bezgrzeszna. A co w tej sprawie ma do powiedzenia Biblia?

POGLĄD BIBLIJNY

Zaledwie trzy lata po narzuceniu tego dogmatu przez papieża Piusa IX, biskup Brugii (w Belgii), prałat Malou, przyznał w swych pismach: „Trzeba otwarcie powiedzieć, że ze wszystkich argumentów wysuwanych przez obrońców przywileju [niepokalanego poczęcia] najmniej ścisłe i rzeczowe są te, które się powołują na Pismo Święte. Zbyt często w sposób nieprzemyślany i niemal na ślepo cytuje się mnóstwo tekstów, nie mających nic wspólnego z tą sprawą”.

Teolodzy katoliccy utrzymują wprawdzie, że źródłem objawienia Bożego przekazanego ludzkości jest zarówno Biblia, jak i tradycja. Niemniej według największych autorytetów w religii katolickiej tradycja nie może zaprzeczać Pismu Świętemu, a przy tym bezpośrednio lub pośrednio musi się okazać „apostolska”. Jak w świetle owych wymagań przedstawia się nauka o niepokalanym poczęciu?

Jak widzieliśmy, nie ma ona oparcia w najstarszej tradycji kościoła katolickiego. Ponadto zaprzecza Pismu Świętemu. Twierdzenie, jakoby Maria od pierwszej chwili swego poczęcia była bez winy, zadaje kłam temu, iż wszyscy odziedziczyli grzech. Apostoł Paweł wyraźnie oświadcza: „Przez jednego człowieka grzech wszedł na świat, a przez grzech śmierć, i w ten sposób śmierć przeszła na wszystkich ludzi, ponieważ wszyscy zgrzeszyli” (Rzym. 5:12, Biblia Tysiąclecia). Poza tym Pismo mówi, że odkupienie „wszystkich” nastąpiło wyłącznie przez śmierć Chrystusa (Hebr. 2:9, BT). Gdyby doktryna o niepokalanym poczęciu polegała na prawdzie, Maria zostałaby odkupiona, zanim Chrystus umarł, a ściśle mówiąc nawet wiele lat przed jego przyjściem na ziemię.

Tak więc nawet według mierników ustalonych przez kościół katolicki dogmat ten nie jest ani biblijny, ani „apostolski”, nie można go zatem zaliczyć do uznanej „tradycji”. Czy nie powinno to skłonić szczerych katolików do zbadania w świetle Biblii innych „artykułów wiary”, których wyznawania się od nich wymaga?

Pytania czytelników

◼ Dlaczego w wypowiedzi Szczepana, zanotowanej w Dziejach Apostolskich 7:14, jest mowa o 75 członkach rodziny Jakuba, którzy przenieśli się do Egiptu, podczas gdy w Księdze Rodzaju 46:26 wymieniono 66, a w wersecie 27 tego samego rozdziału 70 osób?

Możliwych wyjaśnień jest wiele. Według jednego z nich wypowiedź z Księgi Dziejów Apostolskich 7:14 opiera się na greckim przekładzie Biblii, zwanym Septuagintą. Według innego Szczepan po prostu wliczył żony dziewięciu synów Jakuba.

Przypomnijmy najpierw, co Szczepan oświadczył w myśl Dziejów Apostolskich 7:14: „Józef zaś wyprawił posłów i sprowadził ojca swego Jakuba, całą rodzinę liczącą siedemdziesiąt pięć dusz” (Nowy Przekład). Z kolei popatrzmy, co na temat przeniesienia się rodziny Jakuba do Egiptu mówi Księga Rodzaju.

Najpierw przeczytajmy Księgę Rodzaju 46:8: „Oto imiona synów Izraela, którzy przybyli do Egiptu: Jakuba i jego synów”. Po tych słowach wstępnych zostają wymienieni potomkowie Jakuba, wśród nich nawet niektórzy prawnukowie. Wyliczanie ich kończy się słowami: „Wszystkich, którzy przybyli z Jakubem do Egiptu, a którzy wyszli z jego bioder, było ogółem, oprócz żon synów Jakuba, sześćdziesięciu sześciu. Synów zaś Józefa, którzy mu się urodzili w Egipcie, było dwóch. Wszystkich zatem członków rodziny Jakuba, którzy przybyli do Egiptu było siedemdziesięciu” (Rodz. 46:8, 26, 27, Biblia Tysiąclecia).

Wymieniona liczba 66 potomków Jakuba była zestawiona w różny sposób. Niektórzy bibliści włączali do niej zarówno synów Judy: Era i Onana, jak też jego wnuków — Chesrona i Chamula (Rodz. 46:12). Inni pomijali Era i Onana, ponieważ w czasie przeprowadzki do Egiptu oni już nie żyli (Rodz. 38:6-10). Byli tacy, co uwzględniali Dinę, która najwidoczniej nie wyszła za mąż, lub Eliaba, wnuka Rubena, wspomnianego w Księdze Liczb 26:8. Do tych 66 potomków można dodać samego Jakuba oraz Józefa i jego dwóch synów (trzej ostatni nie brali udziału w przeprowadzce do Egiptu). W ten sposób dojdziemy do liczby 70.

Uczeń Szczepan z pewnością wiedział, iż tekst hebrajski donosi o 66 członkach rodziny Jakuba, którzy przenieśli się do Egiptu. Dlaczego więc w Dziejach Apostolskich 7:14 jest podane, że Szczepan mówił o 75 osobach?

Niektórzy komentatorzy Biblii są zdania, że Szczepan mógł się oprzeć na greckim tłumaczeniu Księgi Rodzaju 46:27, to znaczy na Septuagincie. Przekład ten podaje liczbę większą, ponieważ w wersecie 20 dodaje pięć imion (trzech synów oraz dwóch wnuków Manassesa i Efraima), o których nie ma mowy w tekście hebrajskim. Albo, jeśli sam Szczepan miał w pamięci 66 osób, liczbę 75 za powszechnie wtedy używaną Septuagintą mógł podać Łukasz, kiedy pisał po grecku księgę Dziejów Apostolskich.

Bez względu na to, czy Szczepan rzeczywiście mówił o 75 osobach, czy też suma ta wynikła z greckiego przekładu Księgi Rodzaju, zgodność z liczbą 66 uzyskamy, gdy doliczymy żony synów Jakuba, które w Księdze Rodzaju 46:26 wyraźnie zostały pominięte.

Dlaczego należałoby brać pod uwagę akurat dziewięć żon, skoro synów było dwunastu? Otóż żona Józefa nie wchodziła w rachubę, ponieważ była Egipcjanką; Józef nie sprowadzał jej do tego kraju (Dzieje 7:13-15). W chwili przenoszenia się potomków Jakuba do Egiptu nie żyła już żona Judy (Rodz. 38:12). Pozostaje więc najwyżej dziesięć żon. Możliwe jest jednak, że nie żyła wtedy również hebrajska żona Symeona, gdyż o jego ostatnim synu Szaulu powiedziano, że był „synem Kananejki” (Rodz. 46:10, BT). Liczba dziewięć byłaby też poprawna, gdyby najmłodszy syn Jakuba, Beniamin, nie ożenił się przed osiedleniem w Egipcie. W tym wypadku synowie Beniamina wymienieni w Księdze Rodzaju 46:21 przyszliby na świat dopiero po przesiedleniu się rodziny Jakuba; zostali tu mimo wszystko podani z uwagi na rolę, jaką mieli odegrać w swoim szczepie i w całym narodzie. (Porównaj z tym List do Hebrajczyków 7:9, 10). A zatem jeśli do liczby 66 osób, występującej w tekście hebrajskim Księgi Rodzaju 46:26 doliczymy żony dziewięciu synów Jakuba, otrzymamy łączną sumę 75 o której jest mowa w wersji Septuaginty, a także w Dziejach Apostolskich 7:14.

Rzecz zrozumiała, że chociaż istnieją racjonalne sposoby uzgodnienia liczb podanych w Dziejach Apostolskich 7:14 oraz w 46 rozdziale Księgi Rodzaju, nie można tej sprawy traktować dogmatycznie. Mamy więc dodatkowy powód, aby oczekiwać czasu, gdy Bóg w ramach zmartwychwstania przywróci życie swoim starożytnym sługom, bo wtedy bezpośrednio od nich otrzymamy szczegółowe objaśnienie niejednego sprawozdania zachowanego w Piśmie Świętym (Jana 5:28, 29).