¿Á iin kúu ndayá xíʼin nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱? ¿Á Gehena kúúña?
Ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo
Nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ xíʼin ña̱ Gehena inkáchi kúúña, ta ndána̱ʼa̱ña ña̱ ndíʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa iin ña̱ʼa á na̱ yiví. Soo ña̱yóʼo va̱ása inkáchi íyoña xíʼin ndayá ña̱ káʼa̱n sava Biblia xa̱ʼa̱, chi ndayá ndána̱ʼa̱ña nu̱ú ndákindee̱ na̱ xa̱a̱ ni̱xi̱ʼi̱.
Nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuitíva kúúña
Íyo u̱ʼu̱n versículo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ ta nu̱ú ndiʼi texto yóʼo iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúúña (Apocalipsis 19:20; 20:10, 14, 15; 21:8).
Yóʼo kúú nu̱ú sakánana “ta̱ Ndi̱va̱ʼa” (Apocalipsis 20:10). Xa̱ʼa̱ ña̱ kúú ta̱ Ndi̱va̱ʼa iin espíritu, ñuʼu̱ kǒo kívi sandíʼi-xa̱ʼa̱ña miíra (Éxodo 3:2; Jueces 13:20).
Yóʼo kúú nu̱ú sakánana “ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví” (Apocalipsis 20:14). Ña̱yóʼo ndána̱ʼa̱ña iin ña̱ʼa ña̱ va̱ása táku, ña̱ kǒo íyo, ña̱ kǒo kívi tiinyó (Eclesiastés 9:10). Ta va̱ása kivi koko ña̱yóʼo.
Yóʼo kúú nu̱ú sakánana “kití yukú” xíʼin “ta̱ profeta vatá” (Apocalipsis 19:20). Xa̱a̱ kúnda̱a̱-iniyó “kití yukú” xíʼin “ta̱ profeta vatá”, iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuitíva kúúña. Ña̱kán, tá ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúú ña̱yóʼo saátu nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúúña (Apocalipsis 13:11, 12; 16:13).
Ña̱yóʼo ndána̱ʼa̱ña ña̱ ndíʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa iin ña̱ʼa á iin na̱ yiví
Biblia káʼa̱n káxiña xa̱ʼa̱ ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ ña̱ kúni̱ kachiña “ña̱ kuvina yichi̱ u̱vi̱” (Apocalipsis 20:14; 21:8). Tá káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱ xíʼi̱ na̱ yiví, kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ u̱vi̱ ña̱ʼa, iinña kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ xíʼi̱yó xa̱ʼa̱ ña̱ ni̱ki̱ʼvi ta̱ Adán ku̱a̱chi. Tá xíʼi̱yó xa̱ʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ sa̱ndáya̱ʼa ta̱ Adán ndaʼa̱yó kiviva ndatakuyó ta kixaa̱ tiempo ña̱ sandíʼi-xa̱ʼa̱ Ndióxi̱ ña̱yóʼo (1 Corintios 15:21, 22, 26).
Na̱ ku̱ʼu̱n nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ va̱ása kivi ndatakuna.
Soo káʼa̱ntuña xa̱ʼa̱ ña̱ xíʼi̱na yichi̱ u̱vi̱ ¿ndáaña kúni̱ kachiña ña̱yóʼo? Ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana ta kǒo kivika ndikóna kutakuna. Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ níʼira llave ña̱ ndatavára “na̱ ni̱xi̱ʼi̱ na̱ ñúʼu ndaʼa̱ ña̱ xáʼní ta saátu na̱ ñúʼu ti̱xin Ya̱vi̱”, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kúúmiíra ndee̱ ña̱ ndatavára miíyó ndaʼa̱ ku̱a̱chi ña̱ sa̱ndákoo ta̱ Adán ndaʼa̱yó tasaá va̱ása kuvikayó (Apocalipsis 1:18; 20:13). Soo ni ta̱ Jesús va̱ása kúúmiíra ndee̱ ña̱ ndatavára nda̱a̱ ni iinna nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱ saáchi ña̱yóʼo ndána̱ʼa̱ kuitíña ña̱ ndíʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana (2 Tesalonicenses 1:9).
Inkáchi íyoña xíʼin ña̱ Gehena ta saátu yoso̱ ña̱ Hinón
Tu̱ʼun Gehena iin tu̱ʼun griego kúúña ta 12 yichi̱ va̱xiña nu̱ú Biblia. Saátu ña̱yóʼo ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúúña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa iin ña̱ʼa. Nu̱ú sava Biblia, tá sa̱ndáya̱ʼana tu̱ʼun yóʼo xi̱niñúʼuna tu̱ʼun “ndayá” (tu̱ʼun griego: háides, tu̱ʼun hebreo: scheʼóhl), soo su̱ví inkáchi kúú u̱vi̱ saá ña̱yóʼo.
Yoso̱ ña̱ Hinón
Tu̱ʼun Gehena ka̱naña ti̱xin tu̱ʼun hebreo ña̱ kúni̱ kachi yoso̱ ña̱ Hinón, yoso̱ yóʼo xi̱ndikaa̱ña chí sa̱tá ñuu Jerusalén ta ña̱yóʼo xi̱kuu iin lugar nu̱ú xi̱xatana mi̱ʼí. Ndiʼi tiempo xi̱xixi̱ ñuʼu̱ nu̱úña ña̱ va̱ʼa kaʼmina mi̱ʼí. Ta ti̱kuxí kúú tí xi̱xaxí ndiʼi ña̱ va̱ása níxi̱xixi̱.
Ta̱ Jesús xi̱niñúʼura tu̱ʼun yóʼo ña̱ va̱ʼa ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ na̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa (Mateo 23:33). Ta̱ Jesús ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ kán “íyo ti̱kuxí tí va̱ása xíʼi̱ ta saátu ñuʼu̱ ña̱ va̱ása ndáʼva̱” (Marcos 9:47, 48). Xíʼin ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra ndáaña xi̱kuu chí yoso̱ ña̱ Hinón ta saátu ni̱ka̱ʼa̱nra xa̱ʼa̱ iin profecía ña̱ va̱xi nu̱ú Isaías 66:24, ña̱yóʼo káchiña: “Keena ta kotona ndiʼi na̱ ta̱a na̱ ni̱xi̱ʼi̱, na̱ i̱xaso̱ʼo nu̱úi̱; saáchi ti̱kuxí tí xáxi ku̱ñu na̱yóʼo, va̱ása kuvirí ta ñuʼu̱ ña̱ xáʼmi na̱yóʼo va̱ása nda̱ʼva̱ña”. Profecía yóʼo káʼa̱nña ña̱ ti̱kuxí xáxirí na̱ ni̱xi̱ʼi̱ ta ñuʼu̱ sándiʼi-xa̱ʼa̱ña na̱ ni̱xi̱ʼi̱ yóʼo. Ta̱ Jesús va̱ása níka̱ʼa̱nra ña̱ xo̱ʼvi̱na, chi ni̱ka̱ʼa̱nra ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼana.
Biblia va̱ása káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ku̱a̱ʼa̱n Gehena ña̱ kivi ndatakuna. “Nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱” ta saátu “Gehena nu̱ú xíxi̱ ñuʼu̱” ndána̱ʼa̱ña ña̱ ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼa iin ña̱ʼa á iin na̱ yiví (Apocalipsis 20:14, 15; 21:8; Mateo 18:9).
Ndiʼi tiempo xo̱ʼvi̱na ñuú xíʼin káʼñu
Tá iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúú nu̱ú ñúʼu ñuʼu̱ ña̱ xíxi̱, ¿nda̱chun káʼa̱n Biblia ña̱ ta̱ Ndi̱va̱ʼa, kití yukú ta saátu ta̱ profeta vatá ndiʼi tiempo xo̱ʼvi̱na ñuú xíʼin káʼñu? (Apocalipsis 20:10). Saáchi iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúú ña̱yóʼo. Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ ku̱mí ña̱ʼa ña̱ chindeétáʼan xíʼinyó kunda̱a̱-iniyó xíʼin ña̱yóʼo:
Tá ta̱ xo̱ʼvi̱ kúú ta̱ Ndi̱va̱ʼa ndiʼi tiempo, xíniñúʼu kutakura. Soo Biblia káʼa̱nña ña̱ va̱ása kutakuka ta̱ Ndi̱va̱ʼa chi ndiʼi-xa̱ʼa̱ va̱ʼara (Hebreos 2:14).
Ña̱ kutakuyó ndiʼi tiempo iin regalo ña̱ táxi Ndióxi̱ ndaʼa̱yó kúúña, su̱ví iin castigo kúúña chi iin bendición kúúña (Romanos 6:23).
Iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kúú tí kití yukú ta saátu ta̱ profeta vatá ña̱kán va̱ása kivi ixandi̱va̱ʼana xíʼinna.
Biblia káʼa̱nña ña̱ kuvi ta̱ Ndi̱va̱ʼa ta ña̱yóʼo kúú castigo ña̱ ndakiʼinra.
Tu̱ʼun griego ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ ña̱ xo̱ʼvi̱ iin na̱ yiví kivi ka̱ʼa̱nña xa̱ʼa̱ ña̱ kundasina á ña̱ va̱ása taxina keʼéna iin ña̱ʼa. Tá kúú, nu̱ú sava Biblia sa̱ndáya̱ʼana tu̱ʼun ña̱ káʼa̱n xa̱ʼa̱ “na̱ sáxo̱ʼvi̱ inkana” ta xi̱niñúʼuña tu̱ʼun “na̱ ndáa veʼeka̱a”. Ta saátu tá ná kaʼvi va̱ʼayó ña̱ káʼa̱n Mateo 8:29 xíʼin Lucas 8:30, 31 kivi kiʼinyó kuenta inkáchi íyo ña̱ saxóʼvi̱na iin na̱ yiví xíʼin ña̱ taánnana ya̱vi̱ naa, ta xa̱ʼa̱ ña̱ kúúña iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuití kǒo na̱ táku ñúʼu iniña ta ni kǒo ña̱ kúu kán (Romanos 10:7; Apocalipsis 20:1, 3). Nu̱ú libro ña̱ Apocalipsis ku̱a̱ʼá yichi̱ va̱xi tu̱ʼun xóʼvi̱ ta saátu na̱ sáxo̱ʼvi̱ soo iin ña̱ ndána̱ʼa̱ kuitíva kúúña (Apocalipsis 9:5; 11:10; 18:7, 10).