‘Ku Tsutsuma U Kongomile Swa Le Mahlweni’

“Ndzi rivala swa le ndzhaku, ni ku ringeta hi matimba ku ya fika eka leswi nga le mahlweni; kutani ndzi tsutsuma ndzi kongomile swa le mahlweni.”—VAFILIPIYA 3:13, 14.

1, 2. (a) Xana Sawulo wa Tarso u amukele xiavelo evutirhelini hi ndlela yihi, naswona a ku ri xihi ke? (b) U endlise ku yini hi xiavelo lexi?

LOKO Sawulo wa Tarso a ri endleleni a kongome eDamaska a tiyimisele ku ya xanisa Vakriste, u rhendzeriwe hi ku vonakala loku humaka etilweni, kutani a twa rito ri ku: “‘Sawulo, Sawulo! u ndzi xanisela yini?’ Yena a ku: ‘U mani, Hosi?’ Rito ri ku: ‘Hi mina Yesu, loyi u n’wi xanisaka. Kambe pfuka u yima, u nghena emutini, kutani u ta byeriwa leswi u fanelaka ku endla swona.’” —Mintirho 9:3-6.

² Hikwalaho ka yini Yesu a nyike Sawulo wa Tarso ntokoto wo tano ke? Yesu u swi hlamusele mudyondzisiwa Ananiya a ku: “Munhu loyi [Sawulo] i xitirho lexi ndzi nga tihlawulela xona ku yisa vito ra mina eka vamatiko, ni ka tihosi, ni ka vana va Israyele. Ananiya a famba hi ku tshembeka, a veka mavoko ehenhla ka Sawulo kutani a ku: “Yesu la tikombiseke ka wena endleleni leyi u nga ta ha yona; u ndzi rhumile eka wena leswaku u ta tlhela u vona, ni leswaku u tala Moya lowo Kwetsima.” (Mintirho 9:15, 17) Hi ku hatlisa loko a tlhele a vona u khuvuriwile, a sungula ku hlanganyela ka yena ni bandlha ra Vukriste eDamaska. Manuku ke, tanihi mutirheli la khuvuriweke wa Vukriste, hi ku hatlisa u ve la khomekeke eku chumayeleni ka mahungu lamanene hi ku hiseka malunghana na Yesu, N’wana wa Xikwembu, exikarhi ka Vayuda.—Mintirho 9:20-22.

3, 4. (a) Pawulo u kurise vutirheli byakwe hi ndlela yihi? (b) Langutelo ra Pawulo ri hambanisa ku yini ni leri kombisiweke hi bandlha ra le Efesa?

³ Mutirheli loyi wo chivirika u tiviwa ku antswa tanihi muapostola Pawulo. Minkarhi hinkwayo u bumabumerile vutirheli bya yena ni tintswalo leti nga fanelangiki leti a ti kombisiweke. “Ndzi nkhensa loyi a ndzi nyikeke matimba yo tirha ntirho lowu, yena Kriste Yesu Hosi ya hina; hikuva u ndzi vonile ndzi ri loyi a tshembekeke, hi ku ndzi veka entirhweni wa yena, hambi leswi khale ndzi tshamaka ndzi n’wi sandza, ni ku n’wi xanisa, ni ku n’wi pfukela. Kambe ndzi tseseleriwile, hikuva a ndzi endla hi ku kohleka, ndzi nga ri na ku pfumela.” (1 Timotiya 1:12-14) Ee, u tlakuse vutirheli swinene.—Varhoma 11:13; 2 Vakorinto 4:7.

⁴ Tinhlamuselo to tano etlhelweni ra Pawulo ti fanisela ku kurisiwa ka vutirheli lebyi a byi hlayiseke entirhweni wa yena hinkwawo. A nga kalanga a wela eka xiyimo lexi tshameke xi va kona ebandlheni ra Efesa, leri Yesu a nga te ka rona: “Ku ni lexi u ndzi vilerisaka ha xona, hi leswaku u tshikile rirhandzu leri a wu ri na rona eku sunguleni.” (Nhlavutelo 2:4) Kambe, Pawulo u hlayisile pakani yakwe emahlweni ka yena naswona u hlayisile ku hiseka loku fanaka ni ku gingiritekela vutirheli loku a a ri na kona emasikwini yo sungula le Damaska.

5. Endzhaku ka loko hi tirhele Yehova malembe yo tala, hi nga va khutazisa ku yini van’wana?

⁵ Endzhaku ka loko a vile mutirheli la tshembekaka wa Vukriste hi makume ya malembe, Pawulo u tirhisile masungulo ni mintokoto ya yena n’wini ku khutaza vatirheli-kulobye ebandlheni ra Filipiya leswaku va ta ka va nga tshiki. Xana a wu swi kumanga swi ri leswi hi ntolovelo swi tsakisaka swinene ku twa ndlela leyi munhu a dyondzeke ntiyiso ni ku va mutirheli ha yona? Hi ku fanana, xana wa va khutaza van’wana hi masungulo ya matimu ya wena ya ximunhu ni malembe ya ntirho lowu tshembekaka tanihi mutirheli la tinyiketeke wa Vukriste?

6. Masungulo ya Pawulo tanihi Muyuda a ma ri wahi?

⁶ Pawulo, epapileni ra yena leri yaka eka Vafilipiya, u swi kotile ku vulavula hi vutomi byakwe tanihi la tirhisaka Xiyuda. U te: “Loko munhu un’wana a anakanya leswaku a nga tiseketela hi leswi endliwaka hi vanhu ntsena, mina ndzi na swona ku tlula yena: ndzi yimbisiwile ndza ha ri n’wana wa masiku ya 8 ntsena; ndzi wa rixaka ra Israyele, wa nyimba ya Benyamini, ndzi Muheveru n’wana wa Vaheveru; hi tlhelo ra ku hlayisa Nawu, a ndzi ri Mufarisi; loko ku ri ku hiseka, hi mina ndzi nga xanisa kereke, hi tlhelo ra ku va munhu wo lulama hi ku hlayisa Nawu, a ndzi nga ri na nandzu.”—Vafilipiya 3:4-6.

7. Hikwalaho ka yini Pawulo a tshikile swilo sweswo, kutani i yini leswi a swi kumeke hi ku endla tano?

⁷ Hi masungulo yo tano Pawulo a a ta swi kota ku va ni mimpfuno yo tala ya nyama eka xinakulobye ni Vayuda. Hambi swi ri tano, u ye emahlweni a ku: “Leswi a ndzi tiseketela ngopfu hi swona, ndzi swi langutile swi ri leswi nga ha pfuniki nchumu eka mina hikwalaho ka Kriste. Ku nga ri swona ntsena: Ndzi tekile hinkwaswo swi ri leswi nga ha pfuniki nchumu, loko swi ringanisiwa ni risima leri tlulaka hinkwaswo ra ku tiva Kriste Yesu Hosi ya mina. Hikwalaho ka yena, ndzi fularhelile hinkwaswo ndzi swi vona swi ri thyaka ntsena, . . . ndzi navela ntsena ku tiva Kriste, ni matimba ya ku pfuka ka yena eku feni, ndzi kota ni ku hlangana na yena eku vavisekeni ka yena, ndzi endliwa la kotisaka yena eku feni, hi ku tiva leswaku loko swi endleka, na mina ndzi ta kuma ku pfuka exikarhi ka vafi.” (Vafilipiya 3:7-11) Wolawo i marito lama kombisaka ripfumelo leri heleleke eka Kriste Yesu ni malunghiselelo lama endliweke hi Yehova Xikwembu. Xana u fana na Pawulo emhakeni ya ku nga pfumeleli ku navela xikhundla kumbe rifuwo swi fuma vutomi bya wena ke?

Langutelo Lerinene Ra Mianakanyo

8. (a) Endzhaku ka ku tirha nkarhi wo leha evutirhelini, i yini lexi Pawulo a xi vuleke ehenhleni ka pakani yakwe? (b) Marito ya Pawulo eka 1 Vakorinto 9:24-27 ya nga va ya ntiyiso eka hina hi ndlela yihi?

⁸ Endzhaku ka loko Pawulo a tirhele Xikwembu hi makume ya malembe, xana a a ta tshika ku phikelela pakani ya yena ke? U tsalele Vafilipiya a ku: “Vamakwerhu, loko a ri mina, a ndzi anakanyi leswaku ndzi swi kumile, kambe ndzi endla xilo xin’we ntsena: Ndzi rivala swa le ndzhaku, ni ku ringeta hi matimba ku ya fika eka leswi nga le mahlweni; kutani ndzi tsutsuma ndzi kongomile swa le mahlweni leswaku ndzi ta kuma hakelo, ku nga ku vitana ka Xikwembu ha Kriste Yesu, loku ha kona xi hi vitanelaka evuton’wini bya le henhla.” (Vafilipiya 3:13, 14) Ana se a endle rhekhodo leyinene evutirhelini bya Vukriste ni ku tiyiselela swilo swo tala, naswona a ku ri loko a ri ekhotsweni eRhoma laha a tsaleleke Vafilipiya marito lawa, kambe vutirheli byakwe a byi nga si fika emakumu. Loko ku ri leswaku a a ta amukela hakelo leyi a yi ta kumiwa hi lava va tirheke eka bandlha ra Vukriste ra lembe xidzana ro sungula, ku nga ‘ku vitana ka le henhla ka Xikwembu ha Kriste Yesu,’ kona a a fanele ku hambeta a phikelela pakani ya yena. Leri i langutelo lerinene leri namarheriweke hi Vakriste hinkwavo lava kuleke, hambi ku langutela ka vona ku ri ka vutomi bya nkarhi lowu taka etilweni kumbe emisaveni. Hinkwerhu ka hina hi endla khwatsi ku kambela xiyimo xa hina vini ni ndlela ya hina yo ehleketa ku vona loko hakunene hi tlangela vutirheli lebyi hi nyikiweke byona ehansi ka lunghiselelo ra Xikwembu.

9. I langutelo rihi ra vukulukumba ra mianakanyo leri hi nga vaka na rona?

⁹ Pawulo u hlamusela langutelo ra Mukriste la kuleke, a ku: “Hina hinkwerhu lava hi kuleke emoyeni, hi fanele ku va ni mianakanyo leyo tano; kambe loko, eka swin’wana, mi anakanya hi ndlela yin’wana, Xikwembu xi ta swi hlavutela eka n’wina.” (Vafilipiya 3:15) Langutelo ra Mukriste la kuleke ri yisa eku humeleleni. Leswi swi katsa ku landzela mintila ya Kriste Yesu, loyi a heteke vutirheli byakwe lebyi a byi averiweke emisaveni hi laha ku humelelaka. Yesu u swi kotile ku khongela eka Tata wa yena a ku: “Ndzi ku dzunisile laha misaveni, hi ku heta ntirho lowu u ndzi nyikeke wona leswaku ndzi wu tirha. Sweswi Tatana, ndzi dzunise emahlweni ka wena hi ku dzuneka loku a ndzi ri na kona eka wena misava yi nga si va kona.”—Yohane 17:4, 5.

10. I yini leswi engetelekeke leswi nga vuriwaka ehenhleni ka xikombiso xa langutelo ra mianakanyo ya Kriste entirhweni wa Yehova?

¹⁰ Loko hi ta tsakisa Yehova Xikwembu, kutani hi ndlela leyi hi amukela hakelo ya vutomi lebyi nga heriki, hi fanele ku va ni mianakanyo leyi fanaka ni leyi Kriste Yesu a yi kombiseke. Hi ku tiva leswi, Pawulo u te: “Ku hanyisana ka n’wina a ku ve loku mi ku kumaka eka Kriste Yesu: A a ri ni xiyimo xin’we ni Xikwembu, kutani a nga tekanga ku ringana ka yena ni Xikwembu xi va xilo lexi a nga tikhomelelaka ha xona. Kambe u titshikile hi ku teka xiyimo xa nandza, a velekiwa a ri la fanaka ni vanhu. Loko a voniwile a ri la kotisaka munhu, u titsongahatile, a va loyi a yingisaka ku fikela eku feni, a fa hi rifu ra xihambano. Hikokwalaho Xikwembu xi n’wi tlakusile swinene, kutani xi n’wi nyikile vito leri nge henhla ka mavito man’wana hinkwawo.” (Vafilipiya 2:5-9) Mawaku langutelo leri hlamarisaka leri Yesu a a ri na rona! Xana hi nga n’wi tekelela? Ku lava ku endla ku rhandza ka Xikwembu hi ku titsongahata minkarhi hinkwayo swi tisa minkateko. Loko xiavelo xi hetisisiwile, xi tisa leswinene.

11. I yini lexi faneleke ku endliwa hi lava va tiyeke ni lava va kuleke emoyeni?

¹¹ Hikwalaho ka leswi Pawulo a swi tsaleke, van’wana ebandlheni ra Filipiya kahle-kahle a va ha fanele ku tikarhatela ku kuma langutelo ra Mukriste la kuleke. Pawulo u tinyiketile leswaku a va khutaza ni ku va pfuna. Emabandlheni yo tala namuntlha, ku ni lava va tiyeke eripfumelweni ni lava va tsaneke. Lava va tiyeke, ku fana na Pawulo, va fanele ku khutaza van’wana. Kriste Yesu u endle swo tala ku tiyisa lava a va ri ni swilaveko swa moya, a vekela Vakriste xikombiso xo xi landzela. “Hina lava hi nga ni matimba, hi fanele ku rhwala ku hluleka ka lava tsaneke, ku nga ri ku titsakisa hina vini. Un’wana ni un’wana wa hina a a tsakise munhu-kulobye, a n’wi navelela leswinene, leswi n’wi akaka. Ingi Xikwembu lexi ku tiyisela ni ku chaveleriwa ku humaka ka xona, xi nga mi nyika n’wina hinkwenu ku anakanya loku fanaka, hi ku landza ntila wa Kriste Yesu, ku endlela leswaku hinkwenu mi va mbilu yin’we ni nomu wun’we, mi dzunisa Xikwembu, Tata wa Hosi ya hina Yesu Kriste.”—Varhoma 15:1, 2, 5, 6.

12. Hi fanele ku va ni langutelo rihi hi hakelo leyi Xikwembu xi nga ta yi lunghiselela?

¹² Pawulo, loko a tiyisa ripfumelo ra Varhoma, u kombe leswaku “nyiko leyi nyikiwaka ntsena, leyi humaka eka Xikwembu, i vutomi lebyi nga heriki, ha Kriste Yesu Hosi ya hina.” (Varhoma 6:23) Nakambe, enkarhini wa vutirheli bya yena, Yesu a a ri na swo tala ku swi vula malunghana ni vutomi lebyi nga heriki. I hakelo leyi hlamarisaka leyi Xikwembu xi yi nyikaka malandza ya xona. Xikwembu xi lava leswaku malandza ya xona ya veka mahlo ya wona eka hakelo leyi, hikuva leswi swi va susumetela ku va lava tshembekaka. Loko hi endla tano hi kombisa ripfumelo leri tiyeke eswitshembisweni swa yena. Eminhlanganweni ya hina ya Vukriste hakanyingi hi ni nkarhi wa ku vulavula hi hakelo leyi Yehova a yi nyikaka lava tshembekaka.

Vutirheli Bya Hina Hambi Ku Ri Na Swirhalanganyi

13. I xiphemu xihi xa Matsalwa lexi tirhaka emhakeni ya leswaku hi va ni langutelo lerinene ra mianakanyo?

¹³ Ku hlayisa ka hina langutelo lerinene, kumbe langutelo ra mianakanyo, ku ta tikomba ku nga ri ka ntikelo loko hi ri karhi hi hetisisa vutirheli bya hina emasikwini lawa ya makumu. Hambi leswi van’wana va nga ha lahlekeriwaka hi rirhandzu leri a va ri na rona eku sunguleni, onge hina hi nga tiyimisela leswaku leswi swi nga vi tano eka hina. Matsalwa hi woxe i mpfuno emhakeni leyi. (Varhoma 15:4) Hi ku ma dyondza ka hina hi kuma ntshembo. Xana u tlangela Yehova hi laha ku heleleke hikwalaho ka Matsalwa, ni swilo swo tala leswi rhekhodiweke eka wona ehenhleni ka malandza lama tshembeka ka ya Yehova tanihi muapostola Pawulo?

14. Pawulo u hlayise langutelo rakwe leri kongomeke ehansi ka mintokoto leyi vavisaka hi ndlela yihi?

¹⁴ Xana a hi ta endla yini loko a hi lo va ni mintokoto ya ximunhu leyi Pawulo a yi hlamuselaka eka 2 Vakorinto 11:23-28? Hikwalaho ka yini Pawulo a nga tshikanga? Hikuva a a ri ni pakani ya yena emianakanyweni. Hi nga ha hlangavetana ni swilo leswi fanaka. Kambe hi fanele ku hambeta hi phikelela pakani ya hina ya hakelo leyi Xikwembu xi hi khomeleke yona. Loko Pawulo a tsalele Vafilipiya, u kombise ku anakanya kakwe lokunene hi ku vula leswaku a a ri eswibohweni swa khotso leswaku a Iwela mahungu lamanene. (Vafilipiya 1:7, 16) U swi twisisile leswaku hikwalaho ka yini a ri kwalaho. Sweswo i swa ntikelo loko hi wela ehansi ka ndzingo wo tano. Nakambe, ha swi tiva leswaku Yehova a nga hi tirhisa ku nyikela vumbhoni leswaku ku dzunisiwa yena.

15. (a) Hikwalaho ka yini bandlha ra Vafilipiya a ri lava xikhutazo, naswona Pawulo u va byele yini ku va aka ke? (b) Xana bandlha ra le Rhoma ri endlise ku yini hi ku khotsiwa ka Pawulo ke?

¹⁵ Vafilipiya a va hlangavetana ni miringo yin’wana leyi fanaka ni leyi Pawulo a hlangavetaneke na yona le Rhoma. U tsarile a ku: “Sweswi, mina na n’wina hi lwa nyimpi yin’we leyi mi ndzi kumeke ndzi Iwa yona, leyi mi twaka leswaku ndza ha Iwa yona ni sweswi.” (Vafilipiya 1:30) Eka swiyimo leswi Pawulo u swi kotile ku va tsalela hi ndlela leyi khutazaka. U vule leswaku mahungu lamanene ya ve lama tivekaka exikarhi ka Mulanguteri wa Rhoma. Entiyisweni rungula ra Vukriste ri nghene ni le ndyangwini wa hosi, van’wana kwalaho va hundzuka Vakriste lava tinyiketeke. Bandlha ra le Rhoma a ri endla hi mfanelo, ri nga nyamisiwi timbilu, ri nga tsanisiwi kumbe ku chava hi mhaka ya leswi Pawulo a a hoxiwe ekhotsweni. Ematshan’wini ya sweswo a va khomekile hi ntirho lowu Yehova a a lava leswaku wu endliwa, va kombisa xivindzi hinkwaxo xa ku vula rito ra Xikwembu va nga chavi nchumu.—Vafilipiya 1:12-14; 4:22.

16. Ngopfu-ngopfu hi fanele ku endla yini loko ku tlhekeka nkaneto?

¹⁶ Loko ku tlhekeka nkaneto, ku ni mimpfuno leyikulu emhakeni yo hlayisa vun’we bya bandlha ra Vukriste. Pawulo u kandziyise vun’we ni ku twanana. (Vafilipiya 1:27-2:4) Minkarhi yo tano yi lava ku phofulelana marito ya ripfumelo, leswaku hi nga tshiki ku tsutsuma hi kongomile swa le mahlweni. I nkarhi wa ku hlayisa langutelo ra rirhandzu, ro titsongahata ni ra ku endlelana leswinene, ku khathalela timhaka ta van’wana.—Ringanisa Vafilipiya 2:19-21.

Ku Hlula Swirhalanganyi

17. Hikwalaho ka yini hi nga fanelanga ku tshika ku phikelela pakani ya hina loko swiphiqo swa rihanyo swi tlhekeka?

¹⁷ Munghana lonkulu wa muapostola Pawulo a ku ri Epafrodito. Hikwalaho ka ntirho wa Hosi a ku lo sala kutsongo a fa, kambe ku hava vumbhoni bya leswaku xiphiqo xa rihanyo rakwe xi n’wi vangele ku lahlekeriwa hi pakani leyi a yi ri emahlweni ka yena. (Vafilipiya 2:25-30) Eka 2 Vakorinto 12:7, Pawulo u boxe ntokoto wa yena n’wini a ri ni “riphantsu enyameni,” kumbexana a a vula ku nonon’hwa kun’wana hi mahlo ya yena. U khongelele leswaku ku n’wi sukela, kambe xikombelo xa yena a xi hlamuriwanga. Kambe ke, ku tsundzuka pakani yakwe ku pfune Pawulo ku hambeta a yi phikelela ku nga khathariseki switlhavi swihi ni swihi swa nyama. Hambi a ri ni ku tsana, u kume ndlela hi ku pfuniwa hi Kriste Yesu.—2 Vakorinto 12:9.

18. Pawulo u kombise ku ringa-ringana lokunene ehenhleni ka swilo leswi vonekaka hi ndlela yihi?

¹⁸ Papila leri yaka eka Vafilipiya (4:11-13) na rona ri boxe swilaveko swa vutomi. Ku pfumala swilo wu nga ha va ndzingo lowu lavaka ku tshikisa Mukriste ku phikelela pakani ya yena. Kambe xana ú ta teka langutelo ra vukulukumba hi ku lwisana ni xirhalanganya a ri karhi a hlanganyela evutirhelini ke? (Ringanisa Mintirho 18:1-4.) Hambi loko Pawulo a ri ni swakudya switsongo kumbe a ri ni swo tala, vutirheli bya yena byi vile byo sungula. Loko a taleriwe hi swilo a nga tirhisanga mhaka yoleyo a heta nkarhi wo tala a ri karhi a lava mintsako, kambe u hambetile a phikelela pakani ya hakelo.

19. Xana Vafilipiya 4:6, 7 yi hi tsundzuxa ku endla yini loko hi lava mpfuno? Swi va ni vuyelo byihi ke?

¹⁹ Pawulo a nga vulanga ntokoto wun’wana ni wun’wana lowu Mukriste a a ta va na wona evuton’wini. Kambe loko ku ta swilo leswi swi nga kavanyetanaka ni vutirheli, tanihi Vakriste lava kuleke hi fanele ku hundzulukela eka Yehova hi xikhongelo, ndlela leyi bumabumeriweke eka Vafilipiya 4:6, 7. Manuku Yehova u ta hi nyika ku rhula ka mianakanyo, a hi pfuna ku anakanya khwatsi ni ku hi pfuna ku hlula swirhalanganya loko hi ri karhi hi ya emahlweni hi ri vatirheli vakwe lava tshembekaka. Xikhongelo xi hi pfuna ku hlayisa ripfumelo ra hina ni ku hambeta hi tsutsuma hi kongomile pakani ya hina.

20. (a) Xana swikombiso swa vadyuhari lava tshembekaka entiyisweni swi hi khutaza hi ndlela yihi? (b) Hi fanele ku endla yini? Ha yini?

²⁰ Namuntlha vo tala hi lava va hlanganyeleke ni mabandlha, lava tirheleke Yehova hi makume ya malembe. Hinkwavo va hundze ehansi ka miringo loko va ri karhi va hetisisa vutirheli bya vona. Kambe Yehova u va pfunile, kutani va hambeta va tsutsuma va kongomile pakani ya hakelo. Hi nkhensa Yehova leswi eminkarhini ya sweswi ku nga ni vamakwerhu va xinuna ni vaxisati lava nga swikombiso swa ku tiyisela, lava tshembekaka entirhweni wa vona wa Mfumo ni ku veka mahlo ya vona eka hakelo, tanihi leswi a va ri kona eka lembe xidzana ro sungula. Lava va ha riki vatsongo kumbe lavantshwa “Endleleni” leyi va pfuneka hi ku kambela rhekhodo ya muapostola Pawulo kumbe ya malandza lama tshembekaka ebandlheni ra manguva lawa, va vona ndlela leyi lava va tlhantlheke swiphiqo swa vona ha yona. (Mintirho 9:2; Vaheveru 13:7) Onge hinkwerhu ka hina hi nga tirhisa nkarhi wun’wana ni wun’wana ku khutazana leswaku hi ta tiyisela hi ku tshembeka entirhweni lowu hi wu tekeke kutani hi hambeta hi tsutsuma hi kongomile pakani leyi Yehova a hi vekeleke yona hi vun’we. Hi ku endla tano, hi ni langutelo ro tirhela Yehova Xikwembu hi laha ku nga heriki hi vuxaka lebyi tsakeke ni lava tshembekaka.—Vafilipiya 3:13-16.

Tinhla To Ti Tsundzuka

◻ Xana masungulo ya Pawulo ya ximunhu ayari wahi, naswona u ma tirhise ku khutaza vamakwavo hi ndlela yihi?

◻ Xana swikombiso swa Kriste Yesu na swa Pawulo swi hi komba leswi mianakanyo ya Mukriste lavupfeke yi nga swona hi ndlela yihi?

◻ Xana hi nga byi kombisisa ku yini vun’we bya hina loko ku tlhekeka nkaneto?

◻ Hikwalaho ka yini hi fanele ku hambeta hi phikelela pakani ya hina?