Waktitoren LIBRARY TAPU INTERNET
Waktitoren
LIBRARY TAPU INTERNET
Sranantongo
  • BIJBEL
  • BUKU
  • KONMAKANDRA
  • Leti di skèin na ini a ten foe den apostel
    A Waktitoren 1995 | 1 mei
    • Leti di skèin na ini a ten foe den apostel

      „Leti srefi skèin gi a regtfardikiwan, èn prisiri srefi gi den wan di de opregti na ini den ati.” — PSALM 97:11.

      1. Fa den Jehovah Kotoigi na ini a ten disi gersi den kresten foe fosi?

      WI LEKI troe kresten e warderi den wortoe na Psalm 97:11 srefisrefi! Doronomo ’leti skèin’ gi wi. Foe troe, someni tenti jari kaba, wan toe foe wi si a skèin di a leti foe Jehovah e skèin. Ala den sani disi e memre wi foe Odo 4:18, di e taki: „A pasi foe den regtfardikiwan de leki a brenki leti, di e kon krin moro nanga moro te leki a dei krin dorodoro.” Foe di wi e warderi den Boekoe foe bijbel moro leki den gwenti foe sma, meki wi leki Kotoigi foe Jehovah gersi den kresten foe fosi. Na ini den historia boekoe foe den Griki Boekoe foe bijbel èn foe den brifi di de na ini, di ben skrifi nanga jepi foe Gado en santa jeje, wi kan si krinkrin a fasi fa den kresten foe fosi ben denki èn firi.

      2. San ben de wan toe foe den fosi leti di ben skèin, di den bakaman foe Jesus ben kisi?

      2 Den fosi leti di ben skèin gi den fosi bakaman foe Jesus Krestes, ben de den wan di abi foe doe nanga a Mesias. Andreas ben taigi en brada Simon Petrus: „Wi feni a Mesias” (Johanes 1:41). Baka wan pisi ten, a Tata na hemel ben meki na apostel Petrus froeklari na wan fasi di ben sori a fasi dati foe si sani, di a ben taigi Jesus Krestes: „Joe na a Krestes, a Manpikin foe a libi Gado.” — Mateus 16:16, 17; Johanes 6:68, 69.

      Leti di abi foe doe nanga a preikiwroko foe den

      3, 4. Sortoe leti Jesus ben skèin gi den bakaman foe en na ini a tori foe a wroko foe den na ini a ten di e kon, baka di a ben opo baka?

      3 Baka na opobaka foe Jesus Krestes, Jesus ben meki leti skèin di abi foe doe nanga wan froeplekti di ala den bakaman foe en ben abi. A ben de kande moro foeroe gi den 500 disipel di ben kon makandra na Galilea, di a ben taigi den: „Go foe dati ede èn meki disipel foe sma foe ala nâsi, èn dopoe den ini a nen foe a Tata èn foe a Manpikin èn foe a santa jeje, èn leri den ondrow ala sani san mi ben komanderi oenoe. Èn loekoe! Mi de nanga oenoe te na a kaba foe a seti foe sani” (Mateus 28:19, 20; 1 Korentesma 15:6). Baka dati, ala den bakaman foe Krestes ben moesoe de preikiman, èn a preikiwroko foe den no ben moesoe de nomo gi „den lasi skapoe foe na oso foe Israèl” (Mateus 10:6). Èn den no ben moesoe doe a dopoe foe Johanes, leki simbôl gi berow foe kisi pardon foe den sondoe. Na presi foe dati, den ben moesoe dopoe sma „ini a nen foe a Tata èn foe a Manpikin èn foe a santa jeje”.

      4 Sjatoe bifo Jesus ben opo go na hemel, den 11 getrow apostel foe en ben aksi: „Masra, joe e opo a kownoekondre gi Israèl baka na ini a ten disi?” Na presi foe gi piki na tapoe na aksi dati, Jesus ben gi moro leri di abi foe doe nanga a preikiwroko di den kisi, di a ben e taki: „Oenoe sa kisi krakti te a santa jeje e kon na oen tapoe, èn oenoe sa de kotoigi foe mi na Jerusalem èn na heri Judea èn Samaria èn te na den moro farawe kontren foe grontapoe.” Te na a ten dati, den ben de kotoigi soso foe Jehovah, ma now den ben sa de kotoigi foe Krestes toe. — Tori foe den Apostel 1:6-8.

      5, 6. Fa leti ben skèin gi den disipel foe Jesus tapoe a Pinksterfesa?

      5 Tin dei nomo na baka, den bakaman foe Jesus ben kisi brenki leti di ben skèin srefisrefi! Tapoe a dei foe a Pinksterfesa 33 Gewoon Teri, den ben froestan gi a fosi tron dorodoro san Joèl 2:28, 29 wani taki: „Mi [Jehovah] sa kanti mi jeje na tapoe ibri sortoe foe skin, èn oen manpikin nanga oen oemapikin seiker sa taki profeititori. Èn den owroeman foe oenoe sa kisi dren di den sa dren. Èn oen jonkoeman sa si fisjoen. Èn srefi na tapoe den man-foetoeboi nanga den oema-foetoeboi foe den dei dati, mi sa kanti mi jeje.” Den disipel foe Jesus ben si a santa jeje neleki tongo foe faja, di ben de na tapoe den ede foe den alamala — so wan 120 man nanga oema — di ben kon makandra na Jerusalem. — Tori foe den Apostel 1:12-15; 2:1-4.

      6 So srefi tapoe a dei foe a Pinksterfesa, den disipel ben froestan fosi taki den wortoe na Psalm 16:10 ben abi foe doe nanga Jesus Krestes di ben opo baka. A psalm singiman ben taki: „Joe [Jehovah Gado] no sa libi mi sili na ini Sjeol. Joe no sa meki taki a loyaal wan foe joe sa si a peti.” Den disipel ben froestan taki den wortoe dati no ben kan abi foe doe nanga Kownoe David, bikasi a grebi foe en ben de nanga den te na a dei dati. A no de foe froewondroe taki so wan 3000 foe den wan di ben jere di a njoen leti disi tjari kon na krin, ben kisi so wan tranga overtoigi, taki den ben teki dopoe a dei dati ete! — Tori foe den Apostel 2:14-41.

      7. Sortoe brenki leti na apostel Petrus ben kisi di a ben fisiti Cornelius, a legre ofsiri foe Rome?

      7 Foeroe jarihondro langa, den Israèlsma ben froestan san Gado ben taki foe den: „Oenoe pipel wawan mi sabi foe ala den famiri foe grontapoe” (Amos 3:2). So boen, a ben de troetroe wan toemoesi brenki leti di ben skèin gi na apostel Petrus nanga den wan di ben waka nanga en go na a oso foe Cornelius, na ofsiri foe a Rome legre, di a santa jeje ben saka kon gi a fosi tron na tapoe heiden di no ben besnij èn di ben abi bribi. A de prenspari foe sabi taki disi ben de a wan-enkri tron di sma ben kisi santa jeje bifo den ben teki dopoe. Ma a ben de fanowdoe. Efoe dati no ben pasa, dan Petrus no ben o sabi efoe den heiden disi di no ben besnij, ben de warti foe teki dopoe. Foe di Petrus ben froestan dorodoro san a sani disi di ben pasa wani taki, meki Petrus ben aksi: „Wan sma kan tapoe a watra so taki den disi [den heiden] no ben sa kan teki dopoe, di kisi a santa jeje soleki wisrefi kisi dati?” A no de foe taki, dati no wan sma di ben de drape, ben kan kragi nanga reti taki den no ben sa kan teki dopoe, èn foe dati ede den ben dopoe den heiden disi. — Tori foe den Apostel 10:44-48; teki gersi Tori foe den Apostel 8:14-17.

      Besnijdenis no de moro

      8. Foe san ede a ben de moeilek gi wan toe kresten foe fosi, foe drai baka gi a leri foe besnijdenis?

      8 Wan tra brenki leti foe waarheid ben kon de na ini a tori foe a besnijdenis. A besnijdenis ben bigin na ini 1919 bifo Gewoon Teri, di Jehovah ben sroto a froebontoe nanga Abraham. Na ini a ten dati, Gado ben komanderi Abraham taki en nanga ala den tra mansma foe en osofamiri ben moesoe besnij (Genesis 17:9-14, 23-27). So boen, a besnijdenis ben tron wan marki di ben sori soema ben de bakapikin foe Abraham. Èn den ben si a besnijdenis leki wan grani srefisrefi! Foe dati ede, a wortoe „no besnij” ben tron wan tegoe wortoe (Jesaja 52:1; 1 Samuèl 17:26, 27). A de makriki foe froestan foe san ede wan toe djoe kresten foe fosi ben wani hori densrefi na a simbôl disi. Son wan foe den ben abi wan hebi haritaki nanga Paulus èn nanga Barnabas foe a tori disi. Foe poti a tori disi reti, dan Paulus nanga trawan ben go na Jerusalem foe aksi rai na a tiri skin foe den kresten. — Tori foe den Apostel 15:1, 2.

      9. Sortoe skèin foe leti ben kon na krin na a bigin foe a tiri skin, soleki fa skrifi na Tori foe den Apostel kapitel 15?

      9 Na ini a situwâsi disi, a no ben de nanga jepi foe wan krinkrin wondroe taki den fosi kresten ben kisi a leti taki besnijdenis no ben de wan sani di Jehovah ben aksi foe den foetoeboi foe en moro. Na presi foe dati, a leti ben kon krin moro nanga moro, foe di den ben e ondrosoekoe den Boekoe foe bijbel, èn foe di den ben e froetrow tapoe a santa jeje foe tiri den, èn foe di den ben e arki den ondrofenitori foe Petrus nanga Paulus di abi foe doe nanga a kenki di heiden di no besnij kan kenki den libi (Tori foe den Apostel 15:6-21). A bosroiti ben kon na doro na ini wan brifi, èn wan pisi foe a brifi ben taki: „A santa jeje nanga wi feni en boen foe no poti moro hebi na oenoe tapoe, boiti den sani disi di de fanowdoe, foe tan farawe foe sani di den ofer leki srakti-ofrandi gi kroektoe gado èn foe broedoe èn foe sani di ben tjokro èn foe hoeroedoe” (Tori foe den Apostel 15:28, 29). So boen, den kresten foe fosi ben kon fri foe a komando foe besnij èn foe den tra sani di a Wet foe Moses ben aksi foe den. Dati meki Paulus ben kan taigi den kresten foe Galasia: „Foe so wan fri, Krestes ben fri wi.” — Galasiasma 5:1.

      Leti na ini den evangelie

      10. San na wan toe foe den leti di ben skèin, di kon na krin na ini na evangelie foe Mateus?

      10 No wan tweifri no de taki na evangelie foe Mateus, di skrifi na ini 41 Gewoon Teri, e skèin foeroe leti di de gi a boen foe den leisiman foe na evangelie. Te joe teki den gersi, dan pikinso nomo foe den kresten foe a fosi jarihondro, ben jere fa Jesus ben tjari den leri foe en kon na krin. Spesroetoe na evangelie foe Mateus ben poti krakti taki a thema foe a preikiwroko foe Jesus, ben de a Kownoekondre. Èn Jesus ben poti krakti srefisrefi na tapoe a prensparifasi foe abi a joisti reide foe doe dati! Leti ben skèin srefisrefi na ini a Bergitaki foe en, na ini den agersitori foe en (soleki den wan di skrifi na ini kapitel 13), èn na ini a bigi profeititori foe en na ini den kapitel 24 nanga 25! Den ben tjari ala den sani disi kon na ondro a prakseri foe den fosi kresten na ini na evangelietori foe Mateus, di ben skrifi so wan aiti jari baka a Pinksterfesa na ini a jari 33 Gewoon Teri.

      11. San wi kan taki foe den sani di skrifi na ini den evangelie foe Lukas nanga Markus?

      11 So wan 15 jari na baka, Lukas ben skrifi na evangelie foe en. Ala di foeroe foe na evangelietori foe Lukas de a srefi leki a di foe Mateus, tokoe a ben poti 59 procent moro na ini, moro leki Mateus. Lukas ben skrifi siksi foe den wondroe foe Jesus, èn moro leki toe tron a nomroe dati foe den agersitori foe Jesus, di den tra skrifiman foe den evangelie no ben skrifi. Soleki fa a sori, wan toe jari na baka nomo, Markus ben skrifi en evangelie, èn a ben poti krakti na tapoe taki Jesus Krestes na wan man di e handri, wan man di e doe wondroe wroko. Ala di Markus ben skrifi moro foeroe foe sani di Mateus nanga Lukas ben skrifi kaba, tokoe a ben skrifi wan agersitori di Mateus nanga Lukas no ben skrifi. Na ini na agersitori dati, Jesus ben teki a Kownoekondre foe Gado gersi nanga siri di e opo ede kon, e gro kon bigi, èn di e tjari froktoe safrisafri.a — Markus 4:26-29.

      12. Na sortoe fasi na evangelie foe Johanes ben gi moro leti?

      12 Baka dati, dan joe abi na evangelie foe Johanes, di ben skrifi moro leki 30 jari baka di Markus ben skrifi en evangelietori. Johanes ben trowe foeroe leti na tapoe a diniwroko foe Jesus srefisrefi, èn a ben doe dati spesroetoe nanga jepi foe den foeroe sani di a e taki foe a libi foe Jesus bifo a ben kon tron wan libisma! Johanes wawan e froeteri foe a tori foe na opobaka foe Lasarus, èn en wawan e gi wi den toemoesi boen sani di Jesus ben taigi den getrow apostel foe en èn so srefi a begi foe En di e waran na ati, di A ben gi tapoe a neti di Judas ben kori En, soleki fa skrifi na ini kapitel 13 te go miti 17. Foe taki en fa a de, sma e taki dati 92 procent foe na evangelie foe Johanes de foe feni soso ini na evangelie foe en.

      Leti e skèin na ini den brifi foe Paulus

      13. Foe san ede wan toe sma ben si a brifi foe Paulus gi den Romesma, leki wan foe den evangelie?

      13 Jehovah ben gebroiki na apostel Paulus spesroetoe foe skèin leti foe waarheid gi den kresten di ben e libi na ini a ten foe den apostel. Foe eksempre, a brifi foe Paulus gi den Romesma di skrifi pikinmoro a jari 56 Gewoon Teri — pikinmoro a srefi ten di Lukas ben skrifi en evangelie. Na ini den brifi foe Paulus, a ben poti krakti taki regtfardikifasi de a bakapisi foe Gado en no-froedini boen-atifasi èn nanga jepi foe bribi na ini Jesus Krestes. A poti di Paulus poti krakti na tapoe na afersi disi foe a boen njoensoe, meki taki son wan ben si a brifi foe en gi den Romesma, leki a di foe feifi evangelie.

      14-16. (a) Sortoe leti Paulus ben skèin na tapoe a fanowdoe foe wánfasi, na ini a fosi brifi foe en gi den kresten na Korente? (b) Sortoe leti Fosi Korentesma abi moro fara, di abi foe doe nanga a fasi fa sma moesoe tjari densrefi?

      14 Paulus ben skrifi foe wan toe afersi di ben trobi den kresten na Korente. A brifi foe en gi den Korentesma abi foeroe rai di skrifi nanga jepi foe Gado en santa jeje, di abi winimarki gi den kresten te na ini a ten foe wi. A fosi wan, a ben moesoe skèin leti na tapoe den Korentesma, foe di den ben e meki a fowtoe foe si wan toe sma moro prenspari leki trawan èn den ben meki groepoe na lontoe den sma disi. Na apostel ben tjari den kon reti baka, di a ben taki nanga krakti: „Mi e froemane oenoe brada, nanga a nen foe wi Masra Jesus Krestes, dati oenoe alamala moesoe taki ini akroederi nanga makandra, èn dati pratifasi no moesoe de na oen mindri, ma taki oenoe de wán makandra na wan joisti fasi ini a srefi memre èn ini a srefi fasi foe prakseri.” — 1 Korentesma 1:10-15.

      15 Den ben gi pasi na takroe hoeroedoe na ini a kresten gemeente na Korente. Drape wan man ben teki a wefi foe en tata, èn ’sowan hoeroedoe no ben de na mindri den nâsi srefi’. Sondro draidrai, Paulus ben skrifi: „Poeroe na ogriman na oen mindri” (1 Korentesma 5:1, 11-13). Dati ben de wan njoen sani gi na kresten gemeente — uitsluiting. Wan tra afersi pe leti ben moesoe skèin gi a gemeente foe Korente, ben abi foe doe nanga a tori taki wan toe foe den memre foe a gemeente ben tjari den jeje brada foe den go na grontapoe kroetoe-oso foe poti trobi kon reti. Na wan kraktifasi Paulus ben piri-ai gi den, foe di den ben doe disi. — 1 Korentesma 6:5-8.

      16 Ete wan tra afersi di ben trobi a gemeente foe Korente, ben abi foe doe nanga seks. Na ini 1 Korentesma kapitel 7, Paulus ben sori taki, foe di seks hoeroedoe ben de so foeroe, a ben sa boen gi ibri man foe abi en eigi wefi èn ibri oema foe abi en eigi masra. Paulus ben sori toe taki, ala di sma di no trow abi moro mendri sani di kan poeroe den prakseri foe dini Jehovah, tokoe a no alamala foe den ben abi a presenti foe no trow. Èn efoe wan masra foe wan oema ben sa dede, dan a ben sa de fri foe trow baka, ma „soso na ini Masra”. — 1 Korentesma 7:39.

      17. Sortoe leti Paulus ben skèin na tapoe a leri foe na opobaka?

      17 A Masra ben gebroiki Paulus srefisrefi foe skèin leti na tapoe na opobaka! Nanga sortoe skin den salfoe kresten sa opo baka? „A sai leki wan natoeroe skin, den opo en baka leki wan jeje skin”, Paulus ben skrifi. No wan natoeroe skin sa go na hemel, bikasi „skin nanga broedoe no kan kisi a kownoekondre foe Gado”. Paulus ben taki moro fara, taki a no ala den salfoewan sa sribi na ini dede, ma na a ten foe a denoja foe Jesus, wan toe foe den sa opo baka wantewante te den dede, foe no man dede noiti moro. — 1 Korentesma 15:43-53.

      18. Sortoe leti di abi foe doe nanga a ten di e kon, ben de na ini a fosi brifi foe Paulus gi den Tesalonikasma?

      18 Na ini a brifi foe en gi den kresten na Tesalonika, Masra ben gebroiki Paulus foe skèin leti na tapoe a ten di e kon. A dei foe Jehovah ben sa kon leki wan foefoeroeman na neti. Paulus ben froeklari toe: „Te den e taki: ’Vrede nanga seikerfasi!’ dan wantronso pori sa kon na den tapoe, neleki a pen foe banawtoe di e kisi wan oema di de nanga bere; èn den no sa man lowe kwetikweti.” — 1 Tesalonikasma 5:2, 3.

      19, 20. Sortoe leti di ben skèin, den kresten na Jerusalem nanga Judea ben kisi na ini a brifi foe Paulus gi den Hebrewsma?

      19 Nanga a brifi foe en di a ben skrifi gi den Hebrewsma, Paulus ben skèin leti na tapoe den fosi kresten na Jerusalem èn na Judea. Na wan kraktifasi a ben sori a hei di a kresten fasi foe anbegi hei moro a fasi foe anbegi di de akroederi a Wet foe Moses! Na presi foe den kresten e waka na baka a Wet di tjari nanga jepi foe engel, den kresten abi bribi na ini wan froeloesoe di a Manpikin foe Gado ben taki foe en fosi, di de moro hei srefisrefi leki den engel di ben de boskopoeman (Hebrewsma 2:2-4). Moses ben de soso wan dinari na ini na oso foe Gado. Ma Jesus Krestes ben de a fesiman foe a heri oso. Krestes na wan heipriester na a fasi foe Melchizedek, èn a abi wan moro hei posisi leki a priesterwroko foe Aron. Paulus ben sori toe taki den Israèlsma no ben man foe go na ini a rostoe foe Gado bikasi den no ben abi nofo bribi èn den no ben gi jesi nofo, ma taki kresten e go na ini a rostoe foe Gado bikasi den ben de getrow èn den ben e gi jesi. — Hebrewsma 3:1–4:11.

      20 Dan, so srefi a njoen froebontoe hei srefisrefi moro leki a Wet froebontoe. Soleki fa ben taki 600 jari na fesi kaba na Jeremia 31:31-34, dan den wan di de na ini a njoen froebontoe, abi a wet foe Gado skrifi na tapoe na ati foe den èn den e njanboen foe a troetroe pardon foe den sondoe di den e kisi. Na presi taki den abi wan heipriester di ben moesoe ofer srakti-ofrandi ibri jari gi den eigi sondoe foe en èn gi den sondoe foe a pipel, dan kresten abi Jesus Krestes leki a Heipriester foe den, di de sondro sondoe èn di ben ofer wán leisi èn gi alaten wan ofrandi gi den sondoe. Na presi taki a ben go na ini wan santa presi di meki nanga anoe, foe pristeri na ofrandi foe en, a ben go na hemel srefi, foe sori ensrefi drape na fesi foe a sma di de Jehovah srefi. Moro fara, den meti srakti-ofrandi na ondro a Wet froebontoe foe Moses, no ben man poeroe sondoe dorodoro, noso den no ben sa moesoe ofer den ibri jari baka. Ma a srakti-ofrandi foe Krestes, di ben ofer wán leisi gi alaten, e poeroe sondoe. Ala den sani disi e skèin leti na tapoe a bigi jeje tempel, na ini a fesisei djari pe a salfoe fikapisi nanga den „tra skapoe” e dini na ini a ten disi. — Johanes 10:16; Hebrewsma 9:24-28.

      21. Sortoe sani a takimakandra disi sori wi, di abi foe doe nanga a kontroe foe Psalm 97:11 nanga Odo 4:18 na ini a ten foe den apostel?

      21 Nofo presi no de foe taki foe moro eksempre, soleki den leti di ben skèin na ini den brifi foe na apostel Petrus nanga den brifi foe den disipel Jakobus nanga Judas. Ma den sani di wi ben taki na fesi, moesoe de nofo foe sori taki Psalm 97:11 nanga Odo 4:18 ben abi toemoesi moi kontroe na ini a ten foe den apostel. A waarheid ben bigin gro foe agersi sani nanga simbôlis sani, go na sani di kon troe èn sani di de troetroe. — Galasiasma 3:23-25; 4:21-26.

      22. San ben pasa baka a dede foe den apostel, èn san a tra artikel sa sori?

      22 Baka a dede foe den apostel foe Jesus èn a bigin foe a fadon di sma ben sa fadon komoto na bribi, di ben taki na fesi kaba, dan a leti foe waarheid ben skèin dòf srefisrefi (2 Tesalonikasma 2:1-11). Ma akroederi a pramisi foe Jesus, dan baka foeroe jarihondro a Masra ben kon baka èn a ben si taki „a getrow èn koni srafoe” ben e gi den „osoknekti” a njanjan foe den na a reti ten. Leki wan bakapisi foe dati, Jesus Krestes ben poti a srafoe dati „na tapoe ala den goedoe foe en” (Mateus 24:45-47). Sortoe leti ben skèin baka dati? Wi sa taki makandra foe disi na ini na artikel di e kon now.

      [Foetoewortoe]

      a A gron di den e taki djaso foe en, e sori go na a kontren na ini san a kresten e froekisi foe kweki den eigifasi di wan sma abi. — Loekoe De Wachttoren foe 15 september 1980, bladzijde 18 nanga 19.

  • Leti di skèin — Bigiwan nanga pikinwan (Pisi wán)
    A Waktitoren 1995 | 1 mei
    • Leti di skèin — Bigiwan nanga pikinwan (Pisi wán)

      „A pasi foe den regtfardikiwan de leki a brenki leti, di e kon krin moro nanga moro te leki a dei krin dorodoro. — ODO 4:18.

      1. Foe san ede waarheid kon safrisafri na krin?

      A DE wan boeweisi foe a koni foe Gado, taki jeje waarheid kon na krin safrisafri nanga jepi foe leti di e skèin, akroederi Odo 4:18. Na ini na artikel na fesi, wi ben si fa a tekst disi ben kon troe na ini a ten foe den apostel. Efoe ala a waarheid foe den Boekoe foe bijbel ben kon na krin wantronso, dan a ben sa breni wi èn a ben sa broeja wi — a ben sa de neleki te joe ben sa kon foe wan doengroe ondrogron kamra go wantewante na ini a brenki leti foe a son. Foe dati ede, waarheid di e kon na krin safrisafri, e tranga a bribi foe den kresten doronomo. A e meki a howpoe foe den kon krin moro nanga moro èn a e meki a pasi di den moesoe waka na tapoe kon krin moro nanga moro.

      „A getrow èn koni srafoe”

      2. Soema Jesus ben sa gebroiki foe tjari jeje leti gi den bakaman foe en soleki fa a ben sori, èn soema na den wan di de a wrokosani dati?

      2 Na ini a ten foe den apostel, Jesus Krestes ben feni en boen foe meki gebroiki foe wondroe foe gi den bakaman foe en den fosi skèin foe leti. Wi abi toe eksempre foe disi: A Pinksterfesa na ini 33 Gewoon Teri, nanga a drai di Cornelius ben drai en libi foe tron wan kresten na ini 36 Gewoon Teri. Dan baka dati, Krestes ben feni en boen foe gebroiki libisma leki wrokoman, soleki fa a ben taki na fesi: „Soema de troetroe a getrow èn koni srafoe, di en masra poti tapoe den osoknekti foe gi den a njanjan foe den na a reti ten? Kolokoe a srafoe dati de te en masra kon èn feni en e doe so! Foe troe, mi e taigi oenoe: a sa poti en tapoe ala den goedoe foe en” (Mateus 24:45-47). A srafoe disi no ben kan de wán sma nomo, bikasi a ben moesoe gi jeje njanjan foe sensi a ten di a kresten gemeente ben bigin na a Pinksterfesa, te leki a Masra, Jesus Krestes, ben sa kon foe aksi frantiwortoe. Den boeweisi e sori taki a getrow èn koni srafoe groepoe disi, na ala den salfoe kresten leki wan groepoe na grontapoe, awinsi o ten den ben libi.

      3. Soema ben de na mindri den fosi memre foe a srafoe groepoe?

      3 Soema ben de na mindri den fosi memre foe a getrow èn koni srafoe groepoe? Wàn foe den ben de na apostel Petrus di ben gi jesi na a komando foe Jesus: „Gi den pikin skapoe foe mi njanjan” (Johanes 21:17). Tra sma di ben de na mindri den fosi memre foe a srafoe groepoe ben de Mateus, di skrifi na evangelie di e tjari en nen, nanga Paulus, Jakobus, nanga Judas, di ben skrifi brifi nanga jepi foe Gado en santa jeje. Na apostel Johanes, di ben skrifi a boekoe Openbaring, na evangelie foe en, nanga den brifi foe en, ben de wan memre toe foe a getrow èn koni srafoe groepoe. Akroederi a komando foe Jesus, den man disi ben skrifi bijbel boekoe.

      4. Soema na den „osoknekti”?

      4 Efoe a de so, taki ala den salfoewan leki wan groepoe, awinsi pe na grontapoe den e libi, de memre foe a srafoe groepoe, dan soema na den „osoknekti”? Den na den srefi salfoewan disi, ma te joe loekoe en na wan tra fasi — ibri wan foe den aparti. Ija, ibri wan foe den ben sa de foe a „srafoe” noso den ben sa de „osoknekti”, efoe den e prati jeje njanjan noso efoe den e njan foe dati. Foe gi wan eksempre: Soleki fa skrifi na 2 Petrus 3:15, 16, na apostel Petrus e sori go na den brifi foe Paulus. Te a e leisi den, dan Petrus ben sa de leki wan foe den osoknekti di e teki njanjan di Paulus ben gi leki wan sma di e teki presi gi a srafoe groepoe.

      5. (a) San ben pasa nanga a srafoe na ini den hondrohondro jari baka den apostel? (b) Fa sani ben waka na ini a lasti pisi foe a di foe tin-na-neigi jarihondro?

      5 A boekoe God’s duizendjarige koninkrijk is nabij gekomen (Gado doesoen-jari kownoekondre kon krosibei) ben taki foe a tori disi: „Wi no abi wan krinkrin historia tori foe a fasi fa a ’getrow èn koni srafoe’ ben de èn fa den ben wroko na ini ala den jarihondro baka a dede foe den apostel foe Masra Jesus Krestes. Soleki fa wi e froestan, dan wan geslakti foe a ’srafoe’ groepoe ben gi njanjan na a tra geslakti di ben kon na den baka (2 Timoteus 2:2). Ma na ini a lasti pisi ten foe a di foe tin-na-neigi jarihondro, sma ben de di ben abi frede gi Gado, èn di ben lobi a jeje njanjan foe a Santa bijbel èn di ben wani srefisrefi foe njan foe en . . . Groepoe foe Bijbel ondrosoekoeman . . . ben seti èn den ben gro na ini a froestan di den ben e froestan den prenspari waarheid foe den Santa Boekoe foe bijbel. Den sma na mindri den bijbel ondrosoekoeman disi, di ben de opregti èn di no ben soekoe den eigi wini nomo, ben wani srefisrefi foe prati den toemoesi prenspari pisi disi foe a jeje njanjan nanga tra sma. Den ben abi a getrow jeje foe a ’srafoe’ di Krestes poti foe gi den ’osoknekti’ a fanowdoe jeje ’njanjan na a reti ten’. Den ben ’koni’ foe di den ben man si krin taki a ten dati ben de a boen èn reti ten, èn den ben si san ben de den joisti fasi foe gi njanjan. Den ben doe moeiti foe gi a njanjan dati.” — Bladzijde 344 nanga 345.a

      Na ini a ten foe wi leti skèin froekoe

      6. Sortoe sani di de prenspari, de krin foe si ini a tori foe a kon di a waarheid e kon safrisafri na krin?

      6 Wan sani di de krin foe si na ini a tori foe den sma di Jehovah ben gebroiki foe tjari a jeje leti disi safrisafri kon moro krin, na taki den no ben teki no wan grani gi densrefi. A fasi fa C. T. Russell, a fosi presidenti foe a Waktitoren Genootschap ben denki, ben de taki Masra ben prisiri foe gebroiki den gewoon bekwaamfasi foe den. Foe den dreigi-nen di den feanti foe en ben gwenti foe gebroiki, nanga krakti brada Russell ben meki bekenti taki noiti a ben miti nanga wan „Russellsma” èn taki no wan „Russell-leri” no ben de. Gado ben kisi ala grani.

      7. Sortoe boeweisi brada Russell nanga den kompe-wrokoman foe en ben gi, di e sori taki den ben de troetroe kompe foe a getrow èn koni srafoe?

      7 Soleki fa den bakapisi e sori, dan no wan tweifri no de taki a santa jeje foe Jehovah ben tiri den moeiti di brada Russell nanga den kompe foe en ben doe. Den ben boeweisi foe de kompe foe a getrow èn koni srafoe. Ala di foeroe tiriman foe krestenhèit foe a ten dati ben froeklari taki den e bribi taki bijbel na a Wortoe foe Gado di skrifi nanga jepi foe Gado en santa jeje, èn taki Jesus ben de a Manpikin foe Gado, tokoe den ben feni den falsi leri foe Babilon boen, soleki a Dri-wánfasi, a libisma sili no man dede, èn sma sa kisi skin-ati foe têgo. Soleki fa Jesus ben pramisi, a ben de troetroe foe a santa jeje ede, meki den moeiti di brada Russell nanga den kompe foe en ben meki na wan sakafasi, ben meki taki a waarheid e skèin moro leki oiti bifo (Johanes 16:13). Den salfoe Bijbel Ondrosoekoeman dati ben gi a boeweisi taki den ben de troetroe wan pisi foe a getrow èn koni srafoe groepoe, di abi a wroko foe gi jeje njanjan na den osoknekti foe Masra. Den moeiti di den ben doe, ben de wan bigi jepi foe tjari den salfoewan kon na wán.

      8. Sortoe prenspari troetori foe Jehovah, foe a bijbel, foe Jesus Krestes, nanga foe a santa jeje, den Bijbel Ondrosoekoeman ben kon froestan krinkrin?

      8 A de moi foe si o foeroe Jehovah ben blesi den fosi Bijbel Ondrosoekoeman disi nanga leti di ben skèin, nanga jepi foe en santa jeje. Foe bigin, den ben boeweisi krinkrin taki a Mekiman de, èn taki a abi a toemoesi aparti nen Jehovah (Psalm 83:18; Romesma 1:20). Den ben si taki Jehovah abi fo moro prenspari eigifasi — makti, geregtighèit, koni, nanga lobi (Genesis 17:1; Deuteronomium 32:4; Romesma 11:33; 1 Johanes 4:8). Den salfoe kresten disi ben boeweisi krinkrin taki bijbel na a Wortoe foe Gado di skrifi nanga jepi foe Gado en santa jeje èn taki a de a waarheid (Johanes 17:17; 2 Timoteus 3:16, 17). Moro fara, den ben bribi taki Gado en Manpikin, Jesus Krestes, ben de wan sma di Gado ben meki èn taki a ben gi en libi leki wan loesoe-paiman gi a heri libisma famiri (Mateus 20:28; Kolosesma 1:15). Den ben si taki a santa jeje, di no de srefisrefi a di foe dri sma foe wan Dri-wánfasi, ben de a wroko krakti foe Gado. — Tori foe den Apostel 2:17.

      9. (a) Sortoe waarheid den Bijbel Ondrosoekoeman ben kon froestan krin, di abi foe doe nanga a fasi fa libisma de èn foe a marki foe den, di de na ini bijbel? (b) Sortoe tra waarheid den foetoeboi foe Jehovah ben kon si krin?

      9 Den Bijbel Ondrosoekoeman ben si krinkrin taki a no de so taki libisma abi wan sili di no man dede, ma taki libisma de wan sili di man dede. Den ben froestan taki „a pai foe sondoe na dede”, èn taki a no têgo skin-ati na wan presi soleki wan hel di e bron (Romesma 5:12; 6:23; Genesis 2:7; Esekièl 18:4). Boiti dati, den no ben si wawan taki na evolutie leri no gron tapoe den Boekoe foe bijbel, ma so srefi taki a no abi no wan troe fondamenti (Genesis, kapitel 1 nanga 2). Den ben kon si krin toe taki bijbel e pristeri toe marki gi libisma — wan na hemel gi den 144.000 salfoe bakaman foe Krestes, èn wan paradijs grontapoe gi wan „bigi ipi” foe „tra skapoe” di wi no sabi a nomroe foe den (Openbaring 7:9; 14:1; Johanes 10:16). Den fosi Bijbel Ondrosoekoeman disi ben froestan taki a grontapoe e tan foe têgo, èn taki a no sa bron dorodoro soleki fa foeroe relisi ben leri dati (Preikiman 1:4; Lukas 23:43). Den ben leri toe taki a kon di Krestes ben o kon baka, no ben sa de foe si nanga ai, èn den ben si taki a ben sa tjari kroetoe strafoe kon na tapoe den nâsi èn a ben o bigin nanga wan paradijs grontapoe. — Tori foe den Apostel 10:42; Romesma 8:19-21; 1 Petrus 3:18.

      10. Sortoe waarheid den Bijbel Ondrosoekoeman ben leri na ini a tori foe dopoe, a difrenti di de mindri den tiriman foe krestenhèit èn den gewoon sma, èn foe a Memrefesa foe a dede foe Krestes?

      10 Den Bijbel Ondrosoekoeman ben leri taki a dopoe di gron tapoe den Boekoe foe bijbel, no de a natinati di den e natinati pikin nengre, ma taki akroederi a komando foe Jesus na Mateus 28:19, 20, a de a doekroen na ini watra, foe den sma di e bribi èn di kisi leri. Den ben kon si taki a difrenti di de na mindri den tiriman foe krestenhèit èn den gewoon sma, no de wan sani di gron tapoe den Boekoe foe bijbel (Mateus 23:8-10). Kontrari foe dati, ala kresten moesoe de preikiman foe a boen njoensoe (Tori foe den Apostel 1:8). Den Bijbel Ondrosoekoeman ben froestan taki a Memrefesa foe a dede foe Krestes, ben moesoe hori wán leisi nomo ibri jari, tapoe 14 Nisan. Boiti dati, den ben si taki Pasen na wan heiden fesa. Na tapoe foe dati, den salfoe kresten dati ben abi so wan tranga overtoigi taki Gado ben e hori baka gi a wroko foe den, taki noiti den no ben teki collekte (Mateus 10:8). Den ben froestan froekoefroekoe kaba taki den kresten moesoe libi akroederi den bijbel gronprakseri, èn dati wani taki toe dati den moesoe kweki den froktoe foe Gado en santa jeje. — Galasiasma 5:22, 23.

      Leti di e skèin e kon moro foeroe

      11. Sortoe leti ben skèin na tapoe a wroko di den kresten kisi foe doe èn na tapoe Jesus en agersitori foe den skapoe nanga den bokoboko?

      11 Spesroetoe foe sensi 1919, den foetoeboi foe Jehovah kisi blesi foe skèin foe leti di e kon moro foeroe. Wan brenki leti ben skèin srefisrefi na a kongres na Cedar Point na ini 1922, di J. F. Rutherford, a di foe toe presidenti foe a Waktitoren Genootschap, ben poti krakti na tapoe taki a moro prenspari plekti foe den foetoeboi foe Jehovah, na foe „preiki, preiki, preiki, a Kownoe nanga en kownoekondre”! A jari na baka srefi, brenki leti ben skèin na tapoe na agersitori foe den skapoe nanga den bokoboko. Den ben si taki a profeititori disi ben moesoe kon troe na ini a dei foe Masra di de now, no na ini a Doesoen-jari tiri di moesoe kon ete, soleki fa den ben prakseri fosi. Na ini a ten foe a Doesoen-jari tiri, den brada foe Krestes no ben sa siki, èn den no ben sa poti den na ini strafoe-oso toe. Boiti dati, na a kaba foe a Doesoen-jari tiri, dan a de Jehovah Gado, no Jesus Krestes, di sa doe a kroetoe. — Mateus 25:31-46.

      12. Sortoe leti ben skèin di abi foe doe nanga Armageddon?

      12 Na ini 1926 wan tra brenki skèin foe leti ben tjari kon na krin taki a feti foe Armageddon no ben sa de wan sociaal revo, soleki fa den Bijbel Ondrosoekoeman ben denki fosi. Na presi foe dati, a ben sa de wan feti na ini san Jehovah sa sori a krakti foe en so krin, taki ala sma sa abi na overtoigi taki En na Gado. — Openbaring 16:14-16; 19:17-21.

      Kresneti — Wan heiden fesa

      13. (a) Sortoe leti ben skèin na tapoe a Kresneti fesa? (b) Foe san ede den no ben hori frijari-oso moro? (Loekoe a foetoe wortoe toe.)

      13 Sjatoe na baka dati, wan leti di ben skèin ben meki taki den Bijbel Ondrosoekoeman ben tapoe foe hori a Kresneti fesa. Bifo a ten dati, den Bijbel Ondrosoekoeman na heri grontapoe, ben hori a Kresneti fesa, èn a fesa na den edekantoro na Brooklyn, ben de ala ten wan prisiri okasi. Ma dan den ben kon si krin taki a hori di den ben hori a fesa dati tapoe 25 december, ben de wan heiden sani troetroe èn taki a krestenhèit di ben fadon komoto na bribi, ben teki a dei dati so taki a kan de moro makriki foe drai a libi foe den heidensma. Moro fara, den ben si taki Jesus no ben sa kan gebore na ini a winter ten foe a jari, foe di na a ten di a ben gebore, den herder ben tjari den ipi foe den foe njan grasi na den veld — dati na wan sani di den no ben o doe na neti na a kaba foe december (Lukas 2:8). Na presi foe dati, den Boekoe foe bijbel e sori taki Jesus ben gebore pikinmoro tapoe 1 oktober. Den Bijbel Ondrosoekoeman ben froestan toe taki den so-kari koniman di ben fisiti Jesus so wan toe jari baka di a ben gebore, ben de heiden towfroeman.b

      Wan njoen nen

      14. Foe san ede a nen Bijbel Ondrosoekoeman no ben sori troetroe soema a pipel foe Jehovah ben de?

      14 Na ini 1931, wan brenki skèin foe waarheid ben tjari wan nen kon na krin gi den Bijbel Ondrosoekoeman dati, di de akroederi den Boekoe foe bijbel. A pipel foe Jehovah ben froestan taki den no ben kan teki iniwan foe den kari-nen di tra sma ben gi den, soleki Russellsma, Millennial Dawnist, nanga „no-helsma”.c Ma den ben kon froestan toe taki a nen di densrefi ben teki — Internationale Bijbel Ondrosoekoeman — no ben sori troetroe soema den de. Den ben de moro leki bijbel ondrosoekoeman nomo. Boiti dati, foeroe tra sma ben de toe di ben de sma di ben ondrosoekoe bijbel, ma di no ben de srefisrefi leki den Bijbel Ondrosoekoeman.

      15. Sortoe nen den Bijbel Ondrosoekoeman ben teki na ini 1931, èn foe san ede a nen fiti?

      15 Fa a doe kon taki den Bijbel Ondrosoekoeman abi wan njoen nen? Foeroe jari langa, The Watch Tower ben meki a nen foe Jehovah de wan prenspari sani. Foe dati ede, a ben fiti srefisrefi taki den Bijbel Ondrosoekoeman ben moesoe teki a nen di wi feni na ini Jesaja 43:10: „’Oenoe na mi kotoigi,’ na den wortoe foe Jehovah, ’srefi mi foetoeboi di mi froekisi, so taki oenoe kan kon sabi mi èn bribi na ini mi, èn taki joe kan froestan taki mi na a srefi Wan. Bifo mi, Gado no ben meki, èn baka mi no wan Gado no ben de.’”

      Meki regtfardiki èn a „bigi ipi”

      16. Foe san ede den profeititori di e taki foe a meki kon boen baka foe Israèl, no ben abi foe doe nanga den djoe na skinfasi di ben drai go baka na Palestina, ma nanga soema a abi foe doe?

      16 Na ini a di foe toe volume foe Vindication (Meki regtfardiki), di a Waktitoren Genootschap ben tjari kon na doro na ini 1932, wan leti di ben skèin ben tjari kon na krin taki den profeititori di e taki foe a meki kon boen baka foe Israèl, èn di Jesaja, Jeremia, Esekièl, nanga tra profeiti ben skrifi, no ben abi foe doe (soleki fa den ben prakseri fosi) nanga den djoe na skinfasi di ben drai go baka na Palestina sondro bribi èn nanga politiek prakseri. Na presi foe dati, den profeititori di e taki foe a meki kon boen baka foe Israèl, di ben abi wan moro pikin kontroe di den djoe ben drai komoto na katibo na Babilon na ini 537 bifo G.T., ben abi en moro bigi kontroe na ini a fri di a jeje Israèl ben kon fri èn ben meki kon boen baka bigin nanga a jari 1919, èn di ben abi kolokoe leki bakapisi di den troetroe foetoeboi foe Jehovah na ini a ten disi ben feni na ini a jeje paradijs.

      17, 18. (a) San de a moro prenspari prakseri foe Jehovah, soleki fa wan leti di ben skèin baka ten ben sori? (b) Sortoe leti ben skèin di abi foe doe nanga Openbaring 7:9-17 ben feni presi na ini 1935?

      17 Baka ten, leti ben skèin èn a ben tjari kon na krin taki a moro prenspari prakseri foe Jehovah no ben de foe froeloesoe den libisma, ma foe regtfardiki a soevereinfasi foe en. A moro prenspari thema foe bijbel no ben de a loesoe-ofrandi, ma a Kownoekondre, bikasi a sa regtfardiki a soevereinfasi foe Jehovah. Dati ben de wan troetroe leti di ben skèin! Den kresten di ben gi densrefi abra na Gado no ben broko den ede moro foeroe moro foe go na hemel.

      18 Na ini 1935, wan brenki leti di ben skèin, ben tjari kon na krin taki a bigi ipi di den e taki foe den na Openbaring 7:9-17, no ben de wan moro lagi groepoe di sa go na hemel. Den ben denki taki den wan di den e taki foe den na ini den vers dati, ben de wan toe foe den salfoewan di no ben de getrow dorodoro èn foe dati ede den salfoewan disi ben e tanapoe na fesi a kownoestoeroe, na presi foe e sidon na tapoe kownoestoeroe foe tiri leki kownoe nanga priester makandra nanga Jesus Krestes. Ma a no de so srefisrefi taki wan sma kan de pikinso getrow nomo. Wan sma kan de getrow noso a no de getrow. So boen, den ben kon si taki a profeititori disi ben sori go na a bigi ipi di den no man teri, foe ala nâsi di den e tjari kon na wán now èn di abi a howpoe foe libi na grontapoe. Den na „den skapoe” foe Mateus 25:31-46 nanga den „tra skapoe” foe Johanes 10:16.

      A kroisi — A no de wan kresten simbôl

      19, 20. Foe san ede a kroisi no kan de wan simbôl gi a troe krestendom?

      19 Foeroe jari langa, den Bijbel Ondrosoekoeman ben meki a kroisi de wan prenspari simbôl foe krestendom. Den ben abi srefi wan „kroisi-nanga-kroon” embleem. Akroederi a King James Version, Jesus ben aksi den bakaman foe en foe teki a „kroisi” foe den èn foeroe sma ben bigin bribi taki den ben kiri en na wan kroisi (Mateus 16:24; 27:32). Gi someni tenti jari a simbôl disi ben de foe si toe na tapoe a kafti foe a Watch Tower tijdschrift.

      20 A boekoe Riches, di a Genootschap ben tjari kon na doro na ini 1936, ben tjari kon na krin taki den no ben kiri Jesus Krestes no na wan kroisi, ma na wan leti-opo postoe, noso tiki. Akroederi wan sabiman foe a tori disi, a griki wortoe gi „kroisi” (stau·rosʹ), na ini a King James Version, „wani taki na a fosi presi, wan leti-opo postoe noso tiki. Wi moesoe si en tra fasi leki a relisi kroisi di abi toe tiki e didon dwars na tapoe makandra. . . . Den ben bigin gebroiki a kroisi na Chaldea foe owroeten, èn den ben gebroiki en leki wan simbôl foe a gado Tammuz”. Na presi taki wi moesoe anbegi a sani na san den ben kiri Jesus, wi moesoe si a sani leki wan tegoe sani.

      21. San wi sa loekoe na ini na artikel di e kon now?

      21 Moro eksempre de foe bigi skèin nanga foe pikin skèin foe leti. Foe abi wan takimakandra foe disi, grantangi loekoe na artikel di e kon now.

      [Foetoewortoe]

      a Di a Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc., ben tjari kon na doro.

      b Baka wan pisi ten, den ben kon si taki efoe a moro prenspari geborte di oiti ben feni presi, no ben kan hori, dan no wan gebortedei no moesoe hori toe. Boiti dati, den Israèlsma èn so srefi den fosi kresten no ben hori frijaridei. Bijbel e taki soso foe toe frijaridei, a di foe Farao èn a trawan foe Herodus Antipas. Tapoe ala den toe fesa disi den ben kiri sma. Jehovah Kotoigi no e hori den gebortedei, bikasi den fesa disi bigin na den heidensma èn tapoe den fesa disi den wani foe hei a sma di frijari. — Genesis 40:20-22; Markus 6:21-28.

      c Foeroe groepoe foe krestenhèit ben meki a fowtoe disi. Den feanti foe Martin Luther ben gi den bakaman foe en a dreigi-nen Luthersma, èn den ben teki a nen dati. Na a srefi fasi den Baptistsma ben teki a dreigi-nen di dorosei sma ben gi den bikasi den ben preiki taki dopoe moesoe feni presi foe doekroen na ini watra. Pikinmoro na a srefi fasi, den Methodistsma ben teki a nen di wan sma di no ben de wan Methodist ben gi den. The World Book Encyclopedia e taki fa a doe kon taki sma ben kari a Genootschap der Vrienden den Kwaker: „A ben de so na ini a bigin, taki a wortoe Kwaker ben gebroiki foe kosi Fox [a sma di ben bigin nanga a Genootschap dati], di ben taigi wan kroetoebakra foe Ingrisikondre foe ’beifi gi a Wortoe foe Masra’. A kroetoebakra ben kari Fox wan ’kwaker’.”

  • Leti di skèin — Bigiwan nanga pikinwan (Pisi toe)
    A Waktitoren 1995 | 1 mei
    • Leti di skèin — Bigiwan nanga pikinwan (Pisi toe)

      „Foe leti di e kon foe joe wi kan si leti.” — PSALM 36:9.

      1. Sortoe moeiti ben meki froekoe kaba foe froestan a simbôlis fasi foe a boekoe Openbaring?

      A BIJBEL boekoe Openbaring abi foeroe belangstelling foe den kresten foe sensi fositen. A e gi wan moi eksempre foe a fasi fa a leti foe waarheid e skèin moro nanga moro. Na ini 1917, a pipel foe Jehovah ben tjari a boekoe The Finished Mystery kon na doro, di e froeklari a boekoe Openbaring. Sondro frede a ben tjari kon na krin soema na den relisi fesiman èn den politiek fesiman foe krestenhèit, ma foeroe foe den froeklari foe en, den ben teki foe difrenti fonten. Ma tokoe The Finished Mystery ben de leki wan tesi foe si efoe den Bijbel Ondrosoekoeman ben de loyaal na a kanari di de foe si èn di Jehovah ben e gebroiki.

      2. Sortoe leti na artikel „Birth of the Nation” (A geborte foe a nâsi) ben skèin na tapoe a boekoe Openbaring?

      2 Wan krinkrin leti ben skèin na tapoe a boekoe Openbaring na ini na artikel „Birth of the Nation” (A geborte foe a nâsi) na ini The Watch Tower foe 1 maart 1925. Den ben prakseri taki Openbaring kapitel 12 ben taki foe wan feti na mindri a heiden Rome tirimakti nanga a Lomsoe kerki, èn dati a manpikin ben teki presi gi a tirimakti foe a paus. Ma na artikel dati ben sori taki Openbaring 11:15-18 ben abi foe doe nanga san kapitel 12 wani taki, di e sori taki a abi foe doe nanga a geborte foe Gado Kownoekondre.

      3. Sortoe poeblikâsi ben skèin moro nanga moro leti na tapoe Openbaring?

      3 Ala den sani disi ben meki taki Openbaring ben kon moro krin na ini a poeblikâsi Light (Leti), na ini toe volume, na ini a jari 1930. Tokoe moro soifriwroko ben de foe si na ini a boekoe „Babylon de grote is gevallen!” God’s koninkrijk heerst! (1971) nanga „Dan is Gods mysterie voleindigd” (1970). Ma tokoe, moro ben de foe leri ete foe a profeitis boekoe Openbaring. Ija, moro brenki leti ben skèin na en tapoe na ini 1988, di den ben tjari De Openbaring — Haar grootse climax is nabij! (Na openbaring — En moro bigi heimarki de krosibei!) kon na doro. Wi ben kan taki dati a sroto gi ala den sani disi di den ben kon froestan safrisafri, ben de foe di a profeititori foe Openbaring abi foe doe nanga „a dei foe Masra”, di ben bigin na ini 1914 (Openbaring 1:10). Dati meki, wi ben sa froestan a boekoe Openbaring moro krin ala di a dei dati e go moro nanga moro.

      A kon na krin san „den moro hei makti” wani taki

      4, 5. (a) Fa den Bijbel Ondrosoekoeman ben froestan Romesma 13:1? (b) San den ben kon si baka ten, taki ben de a fasi fa den Boekoe foe bijbel ben si „den moro hei makti”?

      4 Wan brenki leti di ben skèin, ben de foe si na ini 1962, di abi foe doe nanga Romesma 13:1, pe a e taki: „Meki ibri sili saka ensrefi na ondro den moro hei makti [„hei tirimakti”, Nieuwe-Wereldvertaling].” (King James Version) Den fosi Bijbel Ondrosoekoeman ben froestan taki „den moro hei makti” di den e taki foe den drape, ben sori go na den grontapoe tirimakti. Den ben denki taki a tekst disi ben wani taki dati efoe den ben kari wan kresten foe go na ini a dienstplicht na a ten foe feti, dan a ben sa de froeplekti foe weri sroedati krosi, wan gon, èn foe go na a fetilin, na den fetigotro. Den ben denki taki foe di wan kresten no ben kan kiri wan kompe libisma, a ben sa de froeplekti foe soetoe en gon go na loktoe efoe a situwâsi ben kon takroe srefisrefi.a

      5 The Watchtower foe 15 november nanga foe 1 december 1962, ben skèin krin leti na tapoe a tori, di den ben taki foe den wortoe foe Jesus na Mateus 22:21: „Pai Caesar baka . . . san na foe Caesar, ma Gado san na foe Gado.” Den wortoe foe den apostel na Tori foe den Apostel 5:29, ben abi foe doe nanga a tori: „Wi moesoe gi jesi na Gado leki tiriman moro leki na libisma.” Kresten e saka densrefi na ondro Caesar — „den moro hei makti” — soso ondro a kondisi taki den no e aksi foe den taki den kresten e handri teige a wet foe Gado. A saka di wi moesoe saka wisrefi na Caesar ondro ben skotoe, a no ben de dorodoro. Kresten e pai baka na Caesar soso den sani di no de kontrari san Gado e aksi foe den. O fa a ben gi satisfaksi foe froestan krin san a tori disi wani taki!

      Leti skèin na tapoe afersi di abi foe doe nanga a fasi fa sani orga

      6. (a) Sortoe gronprakseri den ben teki foe wai pasi gi a sistema di de foeroe na ini kerki foe krestenhèit pe wan toe man nomo abi a makti? (b) Te foe kaba, san den ben si taki ben de a joisti fasi foe poti den wan di moesoe tiri a gemeente?

      6 Na aksi ben de, soema ben sa dini leki owroeman noso dinari na ini den gemeente. Foe wai pasi gi a sistema di de foeroe na ini kerki foe krestenhèit pe wan toe man nomo abi a makti, den ben teki a bosroiti taki den moesoe teki den owroeman nanga dinari nanga jepi foe demokratis stem, di den memre foe ibri gemeente ben sa doe. Ma a leti di ben kon krin moro nanga moro na ini The Watchtower foe 1 september nanga foe 15 oktober 1932, ben sori taki den Boekoe foe bijbel no e gi no wan gron foe teki owroeman nanga jepi foe stem. Foe dati ede, wan dienst komte ben kon na ini a presi foe dati, èn a Genootschap ben poti wan dienst fesiman.

      7. Sortoe moro boen fasi foe poti dinari na wroko na ini a gemeente, den leti di ben skèin, ben tjari kon?

      7 The Watchtower foe 1 juni nanga foe 15 juni 1938, ben skèin leti di ben e sori taki den dinari na ini a gemeente no ben moesoe poti nanga jepi foe stem, ma den ben moesoe poti den, dati wani taki, poti den na wroko na wan theokratis fasi. Na ini 1971, wan tra leti di ben skèin, ben sori taki ibri gemeente no ben moesoe kon na ondro a tiri foe wán gemeente dinari nomo. Na presi foe dati, ibri wan gemeente ben moesoe abi wan skin foe owroeman di a Tiri Skin foe Jehovah Kotoigi ben moesoe poti. So boen, baka di a leti ben kon krin moro nanga moro 40 jari langa, a ben kon krin foe si taki den owroeman èn so srefi den dinari di wi sabi now leki dinari na ini a diniwroko, ben moesoe poti na wroko nanga jepi foe „a getrow èn koni srafoe”, di a ben sa doe nanga jepi foe a Tiri Skin foe en (Mateus 24:45-47). Disi ben de akroederi den sani di ben feni presi na ini a ten foe den apostel. A tiri skin foe a fosi jarihondro ben poti den man soleki Timoteus nanga Titus na wroko leki opziener (1 Timoteus 3:1-7; 5:22; Titus 1:5-9). Ala den sani disi de wan krinkrin kontroe foe Jesaja 60:17: „Na presi foe kopro mi sa tjari gowtoe kon na inisei, èn na presi foe isri mi sa tjari solfroe kon na inisei, èn na presi foe oedoe, kopro, èn na presi foe ston, isri; èn mi sa poti vrede leki oen opziener èn mi sa poti regtfardikifasi leki den sma di e gi oenoe wroko.”

      8. (a) Sortoe moro boen fasi na ini a tori fa a Genootschap ben wroko, den waarheid di ben kon moro nanga moro, ben tjari kon? (b) San na den komte foe a Tiri Skin, èn san na a wroko kontren foe ibriwan foe den, noso den sani na tapoe san den e tiri?

      8 Dan joe ben abi so srefi na afersi foe a fasi fa a Waktitoren Genootschap ben wroko. Foeroe jari langa, a Tiri Skin foe Jehovah Kotoigi ben de a srefi leki a groepoe foe fesiman foe a Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania, èn den afersi ben de moro foeroe na ondro a tiri foe a presidenti foe a Genootschap. Soleki fa ben sori na ini a 1977 Jaarboek van Jehovah’s Getuigen (bladzijde 257-259), dan na ini 1976 a Tiri Skin ben bigin wroko nanga siksi komte, èn ibri wan ben kisi a wroko foe sorgoe gi difrenti afersi foe a wroko na heri grontapoe. A Personeel Komte e handri nanga den afersi foe a personeel, so srefi gi a boen foe ala den wan di e dini na ini a Bethelfamiri na heri grontapoe. Na Uitgevers Komte e handri nanga ala afersi di abi foe doe nanga den bisnis tori foe na organisâsi èn so srefi nanga sani di abi foe doe nanga a wet, soleki tori di abi foe doe nanga den goedoe èn a wroko foe druk poeblikâsi. A Dienst Komte e sorgoe gi a preikiwroko èn a e tiri sani di abi foe doe nanga den opziener di e rèis, den pionier, nanga den wroko foe den gemeente preikiman. Na Onderwijs Komte de frantiwortoe gi den gemeente konmakandra, den spesroetoe dei-konmakandra, den kring konmakandra nanga den distriktkongres nanga den internationaal kongres èn so srefi den difrenti skoro foe gi leri na jejefasi na a pipel foe Gado. A Schrijvers Komte e tiri sani di abi foe doe nanga den poeblikâsi di den e sreka èn di den e vertaal na ini ala fasi, èn den e sorgoe taki ala sani de akroederi den Boekoe foe bijbel. A Voorzitters Komte e sorgoe gi situwâsi pe a nowtoe bigi èn gi afersi di moesoe doe wantewante. So srefi na ini 1970, den bijkantoro foe a Waktitoren Genootschap ben bigin de na ondro a tiri foe wan komte, na presi foe wán opziener.b

      Leti di abi foe doe nanga a fasi fa kresten moesoe tjari densrefi

      9. Na sortoe fasi a leti foe waarheid ben abi krakti na tapoe a fasi fa kresten moesoe de nanga den tirimakti foe grontapoe?

      9 Foeroe leti ben skèin di abi foe doe nanga a fasi fa kresten moesoe tjari densrefi. Foe eksempre, loekoe na afersi foe neutraliteit. Wan spesroetoe brenki leti ben skèin na tapoe a tori disi na ini na artikel „Neutraliteit” di ben de na ini The Watchtower foe 1 november 1939. A ben kon na a joisti ten srefisrefi, leti baka a bigin foe a Di foe Toe Grontapoe Orlokoe! Na artikel ben sori finifini san neutraliteit wani taki èn a ben sori taki kresten no moesoe abi foe doe nanga politiek afersi noso nanga trobi na mindri den nâsi (Mika 4:3, 5; Johanes 17:14, 16). Dati na wan foe den sani di meki taki den nâsi no wani si den na ai (Mateus 24:9). Den feti foe Israèl foe owroeten no de wan eksempre gi den kresten, soleki fa Jesus e tjari kon na krin na Mateus 26:52. Boiti dati, no wan politiek nâsi na ini a ten disi de wan theokrasia tiri, wan tiri foe Gado, soleki fa a ben de na Israèl foe owroeten.

      10. San leti di ben skèin, ben tjari kon na krin na ini a fasi fa kresten moesoe si broedoe?

      10 Leti ben skèin toe na tapoe a santafasi foe broedoe. Den Bijbel Ondrosoekoeman ben prakseri taki a komando na Tori foe den Apostel 15:28, 29, foe no gebroiki broedoe, ben de soso gi den djoe kresten. Ma Tori foe den Apostel 21:25 e sori taki na ini a ten foe den apostel, a komando disi ben de so srefi gi den wan foe den nâsi di ben kon tron bribiman. So boen, a santa di broedoe moesoe de wan santa sani, de gi ala kresten, soleki The Watchtower foe 1 juli 1945 e sori. Disi no wani taki nomo foe weigri foe njan broedoe foe meti, soleki broedoe-worst, ma foe tan farawe toe foe broedoe foe libisma, soleki na ini a kefal foe broedoe transfusie.

      11. San den ben kon froestan foe a fasi fa kresten moesoe si a gebroiki foe tabaka?

      11 Leki wan bakapisi foe a leti di e kon moro nanga moro, dan den gwenti foe sma, di fosi sma ben fronsoe den ede nomo gi den, ben kon de bakaten wan serjoesoe sondoe. Wan eksempre foe disi abi foe doe nanga a gebroiki foe tabaka. Na ini Zion’s Watch Tower foe 1 augustus 1895, brada Russell ben poti prakseri na tapoe 1 Korentesma 10:31 nanga 2 Korentesma 7:1 èn a ben skrifi: „Mi no man si fa a kan de gi a glori foe Gado noso gi a boen foe wan kresten, foe gebroiki tabaka, awinsi fa a e gebroiki en.” Sensi 1973 den ben froestan krin taki no wan sma di e gebroiki tabaka kan de wan Kotoigi foe Jehovah. Na ini 1976 den ben tjari kon na krin taki no wan kresten kan wroko na ini wan dobbel-oso èn kan tan na ini a gemeente.

      Tra sani di kon moro krin

      12. (a) Sortoe sani wan leti di ben skèin, ben tjari kon na krin foe a nomroe foe den sroto foe a Kownoekondre di Petrus ben kisi foe wroko nanga den? (b) Na ini sortoe situwâsi Petrus ben gebroiki ibri wan foe den sroto?

      12 Leti ben kon de moro nanga moro so srefi na tapoe a nomroe foe den simbôlis sroto di Jesus ben gi Petrus. Den Bijbel Ondrosoekoeman ben bribi taki Petrus ben kisi toe sroto foe opo na okasi gi sma foe tron erfgenaam foe a Kownoekondre — wán gi den djoe, di a ben gebroiki tapoe a Pinksterfesa foe 33 Gewoon Teri èn a trawan gi den heidensma, di a ben gebroiki fosi na ini 36 Gewoon Teri di a ben preiki gi Cornelius (Tori foe den Apostel 2:14-41; 10:34-48). Baka ten den ben si taki wan di foe dri groepoe ben de na ini a tori toe — den Samariasma. Petrus ben gebroiki a di foe toe sroto di a ben opo na okasi gi a Kownoekondre gi den (Tori foe den Apostel 8:14-17). So boen, Petrus ben gebroiki a di foe dri sroto di a ben preiki gi Cornelius. — De Wachttoren foe 1 oktober 1980, bladzijde 16-23, 26-27.

      13. San den leti di ben skèin, ben tjari kon na krin foe den skapoekoi, di den e taki foe den na Johanes kapitel 10?

      13 Foe wan tra leti di ben skèin, den ben si taki Jesus no ben taki soso foe toe, ma foe dri skapoekoi (Johanes kapitel 10). Den disi ben de (1) a djoe skapoekoi foe san Johanes a Dopoeman ben de a doro-waktiman, (2) a koi foe den salfoe Kownoekondre erfgenaam, èn (3) a koi foe den „tra skapoe” di abi a howpoe foe libi na grontapoe. — Johanes 10:2, 3, 15, 16; De Wachttoren foe 15 mei 1984, bladzijde 10-21.

      14. Fa a leti di kon krin moro nanga moro, ben meki sani kon na krin na ini na afersi foe a bigin foe na agersi Prisiri-Jari?

      14 A fasi fa den ben froestan na agersi Prisiri-Jari ben kon na krin toe. Na ondro a Wet, ibri di foe feifi-tenti jari ben de wan bigi Prisiri-Jari, na ini san den ben gi sani baka na den fosi eiginari (Lefitikus 25:10). Langa ten kaba den ben froestan taki disi ben de wan prenki foe a Doesoen-Jari Tiri foe Krestes. Ma no so langa pasa na ini a ten disi, den ben kon si taki na agersi Prisiri-Jari ben bigin foe troe na a Pinksterfesa na ini 33 Gewoon Teri, di den wan di ben kisi santa jeje na den tapoe, ben kon fri foe katibo na a Wet Froebontoe foe Moses. — De Wachttoren foe 1 januari 1987, bladzijde 18-28.

      Leti di ben kon moro nanga moro na tapoe a fasi fa foe gebroiki wortoe

      15. Sortoe leti ben skèin na tapoe a fasi fa den e gebroiki a wortoe „plan”?

      15 „A sma di e tjari sani kon na wán, ben soekoe foe feni den switi wortoe èn foe skrifi den joisti wortoe foe waarheid” (Preikiman 12:10). Den wortoe disi ben sa fiti boen na a thema foe na artikel disi, bikasi leti no skèin soso na tapoe den prenspari afersi disi soleki leri foe bijbel èn a fasi fa sma moesoe tjari densrefi, ma so srefi na tapoe den wortoe di kresten e gebroiki èn den sani di den wortoe wani taki soifri. Foe eksempre, wan foe den poeblikâsi di den Bijbel Ondrosoekoeman ben lobi srefisrefi, na a volume wán foe den Studies in the Scriptures, di abi leki titel The Divine Plan of the Ages. Ma, baka ten den ben kon froestan taki a Wortoe foe Gado e taki foe libisma nomo taki den e meki plan (Odo 19:21). Noiti den Boekoe foe bijbel e taki dati Jehovah e meki plan. A no abi foe meki plan. Awinsi san a abi na prakseri, a sa kon troe seiker, bika en abi koni nanga makti di no abi skotoe, soleki fa wi e leisi na Efeisesma 1:9, 10: „A de foe di a e plisi en, taki a ben abi a prakseri foe abi wan tiri na a kaba foe den fasti ten.” So boen, safrisafri den ben kon si taki a wortoe „prakseri” fiti moro boen te den e taki foe Jehovah.

      16. San ben de a joisti fasi foe froestan Lukas 2:14, soleki fa den ben kon si dati safrisafri?

      16 Dan na afersi ben de foe froestan Lukas 2:14 moro boen. Akroederi a King James Version, a skrifi: „Glori gi Gado na ini den moro hei presi, èn vrede na grontapoe, boen wani gi libisma.” Den ben kon si taki disi no ben taki a sani na a joisti fasi, bikasi Gado no e sori en boen wani gi den ogriwan. Foe dati ede den Kotoigi ben si taki a ben de vrede gi den sma di ben abi boen wani gi Gado. So boen, den ben tan sori na den sma di ben abi belangstelling gi bijbel, leki sma di abi boen wani. Ma dan den ben kon froestan taki a tori disi ben abi foe doe nanga boen wani, no foe a sei foe libisma, ma foe a sei foe Gado. So boen, a foetoewortoe foe Lukas 2:14 foe a Nieuwe-Wereldvertaling e taki foe „sma di en [Gado] feni boen”. Ala den kresten di e libi akroederi a pramisi di den doe taki den gi densrefi abra na Gado, abi a boen wani foe Gado.

      17, 18. San Jehovah sa regtfardiki, èn san a sa santa?

      17 Na so a ben de wan langa ten toe, taki den Kotoigi ben taki foe a kon regtfardiki foe a nen foe Jehovah. Ma Satan ben tjari tweifri na tapoe a nen foe Jehovah? Na ini a tori disi, iniwan foe den wrokoman foe Satan ben tjari tweifri na tapoe a nen foe Jehovah, di ben sori taki Jehovah no ben abi reti na tapoe a nen dati? Kwetikweti. A no ben de a nen foe Jehovah di den ben tjalensi èn di ben moesoe kon regtfardiki. Dati na foe san ede a Waktitoren Genootschap no e taki na ini den poeblikâsi foe no so langa pasa, taki a nen foe Jehovah moesoe kon regtfardiki. Den e taki foe a soevereinfasi foe Jehovah di moesoe kon regtfardiki èn taki en nen moesoe kon santa. Disi de ini akroederi nanga san Jesus ben taigi wi foe begi: „Meki joe nen kon santa” (Mateus 6:9). Ibri tron baka, Jehovah ben taki dati a ben sa santa a nen foe en, di den Israèlsma no ben tjalensi, ma di den no ben gebroiki na wan santa fasi. — Esekièl 20:9, 14, 22; 36:23.

      18 A de moi foe si taki na ini 1972, a boekoe „De natiën zullen weten dat ik Jehovah ben” — Hoe? (1972) ben meki a difrenti disi: „Jesus Krestes e feti . . . foe regtfardiki na universeel soevereinfasi foe Jehovah èn foe glori a nen foe Jehovah” (Bladzijde 363-364). Na ini 1974, God’s duizendjarige koninkrijk is nabij gekomen ben taki: „A ’bigi banawtoe’ di e kon, na a ten te na Almakti Gado Jehovah sa regtfardiki en universeel soevereinfasi èn a sa santa en warti nen” (Bladzijde 409). Dan na ini 1976, ’s Mensen redding uit wereldbenauwdheid nabij! ben taki: „A moro bigi sani di sa feni presi na ini a heri historia foe grontapoe sa doro en marki na a ten dati, te na universeel soevereinfasi foe Jehovah kon regtfardiki èn te en nen kon santa.” — Bladzijde 280.

      19, 20. Fa wi kan sori a warderi foe wi gi den leti di ben skèin na jejefasi?

      19 O fa a de wan blesi gi a pipel foe Jehovah foe e didon na ini ala jeje leti disi! Kontrari srefisrefi foe dati, a doengroe na jejefasi na ini san den fesiman foe krestenhèit de, e sori na ini a sani di wan tiriman foe krestenhèit ben taki: „Foe san ede sondoe de? Foe san ede sma e njan pina? Foe san ede didibri de? Disi na den sani di mi o aksi Masra te mi doro na hemel.” Ma Jehovah Kotoigi kan taigi en foe san ede: Bikasi foe a strei-aksi foe a reti foe Jehovah en soevereinfasi, èn foe na aksi efoe libisma kan tan hori den soifri retifasi na Gado ala di Didibri e gens den.

      20 Na ini ala den jari, leti di ben skèin, bigiwan nanga pikinwan, leti a pasi foe den foetoeboi foe Jehovah di gi den libi abra na en. Disi ben de wan kontroe foe den tekst soleki Psalm 97:11 nanga Odo 4:18. Ma no meki wi frigiti noiti taki foe waka na ini a leti, wani taki foe abi warderi gi a leti di e kon krin moro nanga moro èn foe libi akroederi dati. Soleki fa wi si, dan a leti disi di e kon krin moro nanga moro, abi foe doe nanga a fasi fa wi e tjari wisrefi èn nanga a komando di wi ben kisi foe preiki.

      [Foetoewortoe]

      a Foe doe wan sani na tapoe a prakseri disi, The Watch Tower foe 1 juni nanga foe 15 juni 1929 ben froeklari dati „den moro hei makti” ben de Jehovah Gado nanga Jesus Krestes. A ben de moro foeroe a prakseri disi di den ben kenki na ini 1962.

      b A Waktitoren foe 1 april 1992 ben meki bekènti taki wan toe brada di den teki na mindri den „tra skapoe” ben kisi a toewijzing foe asisteri den komte foe a Tiri Skin, di wi kan gersi nanga den Nethinim foe den dei foe Esra. — Johanes 10:16; Esra 2:58.

Sranantongo buku (1978-2026)
Log Out
Log In
  • Sranantongo
  • Seni en gi wan sma
  • Settings
  • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
  • Gebruiksvoorwaarden
  • Privacybeleid
  • Privacyinstellingen
  • JW.ORG
  • Log In
Seni en gi wan sma