Hoe Jehovah’s Getuigen onderwijs bezien

Zoals alle ouders bekommeren Jehovah’s Getuigen zich om de toekomst van hun kinderen. Zij hechten daarom grote waarde aan onderwijs. „Onderwijs dient mensen te helpen nuttige leden van de maatschappij te worden. Het dient hen ook te helpen waardering te ontwikkelen voor hun culturele erfgoed en een meer voldoening schenkend leven te leiden.”

ZOALS dit citaat uit The World Book Encyclopedia te kennen geeft, is een van de primaire doelstellingen van een schoolopleiding kinderen voor te bereiden op het dagelijks leven, wat onder meer betekent dat zij eens in de behoeften van een gezin zullen weten te voorzien. Jehovah’s Getuigen geloven dat dit een heilige verantwoordelijkheid is. De bijbel zelf zegt: „Ja, indien iemand niet voor de zijnen zorgt, en in het bijzonder voor hen die leden van zijn huisgezin zijn, dan heeft hij het geloof verloochend en is erger dan een ongelovige” (1 Timotheüs 5:8). De jaren die op school worden doorgebracht, bereiden kinderen voor op de verantwoordelijkheden die zij in het leven op zich zullen nemen. Getuigen zijn dan ook van mening dat onderwijs heel serieus genomen moet worden.

„Onderwijs dient mensen te helpen nuttige leden van de maatschappij te worden. Het dient hen ook te helpen waardering te ontwikkelen voor hun culturele erfgoed en een meer voldoening schenkend leven te leiden.” — The World Book Encyclopedia

Getuigen proberen te leven naar het bijbelse gebod: „Wat gij ook doet, verricht uw werk van harte, als voor den Here en niet voor mensen” (Kolossenzen 3:23, Nieuwe Vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap). Dit principe geldt voor alle aspecten van het dagelijks leven, met inbegrip van de school. Getuigen moedigen hun kinderen dan ook aan goed hun best te doen en de hun opgedragen schooltaken serieus op te vatten.

„Wat gij ook doet, verricht uw werk van harte, als voor den Here en niet voor mensen.” — Kolossenzen 3:23, Nieuwe Vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap

De bijbel leert ook onderworpenheid aan de wetten van het land waar men woont. Wanneer er dus tot een bepaalde leeftijd een leerplicht geldt, voldoen Jehovah’s Getuigen aan deze wet. — Romeinen 13:1-7.

Afbeeldingen op blz. 6-7 — Gezonde ontspanning, muziek, hobby’s, lichaamsbeweging en bezoeken aan bibliotheken en musea spelen allemaal een belangrijke rol in evenwichtig onderwijs

Zonder het belang van een opleiding voor het leven van alledag te kleineren, toont de bijbel dat dit niet het enige en ook niet het belangrijkste doel van onderwijs is. Succesvol onderwijs moet kinderen ook leren vreugde uit het leven te putten en hen helpen als evenwichtige individuen hun plaats te vinden in de maatschappij. Daarom zijn Jehovah’s Getuigen van mening dat de keus van activiteiten buiten het klaslokaal van groot belang is. Zij geloven dat gezonde ontspanning, muziek, hobby’s, lichaamsbeweging, bezoeken aan bibliotheken en musea, enzovoort, een belangrijke rol spelen in evenwichtig onderwijs. Bovendien leren zij hun kinderen ouderen te respecteren en gelegenheden te zoeken om hun een dienst te bewijzen.

Hoe staat het met aanvullend onderwijs?

Vanwege nieuwe technologische ontwikkelingen verandert de arbeidsmarkt voortdurend. Het gevolg is dat veel jongeren werkzaam zullen moeten zijn op terreinen of in beroepen waarvoor zij geen specifieke opleiding hebben ontvangen. In de gegeven situatie zullen hun werkgewoonten en persoonlijke opleiding, in het bijzonder hun vermogen zich aan veranderingen aan te passen, nog waardevoller voor hen zijn. Bijgevolg is het beter dat leerlingen volwassenen worden met, zoals de renaissance-essayist Montaigne het uitdrukte, ’een goed gevormd hoofd in plaats van een goed gevuld hoofd’.

Werkloosheid, een probleem in zowel rijke als arme landen, bedreigt vaak jonge mensen die onvoldoende gekwalificeerd zijn. Als de arbeidsmarkt vraagt om een opleidingsniveau dat hoger ligt dan het verplichte wettelijke minimum, is het dan ook de zaak van de ouders hun kinderen te helpen een beslissing te nemen over aanvullend onderwijs, waarbij zij tegen elkaar afwegen wat de potentiële voordelen en wat de opofferingen zijn die zulke aanvullende studies met zich mee zouden brengen.

U zult er echter waarschijnlijk mee instemmen dat succes in het leven meer inhoudt dan alleen materiële voorspoed. In recente tijden hebben mannen en vrouwen wier hele leven door hun carrière in beslag werd genomen, alles verloren toen zij hun baan kwijtraakten. Sommige ouders hebben het gezinsleven en de tijd die zij met hun kinderen hadden kunnen doorbrengen, opgeofferd — en hebben de gelegenheid om hen te helpen opgroeien, laten voorbijglippen — omdat zij totaal in hun werk opgingen.

Het is duidelijk dat voor evenwichtig onderwijs in aanmerking genomen moet worden dat er meer dan alleen materiële voorspoed nodig is om ons werkelijk gelukkig te maken. Jezus Christus verklaarde: „Er staat geschreven: Niet van brood alleen zal de mens leven, maar van ieder woord dat komt uit de mond van God” (Mattheüs 4:4, Willibrordvertaling). Als christenen zien Jehovah’s Getuigen er net zo goed het belang van in morele en geestelijke hoedanigheden te ontwikkelen als zich voor te bereiden op de zorg voor materiële behoeften.

Onderwijs in bijbelse tijden

DE BIJBEL leert dat onderwijs van groot belang is. God wordt ons erin beschreven als de „Grootse Onderwijzer” van zijn volk, en overal in de bijbel worden zijn dienstknechten uitgenodigd hun kennis van hem te verdiepen. — Jesaja 30:20.

In bijbelse tijden beheersten slechts bepaalde bevoorrechte klassen, zoals de schrijvers in Mesopotamië en Egypte, de kunst van het lezen en schrijven. In duidelijk contrast hiermee werd in het oude Israël iedereen aangemoedigd te leren lezen en schrijven. „Het verschil was ongetwijfeld toe te schrijven aan het eenvoudiger systeem voor alfabetisch schrift dat bij de Hebreeën in gebruik was. . . . De belangrijkheid van alfabetisch schrift moet voor de geschiedenis van het onderwijs niet over het hoofd gezien worden. Het leidde tot een breuk met de traditionele culturen die in Egypte, Mesopotamië en het Kanaän uit het tweede millennium bestonden, waarin het verstaan van de lees- en schrijfkunst het identificerende en exclusieve kenmerk was van een klasse van beroepsschrijvers en priesters, die bedreven waren in het cryptische spijker- en hiërogliefenschrift.” — Encyclopaedia Judaica.

Onderwijsmethoden

In het oude Israël werden kinderen vanaf het moment dat zij nog heel jong waren door zowel hun vader als hun moeder onderwezen (Deuteronomium 11:18, 19; Spreuken 1:8; 31:26). De bijbelgeleerde E. Mangenot schreef in de Dictionnaire de la Bible: „Zodra het kind kon spreken, leerde het enkele passages uit de Wet opzeggen. Zijn moeder repeteerde een vers met hem; wanneer hij het kende, leerde zij hem er weer een. Later werd de geschreven tekst van de verzen die de kinderen reeds uit het hoofd konden opzeggen, in de handen van de kinderen gelegd. Op deze wijze werden zij vertrouwd gemaakt met lezen, en als zij groter waren geworden, konden zij hun religieuze onderricht voortzetten door in de wet van de Heer te lezen en erover te mediteren.”

Om jong en oud te helpen dingen uit het hoofd te leren, werd gebruik gemaakt van diverse geheugensteuntjes, zoals alfabetische acrostichons (waarbij opeenvolgende verzen in een gedicht steeds met een andere letter begonnen, in alfabetische volgorde), alliteratie en het gebruik van getallen. Het is interessant dat sommige geleerden denken dat de Gezerkalender (Archeologisch Museum in Istanbul), een van de oudste voorbeelden van Oudhebreeuws schrift, een geheugenoefening van een schooljongen was.

Wat er werd geleerd

Het ouderlijk onderricht in bijbelse tijden omvatte ook „praktische vakken”. Meisjes werden huishoudelijke vaardigheden bijgebracht. Het laatste hoofdstuk van het boek Spreuken laat zien dat deze talrijk en gevarieerd waren; onroerend-goedtransacties en het leiden van een klein bedrijfje behoorden ertoe, alsook spinnen, weven, koken, handeldrijven en het algehele besturen van een huishouding. Jongens werd gewoonlijk het beroep van hun vader geleerd, hetzij landarbeid of het een of andere ambacht. In joodse religieuze kringen luidde een gezegde: „Hij die zijn zoon geen nuttig vak leert, voedt hem op tot dief.”

In bijbelse tijden werd onderwijs dus van hoge waarde geacht.