Agbʋʋn 1925​: Amɛn lɛ́ agbʋʋn ya

OFO NGIKINË BË EKƖKƖ EYI

Aghɩnë kë eka Biblënë bɔ́ wú n’ye eshipatanë bá ekaci paradi agbʋʋn 1925 ghë. ?Mabughëwu é? Nɔnjɛ Albɛrë Shrodɛrnë bɛtɛɛ káci Aghɩnë kë emimi Ʒoova Adashɛghɩ omuonë aɛnnë nkpɔnë hɛ́ kɔ: “Ebɔ́ wú kɔ aghɩnë Ofo nɩ́nɩ kelë bɔ́ álɛ kebë eyi oforunë, kë bá eyi oforu agbʋʋn ntɔnë ghë, álɛ aghɩnë kë dí ecele lahɔ gbo fɛ Abrahamë lɛ, Davidë lɛ, ngiki fuɔ lɛ mɩnɛnnë, kebë epie rɔ ghë epulɛ emimi eshipatanë aɛn.” Agbʋʋn ntɔnë në erere eyinë, bunë kë jí ntɩ n’ye bë eshunë gha shú. Bu ntɔnë rɔ́rɔ kelë afannga nhɛn sɛ shi.—Prov. 13:12.

Sɛ rɔ́rɔ kelë shi kʋra ese kelë afannga nhɛn kë dí Ofo ndaka jumannë yí. Kë wú kɔ Ʒoova adashɛnë kebë edinë lɛ́ juman yɔghɔ gbɔ tete. Elë éwu n’ye kë bá ghʋ́ radio ghë lɔ́ Ofo ndanë shú oku nfre nfre fannga nhɛn ghë.

KË LƐ́ RADIOFA NFRE NFRE

Aghɩnë kë eka Biblënë, kë lɛ́ radio WBBR agbʋʋn 1924 ghë. Noo ngiki cé radio ntɔnë dɔ́në, kë kpa lɛ́ radiofa yɔghɔ nkpɔnë aparɛyënë nʋnnʋn ëë ghënë ɔɔ mɛnsɩ óó bë eɔsɛ elɔ aghɩnë kë ká miji nʋ́n epinë bɔ́bɔ́, kebë eɔsɛ eghʋ̀ kelë radionë ghë ece jɔnë kë ehɛnë. Kë lɛ́ radiofa ntɔnë shí Shikago sɛ n’yo, Ilinoa oonë ghë. Kë lɛ́lɛ ëë WORD. Ralfë Lɛfëlɛrënë lɛ́ ɛnʒeniɛrë óó lɛ́ aghɩnë kë lɛ́ radiofa ntɔnë nkpɔnë hɛ́ kɔ: “Orugbunë ghë, cibɩ ntɛnɩ fe eyo ja gbonë, ngikinë kë ká mijinë bɔ́bɔ́ kë ece radionë.” Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: N’ye nɔnjɛelënelë bá ghʋ́ radio ntɔnë ghë lɛ́ mbë epidɛghënë, shikwa nkpɔ cé ëë. Shikwa ntɔnë nʋn Pilɔtë oonë nʋn Alaskanë. Oo ntɔnë lɛ, n’ye radiofanë nʋnnë lɛ ká miji lɛ́ kilo 5.000 (akpɩ oni). N’ye shikwa ntɔnë bá cé radionë rérenë, kë ghɛ́ghɛ nakwa cé nɔnjɛelënë kë edi juman radiofanë ghë gbonë. Kë dá kelë nasɩ noo jɔnë kë cénë, lé kelë ndɔnʋn kpa bóka kelë ë kë ɔɔsɛ mʋ́n Ofo yɛsɛ kë kpa hɔ́hɔ bu fannga nhɛn Biblënë ghë.

Agbʋʋn 1925 Avɛ-enɛn-aɲʋn ëë mici 1 ee Sasagho Eshiso-kunë ehɛ bunë ghëwu aghɩnë kë ká miji nʋ́n epinë bɔ́bɔ́ kë ɔɔsɛ cé jɔnë kë hɛ́ radionë ghënë. Kpe jɔnë Sasagho Eshiso-kunë hɛ́: “Radio WORD ɔɔ mɛnsɩ tete. Radio nfre nfrenë ɔɔ mɛnsɩ Eta Zini oonë ghënë nkpɔ enë. Aghɩnë kë nʋn Eta Zini oonë ghënë powu kebë eɔsɛ ece ëë eyɛsɛ, ghe elɛ shɔɔɔ. Aghɩnë kë nʋn Kiba lɛ Alaska orù gbonë lɛ bɔ́bɔ́ esë, kebë eɔsɛ ece ëë eyɛsɛ. Teteghënë, aghɩnë kë gha boepi gha cé nahɔnrɛnë nda se wunë, kë ɔɔsɛ cé ëë radiofa ntɔnë ghëwu.”

Agbʋʋn ntɔnë ghë, aghɩnë kë eka Biblënë kë vívi n’ye kebë eghʋ̀ radio ghë elɔ nda yɔghɔnë bë egbagbashi Kanada oonë ghë esë. Agbʋʋn 1924 ghënë, Radiofa nkpɔ nʋn Saskatunë oonë nʋn Saskacewanë gbonë. Kë lɛ́lɛ radifa ntɔnë CHUC. Radio nfre nfre pidɛnë ehɛ Ofo jɔ Kanada oonë ghënë nkpɔ enë. Nɔnjɛelë ëë kë lɛ́ radiofa ntɔnë. Bë eshu agbʋʋn 1925 ghënë, bayɛ n’ye radiofa ntɔnë bë edɔomu. N’yonë, Watch Tower Society bɔ́ radiofa ntɔnë, ní ëë oku shi cé bá oku fuɔ ghë, etaʒë nkpɔ ghë. Kë elɛlɛ etaʒë ntɔnë Rejɛntë. Oku ntɔnë boepi lɛ́ Teatrëfa Saskatunë oonë ghë. Elë omuonë vé ëë, bába ëë yɛ́ álɛ bë ebɔ elɛ radiofanë.

Radiofa ntɔnë ghëwu, ngiki fannganë kë nʋ́nnʋn Saskacewanë oo jɛ lɛ oo ologbɔnelë lɛ ghënë, kë ɔɔsɛ cé nda yɔghɔnë epidɛghë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Yighɔ nkpɔ di Grahamë, në nʋ́n Saskacewanë oo jɛ nkpɔnë ká mijinë ghë. Mící nkpɔ, n’ye yighɔnë bá cé jɔnë kë gbágbashi radionë ghë rérenë, në ghɛ́ghɛ nakwa cé nɔnjɛelënelë álɛ kebë ése ëë Ofo nakwa. Nɔnjɛ yikpe Nashë eghaghaghë kɔ: “Yighɔnë hɛ́ kɔ ‘éyaya elë bu.’ N’ye në bá hɛ́ jɔnë, lɛ́ elë fɛ në efuɔ ehɛ elë kɔ ebë elɛ bu mɛnsɩghë eboka ëë mɩnɛn. N’yonë, ebɔ́ nakwa Études des Écritures powu cé ëë.” Gha nʋnmɔn, yighɔnë ka bɔ́ Ofo Shiba nda yɔghɔnë ká dí aghɩnë kë kpa nʋnnʋn epinë bɔ́bɔ́.

KË CÉ NAHƆNRƐ NKPƆ ESHI

Agbʋʋn 1925 Avɛ-arɩ ëë mici 1 ee Sasagho Eshiso-kunë gbágba mbë yɔghɔ nkpɔ shi, ëë órò ëë lɛ́ “Ootu puɔpuɔ.” ?Mabughëwu jɔnë mbë órò ntɔnë gbágbashinë ɔɔ alɔ dɔ́ é? Álɛ bë egbɔ eshu cibɩ ntɔnë ghënë, aghɩnë kë eka Biblënë kë mʋ́n kɔ Satan ɔɔ omuo nkpɔ. Kë mʋ́n kɔ abʋsɛmɔnnelë lɛ, ofotɩ apʋpʋnelë lɛ, gufrëmɔndɔnnelë lɛ, maɛnnë ëë alɔdi bu lɛ powu ë óo-omu lɛ́ omuo ntɔnë. Ese, Sasagho Eshiso-ku mbë órò ntɔnë ghënë, “Kanga celenë aɛnji ëë shinë” yá nɔnjɛelënelë n’ye Ʒoova esë ɔɔ omuo nkpɔ, omuo ntɔnë gha bɔbɔ Satan eenë, Satan eenë etu Ʒoova eenë tiɛ (Mat. 24:45). Lapɔ esë, Kanga celenë kpa yá n’ye Ofo Shibanë óo në odinë órò agbʋʋn 1914, bu ntɔnë ka sé ‘aghʋ oforu gbo’ agbʋʋn ntɔnë ghë, ë kë ɱɛ́n Satan lɛ ëë abʋsɛmɔnnelë lɛ nɛ́fu eshi n’ye, kë gha kpa gha ɔɔsɛ kebë ekaka eyi oforu gbo n’ye.—Rév. 12:​7-9.

Aghɩnë kë eka Biblënë, kpɛkpɛ lɔ́ kelë aghɔ n’ye kebë edisʋ ebɔ jɔ ntɔnë. Noo Kanga celenë mʋ́n jɔ ntɔnë báshinë, ëë ghëwu në ghɛ́ghɛ Sasagho Eshiso-ku mbë órò ntɔnë ghë kɔ: “Aghɩnë kë eka Sasagho Eshiso-ku nakwanë, àlɛ́ ekpɛkpɛ elɔ kelë aghɔ n’ye kebë edisʋ ebɔ jɔnë ehɛ́ n’yenë, elë ehɛ kelë kɔ kë eso dɛɛn, kë efu opu shi ekɩkɩ Kpashinë, kë ésʋ ëë eyi eceledi ghë.”

Tɔmë Ɛrënë lɛ́ kɔlpɔrtɛrë (amɛn elë elɛlɛ nɔnjɛelë ntɔnelë shigbëfɩghɩ) óó píe Angletɛrënë, hɛ́ n’ye aghɩnë kë eka Biblënë afannga nhɛn bá wú Sasagho Eshiso-ku mbë órò ntɔnë, në hɛ́ kɔ: “N’ye nɔnjɛelënelë bá wú n’ye Kanga celenë bá gbágba Révélation 12 shinë, sɛ yɛ́yɛ kelë tete. Noo emʋ́n kɔ Ofo só ëë Shibanë eshi oforu gbonë, bu ntɔnë lɔ́ sɛ tɛ́ elë n’ye ebë ebɔ nda yɔghɔnë eka edi ngiki. Bu ntɔnë lé elë mɛnsɩ ë ekpa vívi n’ye ebë eka Ofo ndanë edɔ. Ekpa wú kɔ Ʒoova bá elɛ bu ayɔghɔ ologbɔ ngbeɲi gbo.”

KË WÚ KƆ KEBË EDI ƷOOVA ADASHƐ

Amɛnnë, Ʒoova Adashɛghɩnelë ehɛ Isaïe 43:10 jɔ edɔ tete. Abɩ ntɔnë ehɛ kɔ: “‘Eɲë lɛ́ më adashɛghɩ,’ jɔnë Ʒoova ehɛ enë, ‘ao, më sʋghonë më nɩ́ bɔ.’” Ese, álɛ agbʋʋn 1925 bë egbɔ eshunë, elë gha bá nhɛn gha hɛ́ Biblë abɩ ntɔnë jɔ elë Ofo nakwanelë ghë. Ese bu ntɔnë pétè. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Agbʋʋn 1925 ghënë esëkpɔ, kë gbágba Isaïe 43:10 lɛ 12 lɛ shi Sasagho Eshiso-ku 11 ghë!

Agbʋʋn 1925 Avɛ-epiè ëë rereku n’yonë, aghɩnë kë eka Biblënë kë sɩ́sɩ shé bude jɛmɛn gbɔ nkpɔ Ɛndianapolisë oonë nʋn Ɛndiananë. Bude jɛmɛn gbɔ ntɔnë ëë nakwanë ghënë, Ʒozɛfë Ritɛrfɔrdë ghɛ́ghɛ jɔ nkpɔ ëë ghë, álɛ bë ebɔ elɛ̀ aghɩnë kë bá ewa eshe bude jɛmɛn ntɔnë okwaba. Në ghɛ́ghɛ kɔ: “Ewá bude jɛmɛn gbɔ ntɛnɩ ghë álɛ […] Kpashinë bë ele elë mɛnsɩ, álɛ elë akaka ayinë, ebë ekpa ebɔ mɛnsɩ edi në adashɛ.” Mici epiènë kë bɔ́ shé bude jɛmɛn gbɔ ntɔnë, kë lé ngikinë kë sɩ́sɩnë ndɔnʋn álɛ kebë eghʋ̀ cibɩnë bayɛnë powu ghë edi Ʒoova adashɛ.

Avɛ-epiè ëë mici 29 já Samedi ghënë, nɔnjɛ Ʒozɛfë Ritɛrfɔrdë gbágba mbë nkpɔ shi, ëë órò ëë lɛ́ “Ébɔ mɛnsɩ edi juman.” Mbëshigbagba ntɔnë ghënë, në yá bunë ghëwu yɛsɛ n’ye ebë edi Ʒoova adashɛ. Kpe jɔnë në hɛ́: “Ʒoova hɛ́ në ngikinë kɔ […] ‘eɲë lɛ́ më adashɛghɩ […] më esë, më lɛ́ Ofo.’ Bë ehɛ jɔ ntɔnë ererenë në lɔ́ në ngikinë kulenë rushi yɛ. në hɛ́ kɔ: ‘Éce bu nkpɔ orù eya ngiki.’ Ghɩʋn gha ɔɔsɛ bë ece bu nkpɔ orù eya ngiki, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ghɩʋn gha ɔɔsɛ bë edi Ʒoova adashɛ, në ngikinelë esëkpɔ ëë kebë eɔsɛ elɛ bu ntɔnë noo Kpashinë elɔ kelë në wawɛ celenë, noo kë lɛ́ në ngiki.”—Is. 43:12; 62:10.

N’ye në bá gbágba mbënë shi rérenë, në ká nakwajɛ nkpɔ. Nakwa ntɔnë ëë órònë ëë lɛ́ “Ntɩji nda.” Aghɩnë kë sɩ́sɩ bude jɛmɛn gbɔnë ghënë powu kë dísʋ bɔ́ nda ntɔnë. Nda ntɔnë eya n’ye Ofo Shibanë esëkpɔ cece ëë bë eɔsɛ ése “bɛtɛɛ lɛ, oohʋn yɔghɔ lɛ, sɛjɔ lɛ, ananan oohʋn lɛ, sɛnishi lɛ, sɛyɛyɛnë gha ɔɔ rere wunë lɛ.” Bɛtɛɛ, kë ghɛ́ghɛ nakwajɛ ntɔnë mbë nfre nfre fannga nhɛn ghë. Kë bɔ́ lɛ́ nakwaflɛflɛ fannga nhɛn álɛ kebë ebɔ eka nda. Kë ɔɔsɛ bɔ́ ngbudukɛ 40 kɛ́kɛ ngiki.

Cibɩ ntɔnë ghënë, aghɩnë kë eka Biblënë kë gha dí Ʒoova Adashɛghɩ se, ese kë mʋ́n yɛsɛ n’ye kebë edi Ʒoova adashɛ. Agbʋʋn fannga nhɛn sásɛ ë kë gbɔ dí Ʒoova Adashɛghɩ.

KË WÚ KƆ BAYƐ N’YE KEBË EKAKA EYI EDAGHA AGHƖNË NDANË YƐ́YƐ KELË SƐNË

Noo aghɩnë kë eka Biblënë eyimbunë edɔ eyi maɛnnë powu ghënë, elë omuonë lé ndakaghɩnë ndɔnʋn n’ye kebë ekaka eyi edagha aghɩnë nda yɔghɔnë yɛ́yɛ kelë sɛnë. N’ye kë bá bɔ́ elë nakwaflɛflɛ Ntɩji nda lɛ́ kanpaɲë rérenë, nakwajɛ bulletina hɛ́ kɔ: “Ndakaghɩnelë bë ebaba bu álɛ kebë ekaka eyi edagha aghɩnë kë dísʋ bɔ́ elë nakwaflɛflɛ Ntɩji ndanë, ese gha lɛ́ aghɩnë kë gha dísʋ gha bɔ́ elë Ofo nakwanelë wunë.”

Biblë kagho nkpɔ nʋn Plano oonë nʋn Tɛksasënë. Në ghɛ́ghɛ nakwa nkpɔ cé elë omuonë. Elë omuonë ghɛ́ghɛ jɔnë në hɛ́në lé agbʋʋn 1925 Avɛ-nkpɔ ee Bulletin ghë, sɔ́ anglɛ ghë. Kpe jɔnë në ghɛ́ghɛnë: “N’ye ebá káka yí dágha ngiki okunë eboepi ká ndanë ghënë, jí elë sɛ n’ye ndanë yɛ́yɛ ngiki fannga nhɛn sɛ she oku puɔpuɔnë elë eyi eka ndanë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Elë oo n’ye, ekáka yí ká nda eki oni oo jɛ nkpɔ ghë, agbʋʋn enɛnnë sásɛnë ghë. [...] Ese trɛrɛe, nɔnjɛ yighɔ Ɛndriksë lɛ, më nɔ̀n lɛ kë kpa káka yí oku ntɔnë ghë ká nda. Nakwanë ngiki dísʋ bɔ́ mící ntɔnë dɔ́ shé nakwanë eboepi kɛ́kɛ ngiki oo ntɔnë ghënë.”

Kpe jɔnë kɔlpɔrtɛrë nkpɔnë nʋn Panama oonë ghënë esë hɛ́: “Aghɩnë epidɛghë kë gha dísʋ gha bɔ́ ndanë më bɔ́ ká dí kelë wunë, n’ye më bá káka yí gbo eki aɲʋnghë, eki arɩghënë, kë pétè. Owue agbʋʋnnë ghënë, më bɔ́ cibɩ dɔ́ káka yí dágha aghɩnë më boepi bɔ́ ndanë ká dí kelënë. Më lɛ ngiki ntɔnelë aghɔ lɛ dídi Ofo jɔnë ayɔghɔ nhɛn.”

ÉKPƖ NGBEƝI GBO

Agbʋʋn 1925 ee nakwanë Ʒozɛfë Ritɛrfɔrdë ghɛ́ghɛ cé kɔlpɔrtɛrënelë powu ghënë, në yá jumannë kë dí agbʋʋn ntɔnë ghënë lɛ, jumannë kë bá edi ngbeɲi gbonë ghënë lɛ. Kpe jɔnë në ghɛ́ghɛ: “Agbʋʋn ntɛnɩ në ererenë ghë, eɲë níni ngiki fannga nhɛn opu shi. Juman ntɔnë lɔ́ eɲë wú sɛyɛyɛ tete […]. Agbʋʋn ntɛnɩ ɲannë ghënë, eɲá elɛ bu fannga nhɛn edi Ofo adashɛ, eɲá eka Ofo Shiba nda yɔghɔnë edi ngiki álɛ eɲë éya n’ye eɲë lɛ́ ëë sʋghɩ tete. […] Elë éo-omu ece mbë orù ele elë Ofonë lɛ elë Blengbinë lɛ eyi.”

Agbʋʋn 1925 ëë rereku n’yonë, nɔnjɛelënelë bába bu álɛ kebë egbugbu Bruklinë Betɛlënë. N’yonë, agbʋʋn 1926 ghënë, elë omuonë bá eo aʋn-lɛ juman gbɔ nkpɔ órò. Elë omuonë gha boepi gha dí juman nhɛnnë edɛ se.