Lỗi tại ai?

A-ĐAM, người đàn ông đầu tiên, đã khởi xướng một chiều hướng mới. Sau khi phạm tội, ông nói với Đức Chúa Trời: “Người nữ mà Chúa đã để gần bên tôi cho tôi trái cây đó và tôi đã ăn rồi”. Thực ra, ông muốn nói: “Lỗi không phải tại tôi!” Người đàn bà đầu tiên là Ê-va cũng làm giống như vậy khi nói: “Con rắn đã dỗ-dành tôi và tôi đã ăn rồi” (Sáng-thế Ký 3:12, 13).

Do đó những gì xảy ra trong vườn Ê-đen đã lập ra một tiền lệ cho việc loài người từ chối không chịu gánh trách nhiệm về hành động của mình. Bạn có bao giờ phạm lỗi này không? Khi vấn đề xảy ra, bạn có nhanh chóng đổ lỗi cho người khác không? Hay bạn phân tích hoàn cảnh để xem lỗi thật sự tại ai? Trong cuộc sống hằng ngày, chúng ta dễ rơi vào cạm bẫy là đổ lỗi lầm của mình cho người khác và nói: “Lỗi không phải tại tôi!” Chúng ta hãy xem xét những hoàn cảnh thông thường và xem một số người có khuynh hướng làm gì. Quan trọng hơn nữa, hãy suy nghĩ bạn sẽ làm gì trong hoàn cảnh tương tự như vậy.

Khó khăn về tài chính

Khi gặp nhiều khó khăn về tài chính, một số người có lẽ nói: “Lỗi không phải tại tôi—đó là tại kinh tế, tại những người làm ăn gian xảo, tại cuộc sống đắt đỏ. Nhưng có phải lỗi tại những yếu tố này không? Có lẽ những tình trạng bấp bênh đưa đẩy họ vào công việc làm ăn mạo hiểm hoặc khả nghi. Đôi khi lòng tham lam làm mờ đi tính khách quan, và nhiều người phiêu lưu vào công việc làm ăn không ai biết đến, như vậy dễ trở thành mồi cho kẻ bất lương. Họ quên đi câu nói: “Nếu điều gì có vẻ khó tin thì thường điều đó không có thật”. Họ tìm lời khuyên nào mà họ muốn nghe, nhưng khi những khó khăn về kinh tế trở thành thực tại phũ phàng, thì họ đổ lỗi cho người khác. Đáng buồn thay, điều này đôi khi xảy ra ngay cả trong hội thánh tín đồ đấng Christ.

Một số người bị mắc bẫy vào việc đầu tư thiếu khôn ngoan và ngay cả giả tạo, như mua hột xoàn không thật sự hiện hữu, tài trợ những chương trình TV nổi tiếng nhưng rồi lại bị biến mất nhanh chóng, hoặc đầu tư vào việc kinh doanh bất động sản nhưng lại bị phá sản. Ước muốn làm giàu quá đáng có lẽ làm trí họ lu mờ không nhớ rõ lời khuyên trong Kinh-thánh: “Còn như kẻ muốn nên giàu-có ắt sa vào sự cám-dỗ, mắc bầy-dò,... chuốc lấy nhiều điều đau-đớn” (I Ti-mô-thê 6:9, 10).

Tiêu xài phung phí cũng có thể gây ra sự sụp đổ về tài chính. Một số người cảm thấy họ phải ăn mặc giống như những người trong tạp chí thời trang mới nhất, đi nghỉ mát tốn kém, ăn uống trong nhà hàng sang trọng, và mua “đồ chơi” mới nhất dành cho người lớn—như xe đi du ngoạn, tàu bè, máy chụp hình, máy hát âm thanh nổi. Dĩ nhiên, với thời gian một số người có thể có được những thứ này nhờ dành dụm và tính toán khôn ngoan. Nhưng những người vội vàng muốn có các thứ đó ngay có lẽ bị mắc nợ ngập đầu. Nếu họ làm như vậy, thì lỗi tại ai? Rõ ràng họ đã lờ đi lời khuyên khôn ngoan nơi Châm-ngôn 13:18: “Ai chối sự khuyên-dạy sẽ bị nghèo-khổ và sỉ-nhục”.

Thất vọng với con cái

Một số cha mẹ có lẽ nói: “Lỗi tại các trưởng lão mà con cái tôi bỏ lẽ thật. Họ không chú ý nhiều đến con cái tôi”.

Trưởng lão có trách nhiệm chăn chiên và chăm sóc cho bầy, nhưng còn chính cha mẹ thì sao? Họ có làm gương bằng cách biểu lộ bông trái thánh linh Đức Chúa Trời trong mọi cách cư xử của họ không? Họ có điều khiển buổi học Kinh-thánh gia đình đều đặn không? Cha mẹ có tỏ ra hăng hái trong việc phụng sự Đức Giê-hô-va và giúp con cái họ chuẩn bị cho công việc đó không? Họ có thận trọng xem xét loại bạn bè của con cái họ không?

Tương tự thế, cha mẹ dễ nói thế này về vấn đề học hành của con họ: “Con tôi học dở là tại thầy cô. Họ không thích con trai tôi. Với lại trường đó có một tiêu chuẩn học tập rất thấp”. Nhưng cha mẹ có liên lạc thường xuyên với nhà trường không? Cha mẹ có chú ý đến chương trình giảng dạy và học hành của con cái không? Họ có sắp đặt thời khóa biểu cho con làm bài tập ở nhà và giúp đỡ khi nó cần không? Có thể nào vấn đề bên trong là vì thái độ hay sự lười biếng của đứa trẻ hoặc của cha mẹ không?

Thay vì đổ lỗi cho học đường, cha mẹ nên tích cực giúp con cái có thái độ đúng về việc học hành và tận dụng mọi cơ hội sẵn có tại trường để học hỏi, như thế sẽ có lợi hơn nhiều.

Thất bại trong việc phát triển về thiêng liêng

Thỉnh thoảng chúng ta nghe có người nói: “Tôi có thể mạnh hơn về mặt thiêng liêng, nhưng lỗi không phải tại tôi nếu tôi không được mạnh. Các trưởng lão không chú ý nhiều đến tôi. Tôi không có bạn bè nào cả. Hội thánh này không có thánh linh của Đức Giê-hô-va”. Trong khi đó, những người khác trong hội thánh có bạn bè, vui vẻ và tiến bộ về mặt thiêng liêng; và hội thánh được ban phước, có sự gia tăng và được thịnh vượng về mặt thiêng liêng. Vậy tại sao một số người có vấn đề?

Không mấy ai muốn gần gũi những người tỏ thái độ phàn nàn và tiêu cực. Lời nói như dao đâm và không ngớt than phiền có thể làm người ta nản lòng. Vì không muốn bị suy giảm về thiêng liêng, một số người có thể giới hạn việc đi chơi chung với những người như vậy. Vì nghĩ là hội thánh lạnh nhạt với mình, người tiêu cực đó có lẽ bắt đầu di chuyển, trước tiên dọn đến một hội thánh, rồi lại đổi qua hội thánh khác, rồi đến hội thánh khác nữa. Giống như đàn thú vật ở đồng bằng Phi Châu luôn luôn đi tìm cánh đồng xanh tươi hơn, những tín đồ đấng Christ “hay di chuyển” này luôn luôn tìm hội thánh nào thích hợp với họ. Thay vì vậy, nếu họ tìm đức tính tốt nơi người khác và cố gắng bày tỏ bông trái thánh linh Đức Chúa Trời trong chính đời sống của riêng mình, thì họ sẽ hạnh phúc hơn biết bao! (Ga-la-ti 5:22, 23).

Một số người làm vậy bằng cách cố gắng hết sức để nói chuyện với một người khác tại mỗi buổi họp ở Phòng Nước Trời và thành thật khen một điểm tốt của người đó. Có thể khen con cái họ có hạnh kiểm tốt, đi nhóm họp đều đặn, nói lời bình luận đã chuẩn bị kỹ trong Buổi học Tháp Canh, bày tỏ lòng hiếu khách bằng cách dùng nhà họ cho Buổi học Cuốn sách và nhóm họp để đi rao giảng, v.v... Bằng cách cố nhìn sâu hơn cái vẻ bất toàn bề ngoài, chắc chắn bạn sẽ khám phá ra được các đức tính cao thượng trong anh em tín đồ đấng Christ của bạn. Điều này sẽ làm cho họ quí mến bạn, và bạn sẽ thấy bạn không có thiếu những người bạn trung thành.

Một cớ cuối cùng

“Đó là ý muốn của Đức Chúa Trời”. “Hãy đổ lỗi cho Ma-quỉ”. Hầu như cái cớ cuối cùng là đổ lỗi cho Đức Chúa Trời hay Ma-quỉ về sự thất bại của chúng ta. Đành rằng Đức Chúa Trời hoặc Ma-quỉ có lẽ khiến một số biến cố xảy ra trong đời sống chúng ta, tuy nhiên, một số người tin rằng hầu hết chuyện gì xảy ra trong đời họ, dù tốt hay xấu, là do Đức Chúa Trời hay Sa-tan nhúng tay vào. Làm như không có điều gì xảy ra cho họ là hậu quả của việc mình làm. “Nếu Đức Chúa Trời muốn tôi có xe mới đó, Ngài sẽ lo liệu sao cho tôi có xe đó”.

Những người như vậy thường sống một lối sống liều lĩnh, có những quyết định dùng tiền hoặc làm những việc khác dựa trên giả định là Đức Chúa Trời sẽ cứu họ. Nếu hành động thiếu khôn ngoan của họ đưa đến thảm họa, như về kinh tế hoặc gì khác, họ đổ lỗi cho Ma-quỉ. Làm việc hấp tấp mà trước tiên không ‘tính phí tổn’ và rồi đổ lỗi cho Sa-tan về sự thất bại, hoặc tệ hại hơn, mong mỏi Đức Giê-hô-va can thiệp, như vậy không những quá tự phụ mà còn trái ngược với Kinh-thánh (Lu-ca 14:28, 29).

Sa-tan cố thử làm cho Giê-su nghĩ như vậy và rồi không nhận trách nhiệm cho hành động của mình. Ma-thi-ơ 4:5-7 nói về sự thử thách thứ hai: “Ma-quỉ bèn đem Ngài vào nơi thành thánh, đặt Ngài trên nóc đền-thờ, và nói rằng: Nếu ngươi phải là Con Đức Chúa Trời, thì hãy gieo mình xuống; vì có lời chép rằng: Chúa sẽ truyền các thiên-sứ gìn-giữ ngươi, thì các đấng ấy sẽ nâng ngươi trong tay, kẻo chơn ngươi vấp nhằm đá chăng”. Giê-su biết rằng ngài không thể mong Đức Giê-hô-va can thiệp nếu ngài chọn một con đường rõ ràng là dại dột và ngay cả đi đến tự tử nữa. Do đó, Giê-su trả lời: “Cũng có lời chép rằng: Ngươi đừng thử Chúa là Đức Chúa Trời ngươi”.

Những người có xu hướng đổ lỗi cho Ma-quỉ hoặc Đức Chúa Trời về những hành động sai lầm của họ thì rất giống những người theo thuật chiêm tinh, chỉ thay thế ngôi sao cho Đức Chúa Trời hoặc Ma-quỉ. Họ tin tưởng hoàn toàn là gần như tất cả các việc xảy ra là ngoài tầm kiểm soát của họ, họ bỏ qua nguyên tắc đơn giản ghi nơi Ga-la-ti 6:7: “Vì ai gieo giống chi, lại gặt giống ấy”.

Đương đầu với sự thật

Không ai sẽ phản đối rằng chúng ta sống trong một thế giới bất toàn. Những vấn đề bàn luận ở đây là chuyện có thật. Người ta sẽ lợi dụng chúng ta về mặt tài chính. Một số chủ nhân sẽ không công bằng. Những người quen có thể ảnh hưởng con cái chúng ta làm sai. Một số thầy cô và trường học cần được cải thiện. Đôi khi các trưởng lão có thể tỏ ra yêu thương và quan tâm hơn. Nhưng chúng ta phải ý thức đến ảnh hưởng của sự bất toàn và như Kinh-thánh nói, “cả thế-gian đều phục dưới quyền ma-quỉ”. Vì vậy, trông mong đường đời của chúng ta lúc nào cũng bằng phẳng thì không phải là thực tế (I Giăng 5:19).

Thêm vào đó, chúng ta phải nhìn nhận sự bất toàn và giới hạn của chính mình và ý thức rằng các vấn đề của chúng ta nhiều lúc là do sự dại dột của chính mình mà ra. Phao-lô khuyên nhủ tín đồ đấng Christ tại Rô-ma: “Tôi nói với mỗi người trong anh em chớ có tư-tưởng cao quá lẽ” (Rô-ma 12:3). Lời khuyên đó còn áp dụng cho chúng ta ngày nay. Khi có điều không hay xảy ra trong đời sống, thì chúng ta sẽ không lập tức đi theo con đường của tổ tiên chúng ta là A-đam và Ê-va và nói: “Lỗi không phải tại tôi!” Thay vì vậy, chúng ta sẽ tự đặt câu hỏi: ‘Tôi đã có thể làm cách nào khác hơn để tránh hậu quả đáng buồn này không? Tôi có phán đoán đúng trong vấn đề này và tìm lời khuyên từ một nguồn khôn ngoan không? Tôi có cho là những người dính líu là vô tội và quí trọng họ không?’

Nếu chúng ta theo nguyên tắc của tín đồ đấng Christ và rèn luyện sự phán đoán lành mạnh, chúng ta sẽ có nhiều bạn và ít vấn đề hơn. Nhiều vấn đề chông gai không cần thiết trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta sẽ được giải quyết. Chúng ta sẽ tìm được sự vui vẻ qua mối giao thiệp với người khác và sẽ không băn khoăn với câu hỏi là: “Lỗi tại ai?”

[Hình nơi trang 28]

Cha mẹ có thể làm nhiều điều để giúp cho con cái họ phát triển về thiêng liêng