Mukaddes Kitabın Görüşü

Arkadaşlar Arasında Borç Alıp Vermek

“KÖTÜ ADAM ÖDÜNÇ ALIR DA ÖDEMEZ; SALİH ACIR VE [HEDİYELER] VERİR.”—MEZMUR 37:21.

“NE BORÇ alan ol, ne de borç veren; çünkü sonunda para da kaybolur, dostluk da.” İngiliz oyun yazarı William Shakespeare bu sözüyle, yaşam kadar eski olan bir bilgiyi tekrarladı. Gerçekten de, insan ilişkilerinde borç para alıp vermek kadar düşmanlık yaratma gücüne sahip çok az etken vardır. En iyi şekilde hazırlanmış planlar ve en samimi niyetler bile her zaman beklenen sonucu vermez.—Vaiz 9:11, 12.

Borç alanın yükümlülüklerini yerine getirmesini zorlaştıran ya da olanaksızlaştıran koşullar ortaya çıkabilir. Ya da borç verenin aniden, verdiği parayı geri alması gereken bir durum olabilir. Shakespeare’in dikkat çektiği gibi böyle durumlar ortaya çıkarsa, arkadaşlıklar ve ilişkiler tehlikeye girebilir.

Tabii ki, birinin borç para almak için geçerli nedenleri olabilir. Kişi ciddi bir kaza ya da işini kaybetmesi sonucu karşılaştığı ekonomik sıkıntıya tek çare olarak bunu görebilir. Mukaddes Kitap, yeterli gücü olanları, mümkün olduğunda ihtiyaçta olanlara yardım etmeye teşvik eder. (Süleymanın Meselleri 3:27) Bu, borç vermeyi de içerebilir. Bununla birlikte, bu tür bir düzenleme içine giren İsa’nın takipçilerinin, yükümlülüklerine bakış açısı ne olmalıdır?

Dikkate Alınması Gereken İlkeler

Mukaddes Kitap bir finans rehberi değildir. Borç alıp vermeyle ilgili tüm detayları anlatmaz. Faiz alıp almama veya faizin miktarı gibi konular kişilere kalmıştır.a Bununla birlikte, Mukaddes Kitap, borç alan ya da veren birinin tavır ve davranışlarına rehberlik etmesi gereken açık ve sevgi dolu ilkeler sağlar.

Borç alan için geçerli olabilecek ilkeleri düşünün. Resul Pavlus İsa’nın takipçilerini, “birbirinizi sevmekten başka, kimseye bir şey borçlu olmayın,” diye teşvik etti. (Romalılar 13:8) Pavlus burada genel bir ilkeyi belirtiyordu, fakat bu, borç almanın getireceği sorumluluklara karşı bir uyarı olarak da değerlendirilebilir. Parasız kalmak kimi zaman borçlu olmaktan daha iyidir. Neden? Süleymanın Meselleri 22:7 şunu söyler: “Ödünç alan ödünç verenin kulu olur.” Borç alan, parayı geri ödeyene kadar yükümlülük altında olduğunu bilmelidir. İlke olarak, sahip olduğu kaynaklar tam olarak ona ait değildir. Borcunu, yapılan anlaşmadaki şartlara göre ödemek yaşamında büyük bir önceliğe sahip olmalıdır, yoksa muhtemelen zorluklar ortaya çıkacaktır.

Örneğin, eğer geri ödeme vaktinde yapılmazsa, borç veren sinirlenebilir. Borç alanın giysiler alması, lokantalara gitmesi, ya da tatile çıkması gibi şeyler borç vereni kuşkuya düşürebilir. Kırgınlık artabilir. Kişiler ve hatta aileler arasındaki ilişkiler gerginleşebilir veya daha kötü olabilir. Eğer borç alan sözüne sadık kalmazsa, bunun gibi üzücü sonuçlar ortaya çıkabilir.—Matta 5:37.

Fakat ya borç alan, elinde olmayan ani bir olay yüzünden sözünü yerine getiremeyecek duruma düşerse? Böyle bir durumda borcu iptal olur mu? Kendiliğinden iptal olmaz. Mezmur yazarı, adil kişiyle ilgili olarak, “kendi zararına yemin eder de geri dönmez,” der. (Mezmur 15:4) O halde, borç alanın durumunu hemen borcu verene açıklaması sevgi dolu ve hikmetli bir davranış olacaktır. Bundan sonra bazı alternatif düzenlemeler üzerinde anlaşmaya varılabilir. Bu, barışı sağlayacak ve Yehova Tanrı’yı memnun edecektir.—Mezmur 133:1; II. Korintoslular 13:11.

Aslında, kişinin borçlarına bakış açısı, kendisi hakkında çok şey ortaya koyar. Geri ödeme konusunda kayıtsız, ihmalkâr bir tutum, başkalarına karşı ilgi eksikliğini gösterir. Aslında böyle bir tutum gösteren kişi bencildir, onun kendi arzuları ve istekleri ön sıradadır. (Filipililer 2:4) İsa’nın bir takipçisi, bilinçli ve kasıtlı olarak borçlarını ödemeyi reddederse, Tanrı’nın gözündeki durumunu tehlikeye sokar. Ayrıca, hareketleri açgözlü ve kötü bir yüreğin belirtisi olabilir.—Mezmur 37:21

Borç Veren

En önemli sorumluluğun borç alana ait olmasıyla birlikte, borç veren için de geçerli olan ilkeler vardır. Mukaddes Kitap, eğer ihtiyacı olanlara yardım edecek gücümüz varsa, bunu yapmamız gerektiğini söyler. (Yakub 2:14-16) Fakat bu, borç isteyen ruhi bir kardeş bile olsa, insanın borç para vermek zorunda olduğunu göstermez. Mukaddes Kitap, “basiretli adam şerri görüp gizlenir,” der.—Süleymanın Meselleri 22:3.

Anlayışlı kişi, borç alıp vermenin gerçek tehlikelerini bilerek ve anlayarak, herhangi bir borç talebini dikkatlice düşünecektir. Bu talebin geçerli bir sebebi var mı? Borç isteyen kişi konuyu iyice düşündü mü? Düzen sahibi ve hakkında iyi konuşulan biri mi? Anlaşmanın şartlarını belirten belgeyi imzalamaya hazır mı? (Yeremya 32:8-14 ile karşılaştırın.) Borcunu gerçekten ödeyebilecek mi?

Burada, İsa’nın bir takipçisinin, ihtiyacı olan fakat geri ödemesi riskli görünen birine borç vermemesi gerektiği söylenmiyor. Onun başkalarına karşı olan yükümlülükleri, iyi ticaret alışkanlıklarının ötesine geçer. Resul Yuhanna şöyle soruyor: “Fakat kimde dünya malı olur, ve kardeşini ihtiyaçta görür, ve ona karşı şefkatini kaparsa, Allahın sevgisi onda nasıl kalır?” Evet, İsa’nın takipçileri, “sözle ve dille değil, ancak işle ve hakikatle” sevmeli.—I. Yuhanna 3:17, 18.

Bazı durumlarda, biri ihtiyacı olan kardeşine borç vermemeye karar verebilir. Bunun yerine, ona bir hediye vermeyi ya da başka şekilde yardım etmeyi tercih edebilir. Benzer bir tutumla, borç düzenlemesinde sorunlar ortaya çıktığında, borç veren merhametli davranmayı tercih edebilir. Borç alanın değişen durumunu dikkate alarak borcun vadesini uzatmayı, ödemeleri azaltmayı, hatta tüm borcu iptal etmeyi isteyebilir. Bunlar herkesin kendisinin vermesi gereken kişisel kararlardır.

İsa’nın takipçileri, Tanrı’nın her şeyi izlediğini, davranışlarımız ve kaynaklarımızı nasıl kullandığımız konusunda bizi sorumlu tutacağını zihinlerinde tutmalıdırlar. (İbraniler 4:13) Mukaddes Kitabın “her şeyiniz sevgi ile olsun” öğüdü, arkadaşlar arasında borç alıp verme konusunda da mutlaka geçerlidir.—I. Korintoslular 16:14.

[Dipnot]

[Sayfa 18’deki resim]

“Sarraf ve Karısı” (1514), Quentin Massys

[Tanıtım notu]

Scala/Art Resource, NY