Koae le Baruti
LILEMO tse fetang 115 tse fetileng, ngaka ea meriana John Cowan o ile a ngola buka e nang le sehlooho The Use of Tobacco vs. Purity, Chastity and Sound Health. Mabapi le se ithutiloeng ka liphello tsa koae tse kotsi lilemong tsa morao tjena, maikutlo a hae ka ho sebelisoa ha eona ke baruti a bontša kahlolo e bohlale ’me a sebetsa bakeng sa mang le mang ea batlang ho sebeletsa Molimo kajeno. Ho khaolo 4, ha a bua ka phello ea boitšoaro ea ho sebelisa koae, Dr. Cowan o ile a re:
“Haeba tšebeliso ea koae e fosahetse bakeng sa ’mele—joalokaha ho se ho bontšitsoe ka ho hlaka—e tlameha ebe e fosahetse boitšoarong; hobane ke molao oa tšebetso ea litho tsa ’mele oa hore ‘ntho leha e ka ba efe e utloisang ’mele bohloko, ka hona e senya tsamaiso ea methapo, ’me ka hona e senya boko, ebe e fetela kelellong.’ Kelello ea motho—menahano ea hae, lipolelo tsa hae, liketso tsa hae, li susumetsoa ke tsela eo a sebelisang ’mele oa hae hantle kapa hampe. Ka lebitso la eona le liketso tsa eona feela, koae e litšila, ’me—ka ho se natse kotsi eo e e bakang—ke joang maikutlo le liketso tse hloekileng, tse lokileng li ka qalehang kapa tsa hōla ka kelellong. Haeba motho a nahana—haeba ntho e joalo e ka etsahala—hore Kreste, ha a ntse a phela bophelo ba Hae bo behang mohlala lefatšeng—a ruta le ho bolela ka ho hloeka, ho hloeka boitšoarong, lerato le ho abela ba hlokang—o ne a tsuba, a hula ka linko, le ho hlafuna koae. Na khopolo eo ka boeona ha e utloahale e le ho silafatsa lintho tse halalelang? Empa baruti—balateli, baboleli, le bahlalosi ba melao le lithuto tsa Hae—ba silafatsa ’mele ea bona le ho silafatsa liphefumolohi tsa bona ka lehola le litšila, le chefu. Na banna ba joalo, kapa balateli ba bona, ba ka phela bophelo bo kang ba Kreste—bophelo bo phahameng, ba boitšoaro bo botle? Ha ke nahane joalo.
“Haeba u ka khona, leka ho amahanya khopolo ea monyollo, letahoa, kapa setsubi, le ho halalela ha pelo? Ho na le ho hong hoo eseng ha tlhaho, ho nyonyehang, haeba u amahanya mehopolo eo. Joalokaha litakatso tsa ’mele le likutlo tse ka ntle tsa ’mele li tingoa ho itseng, le motho ea ka hare, botho ba boitšoaro bo botle, bo fetoha bo nyontšang. Moea o hloekileng o ke ke, ebile ha o na ho lula ntlong e litšila. Ho na le ho amana ha tlhaho pakeng tsa lintho tsa nama le tsa moea, e le hore litšoaneleho tsa ho hong li ka hlalosa mekhoa ea ho hong. Moprofesa oa bolumeli ebile e le lekhoba la koae . . . A ka bolela, ka ho hloka leeme hohle le ka tieo, hore tšebeliso ea koae ke tloaelo e bolaeang, e fosahetseng boitšoarong; empa ho ka ’na ha ba le tšusumetso e itseng ho tsoa ka hare ho eena, molao oa litho tsa hae, oa maiketsetso, o mo susumeletsang ka takatso e sa kholoeng ea hore a tsoele pele ka tloaelo eo, ’me molao ona oa maiketsetso o ka ba matla ho feta monahano oa tlhaho le letsoalo li kopantsoe. Na tšebeliso ea koae hase tlōlo e ka laoloang ea o mong oa melao ea Molimo o kentsoeng ka hare ho ’mele ea rōna? Na ho tlōla o mong oa melao ea Molimo hase tšito le sebe? ’Me haeba motho a phela a e-na le tloaelo ea ho tlōla o mong oa melao ea Molimo, na ho tsoela pele a tlōla melao e meng e ke ke ea ba ho bonolo le ho amohelehang? ’Me qetellong, ke joang motho a ka hlokomeloang e le tichere e mekhoa e metle, eo, mekhoeng ea eona, e khothaletsang libōpuoa-’moho le eona bophelo ba ho tsoela pele li tlōla melao ea ho ba teng ha eona?”