Waarom en hoe spaarzaam zijn?

EEN ouder echtpaar, van in de zeventig, heeft niet ver van Boston, in de Amerikaanse staat Massachusetts, een mooie, bescheiden vijfkamerwoning. Hun huis heeft een ruime kelder en is een hoekperceel, omgeven door bomen en struiken. Zij wonen gerieflijk en genieten als twee gepensioneerde burgers in de gemeenschap het goede des levens.

Hoe komt het dat zij zo kunnen leven? Krijgen zij een uitkering van de sociale verzekering? Ja, maar die is niet toereikend om al hun onkosten te dekken, daar de lasten op hun huis alleen al meer dan $1000 (ƒ 2600,–) per jaar bedragen. Ontvangen zij soms pensioen? Neen, de reden waarom zij tegenwoordig kunnen rondkomen, is dat zij er gedurende de vijftig jaar dat hij als hotelchef werkzaam was, een gewoonte van hebben gemaakt te sparen. Zij leefden zuinig. Zij waren spaarzaam.

Spaarzaamheid wordt tegenwoordig niet meer zo hoog aangeslagen als vroeger. Er was een tijd dat ouders hun kinderen aanmaanden: „Die wat spaart, die wat heeft.” En een dichter idealiseerde eens degene over wie hij kon zeggen: „Nooit een leeg ogenblik, maar spaarzaam en bedachtzaam jegens anderen.” Tegenwoordig wordt spaarzaamheid echter nog maar heel weinig geroemd en nog minder beoefend.

In deze tijd schijnt iedereen aan te moedigen tot verkwisting in plaats van spaarzaamheid. Talloze mensen worden gedreven door trots en het verlangen „gelijke tred te houden met de Jansens”. Behalve dat advertenties het doen voorkomen alsof luxe artikelen onmisbaar zijn, worden kopers die niet op hun hoede zijn, door gemakkelijke koopvoorwaarden — zoals het verstrekken van afbetalingskrediet — verstrikt. Deze voorziening speelt eveneens een belangrijke rol in het aanwakkeren van de kooplust.

Natuurlijk kan men wat deze kwestie van spaarzaamheid betreft, ook tot uitersten vervallen, door bijvoorbeeld vrekkig, krenterig, gierig of karig te worden. Gelukkig en wijs is hij die beide uitersten vermijdt, die noch krenterig noch verkwistend is.

Spaarzaamheid getuigt van wijsheid

De bijbel vertelt ons dat „geld tot bescherming is” (Pred. 7:12). En inderdaad biedt geld bescherming.a Iemand die spaarzaam met geld en andere stoffelijke goederen omspringt, ontvangt een mate van bescherming en zekerheid. Zo iemand zal bijvoorbeeld wanneer er zich onvoorziene omstandigheden — ziekte, een ongeval of werkloosheid — voordoen, niet direct in moeilijkheden verkeren en zich niet failliet hoeven te laten verklaren, zoals in 1972 zo’n 200.000 Amerikanen deden.

Nog een reden voor spaarzaamheid is, dat u meer voor uw geld krijgt. Wanneer u spaart en dan koopt, bespaart u zich de afbetalings- of kredietkosten. De rente is vaak 1 ¹/₂ percent per maand of 18 percent per jaar! En mocht u geld van een particuliere instelling moeten lenen, dan betaalt u misschien een nog hogere rentetoeslag. Door uw geld dus te sparen en dan te kopen, vermijdt u niet alleen dat u rente betaalt, maar uw geld levert totdat u het uitgeeft, rente op.

Voor al zulke spaarzaam gezinde mensen was het goed nieuws te horen dat de rechtszaak die door de Amerikaanse consumentenbond was aangespannen tegen de American Express Company, een van de voornaamste uitgeefsters van zgn. „credit cards”, was gewonnen. Zo’n zes miljoen mensen over de gehele wereld zijn in het bezit van haar kredietkaarten, en alleen al in de Verenigde Staten zijn er 87.000 zaken die deze kaarten aannemen. De houder van de kaart betaalt jaarlijks $15 (ƒ 39,–) voor het gerief, en de zaak die deze kaarten aanneemt, betaalt 3 tot 6 percent van het bedrag dat door de gebruiker van de kredietkaart wordt besteed. Tot nu toe konden zaken die met de bovengenoemde kredietinstelling wilden blijven samenwerken, geen korting voor contante betaling geven. Maar nu kan dit wel. De klant die contant betaalt, hoeft niet langer te betalen voor het kredietgerief dat aan de gebruiker van de kredietkaart wordt verleend. Een week later maakte de pers melding van een soortgelijk proces dat tegen een andere grote kredietinstelling was aangespannen.

De luchtvaartindustrie adverteert: „Vlieg nu, betaal later.” Maar een beter advies, dat eens in Vancouver, in de Canadese provincie Brits Columbia, werd gezien, luidt: „Spaar nu, vlieg later.” Waarom? Omdat u zult bemerken dat u zich, door spaarzaamheid tot een gewoonte te maken, kunt veroorloven veel meer dingen te kopen of te doen zonder het angstige voorgevoel er niet voor te kunnen betalen.

Spaarzaamheid in de verzorging van uw huis en uw auto

Dat spaarzaamheid lonend is, treedt ook aan het licht wanneer men bijvoorbeeld een huis of een auto bezit. Wordt een huis verwaarloosd, dan wordt het al gauw zo bouwvallig dat het ongeschikt is om in te wonen. In sommige wijken van de grote steden ziet men verlaten panden waar nu krakers en/of ratten wonen in plaats van betalende huurders. Hoe komt dit? Het is ten dele toe te schrijven aan het feit dat de voormalige huurders zich zo weinig gelegen lieten liggen aan het onderhoud van de woningen, dat de eigenaars de panden eenvoudig in de steek hebben gelaten. Dit gebrek aan zorg voor andermans eigendommen van de zijde van bepaalde klassen van mensen is trouwens een van de voornaamste redenen waarom eigenaars van huizen in goed onderhouden stadswijken bepaalde personen er dikwijls van trachten te weerhouden woningen in hun buurt te kopen, niet vanwege rassenvooroordeel, maar omdat zij bezorgd zijn voor de waarde van hun eigendommen.

In een toonaangevend Amerikaans maandblad stond eens hoe huizen en buurten te lijden hadden vanwege een dergelijk gebrek aan spaarzaamheid: „Huisvuil, kapotte flessen en oude spiraalmatrassen hopen zich in menige achtertuin op . . . een losse verandaplank blijft wekenlang loszitten, hoewel alles wat nodig is, uit een spijker en twee hamerslagen bestaat . . . gebroken vensterruitjes worden met lappen dichtgestopt. Bovendien spelen dezelfde gezinnen die geen geld kunnen vinden voor een blik verf of een ruit, het op de een of andere, dikwijls verrassende manier klaar om in een prachtige slee te rijden en elk weekend een fles whisky te kopen.” Om een specifiek voorval te noemen: Een man woonde met zijn gezin in een verlaten pand waar geen licht, geen verwarming en geen water was, en toch kocht hij een Cadillac om in rond te rijden! Alleen had hij er niet lang plezier van, want een paar weken later werd de auto gestolen.

Spaarzaamheid in het gebruik van een auto is ook lonend. Menige schrandere koper gaat er prat op u te vertellen dat hij voordelig aan een goede tweedehands auto is gekomen. Waarom? Omdat de auto afkomstig is van een spaarzame persoon die er goed mee is omgesprongen, er geen risico’s mee heeft genomen en er geen ernstige ongelukken mee heeft gehad. Hij ruïneerde de motor niet en hield zijn auto van binnen en buiten schoon; ook werd de auto van tijd tot tijd in de was gezet. Zowel de verkoper als de koper hadden profijt van een dergelijke spaarzaamheid.

Spaarzaamheid speelt ook een rol bij het rijden in een auto. Door de banden net iets harder op te pompen dan wordt aanbevolen zult u benzine besparen en ook minder bandenslijtage hebben. Rijd zo dat u zo min mogelijk hoeft te remmen. Telkens wanneer u remt, verspilt u benzine; verminder dus vaart wanneer u een stoplicht of stopbord nadert.

Betere redenen voor spaarzaamheid

De redenen om spaarzaamheid te beoefenen, zijn evenwel niet geheel en al van materiële aard. Een spaarzame persoon krijgt meer waardering voor de waarde van alles en put derhalve meer vreugde en voldoening uit datgene wat hij verwerft en bezit. En mochten er moeilijke tijden komen, banken failliet gaan en effecten en obligaties in waarde verminderen, dan zal degene die spaarzaamheid heeft beoefend, zulke tegenslagen waarschijnlijk zonder al te veel pijn kunnen incasseren. Zulke moeilijke tijden zullen niet half zo hard aankomen voor degene die spaarzaam is geweest als voor degene die overdadig of verkwistend is geweest.

Nog een reden voor het beoefenen van spaarzaamheid heeft te maken met onze verhouding tot de Schepper, Jehovah God. Feitelijk zijn wij allen ontvangers van Zijn goedheid. Hij heeft de aarde en de mens daarop gemaakt, en hij heeft in alles voorzien wat nodig is voor de instandhouding en het genieten van het leven, zoals dit in zijn Woord herhaaldelijk wordt getoond (Psalm 104:14, 15; Matth. 5:45; Hand. 14:15-17). Wij zijn dus op z’n hoogst slechts beheerders van Zijn goedheid, en van beheerders wordt verlangd dat zij getrouw en verstandig zijn (1 Kor. 4:1, 2). Jezus beklemtoonde dit punt in twee van zijn gelijkenissen. In elk van deze gelijkenissen was een dienstknecht die de bezittingen van zijn meester niet vermeerderde en daarvoor werd bestraft. Hij had het geld dat zijn meester hem had toevertrouwd op z’n minst op een bank kunnen zetten zodat de meester de hoofdsom met rente zou hebben terugontvangen. — Matth. 25:14-30; Luk. 19:12-23.

En hoe staat het ermee als men middelen heeft zodat men anderen kan helpen? Een spaarzame persoon is in staat degenen te helpen die ongelukkigerwijs in behoeftige omstandigheden verkeren. In dit verband komt de raad van de apostel Paulus in gedachten, die hij gaf aan degene die een dief was geweest: „Wie steelt, stele niet meer, maar laat hij liever hard werken, door met zijn handen goed werk te doen, opdat hij iets aan de behoeftige kan uitdelen” (Ef. 4:28). Deze raad zou heel goed van toepassing gebracht kunnen worden op degene die niet spaarzaam is: ’De verkwister zij niet langer verkwistend, maar laat hij spaarzaamheid beoefenen, opdat hij wat zal hebben opgespaard voor een regenachtige dag en opdat hij de behoeftige een goede dienst zal kunnen bewijzen.’

En geef niet alleen aan de behoeftigen, maar ook aan degenen van wie u weet dat zij het verdienen, zoals degenen die al hun tijd aan de verkondiging van Jehovah’s koninkrijk besteden. De Filippenzen gaven edelmoedig aan de apostel Paulus, hoewel hij zei dat hij met zowel weinig als veel kon rondkomen (Fil. 4:10-13). Bovendien zijn er ook waardige zaken waartoe men kan bijdragen — boven aan de lijst staat dan wel de bevordering van de prediking van het goede nieuws van Gods koninkrijk (Matth. 24:14). Degenen die spaarzaamheid beoefenen, zijn ongetwijfeld in een positie om „rijk te zijn in voortreffelijke werken” en ervaren aldus dat het „gelukkiger [is] te geven dan te ontvangen”. — 1 Tim. 6:18; Hand. 20:35.

Benzinecrisis leert spaarzaamheid

Door het benzinetekort, dat gepaard ging met lange rijen auto’s die bij de pompen hun beurt moesten afwachten, terwijl er tevens hogere prijzen voor de benzine betaald moesten worden, gingen velen spaarzamer gewoonten aannemen. Van sommige van de spaarzame gewoonten die mensen als gevolg van dit tekort aannamen, werd melding gemaakt in de pers. Een man die dagelijks met zijn auto naar het werk reed, leerde bijvoorbeeld motor rijden. In de drie daaropvolgende maanden reden hij en zijn vrouw slechts ongeveer 300 kilometer in hun gezinsauto. Een echtpaar in de Amerikaanse staat Florida dat elk weekeinde zo’n 300 tot 500 kilometer voor hun plezier en ontspanning reed, bemerkte dat zij hun weekeinden met evenveel plezier thuis konden doorbrengen. De vrouw stelde het zo: „Men zou kunnen zeggen dat het benzinetekort ons aan een huiselijk leven heeft gewend.”

Een forens die in een voorstad van Philadelphia (V.S.) woonde, organiseerde een bus-„pool”. Op die manier konden zesenveertig forenzen, die gewoonlijk ieder met hun eigen auto naar het werk reden, geregeld met deze bus op en neer reizen. Zij vonden dit niet alleen zeer voordelig, maar zij vonden het ook ontspannender en prettiger, daar zij zich geen zorgen hoefden te maken over het verkeer, maar rustig hun krantje konden lezen of met elkaar konden praten.

Spaarzaam? Ja, luister maar naar wat één krant zei: „Berichten uit 14 steden van het land geven te kennen dat veel Amerikanen steeds meer op de weekeinden thuisblijven, naar hun werk of naar de winkel lopen, efficiëntere winkelgewoonten nastreven, met de fiets, de bus en de trein reizen, kleine auto’s kopen en erover denken om van de voorsteden weer naar de stad te verhuizen.” Ongetwijfeld zal voor miljoenen mensen het leven nooit meer hetzelfde zijn.

Vanwege deze tendens om spaarzaamheid te beoefenen, stond op de voorpagina van een nieuwsweekblad een artikel getiteld „Detroit denkt klein”. Daarin werden plannen uiteengezet om het hoofd te bieden aan problemen die tot gevolg hadden dat zo’n 100.000 mannen permanent ontslagen werden en minstens 66.000 tijdelijk zonder werk kwamen te zitten. Het artikel berichtte tevens dat in de lente van 1974 de middenstandshandel in onroerende goederen in de buitenwijken van Miami „zeer slecht” was. Over de verkoop van huizen in het centrum van New Orleans daarentegen werd gezegd dat die „nog steeds goed gaat — ze worden aan de lopende band verkocht”. Ja, door het benzinetekort en de hogere benzineprijzen zijn veel mensen ertoe gebracht hun levensstijl te veranderen.

Andere aspecten van spaarzaamheid

Het kan heel goed zijn dat het gebrek aan spaarzaamheid voornamelijk en eenvoudig te wijten is aan onachtzaamheid of het volgen van de weg van de minste weerstand. Spaarzaam zijn wil zeggen bedachtzaam zijn met betrekking tot zowel kleine als grote dingen. Het betekent de lichten achter zich uit te doen en de TV af te zetten wanneer er niet naar wordt gekeken. Het betekent geen water — hetzij heet of koud — te verspillen. Het betekent huishoudelijke bezittingen schoon te houden, een kwastje verf te geven en te repareren.

Voedsel neemt dikwijls de grootste hap uit het gezinsbudget. Spaarzaamheid betekent daarom in de eerste plaats zuinig te zijn wanneer het op het kopen van voedsel aankomt; vervolgens zuinig te zijn wanneer u het voedsel bereidt en ten slotte zuinig te zijn met de restjes. Met betrekking tot het gebruik van restjes kunt u een les leren van Jezus Christus. Nadat hij vijfduizend mensen op wonderbaarlijke wijze had gevoed, gaf hij de volgende instructies: „Verzamelt de overgebleven brokken, opdat er niets verloren gaat” (Joh. 6:12). En spaarzaamheid zal ook impliceren dat men eenvoudig, gezond en onverfijnd voedsel koopt dat alle vitaminen en mineralen nog bevat.

Een spaarzame persoon zal er ook aan denken geld te sparen wanneer het op kleding aankomt. Hoe radicaler het ontwerp, de patronen en de kleuren, hoe vlugger men erop uitgekeken is. Het is in de regel verstandig iets meer te betalen voor kwaliteit — indien men het kledingstuk althans gedurende enige tijd denkt te dragen. Wanneer kleding netjes, schoon, gestreken en heel wordt gehouden, zal ze langer meegaan. Hetzelfde geldt voor uw schoenen. Als u ze geregeld poetst, er nieuwe zolen en hakken onder laat zetten voordat ze te ver afgesleten zijn, kunt u er wel twee- of driemaal zo lang mee doen.

Er zijn inderdaad vele redenen om spaarzaamheid te beoefenen. Omdat wij verstandige, logisch denkende schepselen zijn, schenkt het beoefenen van spaarzaamheid een zekere mate van voldoening en genoegen. En aangezien het zowel nadenken als discipline vereist, is het waarlijk een deugd; vooral daar wij in feite beheerders zijn, die God rekenschap verschuldigd zijn voor de wijze waarop wij de gaven die hij de mensheid heeft geschonken, gebruiken.

[Voetnoten]