Nyakang Temogo go Jehofa

“Ke tlo Xo lemôša ka Xo ruta tsela ye O tl’o xo e swara.”—PSALME 32:8.

1. Mabaka a mangwe ao a bontšhago ge e ba diphetho tšeo re di dirago e tla ba tše bohlale ke afe? (Bapiša le Doiteronomio 32:7, 29.)

LETŠATŠI le lengwe le le lengwe re lebana le maemo ao a nyakago gore re dire diphetho—tše dingwe go bonala e le tše nyenyane, tše dingwe go molaleng gore di bohlokwa. Na dipheto tša rena e tla ba tše bohlale? Seo se ithekgile kudu ka taba ya ge e ba re le ba akgofelago go gata mogato goba re nagana pele re bolela goba re gata mogato. Lega go le bjalo, go na le ditaba tše dintši tšeo go tšona go dira dipheto tše bohlale go nyakago gore re kgone go bona ka kua ga dilo tšeo di lego molaleng. Seo se ka nyaka gore re tsebe gore mafelelo a ditiragalo tša gona bjale tša lefase e tla ba afe, gaešita le go tseba seo se diregago lefelong la moya. Na re ka dira bjalo? Na go a kgonega gore motho lege e le ofe a dire se ka tsela yeo e sego ya go fo akanya?

2. Gore re rulaganye tsela e atlegago bophelong ka moka, ke thušo efe yeo re e nyakago, gomme ka baka la’ng? (Diema 20:24)

² Batho ba neilwe matla a makatšago e le ka kgonthe a go nagana, eupja ga se ba dirwa ba e-na le bokgoni bja go rulaganya tsela ya bona ka katlego bophelong ka moka ka ntle ga go amogela thušo e tšwago go Modimo ka boikokobetšo. Bjalo ka ge moporofeta yo a buduletšwego Jeremia a ngwadile: “Morena, ke a tseba; motho tsela y’axwe xa’ a buše; le monna mo a yaxo xa’ ikiše, le xe a xata a tiiša.”—Jeremia 10:23.

3. Ge e ba re palelwa ke go lebelela go Jehofa bakeng sa tlhahlo, mafelelo e tla ba afe? (Bapiša le Genesi 3:4-6, 16-24.)

³ Mafelelo e ba afe ge e ba re hlokomologa therešo yeo gomme ra ithekga ka rena ka noši goba ka batho ba bangwe bakeng sa go dira diphetho ge e le ka seo e lego sa bohlale goba sa bošilo, se se nepagetšego goba se se fošagetšego? Ka baka la go hlahlwa ke kgopolo ya nama, go tla ba le dinako tšeo ka tšona re tlago go lebelela seo Modimo a rego ke se sebe e le se sebotse, le nako yeo ka yona re tlago go nagana gore tsela yeo Modimo a rego ke ya bošilo ke e bohlale. (Jesaya 5:20) Ka tsela yeo mo gongwe re ka kgopiša ba bangwe gaešita lege e se ka go ikemišetša. (Bapiša le 1 Ba-Korinthe 8:9.) Mabapi le mafelelo a bao ba palelwago ke go nyaka tlhahlo ya Jehofa Lentšu la gagwe, le re: “Xo na le ditsela tše O rexo di lokile; ’me kwa pele ya tlo ba tša lehu.”—Diema 14:12.

4. Ke thuso efe yeo Jehofa ka botho a e holofetšago bahlanka ba gagwe? (Bapiša le Jeremia 10:21.)

⁴ Ka baka la se, ke’ng seo re se nyakago? Ge e le gabotse, re nyaka thušo yeo e newago ke Jehofa. Ka mo go kgothatšago o re: “Ke tlo Xo lemoša ka Xo ruta tsela ye O tl’o xo a swara, ka Xo eletša mahlo a-ka a Xo okametše.”—Psalme 32:8.

Seo Temogo a se Akaretšago

5. “Temogo” ke’ng?

⁵ Ge e le gabotse “temogo” bjalo ka ge e bolelwa Mangwalong ke’ng? Ke go kgona go hlahloba boemo, go bona ka kua ga dilo tše di lego molaleng. Go ya ka Theological Wordbook of the Old Testament, lentšu la Sehebere leo le fetoletšwego e le “temogo” le tswalana le “tsebo e botse ya mabaka” a dilo. Ke mohuta wa tsebo wo o dirago gore motho a kgone go dira ka bohlale le go ba le katlego. Ka go dumelelana le kgopolo ye ya motheo le go tšweletša moko wa lediri le le swanago la Sehebere, bakeng sa go okeletša phetolelong ya ‘go ba le temogo,’ New World Translation e diriša dipolelwana tše bjalo ka ‘go dira ka bohlale,’ “go dira ka tlhaologanyo,” le ‘go ba le katlego.’—Psalme 14:2.

6. Ke ka baka la’ng go ka thwe “motho yo a dišago molomo wa gagwe” o dira ka bohlale, goba ka temogo?

⁶ Ka gona, “yo a dišago molomo wa gagwe” go thwe “o dira ka bohlale,” goba ka temogo. (Diema 10:19, NW) O a nagana pele a bolela, o ela hloko kamoo ba bangwe ba tlago go kwešiša seo a se bolelago, le gore seo a ka se bolelago ka motho o mongwe a tla ba se bohlale, lerato goba se swanetšego. (Diema 12:18; Jakobo 1:19) Ka ge a šušumetšwa ke lerato la go rata ditsela tša Jehofa le kganyogo ya kgonthe ya go thuša mogagabo, seo a se bolelago ke se se agago go ba bangwe.—Diema 16:23.

7. Ke’ng seo se dirilego gore Dafida a kgone go hwetša botumo bja go ba motho yo a dirilego ka tlhaologanyo?

⁷ Mabapi le Dafida morwa wa Jese, go ngwadilwe gore: “Kae le kae moo Saulo a bego a mo roma gona o be a dira ka tlhaologanyo,” ke gore ka temogo. Dafida o ile a lemoga gore modirong wa gagwe go be go akaretšwa go gontši go feta feela ntwa magareng ga bahlabani ba batho. O ile a lemoga gore yena le batho bao a bego a e-na le bona ba be ba e-lwa dintwa tša Jehofa. Ka gona Dafida o ile a nyaka tlhahlo le tšhegofatšo go Jehofa. (1 Samuele 17:45; 18:5, NW; 2 Samuele 5:19) Ka baka leo, masolo a Dafida a ile a atlega.

8. Mangwalong a Bakriste a Segerika, ke dikgopolo dife tše dingwe tšeo di tšweletšwago ke lediri leo le fetoletšwego e le ‘go ba le temogo’?

⁸ Mangwalong a Bakriste a Segerika, lediri leo le fetoletšwego e le ‘go ba le temogo’ le fetoletšwe gape e le, ‘go ba le kgopolo ya’ le ‘go kwešiša.’ (Ba-Roma 3:11; Mateo 13:13-15; Ba-Efeso 5:17) Seo Modimo a se holofetšago bahlanka ba gagwe ke go kgona go dira dilo tše. Eupja o nea temogo e bjalo bjang?

Kamoo Jošua a Ilego a Thoma go ba le Temogo

9. Isiraeleng wa bogologolo Jehofa o ile a nea batho temogo bjang?

⁹ Isiraeleng wa bogologolo, Jehofa o ile a laela ba-Lefi go ruta setšhaba Molao wa gagwe. (Lefitiko 10:11; Doiteronomio 33:8, 10) Molao o be o buduletšwe ke Modimo, gomme moya wa Jehofa o be o dira godimo ga thulaganyo ya phuthego yeo e bego e abetšwe go e ruta. (Maleaki 2:7) Ka tsela ye, Jehofa ‘o ile a dira gore ba-Isiraele ba be le tlhaologanyo,’ goba o ba neile temogo bjalo ka ge go boletšwe go Nehemia 9:20.

10, 11. (a) Bjalo ka ge go bontšhitšwe go Jošua 1:7, 8, ke’ng seo se bego se tla dira gore Jošua a kgone go dira ka temogo? (b) Ke tokišetšo efe ya thuto yeo go bego go le bohlokwa go Jošua gore a e lemoge? (c) Ke boiteko bofe bjo bongwe bja motho ka noši bjo bo bego bo nyakega ka lehlakoreng la Jošua?

¹⁰ Eupja na batho ka o tee ka o tee setšhabeng ba be ba tla dira ka temogo? Ge e ba ba be ba tla dira bjalo, gona se sengwe se be se nyakega ka lehlakoreng la bona. Nakong ya ge Jošua a be a newa boikarabelo bja go etelela Isiraele pele go ya Nageng ya Kholofetšo, Jehofa o ile a mmotša gore: “Fela o tiiše matla o dire senna, gore o šetše melao ka moka e Moše, mohlanka wa-ka a go laetšego yona, o se ke wa e fapoga ka go ya go le letona goba go la ntšogošo, o tle o dire ka temogo mo gohle mo o yago. Puku ya molao ye e se ke ya tloga molomong wa gago, o e akanye mosegare le bošego, gore o šetše tšohle tše di ngwadilwego go yona, o dire ka tšona, gobane ke mo o tlo go letlega ditseleng tša gago wa ba le temogo.”—Jošua 1:7, 8, Phetolelo ya Kgale.

¹¹ Jehofa o be a tla nea Jošua temogo e bjalo bjang? E sego ka pudulelo e itšego ya mohlolo. Lentšu la Modimo le le ngwadilwego e be e le senotlolo sa go dira se. Jošua o be a swanetše go tlatša monagano wa gagwe le pelo ka lona, a le bale gomme a akanye ka lona ka mehla. Ka ge Jošua a be a tseba, Lentšu la Modimo le ile la bolela gore ba-Lefi ke bona ba bego ba tla nea thuto e tšwago Molaong. Ka gona Jošua o be a swanetše go lemoga se, a se ke a ikarola tše e ka rego o be a tla kgona go dira se a nnoši, ka lebaka la therešo ya gore o be a e-na le boemo bja boikarabelo setšhabeng. (Diema 18:1) E be e le gabohlokwa gore Jošua a ithute Lentšu le le ngwadilwego la Modimo ka mafolofolo. Ge e ba a be a ka dira bjalo, a sa hlokomologe karolo lege e le efe ya lona, gomme ge e ba a be a ka le kwa, gona o be a tla dira ka temogo.—Bapiša le 1 Dikxoši 2:3.

Kamoo Jehofa a Neago Temogo ka Gona Lehono

12. Gore re holwe ke temogo yeo Jehofa a dirilego gore re e hwetše, ke dilo dife tše tharo tšeo di nyakegago?

¹² Go ba go fihla mehleng ya rena, Jehofa o ile a tšwela pele ka go nea bahlanka ba gagwe tlhahlo yeo ba e nyakago gore ba tle ba dire ka bohlale. Gore re tle re holwe ke tlhahlo yeo, gona go nyakega dilo tše dintšinyana go rena re le batho ka o tee ka o tee: (1) Re swanetše go leboga phuthego ya Jehofa, go swana lege Jošua a dirile. Go rena tebogo e bjalo e akaretša go dirišana le phuthego ya Bokriste ya batlotšwa, e lego “molaki e a botexaxo yo bohlale” le Sehlopha sa yona se Bušago. (Mateo 24:45-47; bapiša le Ditiro 16:4.) Le gona tebogo ye e akaretša go ba gona dibokeng ka mehla. (Ba-Hebere 10:24, 25) (2) Re swanetše go ba mafolofolo thutong ya motho ka noši ya Lentšu la Modimo le dipuku tšeo di tšweletšwago ke Sehlopha sa “molaki” tšeo di re thušago go le kwešiša. (3) Le gona ke gabohlokwa go rena go tšea nako re akanya kamoo dilo tšeo re ithutago tšona di ka dirišwago ka gona maphelong a rena ka noši le go dirišetšwa go thuša ba bangwe.

13. Ke’ng seo se bolelwago ke kholofetšo yeo e ngwadilwego go Jeremia 3:15?

¹³ Ge e le mabapi le mohuta wa bolebeledi le phepo ya moya yeo Jehofa a bego a tla re nea yona mehleng ya rena, o boletše go Jeremia 3:15 gore: “Ke tlo Le nea badiši ba ba kwanaxo le pelo ya-ka, ba xo tlo Le diša ka tsebo le bohlale.” Ka kgonthe, lenaneo le la phepo ya moya le be le tla re nea bokgoni bjo bogolo bja go hlahloba maemo le go bona tsela yeo re swanetšego go e tšea gore re atlege. Mothopo wa temogo yeo ke mang? Jehofa Modimo.

14. Ke ka baka la’ng sehlopha sa “molaki e a botegago” se e-na le temogo?

¹⁴ Ke ka baka la’ng sehlopha sa “molaki e a botexaxo” se e-na le temogo e bjalo? Ka gobane ba dirile gore Lentšu la Modimo e be selo seo ba se elago hloko e le ka kgonthe gomme ba latela tlhahlo ya lona. Go feta moo, ka gobane ba ikokobeleditše tlhahlo ya Jehofa, o beile moya wa gagwe godimo ga bona gomme o ba diriša ka go dumelelana le morero wa gagwe. (Luka 12:43, 44; Ditiro 5:32) Bjalo ka ge mopsalme yo a buduletšwego a ile a ngwala kgale: “Ka temoxo nna ke phala ba ba nthutilexo bohle, ka xobane keleletšo ya-ka ke mabohlatse ‘axo.”—Psalme 119:99.

15. (a) Moko wa keletšo yeo sehlopha sa “molaki” se tšwelago pele go e nea ke ofe? (b) Nywageng e mentši e fetilego, go ile gwa kgonega bjang gore sehlopha sa “molaki” se nee “tsebo le temogo” tše nyakegago mabapi le pono ya Bokriste ka ditšhelo tša madi?

¹⁵ Go araba dipotšišo ge e le mabapi le selo se nepagetšego seo se swanetšego go dirwa, “molaki e a botexaxo yo bohlale” o ile a eletša ka mehla: ‘Diriša seo se ngwadilwego ka Beibeleng. Bota Jehofa.’ (Psalme 119:105; Diema 3:5, 6) Nakong ya ge ditšhelo tša madi di be di thoma go lebelelwa e le mokgwa o dirišwago ka gohle wa tša kalafo gomme ya thoma go ba kgang yeo e lebanego le Dihlatse tša Jehofa, The Watchtower ya July 1, 1945, e ile ya hlalosa pono ya Bakriste mabapi le go kgethega ga madi. E ile ya bontšha gore madi a diphoofolo gotee le a batho a be a akaretšwa thibelong ya Modimo. (Genesi 9:3, 4; Ditiro 15:28, 29) Mafelelo ao a bego a tla a tšweletša mmeleng a be a se a bolelwa sehlogong seo; tsebo ya dilo tše bjalo e be e le e lekanyeditšwego kudu ka nako yeo. Kgang ya kgonthe e be e le go kwa molao wa Modimo, gomme go sa dutše go le bjalo. Lehono batho ba bantši ba lemoga bohlale bjo holago bja go gana ditšhelo tša madi gomme ba dira seo ka dipalo tše oketšegago. Eupja dinakong tše ka moka, Dihlatse tša Jehofa di ile tša kgona go dira ka temogo ka gobane di bota Mmopi, yo a tsebago kudu ka madi go feta kamoo motho lege a le ofe a tsebago ka gona.

16. Ke ka baka la’ng keletšo ya The Watchtower ditabeng tše bjalo ka boitshwaro bja botona le botshadi, malapa a motswadi o tee le kgateletšo ya monagano e ile ya ipontšha e le seo se bego se nyakega?

¹⁶ Ge dikgopolo tša go itlogelela mabapi le boitshwaro bja botona le botshadi di be di thoma go ata ka mo go oketšegilego, The Watchtower, go e na le go thekga tsela ye e ratwago, e ile ya nea tlhahlo e kwalago ya Mangwalo. Se se thuša ba bantši go šireletša tswalano ya bona e bohlokwa le Jehofa le go naganišiša ka lethabo la ka mo go sa felego go e na le lethabo le le fetago ka pela. Ka mo go swanago, dihlogo tša Morokami tšeo di bego di lebišitšwe go malapa a motswadi o tee le bao ba katanago le kgatelelo ya monagano, di ile tša bontšha temogo yeo e kgonegago feela go bao dikgopolo tša Jehofa e lego tša bohlokwa go bona le bao ba rapelago ka go tšwa pelong: “Nthute xo dira se se Xo kxahlaxo, xobane O Modimo wa-ka.”—Psalme 143:10; 139:17.a

17. (a) Ke’ng seo bahlanka ba Jehofa ba ilego ba se tseba ka ngwaga wa 1914 nywageng a masome-some e sa le pele? (b) Gaešita lege go be go e-na le ditaba tšeo batho ba Modimo ba bego ba sa dutše ba e-na le dipotšišo go tšona ka morago ga 1914, ke’ng seo ba bego ba se tseba seo se ilego sa nea tlhahlo e kwagalago maphelong a bona?

¹⁷ Jehofa ka go diriša “molaki e a botexaxo yo bohlale,” o ile a ba a thuša bahlanka ba gagwe go lemoga ka masome a nywaga e sa le pele gore ngwaga wa 1914 o be o tla swaya bofelo bja Mehla ya Ba-ntle. (Luka 21:24, King James Version) Ge ba be ba tsena mehleng yeo e latetšego Ntwa ya I ya Lefase, ge e le gabotse go be go e-na le dipotšišo tšeo di ba gakantšhago. Eupja seo ba bego ba se tseba se be se lekane gore ba dire ka bohlale. Ba be ba tseba go tšwa Mangwalong gore nako e swanetšego ya Modimo e be e batametše gore tshepedišo ye ya kgale e fedišwe; ka gona e be e tla ba bošilo go bea kholofelo ya bona go yona goba go dumelela ditekanyetšo tša yona tša katlego ya dilo tše di bonagalago di laola maphelo a bona. Ba be ba bile ba tseba gore Mmušo wa Jehofa ke tharollo ya kgonthe ya mathata ka moka ao a tshwenyago batho. (Daniele 2:44; Mateo 6:33) Ba ile ba bona gabotse gore ke boikarabelo bja Bakriste ba therešo ka moka go tsebatša Kgoši e tloditšwego ya Jehofa, Jesu Kriste le Mmušo wa Gagwe. (Jesaya 61:1, 2; Mateo 24:14) Ka 1925, ba ile ba matlafatšwa ka kwešišo e botse ya Kutollo kgaolo 12 ka sehlogo sa Watch Tower “Go Tswalwa ga Setšhaba”; ka gona ka nako yeo ba be ba kwešiša seo se bego se dutše se direga magodimong, se sa bonagale mahlong a batho. Temogo e bjalo e ile ya nea tlhahlo e kwalago maphelong a bona.

18. Ke tokelo efe le boikarabelo tšeo re nago le tšona gona bjale, gomme ke potšišo efe yeo re swanetšego go ipotšiša yona?

¹⁸ Ka go dira ka tumelo, ba dikete tše sego kae bao ka nako yeo ba bego ba direla Jehofa e le dihlatse tša gagwe ba ile ba etelela pele boboleding bja ditaba tše di lokilego tša Mmušo o hlomilwego wa Modimo dikarolong ka moka tša lefase. Ka lebaka leo, batho ba dimilione ba ile ba thoma go tseba le go rata Jehofa gomme ba ba le kholofelo ya bophelo bjo sa felego. Ka moka ga rena bao re amogetšego therešo ka lebaka la mediro ya bona e lerato re ile ra bontšhwa gore le rena re na le tokelo le boikarabelo bja go ba le karolo modirong, re nee bohlatse bjo feletšego go o mongwe le o mongwe yo re ka mo fihlelelago le go tšwela pele re dira bjalo go fihlela ge Jehofa a bolela gore go lekane. (Kutollo 22:17; bapiša le Ditiro 20:26, 27.) Na tsela yeo o dirišago bophelo bja gago ka yona e nea bohlatse bja gore o leboga temogo yeo Jehofa a e neilego ka phuthego ya gagwe?

19. (a) Nea mohlala wa motho yoo bophelo bja gagwe bo bontšhago tebogo bakeng sa temogo yeo Jehofa a e neago ka phuthego ya gagwe. (b) Ke’ng seo re ka ithutago sona mohlaleng woo?

¹⁹ Maphelo a lešaba le legolo la batho dikarolong ka moka tša lefase a hlatsela gore go bona karabo ke ee. Ka mohlala, nagana ka John Cutforth. Nywageng e ka bago 48 e fetilego, o ile a amogela keletšo ya Mangwalo yeo ka yeo nako sehlopha sa “molaki e a botexaxo” se bego se lebiša tlhokomelo go yona, bjalo ka ge se dira gona bjale, e lego e rego: “Sa pele Le tsome mmušo wa Modimo le toko ya wona; ke mo Le tl’o xo ekeletšwa ka tšeo ka moka. Ke xona, Le se ke la belaela tša ka moswana.” (Mateo 6:33, 34) Ka morago ga nywaga e mentši ya phihlelo tirelong ya Jehofa, Ngwanabo rena Cutforth o itše: ‘Se sengwe sa dilo tšeo di ilego tša gatelelwa ka matla mogopolong wa-ka ke gore Jehofa o na le phuthego yeo a e tlhahlago lefaseng, le gore nna ka noši nka dira le phuthego yeo, le gore ge nka latela go etelela pele ga yona le tlhahlo ka botlalo, gona e tla ntlišetša khutšo, boiketlo, kgotsofalo le bagwera ba bantši gotee le ditšhegofatšo tše dingwe tše dintši tše humišago.’ Kgopolo yeo e ile ya matlafatšwa leboelela ka ge a ile a thabela bophelo bjo humilego ka ditšhegofatšo tša moya kua United States, Canada, Australia, le Papua New Guinea.b Ka kgonthe go rena ka moka tsela e bohlale ke yeo e bontšhago tebogo ya go leboga dilo tšeo ka tšona Jehofa a neago batho ba gagwe temogo.—Mateo 6:19-21.

Itiše Malebana le go Lahlegelwa ke Temogo

20, 21. (a) Ke bjang batho ba bangwe ba ilego ba lahlegelwa ke temogo ya Modimo yeo ba kilego ba ba le yona? (b) Ke’ng seo se tlago go thuša go re ‘šireletša malebana le tsela e senyago?

²⁰ Temogo yeo Jehofa a e neago bahlanka ba gagwe ke lehumo leo le swanetšego go lebelelwa e le la bohlokwa. Lega go le bjalo, re swanetše go lemoga gore ge e ba re sa tšwele pele tseleng yeo e ilego ya re dira gore re kgone go hwetša temogo ya Modimo, gona e ka re timelela. Ka mo go swabišago, ba bangwe ba ile ba welwa ke sona seo. (Diema 21:16; Daniele 11:35) Ka go gana tayo yeo e bego e ba kgoma ka noši, ba ile ba leka go lokafatša seo ba bego ba se dira. Boikgogomošo e bile moreo go bona. Ba ile ba thoma go lebelela seo Lentšu la Modimo le bontšhago gore ke se sebe e le se se lokilego, gomme ba tšwa ka phuthegong ya Jehofa. Go swabiša gakaakang!

²¹ Maemo a motho yo bjalo a bjalo ka ge go hlalositšwe go Psalme 36:1-3 (NW), moo re balago gore: “Lentšu la bosenyi mothong yo mobe le ka gare pelong ya gagwe.” Se se bolela gore dikgopolo le dikganyogo tša gagwe tša boithati di mo lebiša bosenying. Mopsalme o tšwela pele ka gore, “Go boifa Modimo pele ga mahlo a gagwe ga go gona. Ka gobane o ile a itokafatša kudu mahlong a gagwe ka noši gore a ka hwetša phošo ya gagwe e le gore a tle a e hloye. Mantšu a molomo wa gagwe ke bosenyi le bofora.” Mafelelo e ba afe go yena? O ‘kgaotša go ba le temogo ya go dira se sebotse.’ Ge e le gabotse o ipotša gore seo a se dirago se nepagetše, gomme o gokeletša ba bangwe gore ba mo latele. Ka gona ke gabohlokwa gakaakang gore re se ke ra fo ba le temogo eupja re be re a šireletše ka go leboga tsela yeo ka yona Jehofa a ilego a dira gore re kgone go ba le yona!

[Mengwalo ya tlase]

Ke’ng Seo o se Gopolago?

◻ Ke’ng seo se tlago go re thuša go dira diphetho tše bohlale?

◻ Ke’ng seo se akaretšwago “temogong”?

◻ Jehofa o nea bjang temogo go bahlanka ba gagwe mehleng ya rena?

◻ Ke’ng seo se nyakegago go rena ge e ba re tla holwa ka botlalo ke temogo yeo Jehofa a e neago?

[Seswantšho go letlakala 16]

Gore re tle re holwe ke temogo yeo Jehofa a e neago, re swanetše go leboga phuthego ya gagwe, re be mafolofolo thutong ya motho ka noši, gomme re akanye tsela yeo ka yona re ka dirišago seo re ithutilego sona