Den sani di Yehovah meki moi srefisrefi
„Meki den liba srefi naki anu”
TE YU e luku wan karta fu grontapu, dan yu e si taki wan lo kronkron lin e waka na bigi pisi gron. Den lin e waka pasa opo presi, bigi sabana, nanga presi pe furu grasi e gro. Den e pasa na ini lagi presi di lontu nanga bigi bergi èn den e pasa sosrefi na ini bigi busi (Habakuk 3:9). Den lin disi di yu e si na tapu a karta, na liba èn den e sorgu taki sani na grontapu kan tan na libi. Den liba disi e sori taki Yehovah, a Mekiman fu grontapu, abi bigi koni nanga krakti. Te wi e luku den liba, dan wi e kisi a srefi firi leki a psalm skrifiman di ben singi: „Meki den liba srefi naki anu; meki ala den bergi srefi bari wan prisiri babari makandra na fesi Yehovah.”—Psalm 98:8, 9.a
Liba abi furu fu du nanga a libisma historia. Bijbel e taki dati fo bigi liba ben e komoto fu wan liba di ben de na ini Eden (Genesis 2:10-14). Den fosi presi pe libisma ben go libi, ben de na den fatu gron fu den lagipresi na a Tigrisliba èn na Eufraatliba na a Mindri Owstusei. Sma ben man meki bigi foto na a Hwangliba na ini China, a Gangesliba nanga na Indusliba na ini Zuid-Asia, èn a Nijl-liba na ini Egepte.
Wi kan frustan fu dati ede, taki ala ten libisma fruwondru fu a krakti di den liba abi, fu a wini di den e tyari kon gi libisma, èn sosrefi fu a moi di den liba moi. A Nijl-liba na ini Egepte langa sowan 6670 kilometer. Ma a moro bigiwan fu ala liba, na a Amazoneliba na ini Zuid-Amerika. Aladi son liba moi fu di den bigi, toku pikin liba kan moi tu, soleki a Toneliba na ini Yapan, di e lon esi-esi.
San e meki taki wan liba e lon? We, fu taki en leti, na a krakti fu grontapu di e hari ala sani di de na loktu kon na ondro. A krakti disi e hari a watra fu den hei presi kon na den moro lagi presi. Son leisi disi e meki taki son liba abi bigi sula di e fadon go na ondro nanga bigi babari. Bijbel e fruteri fu a krakti nanga a moifasi fu den liba, taki: „Den liba ben opo, o Yehovah, den liba ben opo den sten; den liba e tan meki moro babari.”—Psalm 93:3.
„Suma e meki bigi alen fadon?”, na so Yehovah ben aksi a man Yob di ben lobi Gado (Yob 38:25, Contemporary English Version). Iya, fu pe ala watra e komoto? A piki abi fu du nanga wan dangra sistema di e meki taki watra e drai go na den liba ibri tron baka. Doronomo a watra fu grontapu e drai kon baka nanga yepi fu a krakti fu a son, èn a krakti fu grontapu di e hari sani kon. Te a son e skèin, dan a e meki a watra tron dampu èn dati e opo go na loktu. Baka wan pisi ten, a dampu e kon kowru èn a e tron wolku. Te fu kaba, a watra e saka kon na grontapu baka leki alen noso snew. Furu fu a watra de na ini den se, na ini den liba, na tapu bergi pe ijs de, èn na ondro gron.
Bijbel e taki fu a sistema di e meki taki watra e drai kon baka, taki: „Ala den winter liba e lon go na se; èn toku a se srefi no e furu. Na a presi pe den winter liba e komoto, na drape den e drai go baka, so taki den kan komoto fu drape baka” (Preikiman 1:7). Na Yehovah wawan, a Gado di abi koni pasa marki èn di e sorgu wi na wan lobi-ati fasi, ben kan seti so wan sistema. Èn san a kefalek koni fasi fa a sistema disi meki, e fruteri wi fu a fasi fa Gado de? A e fruteri wi taki a de wan Gado di abi bigi koni èn taki a e sorgu wi na wan lobi-ati fasi.—Psalm 104:13-15, 24, 25; Odo 3:19, 20.
Bun furu bigi liba nanga pikin liba de na grontapu, ma wan tu fu den nomo abi watra di wi kan dringi. Toku, den liba disi de tumusi prenspari gi a libi na grontapu. „Efu libisma no ben o abi watra, noso efu den no ben o man gebroiki watra na a wan noso tra fasi, dan den ben o abi problema na ini na aladei libi fu du den moro pikinpikin sani; srefi bigi sani den no ben o man du efu den no ben o abi nofo watra “, na so a buku Water (Watra) e taki. „Na ini a heri libisma historia a de krin fu si taki liba de tumusi prenspari gi libisma.”
Dusundusun yari kaba, libisma ben gebroiki a watra fu liba fu dringi èn fu nati den sani di den prani. A fatu gron na a syoro fu furu liba, na moi presi fu prani gron. Luku fa disi e kon na krin na ini wan blesi di den futuboi fu Yehovah kisi: „Den tenti fu yu moi srefisrefi, o Yakob, den tabernakel fu yu, o Israel! Den bradi densrefi go farawe leki den lagipresi pe liba e lon, leki dyari di de na libasei. Leki aluwe di Yehovah prani, leki sedre di de na sei watra” (Numeri 24:5, 6). Den liba de wan bigi yepi sosrefi gi meti soleki den doksi nanga wan sortu busidagu di yu e si dyaso na tapu den prenki. Fu taki en leti, o moro wi e ondrosuku den liba, o moro wi e firi fu taki Yehovah tangi.
[Futuwortu]
a Luku a Kalender van Jehovah’s Getuigen 2004, mei/juni.
[Faki/Prenki na tapu bladzijde 8]
Iguaçú Falls, wan bigi sula di de na a lanki fu Argentinia nanga Brasyonkondre, na wan fu den moro bradi sula na grontapu. A bradi sowan dri kilometer fu a wan sei go miti a tra sei. A de na ini wan bigi busi pe nowan sma e libi. A sula disi abi sowan 300 pikin sula na ini. Na ini alenten, sowan 10.000 kubieke meter watra e fadon go na ondro ibri sekonde.
[Prenki na tapu bladzijde 9]
A Toneliba, Yapan