VAIRAA PAPAI NATIRARA Watchtower
Watchtower
VAIRAA PAPAI NATIRARA
Tahiti
ǎ,ě,ǐ,ǒ,ǔ,ˈ
  • ǎ
  • ě
  • ǐ
  • ǒ
  • ǔ
  • ˈ
  • BIBILIA
  • PAPAI
  • PUTUPUTURAA
  • w95 15/5 api 15-20
  • Te mau haamaramaramaraa—Te rahi e te iti aˈe (Tuhaa 1)

Aita e video no teie tuhaa.

Eiaha e inoino, te vai ra te tahi fifi e te video.

  • Te mau haamaramaramaraa—Te rahi e te iti aˈe (Tuhaa 1)
  • Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1995
  • Upoo parau iti
  • Papai tei tuea
  • “Te tavini haapao maitai e te paari”
  • Haamaramaramaraa matamua i to tatou nei tau
  • Te mau haamaramaramaraa o tei rahi noa ˈtura
  • Te Noela—Hoê oroa etene
  • Te hoê iˈoa apî
  • Faatitiaifaroraa e te “feia rahi roa”
  • Te satauro—E ere i te hoê taipe kerisetiano
  • Te hoê “tavini” haapao maitai e te paari atoa
    Te Pare Tiairaa e faaite ra i te Basileia o Iehova 2004
  • “O vai hoi te tavini haapao maitai e te paari?”
    Te Pare Tiairaa e faaite ra i te Basileia o Iehova—2013
  • Te mau haamaramaramaraa i te tau o te mau aposetolo
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1995
  • Te mau haamaramaramaraa—Te rahi e te iti aˈe (Tuhaa 2)
    Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1995
Ite hau atu â
Te Pare Tiairaa te faaite ra i te Basileia o Iehova 1995
w95 15/5 api 15-20

Te mau haamaramaramaraa—Te rahi e te iti aˈe (Tuhaa 1)

“O te eˈa hoi o te feia parau-tia ra, e au ïa i te maramarama anaana ra, o tei tupu noa te anaanaraa e tae noa ˈtu i te avatea mau ra.”—MASELI 4:18.

1. No te aha te parau mau i faaite-mǎrû-noa-hia ˈi?

E HAAPAPURAA no te paari o te Atua, ia au i te Maseli 4:18, te faaite-mǎrû-raahia te mau parau mau i te pae varua na roto i te mau haamaramaramaraa. I roto i te tumu parau na mua ˈtu, ua ite tatou e mea nafea taua irava ra i te tupuraa i te tau o te mau aposetolo. Ahiri e ua faaitehia te taatoaraa o te parau mau o te mau Papai i te hoê noa taime, e riro ïa te reira i te mea mohimohi e te taa-ore-hia—mai te ohipa e tupu ia haere anaˈe mai i rapae i te hoê ana pouri i te hihi ra o te mahana. Hau atu, e haapuai te parau mau faaite-mǎrû-hia i te faaroo o te mau kerisetiano e te reira ma te tamau noa ïa. E faaanaana hau atu â oia i to ratou tiaturiraa e e turama hau atu â i te eˈa ta ratou e rave ra.

“Te tavini haapao maitai e te paari”

2. Ua faaite Iesu e e faaohipa o ˈna ia vai no te horoa i te maramarama i ta ˈna mau pǐpǐ, e o vai taua tia ra?

2 I te tau o te mau aposetolo ua maiti Iesu Mesia i te faaohipa i te mau ravea hau aˈe i te natura no te horoa i ta ˈna mau pǐpǐ te mau haamaramaramaraa matamua. Te vai ra e piti hiˈoraa no te reira: te Penetekose o te matahiti 33 o to tatou nei tau e te tauiraa o Korenelio i te faaroo i te matahiti 36 o to tatou nei tau. I muri aˈe i te reira, ua maiti te Mesia i te faaohipa i te hoê tia taata, mai ta ˈna i tohu e: “O vai hoi te tavini haapao maitai e te paari, ta to ˈna ra fatu i faatavana i to ˈna utuafare ei hopoi atu i ta ratou maa i te hora mau ra? E ao to te reira tavini, to tei roohia mai e to ˈna ra fatu te na reira ra. Oia mau ta ˈu e parau atu ia outou nei, e faariro oia ia ˈna ei tiaau i te mau taoˈa atoa na ˈna ra.” (Mataio 24:45-47) E ere teie nei tavini i te hoê noa taata no te mea e tia ia ˈna ia horoa i te maa pae varua mai te taime e haamata ˈi te amuiraa kerisetiano i te Penetekose e tae atu ai i te taime e haava ˈi te Fatu, o Iesu Mesia. Te faaite ra te mau tupuraa e taua pǔpǔ o te tavini haapao maitai e te paari ra o te mau kerisetiano faatavaihia atoa ïa i nia i te tiaraa pǔpǔ i nia i te fenua nei i te hoê taime i faataahia.

3. O vai to rotopu i te mau melo matamua o te pǔpǔ o te tavini?

3 O vai â to rotopu i te mau melo matamua o te pǔpǔ o te tavini haapao maitai e te paari? O te aposetolo Petero ïa, o tei haapao maitai i te faaueraa a Iesu e: “A faaamu i tau mau mamoe.” (Ioane 21:17) Te tahi atu mau melo matamua o te pǔpǔ o te tavini o Mataio ïa, o tei papai i te Evanelia e amo ra i to ˈna iˈoa, e o Paulo, o Iakobo, e o Iuda, o tei papai i te mau rata faauruahia. Ua riro atoa te aposetolo Ioane, o tei papai i te buka a Apokalupo, ta ˈna Evanelia, e ta ˈna mau rata, ei melo o te pǔpǔ o te tavini haapao maitai e te paari. Ua papai teie mau taata ia au maite i te hopoia a Iesu.

4. O vai te “utuafare”?

4 I te mea e o te feia atoa i faatavaihia i nia i te tiaraa pǔpǔ te mau melo o te pǔpǔ o te tavini, noa ˈtu eaha te vahi ratou e faaea ˈi i nia i te fenua nei, o vai ïa te “utuafare”? O taua noa iho â feia faatavaihia ra ia rave-anaˈe-hia te hoê hiˈoraa taa ê—ei taata taitahi. E, ei taata taitahi no roto mai ratou i te “tavini” aore ra o ratou te “utuafare,” mai te peu noa e te horoa ra ratou i te maa pae varua aore ra te amu ra ratou i te reira. Ei faahiˈoraa: Mai tei papaihia i roto i te Petero 2, 3:15, 16, te faahiti ra te aposetolo Petero i te mau rata a Paulo. Ia taio oia i te reira, e riro o Petero ei hoê o te utuafare o te amu ra i te maa pae varua horoahia e Paulo ei tia no te pǔpǔ o te tavini.

5. (a) Eaha te ohipa i tupu i nia i te tavini i te roaraa o te mau senekele i muri aˈe i te mau aposetolo? (b) Eaha te mau ohipa i tupu i te piti o te afaraa o te senekele 19?

5 No nia i te reira, ua faataa te buka ra Le Royaume millénaire de Dieu s’est approché e: “Mea nafea te “tavini haapao maitai e te paari” i te oraraa mai e i te taviniraa i te roaraa o te mau senekele i muri aˈe i te poheraa o te mau aposetolo o te Fatu ra o Iesu Mesia, aita te aamu e horoa maira i te hoê haapapuraa taa maitai. E au ra e ua faaamu hoê ui o te pǔpǔ o te “tavini” i te ui i muri iho mai. (Timoteo 2, 2:2) Tera râ, i roto i te piti o te afaraa o te senekele ahuru ma iva ua itehia te mau taata mǎtaˈu i te Atua o tei au i te maa pae varua o te Bibilia Moˈa e o tei hinaaro e amu rahi atu i te reira . . . Ua faanahohia te mau pǔpǔ haapiiraa bibilia . . . e o tei haere i mua i te pae no te maramaramaraa o te mau parau mau faufaa roa o te mau Papai Moˈa. Ua hinaaro rahi te feia haavare ore i rotopu i taua feia haapii bibilia ra e tufa ˈtu i taua mau tuhaa faufaa roa ra o te maa pae varua ia vetahi ê. Ua faatupu ratou i te huru feruriraa haapao maitai o te “tavini” faatavaihia no te horoa i te “utuafare” te maa pae varua titauhia “i te hora mau ra.” E mea “paari” ratou no te taa eaha mau na te hora tia e te taime mau ra e eaha te ravea maitai roa ˈˈe no te horoa i te maa. Ua tutava ratou i te horoa i te reira.”—Api 339.a

Haamaramaramaraa matamua i to tatou nei tau

6. Eaha te mau tupuraa faufaa tei haamatarahia no nia i te faaite-mǎrû-raahia te parau mau?

6 Hoê tupuraa o te matara rahi ra no nia i te feia ta Iehova i faaohipa no te horoa ˈtu i taua maramarama varua ra haere mǎrû noa e o te maraa ra oia hoi aita ratou i haafaufaa ia ratou iho. Teie te manaˈo o C. T. Russell, peretiteni matamua o te Taiete Watch Tower, oia hoi ua oaoa te Fatu i te faaohipa i to ratou mau aravihi haihai. No nia i te mau parau ta to ˈna mau enemi i tamata i te faaohipa, ua haapapu te taeae Russell ma te puai mau e aita o ˈna i farerei aˈenei i te hoê “taata no Russell” e aita e parau mai te “pǔpǔ a Russell.” O te Atua anaˈe te tia ia faahanahanahia.

7. Eaha te haapapuraa ta te taeae Russell e ta to ˈna mau hoa rave ohipa i horoa no te faaite e i teie nei te rave amui nei ratou i te ohipa e te tavini haapao maitai e te paari?

7 Ia au i te mau faahopearaa, aita e feaaraa e ua aratai te varua moˈa o Iehova i te mau tutavaraa a te taeae Russell e a te feia o tei apiti atu ia ˈna. Ua haapapu ratou e te rave amui ra ratou i te ohipa e te tavini haapao maitai e te paari. Noa ˈtu e ua faahua parau e rave rahi mau faatere haapaoraa o taua taime ra e te tiaturi nei ratou e ua riro te Bibilia ei Parau faauruahia a te Atua e o Iesu te Tamaiti a te Atua, ua turu maine ratou i te mau haapiiraa faaroo hape a Babulonia, mai te Toru Tahi, te pohe-ore-raa o te nephe taata, e te haamauiuiraa mure ore. Ia au i te mau parau tǎpǔ a Iesu, maoti te varua moˈa i riro ai te mau tutavaraa iti a te taeae Russell e to ˈna mau hoa i te haamaramarama i te parau mau mai tei ore i itehia aˈenei. (Ioane 16:13) Ua haapapu teie Feia haapii bibilia faatavaihia e ua riro mau ratou ei mau melo no te pǔpǔ o te tavini haapao maitai e te paari, ta ˈna hopoia oia hoi te horoaraa i te maa pae varua na te utuafare o te Fatu. Ua riro ta ratou mau tutavaraa ei tauturu rahi no te haaputuputu i te feia faatavaihia.

8. Eaha te mau tupuraa faufaa roa no nia ia Iehova, te Bibilia, ia Iesu Mesia, e te varua moˈa ta te Feia haapii bibilia i papu maitai?

8 E mea anaanatae mau â ia ite e ua haamaitai Iehova ma te rahi mau, na roto i te varua moˈa, i taua Feia haapii bibilia matamua ra e te horoaraa i te mau haamaramaramaraa. I te haamataraa, ua haapapu maite ratou e te vai ra te Poiete e to ˈna iˈoa otahi roa o Iehova ïa. (Salamo 83:18; Roma 1:20) Ua ite ratou e e maha ateributi tumu to Iehova—te puai, te parau-tia, te paari, e te here. (Genese 17:1; Deuteronomi 32:4; Roma 11:33; Ioane 1, 4:8) Ua haapapu maitai taua mau kerisetiano faatavaihia ra e e Parau faauruahia e te Atua te Bibilia e te reira te parau mau. (Ioane 17:17; Timoteo 2, 3:16, 17) Hau atu, ua turu ratou e ua poietehia te Tamaiti a te Atua, o Iesu Mesia, e ua pûpû oia i to ˈna ora ei hoo no te huitaata atoa. (Mataio 20:28; Kolosa 1:15) Ua faarirohia te varua moˈa, taa ê roa ˈtu i te toruraa o te taata o te hoê Toru Tahi, ei puai ohipa a te Atua.—Ohipa 2:17.

9. (a) Eaha te mau parau mau ta te Feia haapii bibilia i taa maitai no nia i te huru o te taata e te mau tiaturiraa ta te Bibilia e turu ra? (b) Eaha vetahi atu â mau parau mau ta te mau tavini o Iehova i maramarama maitai?

9 Ua taa maitai i te Feia haapii bibilia e aita to te taata nei e nephe pohe ore, e nephe pohe râ oia. Ua taa ia ratou e “e utua te pohe no te hara,” aita e haamauiuiraa mure ore, aita e vahi parauhia ra e po auahi. (Roma 5:12; 6:23; Genese 2:7; Ezekiela 18:4) Hau atu, ua taa maitai ia ratou e eiaha noa e ere te tatararaa no te tupu-noa-raa o te mau mea no roto mai i te mau Papai, oia atoa râ aita roa i niuhia i nia i te mau tupuraa. (Genese, mau pene 1 e 2) Ua taa atoa ia ratou e te pûpû ra te Bibilia e piti tiaturiraa—te hoê tiaturiraa no te raˈi no te mau 144 000 pǐpǐ faatavaihia o te Mesia o te pee i to ˈna mau taahiraa avae e te hoê paradaiso i nia i te fenua no te “feia rahi roa” eita e pau ia taio o te mau “mamoe ê atu.” (Apokalupo 7:9; 14:1; Ioane 10:16) Ua farii teie Feia haapii bibilia matamua e e vai noa te fenua e a muri noa ˈtu e eita oia e taninahia i te auahi, mai te haapiihia ra e e rave rahi mau haapaoraa. (Koheleta 1:4; Luka 23:43) Ua haapii atoa ratou e eita te hoˈiraa mai o te Mesia e ite-mata-hia e e faatupu oia i te haavaraa i nia i te mau nunaa e e haamau oia i te hoê paradaiso i nia i te fenua.—Ohipa 10:42; Roma 8:19-21; Petero 1, 3:18.

10. Eaha te mau parau mau ta te Feia haapii bibilia i haapii no nia i te bapetizoraa, te hoê faataa-ê-raa e ravehia i rotopu i te mau upoo faatere haapaoraa e te tahi atu mau taata, e te oroa Haamanaˈoraa o te poheraa o te Mesia?

10 Ua haapii te Feia haapii bibilia e e ere te bapetizoraa a te mau Papai i te pîpî-noa-raa i te mau tamarii i te pape, ia au maite râ i te faaueraa a Iesu i roto i te Mataio 28:19, 20, o te taumi-roa-raa râ i te feia faaroo o tei haapiihia i roto i te pape. Ua taa ia ratou e aita e niu i roto i te mau Papai no te faataa-ê-raa e ravehia i rotopu i te mau upoo faatere haapaoraa e te tahi atu mau taata. (Mataio 23:8-10) I te taa-ê-raa, e tia i te mau kerisetiano atoa ia riro ei feia poro o te parau apî maitai. (Ohipa 1:8) Ua taa te Feia haapii bibilia e e tia ia hiˈopoa i te oroa Haamanaˈoraa o te poheraa o te Mesia hoê noa taime i te matahiti, i te 14 no Nisana. Hau atu, ua taa ia ratou e e oroa etene te Pakate. Oia atoa, no te tiaturi rahi o taua feia faatavaihia ra e e turu te Atua i ta ratou ohipa aita roa ratou i faanaho i te mau titauraa moni. (Mataio 10:8) Mai te tau tahito mai â, ua taa ia ratou e e tia i te mau kerisetiano ia ora ia au i te mau faaueraa tumu o te Bibilia, oia atoa hoi te faatupuraa i te hotu o te varua moˈa o te Atua.—Galatia 5:22, 23.

Te mau haamaramaramaraa o tei rahi noa ˈtura

11. Eaha te maramarama i turamahia no nia i te hopoia kerisetiano e no nia i te parabole a Iesu Mesia o te mau mamoe e te mau puaaniho?

11 Mai te matahiti 1919 iho â râ mai â ua haamaitaihia te mau tavini o Iehova e te mau haamaramaramaraa o tei rahi noa ˈtura. Auê ïa haamaramaramaraa o tei anaana mau i te tairururaa i Cedar Point i te matahiti 1922 i to J. F. Rutherford, te piti o te peretiteni o te Taiete Watch Tower, haamatararaa ma te puai mau e te hopoia matamua a te mau tavini o Iehova oia hoi “a faaite, a faaite, a faaite, i te Arii e ta ˈna basileia”! I te matahiti i muri iho noa mai, ua haamaramaramahia ratou i nia i te parabole o te mau mamoe e te mau puaaniho. Ua itehia e e tupu taua parau tohu ra i te mahana o te Fatu i teie nei, eiaha i te tau no a muri aˈe i te roaraa o te Mileniuma mai tei haapiihia na mua ˈtu. I te roaraa o te Mileniuma, eita te mau taeae o te Mesia e maˈihia, eita atoa ratou e tuuhia i roto i te fare tapearaa. Hau atu, i te hopea o te Mileniuma, e haava mai te Atua ra o Iehova, eiaha râ o Iesu Mesia.—Mataio 25:31-46.

12. Eaha te haamaramaramaraa no nia ia Aramagedo?

12 I te matahiti 1926 ua faaite te tahi atu haamaramaramaraa anaana mau e e ere te tamaˈi o Aramagedo i te hoê orureraa hau totiale, mai ta te Feia haapii bibilia i haapii na i te hoê taime. Area râ, e tamaˈi oia i reira o Iehova e haapapu maitai ai i to ˈna puai e e tiaturi papu te mau taata atoa e o o ˈna te Atua.—Apokalupo 16:14-16; 19:17-21.

Te Noela—Hoê oroa etene

13. (a) Eaha te haamaramaramaraa o tei horoahia no nia i te mau oroa Noela? (b) No te aha aita te mau oroa mahana fanauraa i faatupu-faahou-hia? (A hiˈo atoa te nota i raro i te api.)

13 I muri iti noa ˈˈe, ua haafaaea aˈera te hoê haamaramaramaraa i te Feia haapii bibilia ia faatupu i te oroa Noela. Na mua ˈˈe i taua taime ra ua faatupu-noa-hia te Noela e te Feia haapii bibilia na te ao nei, e ua riro mau â te reira i te pu no Brooklyn ei taime oroa oaoa mau. Tera râ i muri iho ua taahia e e ohipa etene mau te faatupuraa i te 25 no titema e ua maitihia te reira e te amuiraa faaroo kerisetiano apotata ia ohie aˈe ia taui i te faaroo o te mau etene. Hau atu, ua itehia e aita o Iesu i fanauhia i te tau toetoe, i te mea e i te taime o to ˈna fanauraahia mai, te faaamu ra te mau tiai mamoe i ta ratou mau nǎnǎ i roto i te mau aua—hoê ohipa ta ratou e ore e rave i te po o te avaˈe titema. (Luka 2:8) Maoti râ, te faataa ra te mau Papai e ua fanauhia o Iesu i te area o te 1 no atopa. Ua taa atoa i te Feia haapii bibilia e te mau taata tei piihia feia paari o tei haere mai e hiˈo ia Iesu e piti matahiti i muri aˈe i to ˈna fanauraa e feia hiˈo fetia ïa no roto mai i te mau etene.b

Te hoê iˈoa apî

14. No te aha aita te iˈoa Feia haapii bibilia i haafaufaa mau i te nunaa o Iehova?

14 I te matahiti 1931 ua faaitehia te hoê haamaramaramaraa i taua Feia haapii bibilia ra no nia i te hoê iˈoa tano maitai no roto mai i te mau Papai. Ua taa i te nunaa o Iehova e eita ratou e nehenehe e farii i te mau iˈoa ta vetahi i horoa no ratou, mai te iˈoa ra Feia no Russell, Feia turu i te haamataraa o te Mileniuma, e “Feia patoi i te po auahi.”c Tera râ, ua haamata atoa ratou i te taa e te iˈoa o ta ratou iho i rave—Feia haapii Bibilia o te mau nunaa atoa—aita oia i haafaufaa mau ia ratou. Ua hau aˈe ratou i te tiaraa Feia haapii bibilia noa. Hau atu, e rave rahi atu â o tei riro ei feia haapii i te Bibilia, aita roa râ ratou i tuea i te Feia haapii bibilia.

15. Eaha te iˈoa ta te Feia haapii bibilia i rave i te matahiti 1931, e no te aha ua tano maitai te reira?

15 Mea nafea te Feia haapii bibilia i te raveraa i te hoê iˈoa apî? Tau matahiti te roaraa ua haafaufaa rahi Te Pare Tiairaa i te iˈoa o Iehova. No reira, e mea tano roa ˈˈe e ia rave te Feia haapii bibilia i te iˈoa i papaihia i roto i te Isaia 43:10 e: “O outou to ˈu ite; e tau tavini, i maitihia e au ra: ia ite hoi outou, e ia faaroo mai ia ˈu, ia ite e, o vau te Atua mau. Aore e Atua i hamanihia i mua ˈˈe ia ˈu; e o muri aˈe ia ˈu ra, eita e atuahia.”

Faatitiaifaroraa e te “feia rahi roa”

16. No te aha aita te parau tohu no nia i te faahoˈi-faahou-raa i tano i te mau ati Iuda i te pae tino o tei hoˈi atu i Paletetina, i nia râ ia vai te reira e tano ai?

16 I roto i te piti o te buka Vindication, neneihia e te Taiete Watch Tower i te matahiti 1932, ua faaite te hoê haamaramaramaraa e aita te mau parau tohu no nia i te faahoˈi-faahou-raa i papaihia e Isaia, Ieremia, Ezekiela, e vetahi atu mau peropheta i tano (mai tei manaˈohia i te hoê taime) i te mau ati Iuda i te pae tino, o tei hoˈi faahou â i Paletetina na roto i te tiaturi ore e te mau manaˈo politita. Maoti râ, teie parau tohu no nia i te faahoˈi-faahou-raa, o tei tupu i nia i te hoê faito nainai i to te mau ati Iuda hoˈiraa mai te faatîtîraa i Babulonia i te matahiti 537 hou to tatou nei tau, ua tupu te reira i nia i te hoê faito rahi i te faaoraraahia Iseraela i te pae varua e te faahoˈi-faahou-raa o tei haamata i te matahiti 1919 e i te ruperuperaa o tei itehia i roto i te paradaiso i te pae varua fanaˈohia e te mau tavini mau o Iehova i teie nei mahana.

17, 18. (a) I taua taime ra, na roto i te hoê haamaramaramaraa, eaha te opuaraa matamua a Iehova? (b) Eaha te haamaramaramaraa no nia i te Apokalupo 7:9-17 o tei tupu i te matahiti 1935?

17 I taua taime ra, ua faaite te mau haamaramaramaraa e te opuaraa matamua o Iehova, e ere ïa te faaoraraa i te mau taata, o te faatitiaifaroraa râ i to ˈna tiaraa mana arii. Te upoo parau faufaa roa ˈˈe o te Bibilia o tei taahia, e ere ïa te hoo, o te Basileia râ, i te mea e e faatitiaifaro oia i te tiaraa mana arii o Iehova. Auê ïa haamaramaramaraa e! Aita faahou ïa te mau kerisetiano o tei pûpû ia ratou i tapitapi na mua roa i to ratou haereraa i nia i te raˈi.

18 I te matahiti 1935 ua faaite te hoê haamaramaramaraa e e ere te feia rahi roa i faahitihia i roto i te Apokalupo 7:9-17 i te pitiraa o te pǔpǔ i nia i te raˈi. Ua manaˈohia e te feia i faahitihia i roto i taua mau irava ra o te hoê ïa tuhaa o te feia faatavaihia o tei ore i faaite ma te taatoa i te haapao maitai e no reira ua tia ratou i mua i te terono maoti i te parahi i nia i te mau terono ma te faatere ei mau arii e ei mau tahuˈa e o Iesu Mesia. Tera râ, aita e haapiiraa no nia i te haapao maitai rii. Eita te hoê taata e nehenehe e riro ei taata haapao maitai rii aore ra e taata taiva rii. No reira ua taahia e te faahiti ra taua parau tohu ra i te feia rahi roa eita e pau ia taio no te mau nunaa atoa o tei haaputuputuhia i teie nei e o te parahi i nia i te fenua. O ratou “te mamoe” o te Mataio 25:31-46 e te mau “mamoe ê atu” o te Ioane 10:16.

Te satauro—E ere i te hoê taipe kerisetiano

19, 20. No te aha e ere te satauro i te hoê taipe o te kerisetianoraa mau?

19 E rave rahi matahiti te maoro ua faariro rahi te Feia haapii bibilia i te satauro ei taipe o te kerisetianoraa. E vai na atoa ta ratou te hoê pine “satauro e korona”. Ia au i te King James Version, ua ani o Iesu i ta ˈna mau pǐpǐ ia rave i ta ratou “satauro,” e ua tiaturi aˈera e rave rahi e ua haapohehia oia i nia i te hoê satauro. (Mataio 16:24; 27:32) Tau ahuru matahiti te maoro ua itehia teie taipe i nia i te api matamua o te vea Pare Tiairaa.

20 Ua haamaramarama maitai te buka Riches, neneihia e te Taiete i te matahiti 1936, e ua haapohehia o Iesu Mesia, eiaha i nia i te hoê satauro, i nia râ i te hoê pou. Ia au i te hoê taata papai buka, te parau heleni (stau·rosʹ) i hurihia na roto i te parau “satauro” i roto i te King James Version “te faataa ra oia, na mua roa, i te hoê pou tia. [E te reira] no te faataa ê ïa e te huru i fariihia e te ekalesia o te hoê satauro e piti raau hoê mea tarava. . . . No ǒ mai te reira i te fenua Kaladaio tahito, e ua faaohipahia ei taipe no te atua o Tamuza.” Maoti i te faaidolo i te reira, e tia ia haafaufauhia te mauhaa i patitihia ˈi o Iesu.

21. Eaha te tuatapapahia i roto i te tumu parau i muri iho?

21 Te vai faahou â ra te mau hiˈoraa o te mau haamaramaramaraa rahi e te iti aˈe. No nia i te reira, a hiˈo na i te tumu parau i muri iho.

[Nota i raro i te api]

a Neneihia e te Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.

b I tahito ra, ua taahia e mai te peu e aita te fanauraa faufaa roa ˈˈe o tei itehia aˈenei i faatupuhia, eita e tia ia tatou ia faatupu i te tahi noa ˈˈe oroa mahana fanauraa. Hau atu, aita te mau ati Iseraela e te mau kerisetiano matamua i faatupu i te mau oroa mahana fanauraa. Te faahiti ra te Bibilia e piti noa oroa mahana fanauraa, to Pharao e to Heroda Anitipa. Ua taaihia na oroa tataitahi e te hoê haapoheraa. Aita te mau Ite no Iehova e faatupu ra i te mau oroa mahana fanauraa no te mea e mau aa etene to teie mau oroa e e faahanahana te reira i te feia no ratou te oroa.—Genese 40:20-22; Mareko 6:21-28.

c Ua riro te reira ei hape ravehia e te rahiraa pǔpǔ faaroo amaha o te amuiraa faaroo kerisetiano. Ua riro te taata lutero ei iˈoa ta te mau enemi o Martin Luther i horoa no ta ˈna mau pǐpǐ, o tei rave i muri iho i te reira. Oia atoa, ua rave te mau baptistes i te iˈoa ta te feia ěê i horoa ia ratou no te mea ua poro ratou i te bapetizoraa na roto i te taumiraa i roto i te pape. Mai te reira atoa, ua rave te mau méthodistes i te hoê iˈoa o tei horoahia ia ratou e te hoê taata ê. Mea nafea te Totaiete o te mau Hoa i te piiraahia Quakers, te parau ra The World Book Encyclopedia e: “Te auraa tumu o te parau ra Quaker o te hoê ïa parau faaino ia Fox [te taata haamau], o tei parau atu i te hoê haava beretane e ia ‘mǎtaˈu i te Parau a te Fatu.’ Ua pii atura te haava ia Fox e ‘quaker.’”

Te haamanaˈo ra anei outou?

◻ O vai “te tavini haapao maitai e te paari,” e o vai te “utuafare”?

◻ Eaha vetahi mau haamaramaramaraa matamua i to tatou nei tau?

◻ No te aha ua tano maitai te iˈoa apî ra Ite no Iehova?

◻ Eaha te mau parau mau puai o tei faaitehia i te matahiti 1935?

[Hohoˈa i te api 17]

Ua haaparare o C. T. Russell e to ˈna mau hoa i te maramarama i te pae varua, o Iehova anaˈe râ te tia ia faahanahanahia

    Papai reo Tahiti (1985-2027)
    Haere i rapae
    Haere i nia
    • Tahiti
    • Hapono
    • Ta oe e hinaaro
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Parau no te faaohiparaa
    • Eita e puharahia
    • Maiti eaha te ore e puhara
    • JW.ORG
    • Haere i nia
    Hapono