Po tym wzruszającym dramacie cała klasa wraz z 2022 obecnymi słuchaczami odśpiewała śliczną pieśń: „Bądź niewzruszony jak Rut”. Potem prezes Towarzystwa zakończył uroczystość żarliwą modlitwą. Absolwenci i wszyscy inni obecni rozeszli się z radosnym uczuciem, iż zostali zbudowani duchowo, i z postanowieniem, że zamierzenia Jehowy nadal będą im wyznaczały drogę życia.

Pytania czytelników

● Dlaczego Józef postanowił się rozwieść z Marią, gdy się dowiedział o jej stanie brzemiennym, skoro jeszcze nie był jej pojął za żonę? — W. M.

Doniesienie o tym zdarzeniu, zapisane w Ewangelii według Mateusza 1:18, 19, brzmi: „Po zaślubinach (...) Maryi z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego. Mąż jej, Józef, który był człowiekiem prawym i nie chciał narazić jej na zniesławienie, zamierzał potajemnie ją oddalić” — BT.

Prawo Mojżeszowe stanowiło, że niewiastę zaręczoną należy uważać za prawnie związaną z mężczyzną, który ma zostać jej mężem; w związku z tym tak ją traktowano, jak gdyby już była jego żoną. Wynika to choćby z faktu, że człowiek, który by uwiódł samotną, był obowiązany z nią się pobrać, jeśli nie protestował przeciw temu jej ojciec. Jeżeli jednak ktoś uwiódł zaręczoną, to oboje mieli ponieść śmierć przez ukamienowanie (5 Mojż. 22:23-29; 2 Mojż. 22:16, 17). Podobnie karano w Izraelu ukamienowaniem niewiastę zamężną, która dopuściła się cudzołóstwa, i mężczyznę, który ją zhańbił (5 Mojż. 22:22; Ezech. 16:38, 40). Jednakże w wypadkach, kiedy groziła kara ukamienowania, dla poświadczenia winy potrzeba było co najmniej dwóch świadków. — 5 Mojż. 17:6, 7.

Jeżeli chodzi o Marię, to Józef oczywiście nie miał dwóch świadków, którzy by mogli potwierdzić, że prowadziła się niemoralnie. Nie uważał również za stosowne, by nadać sprawie rozgłosu przez szukanie takich świadków. Zamiast tego postanowił zerwać narzeczeństwo. Ale jak? Dr Alfred Edersheim wyjaśnia na ten temat: „Od chwili zaręczyn niewiastę traktowano tak, jak gdyby faktycznie już była zamężną. Związku tego nie można było unieważnić inaczej jak przez normalny rozwód”. — „Sketches of Jewish Social Life in the Days of Christ” (Zarys życia społecznego Żydów w czasach Chrystusa), strona 148.

Chociaż więc Józef w gruncie rzeczy dopiero dał Marii obietnicę małżeństwa, czyli się z nią zaręczył to jednak odprawić mógł ją tylko przez wręczenie listu rozwodowego. Prawo zezwalało mężczyźnie na oddalenie żony, jeśli znalazł przeciw niej dowody nieprzyzwoitości (5 Mojż. 24:1). W czasach Jezusa uznawano sporo powodów do takiego rozwodu. Wydaje się, że nawet wypadki udowodnionego cudzołóstwa mogły się kończyć rozwodem (Mat. 5:32; 19:9). Bez względu na to, co Józef zamierzał wziąć za podstawę do rozwodu, jest rzeczą wiadomą, że nie chciał sprawy ogłaszać publicznie. Przeciwnie, postanowił „potajemnie ją oddalić”, być może wręczywszy jej poświadczenie rozwodu w obecności zaledwie dwóch świadków, aby rzecz była załatwiona zgodnie z prawem, a mimo to bez niepotrzebnego narażania Marii na zniesławienie.

Nie wolno nam pomijać faktu, iż Józef znalazł się w kłopotliwej sytuacji. „Był człowiekiem prawym” i znał Marię, że była to niewiasta cnotliwa. Tymczasem najwyraźniej znalazła się w stanie odmiennym. Gdyby dowiedział się o brzemienności Marii po jej wizycie u kuzynki Elżbiety, mógłby też usłyszeć o tym, że Zachariaszowi ukazał się anioł, że bezpłodna Elżbieta poczęła Jana i że to dziecię za sprawą cudu podskoczyło w łonie Elżbiety, gdy przybyła do niej Maria (Łuk. 1:5-25, 39-45). Biblia jednak nic takiego nie podaje. Anioł nie ukazał się Józefowi po to, by tylko mu potwierdzić wieści, jakie już skądinąd zasłyszał o przyczynie brzemienności Marii. Ponieważ nie miał żadnych świadków przeciwko Marii, zamiar powzięty przed nawiedzeniem przez anioła pozostawał w harmonii z uwagą,