TABA EA MORENA EA SIEO

7. (a) Ke hobane’ng ha ho bua ha Daniele ka Belshazare ho ’nile ha thabisa bahlahlobisisi ba Bibele ka nako e telele? (b) Ho ile ha etsahala’ng ka maikutlo a hore Belshazare e ne e mpa e le feela motho ea inahaneloang?

⁷ Daniele o ngotse hore Belshazare, “mora” oa Nebukadnezare, o ne a busa e le morena Babylona ha motse oo o lihuoa. (Daniele 5:1, 11, 18, 22, 30) Ka nako e telele bahlahlobisisi ba ile ba sebelisa ntlha ena hobane ho ne ho se moo lebitso la Belshazare le neng le fumaneha teng haese feela ka Bibeleng. Ho e-na le hoo, bo-rahistori ba boholo-holo ba tsebahalitse Nabonidus, mohlahlami oa Nebukadnezare, e le eena morena oa ho qetela oa Babylona. Kahoo, ka 1850, Ferdinand Hitzig o ile a bolela hore ho hlakile hore Belshazare e ne e le motho ea iqapetsoeng ke monahano oa mongoli. Empa na khopolo ea Hitzig ha e bonahale e entsoe ka lepotlapotla? Ha e le hantle, na ho se boleloe ha morena enoa—haholo nakong eo ka eona ho lumeloang hore litlaleho tsa histori li ne li fokola—e ka hla ea e-ba bopaki ba hore ha ho mohla a kileng a ba teng? Leha ho le joalo, ka 1854 ho ile ha epolloa meqomo e menyenyane ea letsopa lithakong tsa motse oa boholo-holo oa Babylona oa Ure moo kajeno e leng Iraq ka boroa. Litokomane tsena tsa mongolo oa cuneiform tse neng li tsoa ho Morena Nabonidus li ne li akarelletsa thapelo e rapellang “Bel-sar-ussur, mora oa ka e moholo.” Le bona bahlahlobisisi ba ile ba tlameha ho lumela hore: Enoa e ne e le eena Belshazare ea bukeng ea Daniele.

8. Ho hlalosa ha Daniele Beleshazare e le morena ea busang ho pakiloe joang hore ke ’nete?

⁸ Leha ho le joalo, bahlahlobisisi ha baa ka ba khotsofala. E mong ea bitsoang H. F. Talbot o ile a ngola hore: “Sena ha se pake letho.” O ile a tseka hore e ka ’na eaba mora enoa ea ngotsoeng mona e ne e le ngoana feela tjee, athe Daniele o mo hlahisa e le morena ea busang. Leha ho le joalo, selemo feela ka mor’a hore ho phatlalatsoe litlhaloso tsa Talbot, ho ile ha epolloa matlapa a eketsehileng a mongolo oa cuneiform a neng a bolela hore Belshazare o ne a e-na le bangoli le basebeletsi ba ntlo. Ka sebele, e ne e se ngoana! Qetellong, matlapa a mang a ile a khaola khang ena, a tlaleha hore Nabonidus o ne a ba sieo Babylona ka lilemo tse telele ka linako tse ling. Matlapa ana a ile a boela a bontša hore ka linako tsena, o ne a “beha borena [ba Babylona] tlhokomelong” ea mora oa hae e moholo (Belshazare). Ha e le hantle, ka linako tse joalo, Belshazare e ne e le morena—’musi-’moho le ntat’ae.b