¿Á ti̱ndaʼa̱ ta̱ Jesús? ¿Á ni̱xi̱yo ñanira xíʼin ku̱ʼvara?
Ña̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo
Ña̱ Biblia kǒo káʼa̱n káxiña á ti̱ndaʼa̱ ta̱ Jesús soo ña̱ va̱xi nu̱úña náʼa̱ña ña̱ xi̱kuura ta̱ kúa̱an.a Ná ka̱ʼa̱nyó xa̱ʼa̱ sava ña̱yóʼo.
Ku̱a̱ʼá yichi̱ káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ na̱ veʼe ta̱ Jesús, ta saátu káʼa̱nña xa̱ʼa̱ sava ná si̱ʼí ná xi̱xaʼa̱n xíʼinra tá xi̱natúʼunra xíʼin na̱ yiví, xíʼin ná viíní xi̱kitáʼan xíʼinra ta kǒo níndákondaʼa̱nára tá xa̱ʼnínara, soo Biblia kǒo káʼa̱nña á ni̱xi̱yo ñá síʼí ta̱ Jesús (Mateo 12:46, 47; Marcos 3:31, 32; 15:40; Lucas 8:2, 3, 19, 20; Juan 19:25). Tá kǒo káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo, ña̱yóʼo kúni̱ kachiña ña̱ kǒo nítíndaʼa̱ ta̱ Jesús.
Tá ni̱ka̱ʼa̱n ta̱ Jesús xa̱ʼa̱ na̱ kúa̱an, ña̱yóʼo ni̱ka̱ʼa̱nra: “Tá iinna kúni̱na koo kúa̱anna, va̱ʼaka ná keʼéna saá”. Ta̱ Jesús xi̱xini̱ra ña̱ ku̱a̱ʼáka chiñu kivi keʼé iin na̱ kúa̱an nu̱ú Ndióxi̱ (Mateo 19:10-12). Ta̱ Jesús kǒo nítíndaʼa̱ra ta va̱ʼaní yichi̱ chi̱núura nu̱ú na̱ kǒo kúni̱ tindaʼa̱ xa̱ʼa̱ ña̱ kúni̱na kachíñuna ku̱a̱ʼáka tiempo nu̱ú Ndióxi̱ (Juan 13:15; 1 Corintios 7:32-38).
Tá si̱lóʼo kúma̱ní kuvi ta̱ Jesús, ni̱ka̱ʼa̱nra xíʼin iinna ña̱ ná kundaana siʼíra (Juan 19:25-27). Tá nítíndaʼa̱ ta̱ Jesús á tá níxi̱yo se̱ʼera, ka̱ʼa̱nvara xíʼin inkana ña̱ ná kundaana ñá síʼíra á na̱ va̱lí se̱ʼera nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼéra xíʼin siʼíra.
Nu̱ú Biblia ndáni̱ʼíyó ejemplo ta̱ Jesús ta va̱xi consejo yóʼo: “Ndóʼó na̱ ta̱a na̱ íyo ñá síʼi ndakundeéndó kuʼvi̱-inindó kunindó ñá síʼindó nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱kuʼvi̱-ini ta̱ Cristo xi̱nira ña̱ congregación ta nda̱taxira ña̱ tákura xa̱ʼa̱ña” (Efesios 5:25). Versículo yóʼo kǒo káʼa̱nña “nda̱a̱ táki̱ʼva ni̱kuʼvi̱-ini ta̱ Cristo xi̱nira ñá síʼira”. Tá níxi̱yo ñá síʼi ta̱ Jesús ka̱ʼa̱nva Biblia xíʼin na̱ xa̱a̱ tindaʼa̱ ña̱ xíniñúʼu kuʼvi̱-inina kunina ñá síʼina nda̱a̱ táki̱ʼva ke̱ʼé ta̱ Jesús.
¿Á ni̱xi̱yo ñani ta̱ Jesús xíʼin ku̱ʼvara?
Ni̱xi̱yovana, Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ku̱mí ñani ta̱ Jesús: ta̱ Santiago, ta̱ José, ta̱ Simón xíʼin ta̱ Judas, ta saátu káʼa̱nña ña̱ ni̱xi̱yo u̱vi̱ ku̱ʼvara (Mateo 13:54-56; Marcos 6:3). Ndiʼi na̱yóʼo xi̱kuuna se̱ʼe ta̱ José xíʼin ñá María, siʼí ta̱ Jesús (Mateo 1:25). Ta saátu, káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ xi̱kuura se̱ʼe nu̱ú ñá María, ña̱yóʼo kúni kachiña ña̱ ni̱xi̱yoka se̱ʼe ñá María (Lucas 2:7).
Ña̱ ndákanixi̱ní na̱ yiví xa̱ʼa̱ na̱ ñani ta̱ Jesús xíʼin ná ku̱ʼvara
Savana káʼa̱nna ña̱ kǒo níki̱si̱ ñá María xíʼin ni iin ta̱a, ta ña̱ va̱ʼa kandíxanana násamana ña̱ kúni̱ kachi tu̱ʼun ñani xíʼin ku̱ʼva ta̱ Jesús. Tá kúú, savana káʼa̱nna ña̱ xa̱a̱ ni̱xi̱yova se̱ʼe ta̱ José tá kúma̱níka tindaʼa̱ra xíʼin ñá María ta xa̱ʼa̱ ña̱kán xi̱kuuna ñani-ndáʼvi xíʼin ku̱ʼva-ndáʼvi ta̱ Jesús. Soo Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ xi̱kuumiíra derecho ña̱ kaʼndachíñura ti̱xin reino ña̱ ni̱ka̱ʼa̱n Jehová taxira ndaʼa̱ ta̱ David, iin táʼan ta̱ José ta̱ ni̱xi̱yo tá ya̱chi̱ (2 Samuel 7:12, 13; Lucas 1:32). Tá ndixa níxi̱yo se̱ʼe ta̱ José tá kúma̱níka tindaʼa̱ra xíʼin ñá María, ta xa̱a̱ chéeka na̱yóʼo nu̱ú ta̱ Jesús, se̱ʼera ta̱ nu̱ú kúú ta̱ xi̱niñúʼu ndakiʼin derecho ña̱ kaʼndachíñura ta su̱ví ta̱ Jesús.
Inka na̱ yiví káʼa̱nna ña̱ na̱ ñani ta̱ Jesús xíʼin ná ku̱ʼvara discípulovara xi̱kuuna, soo nu̱ú Juan 7:5 káʼa̱nña “na̱ ñanira kǒo níxikandíxanara”. Ña̱ Biblia káʼa̱n káxiña xa̱ʼa̱ na̱ xi̱kuu ñani xíʼin ku̱ʼva ta̱ Jesús ta saátu ndáana xi̱kuu discípulora (Juan 2:12).
Ta inkana káʼa̱nna na̱ ñani ta̱ Jesús xíʼin ku̱ʼvara, primovara xi̱kuuna. Soo su̱ví ña̱ ndixa kúú ña̱yóʼo, saáchi nu̱ú Escrituras Griegas xa̱a̱ síínva tu̱ʼun xíniñúʼuña tá káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñanina, ku̱ʼvana, primona á na̱ táʼanna (Lucas 21:16; Colosenses 4:10). Ku̱a̱ʼá na̱ xíni̱va̱ʼa xa̱ʼa̱ tu̱ʼun Ndióxi̱ káʼa̱nna ña̱ tá káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ na̱ ñani xíʼin ku̱ʼva ta̱ Jesús káʼa̱nña ña̱ inkáchi kúú yivána xíʼin siʼína. Tá kúú, Comentario exegético al texto griego del Nuevo Testamento, ña̱ ka̱ʼyi ta̱ Samuel Pérez Millos káʼa̱nña ña̱yóʼo xa̱ʼa̱ tu̱ʼun ñani xíʼin ku̱ʼva: “Tá káʼa̱n Biblia xa̱ʼa̱ ñani á ku̱ʼva na̱ ni̱xi̱yo tiempo xi̱naʼá, káʼa̱nña xa̱ʼa̱ na̱ ndixa xi̱kuu na̱ veʼena. Xa̱ʼa̱ ña̱kán xíniñúʼuña tu̱ʼun yóʼo tá káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ñani xíʼin ku̱ʼva-ndáʼvi ta̱ Jesús, saáchi inkáchi xi̱kuu siʼína”.b
a Nu̱ú sava versículo ña̱ va̱xi nu̱ú Biblia káʼa̱nña xa̱ʼa̱ ta̱ Jesús ña̱ íyora táki̱ʼva íyo iin novio ta̱ tindaʼa̱, soo tá káʼviyó iníí capítulo kíʼinyó kuenta ña̱ iin ejemplo kuitíva kúúña (Juan 3:28, 29; 2 Corintios 11:2).
b Kivi nandukún ña̱ káʼa̱nka xa̱ʼa̱ ña̱yóʼo nu̱ú tutu yóʼo: Evangelio según San Marcos, ña̱ ka̱ʼyi ta̱ Vincent Taylor, Ediciones Cristiandad, ña̱ ka̱na 1979, página 280 nda̱a̱ 282; Un judío marginal. Nueva visión del Jesús histórico, ña̱ ka̱ʼyi ta̱ John P. Meier, Editorial Verbo Divino, ña̱ ka̱na 1997, tomo I, página 340 xíʼin 341 ta saátu ña̱ naní Nuevo diccionario ilustrado de la Biblia, Editorial Caribe, ña̱ ka̱na 1998, página 491 xíʼin 492.