Khutšo Ya Kgonthe —E Tšwa Mothopong Ofe?
‘[Jehofa] o fediša dintwa go fihla mafelelong a lefase.’—PSALME 46:9.
1. Ke kholofetšo efe e kgahlišago ya khutšo yeo re e hwetšago boporofeteng bja Jesaya?
“MODIRÔ wa tokô e tlo ba kaxišô; ’me tokô e tlo tliša xo iketla le xo holofêla ka xo sa felexo. Sethšaba sa-ka se tlo dula maxaeng a moláô, nywakong e bôtêxaxo, madulong a xo iketla.” (Jesaya 32:17, 18) Ke kholofetšo e botse gakaakang! Ke kholofetšo ya khutšo ya kgonthe e tlišwago ke Modimo.
2, 3. Hlalosa khutšo ya kgonthe.
2 Ka gona, khutšo ya kgonthe ke eng? Na ke feela go se be gona ga ntwa? Goba na e fo ba nako yeo ka yona ditšhaba di itokišetšago ntwa e latelago? Na khutšo ya kgonthe ke toro feela? Tšeo ke dipotšišo tšeo re nyakago dikarabo tša tšona tše botegago. Sa pele, khutšo ya kgonthe ke se se fetago toro. Khutšo ya Modimo e holofeditšwego e feta selo le ge e le sefe seo lefase le le ka se akanyago. (Jesaya 64:4) Ga se khutšo ya nywaga e sego kae goba nywaga-some e sego kae. Ke ya ka mo go sa felego! Le gona ga se khutšo feela bakeng sa ba sego kae ba nago le tokelo—e akaretša legodimo le lefase, barongwa le batho. E katologela go batho ba ditšhaba ka moka, dihlopha tša ditlogo, maleme le mebala. Ga e na mellwane, ga e na mapheko e bile ga e ye ka mafokodi.—Psalme 72:7, 8; Jesaya 48:18.
3 Khutšo ya kgonthe e bolela khutšo ya letšatši le lengwe le le lengwe. E bolela gore o tsoga mesong e mengwe le e mengwe o sa nagane ka ntwa, o sa swanelwe ke go tshwenyega ka bokamoso bja gago, bokamoso bja bana ba gago gaešita le bokamoso bja ditlogolo tša gago. E bolela khutšo e feletšego ya monagano. (Ba-Kolose 3:15) E bolela go se sa ba gona ga bosenyi, go se sa ba gona ga bošoro, go se sa ba gona ga malapa a aroganego, go se sa ba gona ga batho ba se nago magae, go se sa ba gona ga batho ba bolawago ke tlala goba phefo le go se sa ba gona ga tlalelo le pherekano. Se sekaone le go feta, khutšo ya Modimo e bolela lefase le le se nago bolwetši, bohloko, manyami goba lehu. (Kutollo 21:4) Re na le kholofelo e kgahlišago gakaakang ya go thabela khutšo ka mo go sa felego! Na wo ga se mohuta wa khutšo le lethabo woo ka moka ga rena re o hlologetšwego? Na wo ga se mohuta wa khutšo yeo re swanetšego go e rapelela le go e šomela?
Maiteko a Foloditšego a Batho
4. Ditšhaba di dirile maiteko afe a go tliša khutšo, gona ka mafelelo afe?
4 Ka nywaga-kgolo e mentši batho le ditšhaba ba ile ba bolela ka khutšo, ba ngangišana ka khutšo, ba saenela dikwano tše makgolo tša khutšo. Mafelelo e bile afe? Nywageng e 80 e fetilego, go bonala go se gwa ka gwa ba le nako yeo ka yona go sego setšhaba goba sehlopha seo se lwago. Go molaleng gore khutšo ga e gona bathong. Ka gona potšišo ke e rego, Ke ka baka la’ng maiteko ka moka a motho a go hloma khutšo ya ditšhaba ka moka a foloditše, gona ke ka baka la’ng motho a sa kgone go tliša khutšo ya kgonthe e tlago go swarelela?
5. Ke ka baka la’ng maiteko a batho a go tliša khutšo a ile a folotša ka mehla?
5 Karabo e bonolo ke ya gore batho ga se ba retologela mothopong o nepagetšego bakeng sa khutšo ya kgonthe. Batho ba ile ba hloma mekgatlo yeo e bilego bahlaselwa ba mafokodi le makgopo a bona ka noši—e lego megabaru le go rata maemo ga bona, kganyogo ya bona e mpe bakeng sa pušo le go phagama ba le ka tlase ga tutuetšo ya Sathane Diabolo. Ba ile ba ya dikolong tša thuto e phagamego gomme ba hloma mekgatlo le dihlopha tša nyakišišo ya tša thutamahlale, tšeo di ilego tša nagana feela ka ditsela tše oketšegilego tša kgatelelo le tshenyo. Batho ba ile ba lebišwa mothopong ofe? Ba ile ba lebelela kae?
6, 7. (a) Kgwerano ya Ditšhaba e itiretše pego ya mohuta mang? (b) Pego ya Ditšhaba tše Kopanego ke efe?
6 Morago kua ka 1919 ditšhaba di ile tša holofela Kgwerano ya Ditšhaba gore e hlome khutšo ya sa ruri. Kholofelo yeo e ile ya senywa ke go hlasela ga Mussolini Ethiopia ka 1935 le ntwa ya selegae ya Sepania mathomong a 1936. Kgwerano e ile ya kgaotša go šoma ge go be go phulega Ntwa ya II ya Lefase ka 1939. Seo go bego go thwe ke khutšo se be se se sa fetša le nywaga e 20.
7 Go thwe’ng ka Ditšhaba tše Kopanego? Na o neile kholofelo le ge e le efe ya kgonthe ya khutšo ya ka mo go sa felego lefaseng ka bophara? Le gatee. Go lwelwe dintwa tše di fetago 150 le dithulano tša dibetša ga e sa le go tloga go hlongweng ga yona ka 1945! Ga go makatše ge Gwynne Dyer, e lego morutwana wa mo-Canada wa ntwa le mathomo a yona a hlalositše UN e le “mokgatlo wa babolai bao ba dirilwego bahlokomedi ba papadi, e sego sehlopha sa bakgethwa” le “mokgatlo o bolelago kudu o sa phethe.”—Bapiša le Jeremia 6:14; 8:15.
8. Ditšhaba di be di dutše di dira’ng go sa šetšwe dipolelo tša tšona tša khutšo? (Jesaya 59:8)
8 Go sa šetšwe go bolela ga tšona ka khutšo, ditšhaba di tšwela pele go hlama le go tšweletša dibetša. Dinaga tšeo di thekgago diboka tša khutšo ka tša ditšhelete gantši ke tšona di etilego pele tšweletšong ya dibetša. Dikgahlego tše matla tša tša kgwebo dinageng tše di kgothaletša go tšweletšwa ga dibetša tše di bolayago, go akaretša le dithuthupi tše sehlogo tšeo di bolayago goba tša golofatša baagi ba naga ba ka bago 26 000 bao e sego bahlabani, bao e lego batho ba bagolo le bana ngwageng o mongwe le o mongwe. Megabaru le kgobogo ke matla a tutuetšago. Letsogo-le-kobong le boradia ke karolo ya kgwebo ya ditšhaba ka moka ya dibetša. Bo-radipolitiki ba bangwe ba ikhumiša ka mothopo wo.
9, 10. Ditsebi tša lefase di lemogile’ng mabapi le dintwa le maiteko a batho?
9 Ka December 1995, setsebi sa Mopoliši sa physics le mothopa-sefoka wa Sefoka sa Nobel sa Khutšo e lego Joseph Rotblat o ile a kgopela ditšhaba gore di fediše phadišano ya dibetša. O itše: “Tsela e nnoši ya go thibela [phadišano e mpsha ya dibetša] ke go fediša ntwa ka mo go feletšego.” Na o nagana gore se se ka direga? Go tloga ka 1928 go ya pele, ditšhaba tše 62 di ile tša tiiša Kellogg-Briand Pact di sola ntwa e le tsela ya go rarolla diphapang. Ntwa ya II ya Lefase e bontšhitše ka mo go lego molaleng gore tumelelano e be e le ya lefeela.
10 Ka mo go sa ganetšegego, ntwa e bile lefsika la sekgopi ka mo go sa kgaotšego tseleng ya batho ya histori. Go etša ge Gwynne Dyer a ngwadile, “ntwa ke mokgwa wa motheo tlhabologong ya batho gomme e na le histori yeo e lekanago le ya tlhabologo ka botelele.” Ee, mo e nyakilego go ba tlhabologo e nngwe le e nngwe le mmušo di bile le bagale ba tšona ba hlompšhago ba tša bohlabani, madira a tšona a ka mehla, dintwa tša tšona tše tumilego, dithuto tša tšona tše kgethwa tša tša bohlabani le mokgobo wa tšona wa dibetša. Lega go le bjalo, ngwaga-kgolo wa rena o swailwe ke ntwa go feta le ge e le ofe o mongwe, bobedi ka go senya le ka go loba ga bophelo.
11. Ke lebaka lefe la motheo leo baetapele ba lefase ba le tshedišitšego mahlo go tsomeng ga bona khutšo?
11 Go molaleng gore baetapele ba lefase ba hlokomologile bohlale bja motheo bja Jeremia 10:23 e rego: “Morêna, ke a tseba; motho tsela y’axwe xa’ e buše; le monna mo a yaxo xa’ ikiše, le xe a xata a tiiša.” Ge Modimo a se gona ditabeng, go ka se ke gwa ba le khutšo ya kgonthe. Ka gona, na se ka moka se bolela gore ntwa ke e sa phemegego lekokong le hlabologilego? Na se bolela gore khutšo—e lego khutšo ya kgonthe—ke toro e ka se tsogego e phethegile?
Go Hwetša Modu wa Taba
12, 13. (a) Beibele e utolla’ng ge e le ka sebaki sa motheo se se sa bonwego sa ntwa? (b) Sathane o tlošitše bjang tlhokomelo ya batho tharollong ya kgonthe ya mathata a lefase?
12 Gore re arabe dipotšišo tšeo re swanetše go kwešiša dibaki tša ntwa. Beibele e bolela ka mo go kwalago gore morongwa wa lerabele Sathane ke “mmolai wa batho” go tloga mathomong le “moaketši” le gore “lefase ka moka le rapaletše matleng a yo kgopo.” (Johane 8:44, PK; 1 Johane 5:19, NW) O dirile’ng gore a tšwetše maano a gagwe pele? Re bala go 2 Ba-Korinthe 4:3, 4 gore: “Xe Ebangedi ya rena è sa le phihlô, e fihletšwe bao ba lahlêxaxo. Ké ba ba sa dumelexo, ba modimo wa lefase lé o foufaditšexo dipelo tša bôná, xore ba se bônêxêlwê ke lebônê la Ebangedi ya letaxô la Kriste, Yêna seswanthšô sa Modimo.” Sathane o dira tšohle tšeo di kgonegago go tloša tlhokomelo ya batho Mmušong wa Modimo e le tharollo ya mathata a lefase. O foufatša le go aroša batho ka dikgang tše di aroganyago tša tša leago, tša dipolitiki le tša bodumedi e le gore di bonale e le tša bohlokwa kudu go feta bobuši bja Modimo. Lephoto la morago bjale la lefaseng ka bophara la botšhaba ke mohlala.
13 Sathane Diabolo o tutuetša botšhaba le kgethollo ya meloko, e lego go dumela gore setšhaba, morafo goba leloko le lengwe le phagame go feta a mangwe. Lehloyo le le tseneletšego leo le bego le dutše le gateletšwe ka nywaga-kgolo e mentši le tsošološwa gore le hlohleletše dintwa tše oketšegilego le dithulano. Federico Mayor yo e lego molaodi-pharephare wa UNESCO o lemošitše ka tshekamelo ye ka gore: “Gaešita le moo go kgotlelelana go bego go bontšhwa letšatši le letšatši, go fetogela poifong ya go boifa batšwa-kgole go thoma go bonala kudu gomme dipolelo tša borata-naga goba tša kgethollo ya merafo tšeo di kilego tša bonala e le selo sa nakong e fetilego di kwewa gantši ka mo go oketšegago.” Mafelelo e bile afe? Dipolao tše šoro kudu go yeo e bego e le Yugoslavia le tšhollo e kgolo ya madi ya moloko kua Rwanda ke ditiragalo tše pedi feela tše bjalo tšeo di ilego tša tšwelela dihlogong tša ditaba.
14. Kutollo 6:4 e hlalosa bjang ntwa le mafelelo a yona mehleng ya rena?
14 Beibele e boletše e sa le pele gore mehleng ya bofelo bja tshepedišo ye, pitsi e khulong yeo e emelago ntwa e be e tla kata go phatša lefase ka moka. Re bala go Kutollo 6:4 gore: “Xwa tšwelêla pitsi e nngwê e khulong; e a e nametšexo a fiwa modirô wa xo amoxa lefase khutšô, xore batho ba bolayanê; yêna a nêwa lerumô le lexolo.” Ga e sa le go tloga ka 1914 re bone monamedi yo wa seswantšhetšo wa pitsi ‘a tloša khutšo,’ gomme ditšhaba di tšwetše pele go lwa.
15, 16. (a) Karolo ya bodumedi e bile efe dintweng le dipolaong? (b) Jehofa o lebelela bjang seo madumedi a se dirilego?
15 Seo se sa swanelago go tshedišwa mahlo ke karolo ya bodumedi dintweng tše le dipolaong. Histori ya batho e kgamathetšego madi e ka tswalanywa ka tekanyo e kgolo le tutuetšo e arošago ya bodumedi bja maaka. Rathutatumelo wa Katholika Hans Küng o ngwadile gore: “Ke mo go ka se ganetšwego gore [madumedi] a tlaleleditše kudu e bile a sa tlaleletša maemong a sa agišego le a senyago. Ka baka la thulano e kgolo gakaakaa le dintwa tša tšhollo ya madi, ruri ‘dintwa tša bodumedi’ di swanetše go ikarabela ka tšona; . . . gomme se se bile se akaretša le dintwa tše pedi tša lefase.”
16 Jehofa Modimo o lebelela bjang karolo ya bodumedi bja maaka dipolaong le dintweng? Tatofatšo ya Modimo go bodumedi bja maaka e begilwego go Kutollo 18:5 e re: “Dibe tša wôna di fihla xodimong, ’me Modimo ó xopola makxôpô a wôna.” Go gwerana ga bodumedi bja maaka le babuši ba tša dipolitiki ba lefase go feleleditše ka molato o bjalo wa madi, go swana le mokgobo wa dibe tše di kgobokeditšwego tšeo Modimo a ka se kego a di hlokomologa le gatee. O tla tloga a fediša ka mo go feletšego sekgopi se tseleng e išago khutšong ya kgonthe.—Kutollo 18:21.
Tsela e Išago Khutšong
17, 18. (a) Ke ka baka la’ng e se feela toro e se nago tlhaologanyo go dumela gore khutšo ya ka mo go sa felego e ka ba gona? (b) Ke eng seo Jehofa a šetšego a se dirile go kgonthišetša gore khutšo ya kgonthe e tla tla?
17 Ge e ba batho ba sa kgone go tliša khutšo ya kgonthe le e sa felego ka mekgatlo e bjalo ka Ditšhaba tše Kopanego, gona khutšo ya kgonthe e tla tšwa mothopong ofe, gona bjang? Na ke feela toro yeo e sego ya tlhaologanyo go dumela gore khutšo ya ka mo go sa felego e tla ba gona? E sego ge e ba re retologela mothopong o nepagetšego wa khutšo. Yoo ke mang? Psalme 46:9 e araba ka go re botša gore Jehofa o ‘fediša dintwa go fihla mafelelong a lefase, o robaganya mara, o thokga marumo gomme dikoloi tša ntwa o di fiša ka mollo.’ (Bapiša le Psalme 46:10, PK.) Jehofa o šetše a thomile mogato wa go fediša dintwa le go hloma khutšo ya kgonthe. Bjang? Ka go dudiša Kriste Jesu sedulong sa gagwe se se swanetšego sa bogoši sa Mmušo ka 1914, le ka go kgothaletša lesolo le legolo kudu la thuto bakeng sa khutšo historing ya batho. Mantšu a boporofeta a Jesaya 54:13 (PK) a re kgonthišetša ka gore: “Bana ba gago ka moka ba tla rutwa ke Jehofa, gomme khutšo ya bana ba gago e tla ba e kgolo.”
18 Boporofeta bjo bo swantšhetša molao wa motheo wa sebaki le mafelelo—ke gore, mafelelo a mangwe le a mangwe a na le sebaki. Tabeng ye, thuto ya Jehofa—e lego sebaki—e fetoša batho ba sekametšego ntweng go ba batho ba ratago khutšo bao ba lego khutšong le Modimo. Mafelelo ke go fetoga ga pelo mo go dirago batho barati ba khutšo. Thuto ye, yeo e fetošago dipelo le menagano ya batho e phatlalala le lefase ka bophara gaešita le mo nakong ye ge ba dimilione ba dutše ba latela mohlala wa “Kgoši ya Khutšo” Jesu Kriste.—Jesaya 9:5 (9:6, NW).
19. Jesu o rutile’ng mabapi le khutšo ya kgonthe?
19 Jesu o rutile’ng mabapi le khutšo ya kgonthe? Ga se a bolele feela ka khutšo magareng ga ditšhaba, eupša o boletše ka khutšo magareng ga batho ditswalanong tša bona le ka khutšo ya ka gare e tlišwago ke letswalo le lebotse. Go Johane 14:27 re bala mantšu a Jesu go balatedi ba gagwe a rego: “Ke Le tloxêlêla moláô; ke Le fa moláô wa-ka. Nna xa ke Le nee ka mo lefase le neaxo ka xôna. Dipelo tša lena di se huduêxê, di se šiê.” Khutšo ya Jesu e be e fapana bjang le ya lefase?
20. Jesu o tla tliša khutšo ya kgonthe ka tsela efe?
20 Sa pele, khutšo ya Jesu e be e tswalane kgaufsi kudu le molaetša wa gagwe wa Mmušo. O be a tseba gore pušo e lokilego ya legodimong yeo e bopšago ke Jesu le babuši-gotee le yena ba 144 000 e be e tla fediša ntwa le bahlohleletši ba ntwa. (Kutollo 14:1, 3) O be a tseba gore e be e tla tliša maemo a khutšo a paradeise ao a a holofeditšego sesenyi se se hwetšego ka thoko ga gagwe. Jesu ga se a se holofetša lefelo Mmušong wa legodimong, eupša o itše: “Ruri ke a go botša lehono, O tla ba le nna Paradeiseng.”—Luka 23:43, NW.
21, 22. (a) Khutšo ya kgonthe e akaretša kholofelo efe e thekgago ka mo go kgahlišago? (b) Re swanetše go dira’ng gore re bone tšhegofatšo yeo?
21 Jesu o be a bile a tseba gore Mmušo wa gagwe o be o tla tlišetša bohle ba llago bao ba dumelago go yena khomotšo. Khutšo ya gagwe e akaretša kholofelo e kgahlišago e thekgago ya tsogo. Gopola mantšu a gagwe a kgothatšago a hwetšwago go Johane 5:28, 29: “Di se kê tša Le tlaba; xobane xo tla lebaka leo bohle ba lexo mabitleng ba tl’o xo kwa Lentšu la Morwa-Modimo ka lôna. Xomme ba tlo tšwa; ba ba dirilexo tše botse ba tlo tsoxa ba phela; ba ba dirilexo tše mpe ba tlo tsoxa ba lahlwa.”
22 Na o fagahletše nako yeo? Na o lahlegetšwe ke baratiwa ka lehu? Na o hlologetšwe go ba bona gape? Gona amogela khutšo yeo Jesu a e neago. E-ba le tumelo e swanago le ya kgaetšedi ya Latsaro Mareta yo a itšego go Jesu: “Ke tseba xore ó tlo tsoxa ka tsoxô ya letšatši la bofêlô.” Eupša ela hloko karabo ya Jesu e thabišago go Mareta: “Ké Nna tsoxô le bophelô. E a ntumetšexo ó tlo phela le xe a ka hwa. Xomme e a phelaxo à ntumêla, a ka se kê a bá a hwa xo iša xo sa felexo. A Lentšu lé O a le dumêla?”—Johane 11:24-26.
23. Ke ka baka la’ng tsebo e nepagetšego ya Lentšu la Modimo e le ya bohlokwa tabeng ya go hwetša khutšo ya kgonthe?
23 Le wena o ka dumela gomme wa holwa ke kholofetšo yeo. Bjang? Ka go hwetša tsebo e nepagetšego ya Lentšu la Modimo. Ela hloko kamoo moapostola Paulo a ilego a gatelela bohlokwa bja tsebo e nepagetšego ka gona: “Xa re kxaotše xo Le rapêlêla le xo Le kxopêlêla xore Le tlatšwê tsebô [e nepagetšego] ya xo tseba thatô ya xaxwe, Le bê le bohlale ka moka le thlaoloxanyô ya Môya. Re le rapêlêla xore Le swarê ka tsela ye e loketšexo ba Morêna, e bê xo mo kxahla xohle, le xo enywa dienywa ka medirô e botse yohle, la tšwêlêla pele tsebong [e nepagetšego ya] xo tseba Modimo.” (Ba-Kolose 1:9, 10, bapiša le NW.) Tsebo ye e nepagetšego e tla go kgodiša gore Jehofa Modimo ke mothopo wa khutšo ya kgonthe. E tla go botša le seo o swanetšego go se dira gona bjale gore o tlatše mopsalme go boleleng gore: “Nna ke tla sekama ka khutšo, ka robala, gobane wena, Jehofa o nnoši, o ntudiša boiketlong.”—Psalme 4:8 (4:9, PK).
Na o ka Hlalosa?
◻ Ke ka baka la’ng maiteko a batho a go tliša khutšo a ile a folotša ka mehla?
◻ Sebaki sa motheo sa ntwa ke eng?
◻ Ke ka baka la’ng khutšo ya ka mo go sa felego e se toro e se nago tlhaologanyo?
◻ Mothopo wa khutšo ya kgonthe ke ofe?
[Seswantšho go letlakala 8]
Khutšo ya kgonthe ga se toro. Ke kholofetšo ya Modimo
[Seswantšho go letlakala 10]
Monamedi wa seswa- ntšhetšo wa pitsi e khulong o amogile lefase khutšo ga e sa le go tloga ka 1914
[Seswantšho go letlakala 11]
UN photo
[Seswantšho go letlakala 11]
Na bodumedi le UN di ka tliša khutšo?