żyć, gdyby przestał palić tytoń, ograniczył kupowanie napojów alkoholowych, uwolnił się od narkomanii, porzucił hazard i unikał biesiad oraz uroczystości sprzecznych z nauką Pisma Świętego. Wystrzeganie się niepożądanych zwyczajów i nałogów niewątpliwie w znacznym stopniu pomaga zapewnić sobie chleb powszedni.

Mądrze korzystaj z dóbr materialnych

PIENIĄDZE same w sobie nie są złe, ale miłość do nich może być szkodliwa. Biblia podchodzi do tej sprawy bardzo realistycznie. Chociaż ostrzega przed miłością pieniędzy, to jednak mówi również: „Dla radości robi się potrawy, wino rozwesela życie, a pieniądz zapewnia wszystko” (Eklez. [Kohel.] 10:19, Wujek, 1962 uw. marg.) Rzeczywiście, smaczna potrawa może sprawić przyjemność. Ale ani pokarmu, ani napoju nie można dostać bez pieniędzy. W tym świecie pieniądze są niezbędne. Stanowią cenną wartość, którą trzeba mądrze gospodarować.

Biblia podkreśla znaczenie mądrości w gospodarowaniu dobrami materialnymi. Czytamy w niej: „Dobra jest mądrość przy majętności, (...) Albowiem pod cieniem mądrości, i pod cieniem srebra odpoczywa człowiek, a wszakże przedniejsza jest umiejętność mądrości; bo przynosi żywot tym, którzy ją mają” (Kazn. [Kohel.] 7:11, 12, Biblia gdańska). Majętność na pewno jest czymś wartościowym. Kto jednak nie umie mądrze używać pieniędzy, wkrótce może zostać bez grosza. Pieniądze chronią w pewnej mierze przed ubóstwem i towarzyszącymi mu kłopotami. Ale mądrość zapewnia jeszcze większą ochronę. Umożliwia człowiekowi właściwe korzystanie z posiadanych zasobów i unikanie tego, co mogłoby narazić na szwank jego własne dobro i dobro jego rodziny.

Biblia nie tylko podkreśla znaczenie mądrości, ale również zawiera wskazówki, które pomagają mądrze postępować. Ci, którzy tych wskazówek nie znają lub nie doceniają, popadają w wiele poważnych kłopotów.

Przykładem tego jest pewne małżeństwo w Australii. Zarówno mąż, jak i żona kupują wiele rzeczy na kredyt. Oboje muszą pracować, żeby spłacić raty. Chociaż mąż zarabia brutto około 180 dolarów (australijskich) tygodniowo, to jednak pozostaje mu z tej sumy tylko 12 dolarów. Reszta idzie na spłacenie długów. Małżonkowie dokonali tylu zakupów, że każda rata pokrywa głównie narastające odsetki, a tylko w niewielkim stopniu sam dług. Stosunki rodzinne stają się napięte, a mąż w obliczu trudnej sytuacji finansowej ciągle szuka ucieczki w napojach alkoholowych. Pod wpływem alkoholu często niszczy posiadany dobytek. Połamane meble, potłuczone naczynia i tym podobne rzeczy trzeba zastępować nowymi, co jeszcze bardziej pogarsza sytuację materialną.

Jakie zasady biblijne mogłyby pomóc temu człowiekowi, a także innym ludziom zaciągającym więcej