“Tše Byalo Di Swanetše Xo Ba Xôna”
“Jesu a fetola a re: . . . Tše byalo di swanetše xo ba xôna: fêla, xa se byôna bofêlô.”—MATEO 24:4-6.
1. Ke taba efe yeo e swanetšego go re kgahliša kudu?
GA GO pelaelo gore o kgahlišwa ke bophelo bja gago le bokamoso bja gago. Gona o swanetše go ba o ka rata go tseba ka taba yeo e ilego ya tanya C. T. Russell šedi morago kua ka 1877. Russell yo ka morago a ilego a thea Mokgatlo wa Watch Tower o ile a ngwala pukwana ya The Object and Manner of Our Lord’s Return. Pukwana ye ya matlakala a 64 e be e bolela ka go boa ga Jesu goba go tla ga gagwe ga nakong e tlago. (Johane 14:3) Lebakeng le lengwe ge baapostola ba be ba le Thabeng ya Mehlware ba ile ba botšiša ka go boa moo: “Tšeo di tla direga neng, gomme pontšho ya go ba gona [goba “go tla,” King James Version] ga gago le ya bofelo bja tshepedišo ya dilo e tla ba eng?”—Mateo 24:3, NW.
2. Ke ka baka la’ng go e-na le dipono tše dintši tšeo di thulanago mabapi le seo Jesu a ilego a se bolela e sa le pele?
2 Na o tseba karabo ya Jesu gaešita le go e kwešiša? E hwetšwa go Diebangedi tše tharo. Moprofesara D. A. Carson o re: “Ga se dikgaolo tše dintši tša Beibele tšeo di bakilego go se dumelelane mo gogolo gare ga bahlatholodi go swana le Mateo 24 le dikgaolo tšeo di sepedišanago le yona tša Mareka 13 le Luka 21.” Ke moka o nea pono ya gagwe ka noši—yeo e lego e nngwe ya dipono tše di thulanago tša batho. Nywageng e ka bago e lekgolo e sa tšwago go feta, dipono tše dintši tše bjalo di bontšhitše go hloka tumelo. Bao ba bego ba di nea ba be ba dumela gore Jesu le ka mohla ga se a ka a bolela seo re se balago Diebangeding le gore dipolelo tša gagwe di ile tša senywa ka morago goba gore dipolelelo-pele tša gagwe di ile tša palelwa—e lego dipono tšeo di bopilwego ke tsheka-tsheko e phagamego. Mohlalosi yo mongwe o ile a ba a lebelela Ebangedi ya Mareka ‘go tšwa ponong ya filosofi ya Bobuddha bja Mahayana’!
3. Dihlatse tša Jehofa di lebelela bjang boporofeta bja Jesu?
3 Ka mo go fapanego, Dihlatse tša Jehofa di amogela go nepagala le go botega ga Beibele, go akaretša le seo Jesu a se boditšego baapostola ba bane bao ba bego ba e-na le yena Thabeng ya Mehlware matšatši a mararo pele ga lehu la gagwe. Ga e sa le go tloga mehleng ya C. T. Russell, batho ba Modimo ba ile ba tšwela pele ba hwetša kwešišo e kwagalago ya boporofeta bjo Jesu a bo neilego a le moo. Nywageng e sego kae e sa tšwago go feta, Morokami o ile wa hlalosa ka mo go oketšegilego tsela yeo ba lebelelago boporofeta bjo ka yona. Na o montše tsebišo yeo gomme wa bona kamoo e tutuetšago bophelo bja gago ka gona?a Anke re e boeletšeng.
Go tla ba le Phethagalo e Nyamišago Kgaufsinyane
4. Lebaka la gore baapostola ba botšiše Jesu ka bokamoso e ka ba e be e le lefe?
4 Baapostola ba be ba tseba gore Jesu e be e le Mesia. Ka gona ge ba be ba mo kwa a bolela ka lehu la gagwe, tsogo ya gagwe le go boa ga gagwe ba swanetše go ba ba ile ba ipotšiša gore, ‘Ge e ba Jesu a e-hwa gomme a tloga, a ka phetha bjang dilo tše di kgahlišago tšeo go letetšwego gore Mesia a di dire?’ Go feta moo, Jesu o ile a bolela ka bofelo bja Jerusalema le tempele ya yona. Baapostola ba ka ba ba ile ba ipotšiša gore, ‘Seo se tla direga neng gomme bjang?’ Baapostola ge ba leka go kwešiša dilo tše ba ile ba botšiša gore: “Re botšê; di tlo dirêxa neng? Se re tl’o xo bôna ka sôna, xe di tlo tloxa dì tšwêlêla, ké eng?”—Mareka 13:4; Mateo 16:21, 27, 28; 23:37–24:2.
5. Seo Jesu a se boletšego se ile sa phethagala bjang lekgolong la pele la nywaga?
5 Jesu o ile a bolela e sa le pele gore go be go tla ba le dintwa, ditlala, dinkhu, ditšhišinyego tša lefase, lehloyo le go tlaišwa ga Bakriste, bo-mesia ba maaka le go bolelwa mo go nabilego ga ditaba tše di lokilego tša Mmušo. Ke gona bofelo bo bego bo tla tla. (Mateo 24:4-14; Mareka 13:5-13; Luka 21:8-19) Jesu o boletše se mathomong a ngwaga wa 33 C.E. Nywaga-someng e latetšego barutiwa ba gagwe ba ba phafogilego ba be ba ka lemoga gore dilo tšeo di boletšwego e sa le pele ge e le gabotse di be di phethagala ka tsela e bohlokwa. Ee, histori e hlatsela gore pontšho e ile ya phethagala nakong yeo, ya lebiša go fedišweng ga tshepedišo ya dilo ya Sejuda diatleng tša ba-Roma ka 66-70 C.E. Seo se ile sa direga bjang?
6. Ke’ng seo se ilego sa tšwelela magareng ga ba-Roma le ba-Juda ka 66 C.E.?
6 Selemong se se fišago sa Juda sa 66 C.E., ma-Zealot a ba-Juda a ile a eta pele tlhaselo ya go hlasela bahlapetši ba Roma sebong seo se lego kgaufsi le tempele Jerusalema, e lego seo se ilego sa tsoša bošoro le mafelong a mangwe nageng. Moprofesara Heinrich Graetz o laodiša ka pukung ya History of the Jews gore: “Cestius Gallus yoo kabelo ya gagwe e le Mmušiši wa Siria e bego e le go thekga botumo bja madira a Roma, . . . o be a ka se sa kgona go lesa borabele bo phatlalala go mo dikologa a bo lebeletše, ka ntle le go dira boiteko bja go bo thibela go tšwela pele. O ile a kgoboketša dikgao tša gagwe tša madira, gomme dikgošana tša baagišane tša romela madira a tšona ka boithatelo.” Madira a a ba 30 000 a ile a dikanetša Jerusalema. Ba-Juda ba ile ba ngwegela ka morago ga merako yeo e lego kgaufsi le tempele ka morago ga go lwa go se nene. “Matšatšing a mahlano a hlatlamanago ba-Roma ba ile ba hlasela merako, eupša ka mehla ba ile ba gapeletšega gore ba tšhabe ge ba lebeletšane le dibetša tša ba-Juda. E bile feela ka letšatši la botshelela moo ba ilego ba atlega go epa karolo ya morako wa ka leboa ka pele ga Tempele.”
7. Ke ka baka la’ng barutiwa ba Jesu ba be ba ka lebelela dilo ka mo go fapanego le bontši bja ba-Juda?
7 Nagana feela kamoo ba-Juda ba swanetše go ba ba ile ba gakanega ka gona ka ge e be e le kgale ba be ba dumela gore Modimo o be a tla ba šireletša gotee le motse wa bona o mokgethwa! Lega go le bjalo, barutiwa ba Jesu ba be ba lemošitšwe e sa le pele gore Jerusalema e be e letetšwe ke kotsi. Jesu o be a boletše e sa le pele gore: “O tlo tlêlwa ke matšatši ao manaba a xaxo a tl’o xo êpa lengôpê a Xo dikoloxa, a Xo rakêlêla, a Xo tlaletše thokô tšohle. Ba tlo Xo dixêla fase le bana ba xaxo ba xo wene; ba ka se kê ba tloxêla lefsika lè sa hlatlaxane le lengwê.” (Luka 19:43, 44) Eupša na seo se be se tla bolela lehu go Bakriste bao ba bego ba le ka gare ga Jerusalema ka 66 C.E.?
8. Ke kotsi efe yeo Jesu a ilego a e bolela e sa le pele, gomme ke bomang bao e bego e le “bakxêthwa” bao matšatši a bego a tla fokotšwa ka baka la bona?
8 Jesu ge a araba baapostola ba le Thabeng ya Mehlware, o boletše e sa le pele gore: “Mehla yeo e tlo ba ya masetla-pelo a a sešoxo a bônwa xo tloxa mathomong a thlôlô ye e hlodilwexo ke Modimo, le xo fihla lehono, a a ka se kexo a ba xôna le ka mohla o mongwê. Xomme xe Morêna a ka bê à sa fokotše mehla yeo, xo ka se pholoxe motho. Fêla, matšatši ao ó a fokotša ka ’baka la ba bakxêthwa ba a ba kxethilexo.” (Mareka 13:19, 20; Mateo 24:21, 22) Ka gona matšatši a be a tla fokotšwa gomme “bakxêthwa” ba phološwa. Bona e be e le bomang? Ruri e be e se ba-Juda ba marabele bao ba bego ba ipolela gore ba rapela Jehofa eupša e le bao ba gannego Morwa wa gagwe. (Johane 19:1-7; Ditiro 2:22, 23, 36) Bakgethwa ba kgonthe morago kua e be e le ba-Juda le bao e sego ba-Juda bao ba bego ba bontšha tumelo go Jesu e le Mesia le Mophološi. Modimo o be a kgethile batho ba bjalo gomme ka Pentekoste ya 33 C.E., a ba bopa gore e be setšhaba se sefsa sa moya, e lego “Ba-Isiraele ba Modimo.”—Ba-Galatia 6:16; Luka 18:7; Ditiro 10:34-45; 1 Petro 2:9.
9, 10. Matšatši a go hlasela ga ba-Roma a ile ‘a fokotšwa’ bjang, gomme se sa ba le mafelelo afe?
9 Na matšatši a ile ‘a fokotšwa’ gomme bakgethwa ba ba tloditšwego bao ba bego ba le Jerusalema ba phološwa? Moprofesara Graetz o bolela gore: “[Cestius Gallus] ga se a bona go swanetše gore a tšwele pele a e-lwa le bafišegi bao ba nago le sebete gomme a thoma lesolo le letelele sehleng seo, nakong ya ge dipula tša lehlabula di be di tla tloga di thoma . . . gomme di be di ka šitiša madira go hwetša dijo. Ka baka leo go bonala mohlomongwe a ile a nagana gore e be e tla ba bohlale gore a ikgate mehlala.” Go sa šetšwe seo Cestius Gallus a bego a se nagana, madira a Roma a ile a tšwa motseng gomme ba lobišitšwe o šoro ke ba-Juda bao ba bego ba ba hlomere.
10 Go boela morago moo mo go makatšago ga ba-Roma go ile gwa nea “nama” (PK) yeo e lego barutiwa ba Jesu bao ba bego ba le kotsing ka gare ga Jerusalema sebaka sa gore ba phologe. Histori e bontšha gore ge sebaka se se be se tšwelela Bakriste ba ile ba tšhaba tikologong yeo. A pontšho ya go kgona ga Modimo go tseba bokamoso e sa le pele le go kgonthišetša go phologa ga barapedi ba gagwe! Lega go le bjalo, go thwe’ng ka ba-Juda bao ba bego ba sa dumele bao ba ilego ba šala Jerusalema le Judea?
Batho ba Mehleng Yeo ba be ba tla a Bona
11. Jesu o ile a re’ng ka “moloko wó”?
11 Ba-Juda ba bantši ba be ba dumela gore tshepedišo ya bona ya borapedi yeo e bego e theilwe tempeleng e be e tla tšwela pele ka nako e telele. Eupša Jesu o itše: “Ithuteng . . . ka moxó. Xe thabe ya wôna e e-ba e talá è hloxa matlakala, Le e [le] tsebe xore lehlabula le batametše. Le r’yalo-xê mohla Lè bônaxo dilô tšeo, Le tsebê xe di le kxaufsi, dì fihlile mojakong. Ruri, ke a Le botša, di tlo tšwêlêla moloko wó ò sešo wa fêla. Lexodimo le lefase di tlo feta; xomme dipolêlô tša-ka di ka se kê tša feta.” (Mongwalo o sekamego ke wa rena.)—Mateo 24:32-35.
12, 13. Barutiwa ba Jesu ba swanetše go ba ba ile ba kwešiša bjang go šupa ga Jesu go “moloko wó”?
12 Nywageng yeo e lebišago go 66 C.E., Bakriste ba be ba tla ba ba bone bontši bja dikarolo tša pele tša pontšho e bopaganego di phethagala—e lego dintwa, ditlala, gaešita le go bolelwa ka bophara ga ditaba tše di lokilego tša Mmušo. (Ditiro 11:28; Ba-Kolose 1:23) Lega go le bjalo, bofelo bo be bo tla tla neng? Jesu o be a e-ra go re’ng ge a be a re: ‘Moloko wo [Segerika, ge·ne·aʹ] o ka se ke wa fela’? Gantši Jesu o be a ile a bitša mašaba a phetšego ka nako e swanago a ba-Juda ba ganetšago, go akaretša le baetapele ba bodumedi gore ke, ‘moloko o mobe wa bahladi.’ (Mateo 11:16; 12:39, 45; 16:4; 17:17; 23:36) Ka gona, ge a be a boela a bolela ka “moloko wó” a le Thabeng ya Mehlware, go molaleng gore o be a sa šupe moloko ka moka wa ba-Juda go theoša le histori; le gona o be a sa šupe balatedi ba gagwe gaešita le ge e be e le “moloko wo o hlaotšwexo.” (1 Petro 2:9) Le gona Jesu o be a sa bolele gore “moloko wó” ke lebaka la nako.
13 Go e na le moo, Jesu o be a naganne ka ba-Juda bao ba bego ba ganetša morago kua bao pontšho yeo a ilego a e nea e bego e tla phethagala go bona. Moprofesara Joel B. Green ge a bolela ka go šupša ga “moloko wó,” go Luka 21:32, o itše: “Ebangeding ya Boraro, ‘moloko wo’ (le dipolelwana tše di tswalanago le wona) ka mehla di ile tša šupa lekoko la batho leo le gananago le morero wa Modimo. . . . [O šupa] go batho bao ba furalelago morero wa Modimo ka manganga.”b
14. “Moloko” woo o ile wa diragalelwa ke’ng, eupša go bile le mafelelo a fapanego bjang bakeng sa Bakriste?
14 Moloko o kgopo wa baganetši ba ba-Juda bao ba bego ba ka bona pontšho e phethagala ba be ba bile ba tla bona bofelo. (Mateo 24:6, 13, 14) Ba ile ba bo bona e le ka kgonthe! Ka 70 C.E., madira a Roma a ile a boa a eteletšwe pele ke Titus, morwa wa Mmušiši Vespasian. Go tlaišega ga ba-Juda bao ba bego ba boetše ba tswaleletšwe motseng go nyaka go sa kgodiše.c Hlatse yeo e bonego ka mahlo e lego Flavius Josephus o bega gore nakong ya ge ba-Roma ba be ba senya motse, ba-Juda ba e ka bago ba 1 100 000 ba be ba hwile, gomme ba e ka bago ba 100 000 ba išitšwe bothopša, bao bontši bja bona go se go ye kae ba ilego ba bolawa o šoro ke tlala goba ba hwela mafelong a dipontšho a Roma. Ruri masetla-pelo a 66-70 C.E. e be e le a magolo go feta ka moka ao Jerusalema le tshepedišo ya Sejuda e kilego ya ba le ona goba ao e tla kago ya ba le ona. Mafelelo e bile a fapanego gakaakang bakeng sa Bakriste bao ba bego ba ile ba kwa temošo ya Jesu ya boporofeta gomme ba tloga Jerusalema ka morago ga go tloga ga madira a Roma ka 66 C.E.! “Bakxêthwa” ba Bakriste ba tloditšwego ba ile ba ‘phologa,’ goba ba lotega ka 70 C.E.—Mateo 24:16, 22.
Phethagalo e Nngwe e Tlago
15. Re ka kgodišega bjang gore boporofeta bja Jesu bo be bo tla phethagala ka tekanyo e kgolo ka morago ga 70 C.E.?
15 Lega go le bjalo, seo e be e se makgaola-kgang. Pejana Jesu o be a ile a bontšha gore ka morago ga ge motse o sentšwe, o be a tla tla ka leina la Jehofa. (Mateo 23:38, 39; 24:2) Ke moka o ile a hlalosa se ka mo go kwagalago kudu boporofeteng bja gagwe bjo a bo boletšego a le Thabeng ya Mehlware. Ka ge a be a šetše a boletše ka ‘masetla-pelo a magolo’ ao a bego a e-tla, o ile a re ka morago ga moo bo-Kriste ba maaka ba be ba tla tšwelela, gomme Jerusalema ya gatakelwa ke ditšhaba ka lebaka le letelele la nako. (Mateo 24:21, 23-28; Luka 21:24) Na e ka ba e le gore go be go tla ba le go phethagala mo gongwe mo go lego ka tekanyo e kgolo? Ditherešo di bontšha gore go bjalo. Ge re bapiša Kutollo 6:2-8 (yeo e ngwadilwego ka morago ga masetla-pelo a Jerusalema ka 70 C.E.) le Mateo 24:6-8 gotee le Luka 21:10, 11, re bona gore ntwa, tlhaelelo ya dijo, leuba la malwetši tšeo di lego ka tekanyo e kgolo di be di sa tla. Go phethagala mo ka tekanyo e kgolo ga mantšu a Jesu go be go dutše go direga ga e sa le go tloga ge Ntwa ya I ya Lefase e phulega ka 1914.
16-18. Ke’ng seo re letetšego gore se sa tlo direga?
16 E šetše e le masome a nywaga bjale Dihlatse tša Jehofa di ruta gore go phethagala mo go diregago gona bjale ga pontšho go hlatsela gore ‘masetla-pelo a magolo’ a sa dutše a tla tla. “Moloko” wa gona bjale o kgopo o tla bona masetla-pelo ao. Go bonagala gore go tla buša gwa ba le karolo ya mathomo (ya go hlaselwa ga bodumedi ka moka bja maaka), go etša ge tlhaselo ya Gallus ka 66 C.E. e ile ya bulela Jerusalema masetla-pelo.d Ke moka ka morago ga lebaka la nako la botelele bjo bo sa tsebjego, bofelo bo tla tla—e lego tshenyo ya lefase ka bophara yeo e swanago le ya 70 C.E.
17 Jesu ge a šupa go masetla-pelo ao a lego ka pele ga rena o itše: “E tla re xe ma-setla-pelo a mehla yeo [go fedišwa ga bodumedi bja maaka] à sa tš’o fêla, ké mo letšatši lè tl’o xo fifala, le kxwedi ya tlo lesa xo étša; ’me dinaledi di tlo wa lexodimong, le matla a lexodimo a tlo šišinyêxa. Ké mo lexodimong xo tl’o xo bônala sefoka sa Morwa-motho; ’me merafô yohle ya lefase e tlo hlaboša sellô, xe ba bôna Morwa-motho á e-tla à le marung a lexodimo, à e-tla ka matla le ka letaxô le lexolo.”—Mateo 24:29, 30.
18 Ka gona, Jesu ka boyena o re “e tla re xe ma-setla-pelo a mehla yeo à sa tš’o fêla,” gwa diragala matete a mohuta o itšego a magodimong. (Bapiša le Joele 2:28-32; 3:15.) Se se tla makatša le go tšhoša batho ba sa kwego mo e lego gore ba tla “hlaboša sellô.” Ba bantši ba tla “nôlêxa môkô ka poifô le ka xo dula bà re lefase le sa tlô wêlwa ke eng.” Eupša go ka se be bjalo ka Bakriste ba therešo! Bona ba ‘tlo tsoša dihlogo tša bona ka gobane go tlo ba go batamela topollo ya bona.’—Luka 21:25, 26, 28.
Kahlolo e sa tla!
19. Re ka tseba bjang nako yeo ka yona seswantšho sa dinku le dipudi se tlago go phethagala ka yona?
19 Hlokomela gore Mateo 24:29-31 e bolela e sa le pele gore (1) Morwa-motho o a tla, (2) go tla mo ga gagwe e tla ba go tla ka letago le legolo, (3) barongwa ba tla be ba e-na le yena, le gore (4) ditšhaba ka moka tša lefase di tla mmona. Jesu o boeletša dilo tše seswantšhong sa dinku le dipudi. (Mateo 25:31-46) Ka gona, re ka phetha ka gore seswantšho se se bolela ka nako ya ka morago ga go phulega ga masetla-pelo a mathomo, ge Jesu a tla tla le barongwa ba gagwe gomme a dula sedulong sa gagwe sa bogoši gore a ahlole. (Johane 5:22; Ditiro 17:31; bapiša le 1 Dikxoši 7:7; Daniele 7:10, 13, 14, 22, 26; Mateo 19:28.) Ke bomang bao ba tlago go ahlolwa, gomme mafelelo e tla ba afe? Seswantšho se bontšha gore Jesu o tla lebiša tlhokomelo go ditšhaba ka moka, bjalo ka ge eka di be di kgobokeditšwe pele ga sedulo sa gagwe sa bogoši sa legodimong.
20, 21. (a) Go tla direga’ng ka dinku tša seswantšhong sa Jesu? (b) Dipudi di tla diragalelwa ke’ng nakong e tlago?
20 Banna le basadi ba swanago le dinku ba tla kgethollelwa ka lehlakoreng le letona la Jesu la go amogelwa. Ka baka la’ng? Ka gobane ba ile ba diriša dibaka tša bona go dira botse go banababo—e lego Bakriste ba tloditšwego bao ba tlago go kopanela Mmušong wa Kriste wa legodimong. (Daniele 7:27; Ba-Hebere 2:9–3:1) Ka go dumelelana le seswantšho, Bakriste ba dimilione ba swanago le dinku ba ile ba amogela banababo Jesu ba moya e bile ba be ba dutše ba ba thekga. Ka baka leo, “lešaba le lexolo” le na le kholofelo e theilwego Beibeleng ya go phologa ‘tlaišego e kgolo’ ke moka la phela ka mo go sa felego Paradeiseng, e lego tikologo ya lefaseng ya Mmušo wa Modimo.—Kutollo 7:9, 14; 21:3, 4; Johane 10:16.
21 Dipudi di tla ba le mafelelo a fapanego gakaakang! Di hlaloswa go Mateo 24:30 di “hlaboša sellô” ge Jesu a e-tla. Go ba gona di swanetše, ka gobane di tla ba di itiretše leina la go gana ditaba tše di lokilego tša Mmušo, la go ganetša barutiwa ba Jesu le la go rata lefase leo le fetago. (Mateo 10:16-18; 1 Johane 2:15-17) Ke Jesu—e sego le ge e le mang wa barutiwa ba gagwe mo lefaseng—yo a dirago phetho ya gore ke bomang bao e lego dipudi. O boletše ka bona gore: “Ba tlo ya thlokofatšong ye e sa felexo.”—Mateo 25:46.
22. Ke karolo efe ya boporofeta bja Jesu yeo re swanelwago ke gore re e ele hloko ka mo go oketšegilego?
22 Tšwelopele ya rena go kwešišeng boporofeta bja Mateo dikgaolo 24 le 25 e bile e kgahlišago. Lega go le bjalo, go na le karolo ya boporofeta bja Jesu yeo e swanelwago ke gore re e hlokomele ka mo go oketšegilego—e lego ‘makgapha a tšhwalalanyo, a a emego felo gokgethwa.’ Jesu o ile a opeletša balatedi ba gagwe gore ba diriše temogo mabapi le se le gore ba ikemišetše go gata mogato. (Mateo 24:15, 16) “Makxapha” a ke eng? A ema neng felo gokgethwa? Ditebelelo tša rena tša gona bjale le tša nakong e tlago di kgomega bjang? Sehlogo se se latelago se tla ahla-ahla taba ye.
[Mengwalo ya tlase]
a Bona dihlogo tše ithutwago ditokollong tša Morokami tša February 15, 1994; October 15 le November 1, 1995; le August 15, 1996.
b Setsebi sa mo-Brithania G. R. Beasley-Murray se bolela gore: “Polelwana ‘moloko wo’ ga se ya swanela go bakela bahlatholodi bothata. Gaešita le ge e le therešo gore genea Segerikeng sa mathomo e be e bolela matswalo, lešika, ka go rialo e bolela morafo, . . . ka go [Septuagint ya Segerika] gantši e be e fetolela leina la Sehebere dôr, leo le bolelago mehla, mehla ya batho goba moloko ka kgopolo ya batho ba phetšego ka nako e swanago. . . . Dipolelong tšeo go thwego di boletšwe ke Jesu, leina le le bonala le e-na le tlhaloso yeo e lego gabedi: ka lehlakoreng le lengwe ka mehla le šupa go batho ba mehleng ya gagwe, gomme ka go le lengwe ka mehla le bontšha go swaya phošo mo go lemogegago.”
c Moprofesara Graetz ka pukung ya gagwe ya History of the Jews o bolela gore ba-Roma ka dinako tše dingwe ba be ba bolaya bagolegwa ba 500 ka letšatši ka go ba kokotela thupeng ya tlhokofatšo. Ba-Juda ba bangwe bao ba thopilwego ba ile ba kgaolwa diatla ke moka ba romelwa morago motseng. Ke maemo afe ao a bego a apareditše moo? “Tšhelete e be e lahlegetšwe ke matla a yona, ka gobane e be e sa kgone go reka senkgwa. Banna ba be ba šušulana ditarateng ba lwela dijo tše di šišimišago le tše di ferošago dibete, ditlhokwa tša go tlala seatla, lerathana la letlalo goba dikateng tšeo di lahletšwego dimpša. . . . Palo e oketšegago ka lebelo ya ditopo tšeo di bego di sa bolokwe e be e dira gore moya o fišago wa selemo o bake leuba la malwetši, gomme mašaba a batho a ile a bolawa ke bolwetši, tlala le tšhoša.”
d Sehlogo se se latelago se ahla-ahla karolo ye ya masetla-pelo a nakong e tlago.
Na o a Gopola?
◻ Mateo 24:4-14 e phethagetše bjang lekgolong la pele la nywaga?
◻ Mehleng ya baapostola matšatši a ile a fokotšwa bjang gomme nama ya phologa go etša ge Mateo 24:21, 22 e ile ya bolela e sa le pele?
◻ “Moloko” wo o bolelwago go Mateo 24:34 e be e le wa mohuta ofe?
◻ Re tseba bjang gore boporofeta bjo bo neilwego Thabeng ya Mehlware bo be bo tla phethagala gape ka tekanyo e kgolo?
◻ Seswantšho sa dinku le dipudi se tla phethagala neng gomme bjang?
[Seswantšho go letlakala 12]
Ditaba ka botlalo mabapi le Leboto la Seka-bora la Titus la Roma, leo le bontšhago dithebola tša ge go be go senywa Jerusalema
Soprintendenza Archeologica di Roma