Yehova Afanya Mipango Ili “Fidia Badala ya Wengi” Itolewe

1, 2. Biblia inasema nini kuhusu hali ya wanadamu, na suluhisho pekee ni nini?

“UUMBAJI wote unaendelea kuugua pamoja na kuwa katika maumivu pamoja.” (Waroma 8:22) Maneno hayo ya mtume Paulo yanaelezea hali yetu yenye kusikitisha. Huenda wanadamu wakafikiri kwamba mateso, dhambi, na kifo havitakwisha kamwe. Lakini Yehova ana uwezo unaozidi wa wanadamu. (Hesabu 23:19) Mungu ni mwenye haki na ametuandalia suluhisho la matatizo yetu. Suluhisho hilo ni fidia.

² Fidia ni zawadi bora zaidi ambayo Yehova amewapa wanadamu. Fidia inatuwezesha kukombolewa kutoka kwa dhambi na kifo. (Waefeso 1:7) Fidia inatupatia tumaini la kuishi milele, iwe ni mbinguni au katika dunia paradiso. (Luka 23:43; Yohana 3:16; 1 Petro 1:4) Hata hivyo, fidia ni nini? Inatufundisha nini kuhusu haki ya Yehova ambayo ni ya pekee sana?

Kwa Nini Fidia Ilihitajiwa?

3. (a) Kwa nini fidia ilihitajiwa? (b) Kwa nini Mungu hangeruhusu watoto wa Adamu waishi milele?

³ Fidia ilihitajiwa kwa sababu ya dhambi ya Adamu. Kwa sababu ya kutomtii Mungu, Adamu aliwaletea watoto wake magonjwa, huzuni, maumivu, na kifo. (Mwanzo 2:17; Waroma 8:20) Mungu hangeweza kupuuza tu jambo hilo. Ikiwa angewaruhusu watoto wa Adamu waishi milele licha ya kuwa wenye dhambi, angekuwa amepuuza sheria yake inayosema: “Mshahara ambao dhambi hulipa ni kifo.” (Waroma 6:23) Na ikiwa Yehova hangefuata viwango vyake vya haki, basi kungekuwa na vurugu na uasi ulimwenguni pote!

4, 5. (a) Shetani alitoa mashtaka gani ya uwongo kumhusu Mungu, na kwa nini Yehova alikuwa na wajibu wa kujibu mashtaka hayo? (b) Shetani alitoa shtaka gani kuhusu watumishi waaminifu wa Yehova?

⁴ Kama tulivyoona katika Sura ya 12, uasi katika bustani ya Edeni ulitokeza masuala muhimu sana. Shetani alichafua jina zuri la Mungu. Ni kana kwamba alimshtaki Yehova kuwa mwongo na mtawala mkatili wa kimabavu, anayewanyima viumbe wake uhuru. (Mwanzo 3:1-5) Kwa kujaribu kukatisha kusudi la Mungu la kuwa na wanadamu waadilifu duniani, Shetani pia alitoa shtaka la kwamba Mungu hawezi kutimiza kusudi lake. (Mwanzo 1:28; Isaya 55:10, 11) Kama Yehova hangejibu mashtaka hayo, huenda malaika wengi na wanadamu wangetilia shaka utawala wake.

⁵ Shetani alieneza pia uwongo kuhusu watumishi waaminifu wa Yehova. Alidai kwamba wanamtumikia Yehova kwa sababu ya ubinafsi na kwamba hakuna yeyote ambaye angeendelea kuwa mwaminifu kwa Mungu akipata matatizo. (Ayubu 1:9-11) Masuala hayo yalikuwa muhimu sana kuliko matatizo ambayo yangewakabili wanadamu. Kwa kufaa, Yehova alihisi kwamba ana wajibu wa kujibu mashtaka ya uwongo ya Shetani. Hata hivyo, Mungu angeshughulikiaje masuala hayo na kuwaokoa wanadamu?

Fidia—Bei Inayolingana

6. Ni baadhi ya maneno gani yanayotumiwa katika Biblia kuelezea njia ya Mungu ya kuwaokoa wanadamu?

⁶ Yehova alisuluhisha jambo hilo kwa haki na rehema nyingi. Hakuna mwanadamu ambaye angeweza kusuluhisha mambo kwa njia hiyo ya hekima. Njia aliyotumia huitwa pia kununua, kukomboa, kufunika, na kupatanisha. (Zaburi 49:8 maelezo ya chini; Danieli 9:24, Wagalatia 3:13; Wakolosai 1:20; Waebrania 2:17) Lakini Yesu alitumia neno ambalo huenda linafaa kabisa. Alisema hivi: ‘Mwana wa binadamu alikuja, si kuhudumiwa, bali kuhudumu na kutoa uhai wake uwe fidia [Kigiriki, lyʹtron] badala ya wengi.’​—Mathayo 20:28.

7, 8. (a) Neno “fidia” linamaanisha nini katika Maandiko? (b) Ni katika njia gani fidia inaonyesha ulinganifu?

⁷ Fidia ni nini? Neno la Kigiriki linalotumiwa hapa linatokana na kitenzi kinachomaanisha “kuweka huru, kuachilia.” Neno hilo lilitumiwa kurejelea pesa zinazolipwa ili wafungwa wa vita waweze kuachiliwa huru. Basi, kwa ufupi fidia inaweza kufafanuliwa kuwa kitu kinacholipwa ili kununua tena kitu fulani. Katika Maandiko ya Kiebrania, neno linalotafsiriwa “fidia” (koʹpher) linatokana na kitenzi kinachomaanisha “kufunika.” Kwa mfano, Mungu alimwambia Noa ni lazima ‘aifunike’ (muundo fulani wa neno hilo) safina kwa lami. (Mwanzo 6:14) Habari hiyo inatusaidia kuelewa kwamba kutoa fidia humaanisha pia kufunika dhambi.​—Zaburi 65:3.

⁸ Kamusi Theological Dictionary of the New Testament inasema kwamba neno hilo (koʹpher) “sikuzote hudokeza usawa,” au ulinganifu. Hivyo, ili kutoa fidia, au kufunika dhambi, ni lazima bei inayolipwa ilingane kabisa, au ifunike kikamili madhara yaliyosababishwa na dhambi. Ndiyo maana Sheria ambayo Mungu aliwapa Waisraeli ilisema hivi: “Uhai utatolewa kwa uhai, jicho kwa jicho, jino kwa jino, mkono kwa mkono, mguu kwa mguu.”​—Kumbukumbu la Torati 19:21.

9. Kwa nini watumishi waaminifu walitoa dhabihu za wanyama, na Yehova alionaje dhabihu hizo?

⁹ Watumishi waaminifu kuanzia Abeli na kuendelea walimtolea Mungu dhabihu za wanyama. Kwa kufanya hivyo, walionyesha kwamba walitambua wao ni watenda dhambi na walihitaji ukombozi. Walikuwa na imani katika ahadi ya Mungu ya kuwakomboa wanadamu kupitia “uzao” wake. (Mwanzo 3:15; 4:1-4; Mambo ya Walawi 17:11; Waebrania 11:4) Yehova alikubali dhabihu walizotoa na wakawa na uhusiano mzuri naye. Hata hivyo, matoleo ya wanyama yalikuwa ishara tu ya jambo lingine. Wanyama hawangeweza kufunika kabisa dhambi za wanadamu, kwa kuwa wanyama ni viumbe wa hali ya chini wanapolinganishwa na wanadamu. (Zaburi 8:4-8) Hivyo, Biblia inasema hivi: “Damu ya ng’ombe dume na ya mbuzi haiwezi kuondoa dhambi.” (Waebrania 10:1-4) Dhabihu hizo zilikuwa mifano tu ya dhabihu ya kweli ya fidia ambayo ingetolewa.

“Fidia Inayolingana”

10. (a) Anayetoa fidia alihitaji kulingana na nani, na kwa nini? (b) Kwa nini ni mwanadamu mmoja tu alihitaji kutolewa awe dhabihu?

¹⁰ Mtume Paulo alisema kwamba “katika Adamu wote wanakufa.” (1 Wakorintho 15:22) Kwa hiyo mtu aliyelingana kabisa na Adamu—mwanadamu mkamilifu—alihitaji kufa ili kutoa fidia. (Waroma 5:14) Hakuna kiumbe mwingine yeyote ambaye angeweza kusawazisha mizani ya haki. Ni mwanadamu mkamilifu pekee, ambaye hakurithi dhambi ya Adamu, aliyeweza kutoa ‘fidia kwa ajili ya wote’ inayolingana kabisa na Adamu. (1 Timotheo 2:6) Hakungekuwa na uhitaji wa mamilioni ya wanadamu kutolewa dhabihu ili kumkomboa kila mzao wa Adamu. Mtume Paulo alieleza hivi: “Kupitia mtu mmoja [Adamu] dhambi iliingia katika ulimwengu na kifo kupitia dhambi.” (Waroma 5:12) Na “kwa kuwa kifo kilikuja kupitia mwanadamu,” Mungu alifanya mpango wa kuwakomboa wanadamu “kupitia mwanadamu.” (1 Wakorintho 15:21) Jinsi gani?

11. (a) Anayetoa fidia ‘angeonja kifo kwa ajili ya kila mtu’ jinsi gani? (b) Kwa nini Adamu na Hawa hawangenufaika na fidia? (Ona maelezo ya chini.)

¹¹ Yehova alifanya mipango ili mwanadamu mmoja mkamilifu atoe uhai wake kuwa dhabihu kwa hiari. Waroma 6:23 inasema hivi: “Mshahara ambao dhambi hulipa ni kifo.” Yule ambaye angetoa fidia hiyo ‘angeonja kifo kwa ajili ya kila mtu’ kwa kudhabihu uhai wake. Yaani, angelipa mshahara wa dhambi ya Adamu. (Waebrania 2:9; 2 Wakorintho 5:21; 1 Petro 2:24) Kufanya hivyo kungekuwa na matokeo makubwa kisheria. Fidia ingeondoa kabisa hukumu ya kifo kwa wazao watiifu wa Adamu. Kwa njia hiyo, dhambi na kifo hazingeweza tena kuwaangamiza wanadamu.a—Waroma 5:16.

12. Toa mfano unaoonyesha jinsi watu wengi wanavyoweza kunufaika baada ya deni moja kulipwa.

¹² Kwa mfano: Wazia kwamba wakazi wengi wa mji wenu wameajiriwa katika kiwanda kikubwa. Wewe na jirani zako mnalipwa mshahara mzuri na mna maisha mazuri. Kisha, siku moja kiwanda hicho kinafungwa. Kwa nini? Kiwanda hicho kimefilisika kwa sababu meneja aliiba pesa za kiwanda. Ghafla, wewe na jirani zako mnapoteza kazi na mnashindwa kujiruzuku. Wenzi wa ndoa, watoto, na waliokopesha kiwanda hicho wanateseka kwa sababu ya ufisadi wa mtu huyo mmoja. Je, kuna suluhisho? Ndiyo! Mwanamume mmoja tajiri na mwenye fadhili anaamua kuwasaidia. Anajua umuhimu wa kiwanda hicho. Anawahurumia pia watu wote walioajiriwa humo na familia zao. Kwa hiyo, analipa deni la kampuni hiyo ili kiwanda kifunguliwe. Kulipwa kwa deni hilo kunawanufaisha watu wote walioajiriwa humo, familia zao na waliokopesha kiwanda hicho. Vivyo hivyo, kulipwa kwa deni la Adamu kunawanufaisha mamilioni ya watu.

Ni Nani Anayetoa Fidia?

13, 14. (a) Yehova aliwaandalia wanadamu fidia jinsi gani? (b) Ni nani anayelipwa fidia, na kwa nini malipo hayo ni muhimu?

¹³ Ni Yehova pekee ambaye angeweza kumtoa “Mwanakondoo . . . ambaye huondoa dhambi ya ulimwengu.” (Yohana 1:29) Lakini Mungu hakumtuma malaika yeyote tu aje kuwaokoa wanadamu. Badala yake, alimtuma Yule ambaye angeweza kujibu kikamili na kwa uhakika shtaka la Shetani dhidi ya watumishi wa Yehova. Ndiyo, Yehova alijitoa kabisa kwa kumtuma Mwana wake mzaliwa pekee, ‘aliyempenda sana.’ (Methali 8:30) Kwa hiari, Mwana wa Mungu “alijiondolea hali yake” kwa kuacha mwili wake wa kiroho. (Wafilipi 2:7) Yehova alihamisha kimuujiza uhai wa Mwana wake mzaliwa pekee kutoka mbinguni hadi kwenye tumbo la uzazi la bikira Myahudi aliyeitwa Maria. (Luka 1:27, 35) Akiwa mwanadamu, angeitwa Yesu. Lakini kisheria, angeweza kuitwa Adamu wa pili, kwa kuwa alilingana kikamili na Adamu. (1 Wakorintho 15:45, 47) Kwa hiyo, Yesu angeweza kujitoa mwenyewe kuwa dhabihu ya fidia kwa ajili ya wanadamu wenye dhambi.

¹⁴ Ni nani ambaye angelipwa fidia? Zaburi 49:7 inasema wazi kwamba “Mungu” ndiye anayelipwa fidia. Yehova ndiye aliyefanya mipango ya fidia, lakini hilo halimaanishi kwamba fidia ni badilishano lisilo na kusudi lolote, kama vile kutoa pesa kutoka mfuko mmoja na kuziweka katika mfuko mwingine. Kwa kweli, fidia ni badilishano la kisheria. Yehova alithibitisha kwamba anafuata kabisa haki yake kamilifu kwa kulipa fidia, ingawa ilimgharimu sana.​—Mwanzo 22:7, 8, 11-13; Waebrania 11:17; Yakobo 1:17.

15. Kwa nini ilikuwa lazima Yesu ateseke na kufa?

¹⁵ Katika majira ya masika ya mwaka wa 33 W.K., Yesu Kristo alijitolea kuteseka ili alipe fidia. Alikubali kukamatwa kwa mashtaka ya uwongo, kuhukumiwa kuwa na hatia, na kupigiliwa misumari kwenye mti wa mateso. Je, ilikuwa lazima Yesu apatwe na mateso hayo makali? Ndiyo, kwa sababu suala la utimilifu wa watumishi wa Mungu lilihitaji kutatuliwa. Mungu hakumruhusu Herode amuue Yesu akiwa mtoto mchanga. (Mathayo 2:13-18) Lakini akiwa mtu mzima, Yesu aliweza kuvumilia mashambulizi makali ya Shetani akiwa na ujuzi kamili wa masuala yaliyohusika.b Yesu alithibitisha waziwazi kwamba Yehova ana watumishi wanaoendelea kuwa waaminifu chini ya majaribu kwa sababu ingawa aliteswa vibaya sana, aliendelea kuwa “mshikamanifu, asiye na hatia, asiye na unajisi, aliyetenganishwa na watenda dhambi.” (Waebrania 7:26) Ndiyo sababu kabla tu ya kifo chake, Yesu alipaaza kilio kwa ushindi na kusema: “Imetimizwa!”​—Yohana 19:30.

Kumaliza Kazi Yake ya Ukombozi

16, 17. (a) Yesu aliendeleaje na kazi yake ya ukombozi? (b) Kwa nini ilikuwa lazima Yesu aonekane “mbele za Mungu kwa ajili yetu”?

¹⁶ Yesu hakuwa amemaliza kazi yake ya ukombozi. Yehova alimfufua Yesu siku ya tatu baada ya kufa. (Matendo 3:15; 10:40) Kupitia tendo hilo muhimu sana, Yehova alimthawabisha Mwana wake kwa sababu alimtumikia kwa uaminifu. Pia, alimpatia nafasi ya kumaliza kazi yake ya ukombozi akiwa Kuhani Mkuu wa Mungu. (Waroma 1:4; 1 Wakorintho 15:3-8) Mtume Paulo anasema hivi: “Kristo alipokuja akiwa kuhani mkuu . . . , aliingia mahali patakatifu, si kwa damu ya mbuzi na ya ng’ombe dume wachanga, bali kwa damu yake mwenyewe, mara moja kwa wakati wote, na kupata ukombozi wa milele kwa ajili yetu. Kwa maana Kristo hakuingia mahali patakatifu palipotengenezwa kwa mikono, ambapo ni mfano wa uhalisi, bali aliingia mbinguni kwenyewe, hivi kwamba sasa anaonekana mbele za Mungu kwa ajili yetu.”​—Waebrania 9:11, 12, 24.

¹⁷ Kristo hangeweza kupeleka damu yake halisi mbinguni. (1 Wakorintho 15:50) Badala yake, alipeleka kile kilichofananishwa na damu hiyo: thamani halali ya uhai wake mkamilifu wa kibinadamu uliotolewa dhabihu. Kisha, akiwa mbele ya Mungu, alitoa rasmi thamani ya uhai wake iwe fidia ya kuwakomboa wanadamu wenye dhambi. Je, Yehova alikubali dhabihu hiyo? Ndiyo, na hilo lilithibitishwa wakati roho takatifu ilipomiminwa juu ya wanafunzi 120 hivi huko Yerusalemu wakati wa Pentekoste ya 33 W.K. (Matendo 2:1-4) Ingawa tukio hilo lilikuwa lenye kusisimua sana, fidia ilikuwa imeanza tu kuwanufaisha wanadamu kwa njia kubwa sana.

Manufaa ya Fidia

18, 19. (a) Ni vikundi gani viwili vya watu vinavyonufaika na upatanisho ambao umewezeshwa na damu ya Kristo? (b) Fidia inawanufaishaje “umati mkubwa,” sasa na wakati ujao?

¹⁸ Katika barua yake kwa Wakolosai, Paulo anaeleza kwamba Mungu aliona vema kupitia Kristo apatanishe kwake Mwenyewe vitu vingine vyote kwa kufanya amani kupitia damu ya Yesu iliyomwagwa juu ya mti wa mateso. Paulo anaeleza pia kwamba upatanisho huo unahusu vikundi viwili vya watu, yaani, “vitu vilivyo mbinguni” na “vitu vilivyo duniani.” (Wakolosai 1:19, 20; Waefeso 1:10) Kikundi cha kwanza ni cha Wakristo 144,000 ambao wanapewa tumaini la kutumikia wakiwa makuhani mbinguni na kutawala wakiwa wafalme juu ya dunia pamoja na Kristo Yesu. (Ufunuo 5:9, 10; 7:4; 14:1-3) Kupitia wao, wanadamu watiifu watapata manufaa ya fidia hatua kwa hatua katika kipindi cha miaka 1,000.​—1 Wakorintho 15:24-26; Ufunuo 20:6; 21:3, 4.

¹⁹ “Vitu vilivyo duniani” ni watu wanaotarajia kufurahia kuishi milele katika Paradiso duniani. Andiko la Ufunuo 7:9-17 linawaita “umati mkubwa” ambao utaokoka “dhiki kuu” inayokuja. Lakini si lazima wangoje hadi wakati huo ili wanufaike na fidia. Tayari “wamefua kanzu zao na kuzifanya nyeupe katika damu ya Mwanakondoo.” Hata sasa wanapata faida za kiroho za mpango huo wa upendo kwa sababu wanadhihirisha imani katika fidia. Wamehesabiwa kuwa waadilifu wakiwa rafiki za Mungu! (Yakobo 2:23) Kwa sababu ya dhabihu ya Yesu, wanaweza ‘kukaribia kiti cha ufalme cha fadhili zisizostahiliwa wakiwa na uhuru wa kusema.’ (Waebrania 4:14-16) Wanapokosea, wanasamehewa kikweli. (Waefeso 1:7) Wana dhamiri safi ingawa wao si wakamilifu. (Waebrania 9:9; 10:22; 1 Petro 3:21) Kwa hiyo, kupatanishwa na Mungu si tukio tu la wakati ujao, bali ni jambo linalotukia leo! (2 Wakorintho 5:19, 20) Katika kile kipindi cha miaka 1,000, ‘watawekwa huru kutoka katika utumwa wa uharibifu’ hatua kwa hatua na mwishowe ‘watakuwa na uhuru wenye utukufu wa watoto wa Mungu.’​—Waroma 8:21.

20. Unahisije unapotafakari kuhusu fidia?

²⁰ “Shukrani kwa Mungu kupitia Yesu Kristo” kwa ajili ya fidia! (Waroma 7:25) Mpango wa fidia ni rahisi sana, lakini ni wa hekima sana hivi kwamba unatustaajabisha. (Waroma 11:33) Tunapotafakari na kuthamini sana fidia, mioyo yetu inatuchochea kumkaribia zaidi Mungu mwenye haki. Kama mtunga zaburi, tuna sababu nyingi sana za kumsifu Yehova ambaye “anapenda uadilifu na haki.”​—Zaburi 33:5.