱keʼé táʼa̱n ña̱yóʼo, ta tá ku̱ndaa̱-inira ña̱ xi̱kuni̱ na̱ yiví ndasanara rey ndi̱ku̱n ki̱tara ku̱a̱ʼa̱nra (Juan 6:15).
Tá xi̱kuni̱ na̱ yiví ña̱ ná ki̱ʼvi ta̱ Jesús xíʼin ña̱ política, ta̱yóʼo ke̱era ku̱a̱ʼa̱nra. (Koto párrafo 6).
7, 8. ¿Nda̱chun va̱ása nísandíʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ va̱ása va̱ʼa tá ni̱xi̱yora nu̱ú ñuʼú yóʼo? (Juan 18:36).
7 Ta̱ Jesús kǒo níki̱ʼvira xíʼin ña̱ política ña̱ va̱ʼa sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ña̱ va̱ása va̱ʼa níxi̱yo tiempo saá. ¿Nda̱chun kǒo níkeʼéraña? Saáchi xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ va̱ása kuchiñu na̱ yiví kaʼndachíñuna nu̱ú táʼanna (Sal. 146:3; Jer. 10:23). Saátu kǒo kuchiñuna sandíʼi-xa̱ʼa̱na ña̱ sakáku ku̱a̱chi. Saáchi ta̱ Ndi̱va̱ʼa kúú ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú ñuyǐví yóʼo ta chíkaa̱ra-ini na̱ yiví ña̱ keʼéna táki̱ʼva kéʼé miíra (Juan 8:44; Efes. 2:2). Ta saátu xa̱ʼa̱ ña̱ kúúyó na̱ yiví ku̱a̱chi kǒo kúchiñuyó keʼéyó ña̱ va̱ʼa ni kúni̱vayó keʼéyóña (Ecl. 7:20).
8 Ta̱ Jesús xi̱kunda̱a̱-inira ña̱ iinlá Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Xa̱ʼa̱ ña̱kán viíní xi̱niñúʼura ndee̱ra xíʼin tiempora ña̱ na̱túʼunra xa̱ʼa̱ “tu̱ʼun va̱ʼa xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱” (Luc. 8:1). Saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin na̱ kúni̱ keʼé ña̱ va̱ʼa, ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ra ndiʼi tu̱ndóʼo xíʼin ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ kéʼé na̱ yiví (Mat. 5:6; Luc. 18:7, 8). Ta su̱ví na̱ chíñu ñuyǐví yóʼo kúú na̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo saáchi Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ña (kaʼvi Juan 18:36).
TÁ XÍTOYÓ ÑA̱ ÍYONÍ ÑA̱ VA̱ÁSA VA̱ʼA NÁ KUNDIKU̱NYÓ YICHI̱ TA̱ JESÚS
9. ¿Nda̱chun kándíxaún ña̱ iinlá Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa?
9 Xa̱ʼa̱ ña̱ ndóoyó ki̱vi̱ nu̱ú ndíʼi ku̱a̱ʼáníka ña̱ va̱ása va̱ʼa xítoyó nu̱úka ña̱ xi̱xito ta̱ Jesús. Soo nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱xi̱yo tiempo ta̱ Jesús, na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa yóʼo kúú ta̱ Ndi̱va̱ʼa xíʼin na̱ yiví na̱ kéʼé ña̱ kúni̱ra (2 Tim. 3:1-5, 13; Apoc. 12:12). Táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Jesús, kúnda̱a̱-iniyó iinlá Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Xa̱ʼa̱ ña̱ kándíxayó Reino Ndióxi̱ kǒo kéʼéyó marcha ta ni kǒo kándíxayó ña̱ na̱ gobierno sandíʼi-xa̱ʼa̱na ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ña̱ ndo̱ʼo iin ñá hermana ñá naní Stacy.b Tá kúma̱níka ku̱ndaa̱-iniñá xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ xi̱kitáʼanñá xíʼin na̱ yiví na̱ xi̱kuni̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo ki̱xáʼa xíka-iniñá á va̱ʼa íyo ña̱ xi̱keʼéñá. Ñáyóʼo káchiñá: “Tá xi̱xaʼi̱n marcha xi̱nda̱ka̱tu̱ʼíi̱n miíi̱ á ña̱ va̱ʼa kúú ña̱ xi̱keʼíi̱, soo vitin xa̱ʼa̱ ña̱ xa̱a̱ kúnda̱a̱-inii̱ xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ kándíxai̱ ña̱ iinlá ña̱yóʼo kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Kúnda̱a̱-inii̱ ña̱ iinlá Jehová kúú ta̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo, ta yi̱ʼi̱ kǒo kivi keʼíi̱ ña̱yóʼo” (Sal. 72:1, 4).
10. Nda̱a̱ táki̱ʼva káchi Mateo 5:43-48, ¿nda̱chun kǒo kéʼéyó marcha? (Koto na̱ʼná).
10 Ku̱a̱ʼání na̱ yiví na̱ kéʼé marcha xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱na ndiʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, kue̱ʼe̱nína ta kútóonína kanitáʼanna. Soo ku̱a̱ʼání ña̱yóʼo kǒo kítáʼanña xíʼin ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús xíʼin ña̱ ke̱ʼéra (Efes. 4:31). Iin ta̱ hermano ta̱ naní Jeffrey káchira: “Sava na̱ kéʼé marcha iin sana kuití kivi kixáʼana kanitáʼanna á nda̱a̱ ixakuíʼnana sava ña̱ʼa”. Ta̱ Jesús sánáʼa̱ra miíyó ña̱ ná kuʼvi̱-iniyó kuniyó na̱ yiví nda̱a̱ na̱ kǒo ndákanixi̱ní táki̱ʼva ndákanixi̱ní miíyó á na̱ íxandi̱va̱ʼa xíʼinyó (kaʼvi Mateo 5:43-48). Ta miíyó na̱ cristiano ndíku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús xíʼin ndiʼi ña̱ sa̱náʼa̱ra.
Xíniñúʼu ndakú koo iniyó ña̱ va̱ʼa kǒo ki̱ʼviyó xíʼin ña̱ política ta kǒo keʼéyó táki̱ʼva kéʼé na̱ yiví. (Koto párrafo 10).
11. ¿Nda̱chun sava yichi̱ íxayo̱ʼvi̱níña xíʼinyó kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús?
11 Ni kúnda̱a̱-iniyó ña̱ iinlá Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa, kivi ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó kundiku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús tá íxandi̱va̱ʼana xíʼinyó. Ná kotoyó ña̱ ndo̱ʼo ñá Janiya, na̱ yiví xi̱ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ñá xa̱ʼa̱ color ña̱ xi̱kuumiíñá. Ñáyóʼo káchiñá: “Xi̱kusuchíní-inii̱ ta xi̱sa̱i̱ ta xi̱kuni̱i̱ ña̱ na̱ xi̱keʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼi̱n ná chaʼvina xa̱ʼa̱ ña̱ ke̱ʼéna xíʼi̱n. Ki̱xáʼíi̱ kítáʼi̱n xíʼin iin grupo na̱ yiví na̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ kǒo xíniñúʼu ixandi̱va̱ʼana xíʼin na̱ yiví na̱ inka ñuu á ka̱ʼa̱n ndi̱va̱ʼana xa̱ʼa̱na. Xi̱ndakanixi̱níi̱ ña̱ saá kúú ña̱ tavái̱ ña̱ xi̱saa̱-inii̱ xi̱xini̱na”. Soo tá ni̱ya̱ʼa tiempo ki̱ʼinñá kuenta ña̱ xi̱xiniñúʼu nasamañá ña̱ ndákanixi̱níñá, ñáyóʼo káchiñá: “Ki̱xáʼíi̱ kéʼíi̱ táki̱ʼva kéʼé inka na̱ yiví ta nu̱úka ña̱ kundaa-inii̱ Jehová, ki̱xáʼíi̱ kándíxai̱ na̱ yiví na̱ xi̱kuni̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ña̱ va̱ása va̱ʼa, ña̱kán va̱ása níxi̱kitáʼankai̱ xíʼin na̱ yiví yóʼo”. Tá xóʼvi̱yó á xítoyó ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa, sáa̱níyó. Soo ná kiʼinníyó kuenta ña̱ va̱ása sa̱a̱níyó ta ná kǒo kitáʼanyó xíʼin na̱ ñuyǐví yóʼo á ña̱ ki̱ʼviyó xíʼin ña̱ política (Juan 15:19).
12. ¿Nda̱chun xíniñúʼu kiʼinyó kuenta xíʼin ña̱ xítoyó, ña̱ káʼviyó á ña̱ xíniso̱ʼoyó?
12 ¿Ndáaña chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ kǒo ndi̱ʼiní-iniyó tá xítoyó á ndóʼoyó iin ña̱ va̱ása va̱ʼa? Iin ña̱ kivi kiʼinyó kuenta xíʼin kúú ña̱ʼa ña̱ xítoyó, ña̱ káʼviyó á ña̱ xíniso̱ʼoyó. Nu̱ú internet ku̱a̱ʼání ña̱ va̱ása va̱ʼa kána ña̱ va̱ʼa sandíʼi̱na-ini na̱ yiví ta saá ka̱ʼa̱nna ña̱ va̱ása va̱ʼa xa̱ʼa̱ na̱ níʼi yichi̱ nu̱ú na̱ político. Ki̱ʼva saá kéʼé na̱ tává noticia chi va̱ása káʼa̱nna ña̱ nda̱a̱ chi ña̱ káʼa̱nkana xa̱ʼa̱ kúú ña̱ ndákanixi̱ní miívana. Soo ni sava yichi̱ káʼa̱nvana xa̱ʼa̱ mií ña̱ ku̱u, ¿nda̱chun xíniñúʼu kiʼinníyó kuenta xíʼin ña̱yóʼo? Tá ku̱a̱ʼání tiempo xítoyó ña̱yóʼo, káʼviyó xa̱ʼa̱ña á xíniso̱ʼoyó xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nda̱a̱ kivi xa̱a̱yó ndi̱ʼiní-iniyó á ndakava-iniyó (Prov. 24:10). Ta nda̱a̱ kivi nandóso-iniyó ña̱ iinlá Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa kúú.
13. Ña̱ kaʼviyó Biblia ndiʼi ki̱vi̱, ¿ndáa ki̱ʼva chindeétáʼanña xíʼinyó?
13 Inka ña̱ kivi chindeétáʼan xíʼinyó kúú ña̱ kaʼviyó Biblia ta ndakanixi̱níyó xa̱ʼa̱ña. Iin ñá hermana ñá naní Alia ndeéní ni̱sa̱a̱ñá tá xi̱toñá ña̱ íxandi̱va̱ʼanína xíʼin na̱ yiví na̱ íyo ñuuñá ta ni kǒo castigo níxi̱taxina ndaʼa̱ na̱ xi̱keʼé saá xíʼinna. Ñáyóʼo káchiñá: “Xi̱niñúʼu ndakaʼíi̱n ña̱ iinlá Jehová kúú ta̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi tu̱ndóʼo yóʼo. Ta saá ka̱ʼvii̱ Job 34:22-29, nu̱ú káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ nda̱a̱ ni iinna va̱ása kivi koo se̱ʼéna nu̱ú Jehová, iin miíra kúú ta̱ va̱ʼaní ndátiin ku̱a̱chi ta iin miíra kúú ta̱ kivi sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱yóʼo”. ¿Á íyo iin ña̱ kivi keʼéyó vitin nani ndátuyó ña̱ kixaa̱ Reino Ndióxi̱ ta sandíʼi-xa̱ʼa̱ña ndiʼi tu̱ndóʼo?
¿NDÁAÑA KIVI KEʼÉYÓ VITIN?
14. ¿Ndáaña kivi keʼéyó vitin? (Colosenses 3:10, 11).
14 Va̱ása kiviví kasiyó nu̱ú inkana ña̱ ná kǒo keʼéna ña̱ va̱ása va̱ʼa soo kiviva vií keʼéyó xíʼin inkana. Nda̱a̱ táki̱ʼva xa̱a̱ ku̱ndaa̱-iniyó, ndíku̱nyó yichi̱ ta̱ Jesús tá náʼa̱yó ña̱ va̱ʼa iniyó ta ña̱yóʼo chindeétáʼan xíʼinyó ña̱ vií keʼéyó xíʼin ndiʼi na̱ yiví nda̱a̱ na̱ kéʼé ña̱ va̱ása va̱ʼa xíʼinyó (Mat. 7:12; Rom. 12:17). Jehová kúsi̱íní-inira tá xítora ña̱ va̱ʼa iniyó ta vií kéʼéyó xíʼin ndiʼina (kaʼvi Colosenses 3:10, 11).
15. Tá nátúʼunyó xíʼin na̱ yiví, ¿ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼanyó xíʼinna?
15 Iin ña̱ kivi keʼéyó ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼin na̱ yiví kúú ña̱ natúʼunyó xíʼinna xa̱ʼa̱ Biblia. ¿Nda̱chun káʼa̱nyó ña̱yóʼo? Saáchi ña̱ sánáʼa̱ Jehová kivi chindeétáʼanña xíʼin na̱ yiví na̱ kue̱ʼe̱ní á na̱ kútóo kanitáʼan ña̱ nasa̱mana ta va̱ʼa koo inina (Is. 11:6, 7, 9). Tá kúma̱níka kunda̱a̱-ini iin ta̱a ta̱ naní Jemal xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱, nda̱kutáʼanra xíʼin iin grupo na̱ yiví na̱ ni̱xi̱yo contra xíʼin na̱ gobierno. Ta̱yóʼo káchira: “Va̱ása kivi ixandúxayó xíʼin na̱ yiví ña̱ nasa̱mana soo kiviva kuniñúʼuyó Biblia ña̱ va̱ʼa chindeétáʼanyó xíʼinna. Ña̱yóʼo kúú ña̱ chi̱ndeétáʼan xíʼi̱n ña̱ na̱samai̱”. Ña̱ sa̱kuaʼara xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ chi̱ndeétáʼanña xíʼinra ña̱ kǒo kanitáʼankara. Tá iin na̱ yiví xáa̱na sákuaʼana xa̱ʼa̱ Biblia nása̱mana ta kǒo kánitáʼankana.
16. ¿Nda̱chun kúni̱ún natúʼún xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱?
16 Nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Jesús, saátu miíyó kúni̱yó natúʼunyó xíʼin na̱ yiví ña̱ Reino Ndióxi̱ kúú ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa. Saá kúú ña̱ kivi sandíkoyó-ini na̱ xóʼvi̱ (Jer. 29:11). Ñá Stacy ñá ni̱ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ nu̱ú párrafo 9 káchiñá: “Ña̱ ku̱ndaa̱-inii̱ xa̱ʼa̱ ña̱ nda̱a̱ chíndeéña yi̱ʼi̱ ña̱ kundeé-inii̱ nu̱ú ña̱ va̱ása va̱ʼa ña̱ ni̱ya̱ʼi̱ nu̱ú xíʼin ña̱ xítoi̱. Nu̱ú Biblia Jehová sándi̱kora-iniyó”. Ña̱ va̱ʼa sandíkoyó-ini na̱ yiví xíʼin ña̱ káʼa̱n Biblia, xíniñúʼu sakúaʼayó ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nyó xíʼinna. Tá kándíxayó ña̱ iinlá Reino Ndióxi̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa, va̱ása ixayo̱ʼvi̱ña xíʼinyó ña̱ ka̱ʼa̱nyó xíʼin na̱ yiví xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú káchíñuyó á ti̱xin escuela.c
17. ¿Ndáa ki̱ʼva chíndeétáʼan Jehová xíʼinyó ña̱ kundeé-iniyó nu̱ú ña̱ va̱ása va̱ʼa?
17 Nani xáʼndachíñuka ta̱ Ndi̱va̱ʼa nu̱ú ñuyǐví yóʼo, kookava ña̱ va̱ása va̱ʼa. Soo Jehová chindeétáʼanvara xíʼinyó ta káʼa̱nra ña̱ si̱lóʼo tiempo kúma̱ní ta ndiʼi-xa̱ʼa̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa (Juan 12:31). Biblia káʼa̱nña xíʼinyó nda̱chun kúú ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa ta káʼa̱nña xíʼinyó ña̱ kúsuchíní-ini Jehová tá xítora ña̱ xóʼvi̱yó (Sal. 34:17-19). Ta ña̱ ke̱ʼé ta̱ Jesús sánáʼa̱ña miíyó ndáaña kivi keʼéyó tá xítoyó ña̱ íyoní ña̱ va̱ása va̱ʼa nu̱ú ñuyǐví yóʼo ta ndáa ki̱ʼva sandíʼi-xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ ndiʼi ña̱ va̱ása va̱ʼa (2 Ped. 3:13). Ña̱kán ná ndakundeéyó natúʼunyó xa̱ʼa̱ tu̱ʼun va̱ʼa xa̱ʼa̱ Reino Ndióxi̱ nani ndátuyó ña̱ ná kixaa̱ ki̱vi̱ ña̱ va̱ása kooka ña̱ va̱ása va̱ʼa ta nina ña̱ nda̱kú koo nu̱ú ñuʼú yóʼo (Is. 9:7).
YAA 158 “Kundatuvandi̱ yivá”
a Isaías 5:7: “Saáchi tú uva tú kúú kuenta Jehová ta̱ xáʼndachíñu nu̱ú na̱ ángel kúú na̱ ñuu Israel; na̱ ta̱a na̱ ñuu Judá kúú na̱ xi̱kuʼvi̱-inira xi̱xinira, ta ni̱xi̱yona nda̱a̱ táki̱ʼva íyo tú uva tú chi̱ʼira. Xi̱kuni̱ra ña̱ nda̱kú ná ndatiinna ku̱a̱chi, soo va̱ása níxi̱ndiku̱nna ña̱ káʼa̱n ley; xi̱kuni̱ra ná keʼéna ña̱ nda̱kú, soo xi̱niso̱ʼora ña̱ xi̱xaku na̱ xi̱ ixandi̱va̱ʼana xíʼin”.
b Na̱sama ki̱vi̱ sava na̱ va̱xi yóʼo.
c Kaʼvi folleto ña̱ naní Sánáʼa̱yó na̱ yiví chi kúʼvi̱-iniyó xíniyóna, nu̱ú apéndice 1, punto 24 nda̱a̱ 27.