?Mabughëwu bayɛ n’ye Ʒoova bë enɛ capɩ elɔ elë é?

1-2. ?Mabu bayɛ n’ye kebë eca elë epieji ëë ghë é? (Romains 7:​22-24). (Kpɩ fotonë esë.)

DI BU ntɛnɩ akɔnda: Etaʒë nkpɔ wúwushi. Yikpe nkpɔ kɩ́ aʋnnë wúwushinë nɛmbëlɛ, bu dá ëë shi, gha mʋn n’ye bë eba esɔ. Në gha rɔ́ wo, ese në esëkpɔ cece në gha ɔɔsɛ në éghɔ bunë dá në shinë enɩ álɛ në ésɔ. Bu nkpɔ cecenë në éɔsɛ elɛnë ëë lɛ́ n’ye në énɛnɛ ee álɛ yiki bë ewa eca në epieji n’yo.

² Elë powu enʋ́n fɛ yikpe ntɔnë mɩnɛn. N’ye Adamë bá nɩ́ Ʒoova mëlɔnë, në ka káci lakwagho. Noo elë powu elɛ́ Adamë jɛelënë, në bɔ́ lakwanë sá elë. N’yonë, elë powu ekɩ́ lakwanë ghë fɛ n’ye yikpenë bá kɩ́ aʋnnë wúwushinë ghë mɩnɛn. Elë esëkpɔ cece elë gha ɔɔsɛ ebë epie lakwanë ghë esɔ, mɩɩ yiki ëë bë ewa eca elë epieji ëë ghë. Nakwanë akoto Pɔlë ghɛ́ghɛ cé Romë-aghɩnë ghënë, në hɛ́ bu nfre nfrenë lakwanë ése elënë jɔ (ka Romains 7:​22-24). Pɔlë vívi n’ye kebë eca në epieji “lakwanë ece në rɔ ghënë” ghë. Në mʋ́n kɔ lakwanë Adamë bɔ́ sá ëënë, lɛ fɛ n’ye ɲí ëë dɔ̀ ghë, mɩɩ taa bë ece ëë rɔ ghë (Rom. 6:23). Elë esë, lakwanë ɲí elë dɔ̀ ghë. N’yonë, bayɛ n’ye yiki bë ewa eca elë epieji ëë ghë.

3. ?Mabu Ʒoova elɛ elɔ elë capɩnë ghëwu é?

³ Pɔlë gha hɛ́ bunë lakwa ése elënë jɔ esëkpɔ wo, ese në kpa hɛ́ bunë ebë eɔsɛ ejì ntɩnë jɔ esë. Në vívi në esë kɔ: “?Ca bë eɔsɛ eca më epieji sɛakɔ ntɛnɩ bá erɔnë ghë é?” N’ye në bá vívi në esë jɔ ntɔnë rérenë, sɛyɛyɛ ghë në hɛ́ kɔ: “Më eghʋ̀ elë Kpashi Ʒezi Krisë ghë edà Ofo nasɩ!” (Rom. 7:25). ?Mabughëwu Pɔlë dá Ofo nasɩ é? Në dá Ofo nasɩ noo në mʋ́n kɔ Ʒoova ghʋ́ Ʒezi ghë nɛ́ elë capɩ.a Capɩnë ghëwu, (1) Ʒoova eɲa lakwa shi ehɔ elë, (2) ngbeɲi gbo, ebá elɛ saʋʋn, (3) elë lɛ Ʒoova lɛ edi cɛwu yɔghɔ. Ebá egbagba jɔ ntɔnelë shi. Jɔ ntɔnë bá eboka elë álɛ, kolonë ekólo Ʒoovanë ‘elɔ elë ejì bu ntɩnë,’ bë edɔomu eyi (Rom. 15:13). Bá ekpa eboka elë álɛ ebë emʋn tɩ edɔ Ʒezi sɛ, “noo në ghë ë elë ewu capɩnë.”—Col. 1:14.

CAPƖNË GHËWU, ƷOOVA EƝA LAKWA SHI EHƆ ELË

4-5. ?Mabughëwu bayɛ n’ye elë powu, kebë enɛ elë capɩ é? (Ecclésiaste 7:20)

⁴ Bayɛ n’ye kebë enɛ elë capɩ álɛ Ofo bë eɔsɛ eɲa lakwa shi ehɔ elë. Lakwanë nʋn elë sɛnë ghëwu, elë kwapowu, elë enɛ epiɛ elë mbëlɛ ghë lɛ, bunë elë elɛnë ghë lɛ (ka Ecclésiaste 7:20). Lakwanë ngiki elɛnë ghë, ɔɔ ntɛnɩ lɛ́ apʋpʋ she jɔghɔ. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, lahɔ, Israɛlë gbo, àlɛ́ kɔ́ yiki lɛ́ ghɔkpe o, kɔ́ ée yiki o, Moizë Mbranë ehɛ kɔ kebë ee ghɩ ntɔnë bë erɔ (Lév. 20:10; Nomb. 35:​30, 31). Àlɛ́ bɔ́bɔ́ lakwa jɔghɔ gha lɛ́ lakwa pʋpʋ gbɔʋn wunë, ese dá lɛ́ lakwa. David hɛ́ Psaume nakwanë ghë kɔ: “Má ele bunë më elɛnë aɛn ghë, álɛ më ghe enɛ ghe epiɛ më mbëlɛ ghë” (Ps. 39:1). Bu ntɔnë eya n’ye elë powu, ebë eɔsɛ enɛ epiɛ elë mbëlɛ ghë.—Jacq. 3:2.

⁵ ?Fë hɛ́ jɔ nkpɔnë bɛtɛɛ, hʋ́n fë sɛ wú? ?Fë lɛ́ bu pʋpʋ nkpɔnë fë edi akɔnda n’ye saci fë gha lɛ́ wué? Elë powu elë ehɛ jɔnë bɛtɛɛ erɛrɛ elë, elë ekpa elɛ bunë bɛtɛɛ ehʋn elë sɛ. Biblënë ehɛ kɔ: “Àlɛ́ elë ahɛ kɔ ‘lakwa gha nʋn elë sɛ wunë,’ elë efafa elë esë, ekpá lɛ́ mpugho.”—1 Jean 1:8.

6-7. ?Bu nkpɔca ghëwu Ʒoova bë eɔsɛ eɲa lakwa shi ehɔ elë é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁶ Noo Ʒoova sheghënë, në lɛ́ bunë bë elɔ në éɔsɛ eɲa lakwa shi ehɔ elë. Capɩnë ëë elɔ Ʒoova eɲa lakwa shi ehɔ elë (Éph. 1:7). Gha lɛ́ n’ye noo Ʒoova eɲa lakwa shi ehɔ elë capɩnë ghëwunë, àlɛ́ elë alɛ lakwanë, ghe hʋn ëë sɛ, ghe kpa ghe lɛ́ ëë bʋʋn wo (Is. 59:2).

⁷ Moizë Mbranë yá n’ye álɛ Ʒoova bë egbɔ eɲa lakwa shi ehɔ Israɛelë ngikinë, kebë ebɔ nɛpiɛ eyiyi ntɛɛn (Lév. 4:​27-31; 17:11). Ntɛɛn ntɔnelë yá ntɛɛn gbɔnë kë bá eyiyi elɔ maɛnnë powunë: Ëë lɛ́ capɩnë Ʒezi nɛ́në. Rɔnë Ʒezi rɔ́në ghëwu, Ʒoova bë eɔsɛ eɲa lakwa shi ehɔ elë. Fɛ n’ye nakwanë Pɔlë ghɛ́ghɛ cé kretiɛnnë kë nʋ́n Korɛntë gbonë eba eyanë mɩnɛn, në omunë në mʋ́n yɛsɛ n’ye ntɛɛnnë Ʒezi yíyinë ése elë ayɔghɔ fannga nhɛn. Nakwa ntɔnë ghënë, në hɛ́ bu apʋpʋnë kretiɛnnë kë nʋ́n Korɛntë gbonë kë lɛ́në jɔ. Në éhɛ jɔ ntɔnë ererenë, në kpa hɛ́ kelë kɔ: “Kë ghʋ́ eɲë sɛ, eɲë píe, kë lɔ́ eɲë káci ecele, kë hɛ́ eɲë kɔ eɲë sheghë Kpashi Ʒezi eyi ghë lɛ, elë Ofo wawɛnë eyi ghë lɛ.”—1 Cor. 6:​9-11.

8. ?Àlɛ́ fë në ebaba fë esë eyɛ owue ee jɛmɛnnë ebá eshe eghagha Ʒezi rɔnë ghënë, bu nkpɔca akɔnda fë édi é?

⁸ Àlɛ́ fë në ebaba fë esë eyɛ owue ee jɛmɛnnë ebá eshe eghagha Ʒezi rɔnë ghënë, di akɔnda wu bu ayɔghɔnë, lakwanë Ʒoova eɲashi ehɔ ngikinë bë eɔsɛ ése fë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, noo Ʒezi nɛ́ capɩnë lɔ́ elënë, lakwanë fë lɛ́ lahɔ gbo, óó fë pétè eji tú ëënë, gha élɔ ëë gha ékpa gha éhʋn fë sɛ n’ye. ?Ekpɛkpɛ elɔ fë n’ye fë ébɔ ewu nahɔnrɛ n’ye Ʒoova ɲá lakwa shi hɔ́ fë teteghë wú? Agheci fë ehɛ fë esë kɔ, ‘më mʋ́n kɔ Ʒoova ɲá lakwa shi hɔ́ më o, ese ekpɛkpɛ elɔ më n’ye më omunë më éɲashi ehɔ më esë.’ Àlɛ́ nhɛn eba elɛ fënë, gha épa jɔ ntɛnɩ aɛn: Ʒoova esëkpɔ cece ëë eɲa lakwa shi ehɔ yiki. Ghɩnë në nɩ́ bɔ́ álɛ bë enɩnɩ ngiki aanë ëë lɛ́ Jɛ Ʒezi. Ʒoova gha lɔ́ fë shigbë álɛ fë éhɛ yiki kɔ́ Ofo ɲá lakwa shi hɔ́ ëë o, kɔ́ gha ɲá lakwa shi gha hɔ́ ëë wo. Ofo gha kpa gha lɔ́ ghɩ fuɔʋn esë shigbë álɛ bë elɛ bu ntɔnë wo. Biblënë ehɛ kɔ: “Àlɛ́ elë anɔn ayi kaniɛnnë ghë fɛ n’ye Ʒoova omunë esë bá nʋn kaniɛnnë ghënë mɩnɛnnë, […] Jɛ Ʒezi mpianë esë eka eyogho elë lakwanë powu shi” (1 Jean 1:​6, 7). Ebë eɔsɛ ebɔ jɔ ntɔnë ewu nahɔnrɛ, fɛ n’ye elë eba ebɔ bu kalanë gbenë Biblënë eyayanë ewu nahɔnrɛ mɩnɛn. Capɩnë ghëwu, Ʒoova eɲa lakwa shi ehɔ elë powu. Biblënë esë ekpa ehɛ kɔ Ʒoova “edisʋ eɲa lakwa shi ehɔ elë.”—Ps. 86:5.

CAPƖNË GHËWU EBË EƆSƐ EJÌ NTƖ N’YE EBÁ ELƐ SAƲƲN

9. Biblënë ghënë, àlɛ́ kë ahɛ kɔ “lakwa,” ëë eshi ëë lɛ́ bu apʋpʋnë elë elɛnë esëkpɔ wú? (Psaume 51:5 alɛ nɔtë lɛ).

⁹ Biblënë ghë, àlɛ́ kë ahɛ kɔ “lakwa,” gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ bu apʋpʋnë elë elɛnë esëkpɔ wo, ese ëë eshi ëë kpa lɛ́ bunë píe mɩɩ wɔ́wɔ́ kë bɔ́ sá elë, nʋn elë sɛakɔnë ghë álɛ kebë egbɔ ehʋn elënë (ka Psaume 51:5 alɛ nɔtë lɛ). Lakwanë Adamë bɔ́ sá elënë ghëwu, mici jɔghɔ, elë edi akɔnda olopu, elë ekpa elɛ bu olopu. Lapɔ esë, lakwanë elɔ elë ghe hʋn-oo fɛ n’ye Ofo bá vívinë mɩnɛn, elë eja orogba, elë ehɔsɛ, elë ekpa erɔ. Bu ntɔnë ghëwu, jejearɔnë gha lɛ́ bʋʋn wunë bɔ́bɔ́ esë, bë eɔsɛ eja ogba mɩɩ bë erɔ. Bu ntɔnë ghëwu esë ëë, aghɩnë kë elɛ bu apʋpʋ lɛ, aghɩnë kë elɛ bu ayɔghɔnë lɛ powu kë erɔ. Lakwanë Adamë bɔ́ sá elënë ghëwu, elë kwapowu bu apʋpʋ ntɔnelë efɩ elë.

10. ?Mabu lakwanë Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë lɛ́në sé kelë é?

¹⁰ ?Mabu lakwanë Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë lɛ́në sé kelë é? Bu ntɔnë lɔ́ sɛ gha gbá kelë shi. N’ye Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë bá lɛ́ lakwanë, noo mbranë Ofo bɔ́ “lé kelë oghorumɔn ghënë” kë gha wú ëë ghɩ wunë, bu olopu ka fɩ́ kelë kpa-nkpɔ n’yo (Rom. 2:15). Kë wú kɔ bu pétè kelë sɛ apʋpʋ ghë, kë yí jíji bu bídi bídi kelë esë sɛ jɔghɔ shi, ë kë yí lóghoshi álɛ ghɩnë óo kelënë ghe ewu kelë, fɛ n’ye akɔloghogho eba eloghoshi àlɛ́ alɛ bu kwa mɩnɛn (Gen. 3:​7, 8). Píe mící ntɔnë ëë jɔ gbɔ nhɛn Aamë lɛ Ɛvë lɛ sɛ, kë ríe, aɛnba ɲí kelë. N’ye aba ayi powu o, bu ntɔnelë bë epɛ kelë eyi mɩɩ kebë erɔ.—Gen. 3:​16-19.

11. ?Mabu lakwanë nʋn elë sɛnë ése elë é?

¹¹ Noo elë esë lakwa nʋn elë sɛnë, bu nkpɔkpɔnë fɩ́ Adamë lɛ Ɛve lɛnë, efɩ elë esë. Lakwanë ghëwu, aa erɛrɛ elë, pɛ efɩ elë. Àlɛ́ bɔ́bɔ́ elë elele mɛnsɩ álɛ ebë ekwa bu ntɔnelënë, mɛnsɩnë elë elelenë ghe shu aʋn-ngʋʋn. ?Mabughëwu é? Noo Biblënë ehɛ kɔ “elë epɛ ekpete nhɛn oohʋn ghë” (Rom. 8:20). Elë powu emʋ́n n’ye jɔnë Biblë hɛ́ n’yenë, pɔ lɛ́ nahɔnrɛn. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, ngiki elele mɛnsɩ ece eshipatanë aɛn ghë, kë ekpa elele mɛnsɩ álɛ kpatakpata lɛ, yalɛ lɛ, aghʋ̀ lɛ ghe kpa ghe enʋnghë n’ye, álɛ bɛtɛɛ esë bë enʋn eshipatanë ghë. Mɛnsɩnë kë elele elɛ bu ntɔnelënë eda ése ayɔghɔ je o, ese lɛ́ ekpete noo kë gha ɔɔsɛ kebë elɔ bu ntɔnelë bë erere wu tata. ?Élé capɩnë bë eba eɔsɛ eca elë epieji pɛnë lakwanë ésenë ghë é?

12. ?Mabu capɩnë elɔ elë ejì ntɩ é?

¹² Capɩnë ghëwu, mici nkpɔ, “bunë Ofo óonë kwapowu ghe kpa ghe ecɔghɔ ghe eyi n’ye” (Rom. 8:21). Capɩnë bá elɔ maɛn puɔpuɔnë ghë, ngiki bá ewu bu ayɔghɔ fannga nhɛn. Lapɔ esë, orogba nfre nfre ghe kpa ghe egba elë, órò ghe enɩnɩ elë apu, aa ghe erɛrɛ elë, aɛnba ghe eɲi elë, opu ghe eji elë, elë ghe kpa ghe erie n’ye. Ʒezi Krisënë lɛ́ “Bɛtɛɛ Kpashi” óó nɛ́ capɩnë lɔ́ elënë, bá emimi elë aɛn. N’yonë, bunë ngiki gha ɔɔsɛ gha bába gha yɛ wunë, ná ebaba kwapowu eyɛ.—Is. 9:​6, 7. 

13. ?Bu fuɔ nkpɔca fë éɔsɛ edi ëë akɔnda àlɛ́ fë në ebaba fë esë eyɛ ewue ee jɛmɛnnë ebá eshe eghagha Ʒezi rɔnë ghënë é?

¹³ Damë di akɔnda wu n’ye fë oohʋnnë bá ebá enʋn àlɛ́ lakwa gha kpa gha nʋn fë sɛ n’ye. Ecinngbae powu, àlɛ́ fë apulɛ, sɛ bá eyɛ fë ayɔghɔ nhɛn, fë lɛ fë shikwaghɩ lɛ bá ewu bu edi mici powu, órò ghe kpa ghe egba eɲë, eɲë ghe kpa ghe erɔ n’ye wu tata. Fë éɔsɛ epie amɛn enʋn bɛtɛɛ ghë àlɛ́ fë ‘aɲi ntɩji bunë bá fë ngbeɲinë shi akpɛkpɛ. Ntɩji bu ntɔnë nʋn fɛ elë oohʋn ankrë mɩnɛn, lɛ́ tete, kpa rishi yɛ tete’ (Héb. 6:​18, 19). Fɛ n’ye ankrë eba eɲi mberu shi mɩnɛnnë, bunë fë ejì ntɩnë esë, bë eɔsɛ ele fë ntɩjinë mɛnsɩ, bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë érishi ekpɛkpɛ bunë afɩ fënë powu ghë. Fë éɔsɛ emʋn eyɛsɛ n’ye Ʒoova “ekaci ghɩnë eo ngikinë kë eviɛ në nahɔnrɛ ghënë ajokpa” (Héb. 11:6). Capɩnë ghëwu, amɛn fë éɔsɛ ewu opu shinini, fë ékpa eɔsɛ ejì oohʋn yɔghɔ ntɩ ngbeɲi gbo.

CAPƖNË GHËWU NGIKI KWAPOWU LƐ ƷOOVA LƐ BË EƆSƐ EDI CƐWU YƆGHƆ

14. ?Élé lakwanë bá cí elë lɛ Ghɩnë óo elënë lɛ cɛwu dinë aba é? ?Mabughëwu é?

¹⁴ Píe mícínë Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë lɛ́ lakwanë, ngiki powu ká Ofo miji, kë gha kpa gha ɔɔsɛ kelë lɛ Ofo lɛ bë edi cɛwu n’ye. Biblënë ehɛ kɔ, bɔ́bɔ́ ngiki lɛ Ofo lɛ, bʋʋn gha kpa gha nʋn kelë ncɔcɔ n’ye (Rom. 8:​7, 8; Col. 1:21). ?Mabughëwu é? Noo Ʒoova lɛ́ ecelenë, në gha ɔɔsɛ në lɛ́ lakwaghɩ lɛ bë edi cɛwu. Biblënë ehɛ kɔ Ʒoova “gha ɔɔsɛ bë ekpɩ bu apʋpʋ, noo në aɛnmɔnnë lɛ́ saʋʋn, në ghe kpa ghe disʋ ghe bɔ abɛlɛ bu” (Hab. 1:13). Lakwanë lɔ́ gbogboni gbɔ nhɛn nʋn ngiki lɛ Ʒoova lɛ ncɔcɔ. Àlɛ́ gbogboni gbɔ ntɔnë gha ti wunë, ghɩʋn gha ɔɔsɛ alɛ Ʒoova lɛ bë ebaba, kebë ekpa edi cɛwu yɔghɔ wu tata. Capɩnë ëë bë eɔsɛ eti gbogboni ntɔnë álɛ elë lɛ Ofo lɛ bë ebaba.

15. ?Élé capɩnë bá níni Ʒoova opu shi é? ?Ayɔghɔ nkpɔca bu ntɔnë sé é?

¹⁵ Biblënë ehɛ kɔ Ʒezi lɛ́ “ntɛɛnnë elɔ elë lɛ Ofo lɛ ebaba lakwanë elɛ́në ghëwu” (1 Jean 2:2). Grɛkë mbë jenë kë bɔ́ hɛ́ kɔ ‘ntɛɛnnë elɔ elë lɛ Ofo lɛ ebabanë’ ëë eshi ëbë eɔsɛ elɛ “bunë elɔ Ʒoova opu enini ëë shinë.” ?Élé capɩnë eba enini Ʒoova opu shi é? Gha lɛ́ rɔnë Ʒezi rɔ́në ëë níni Ʒoova opu shi wo. Ese bunë në bába óó sheghënë, capɩnë lɔ́ ëë kpa lɛ́ nahɔnrɛ. Pëlɛ, në lɛ ngiki lɛ ncɔcɔnë bë eɔsɛ esheghë álɛ në lɛ kelë lɛ bë edi cɛwuelë ayɔghɔ (Rom. 3:​23-26). N’ye Ʒezi gha ba gha rɔ́ se wunë, Ʒoova sʋghɩnë kë dí ecele sʋ́ ëë mɩɩ kë rɔ́në, Ʒoova wú kelë fɛ kë ‘sheghë’ mɩnɛn (Gen. 15:​1, 6 alɛ nɔtë lɛ). ?Mabughëwu é? Capɩnë Jɛ Ʒezi bá enɛnë ghëwu. Lapɔ esë, në mʋ́n yɛsɛ n’ye Ʒezi bá epɔ enɛ capɩ ntɔnë (Is. 46:10). Capɩnë fɩ́ shigbë álɛ ngiki lɛ Ofo lɛ bë eɔsɛ ebaba.

16. ?Bu fuɔ nkpɔca fë ékpa eɔsɛ edi ëë akɔnda ebaba fë esë eyɛ ewue ee jɛmɛnnë ebá eshe eghagha Ʒezi rɔnë ghënë é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹⁶ Babanë elë lɛ Ofo lɛ bábanë, elë edamë edi bunë bá ése elënë akɔnda. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, agheci àlɛ́ enë esɛrɛ Ʒoova, elë elɛlɛ ëë elë “Shì,” fɛ n’ye Ʒezi bá yáya elënë mɩnɛn (Mat. 6:9). Agheci esë, elë elɛlɛ ëë elë “Cɛwu.” Àlɛ́ elë ofosɛrɛ ghë, elë alɛlɛ Ʒoova kɔ́ elë “Shì” o, kɔ́ elë “Cɛwu” oonë, bayɛ n’ye ebë elɛ ëë ghɩwu ghë lɛ, eshise ghë lɛ. ?Mabughëwu é? Noo lakwanë nʋn elë sɛnë ghëwunë, elë gha pi aghɩnë kebë erɩ eda Ʒoova sɛ. Capɩnë esëkpɔ cece ghëwu ëë elë lɛ Ʒoova lɛ bë eɔsɛ edi cɛwu. Ʒoova ghʋ́ Ʒezi ghë, ë ‘në lɛ bu kalanë gbe powu lɛ bába,’ në lɔ́ bɛtɛɛ nʋnghë, mpianë Ʒezi wúshi ahɛlɛ tinë ghënë ghëwu” (Col. 1:​19, 20). Bu ntɔnë ghëwu elë lɛ Ʒoova lɛ bë eɔsɛ epie amɛn edi cɛwu yɔghɔ, àlɛ́ bɔ́bɔ́ lakwa nʋn elë sɛ.

CAPƖNË EYA N’YE ƷOOVA LƐ́ ORƆHƆGHO GBƆ TETE

17. ?Élé capɩnë eba eya n’ye Ʒoova lɛ́ Orɔhɔgho gbɔ tete é? (Éphésiens 2:​4, 5).

¹⁷ Capɩnë eya n’ye Ʒoova lɛ́ “orɔhɔgho gbɔ tete.” Teteghë, erɔ́ elë lakwanë ghëwu kʋra, “në elɔ elë ehʋn-oo” (ka Éphésiens 2:​4, 5). “Aghɩnë kë bayɛ álɛ kebë ewu ananan oohʋnnë,” kë eviɛ boka, noo kë mʋ́n yɛsɛ n’ye lakwanë Adamë bɔ́ sá kelënë, ɲí kelë dɔ̀ ghë. N’yonë bayɛ n’ye kebë eca kelë epieji ëë ghë (Actes 13:48). Ʒoova eghʋ̀ Ofo Shiba ndanë ghë eboka ngiki ntɔnelë, n’yonë kë eɔsɛ eghʋ̀ nda ntɔnë ghë emʋn Ʒoova lɛ Jɛ Ʒezi lɛ (Jean 17:3). Satan dí akɔnda n’ye mëlɔnë në lɔ́ Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë nɩ́ Ofonë, bá eri bunë Ofo vívi n’ye bë elɛnë shi; ese fáfa ëë esë.

18. ?Àlɛ́ enë edi capɩnë akɔndanë, bu fuɔ nkpɔca ebë eghaghaghë é?

¹⁸ Àlɛ́ enë edi akɔnda ewɛsɛ bu ayɔghɔnë capɩnë bá ése elënë, elë gha épa bu tetenë ghëwu Ʒoova nɛ́ capɩnë lɔ́ elënë aɛn wu tata. Ʒoova gha nɛ́ capɩnë gha lɔ́ elë álɛ ebë ewu ca esëkpɔ wo, ese ɔɔ bu fuɔ tete nkpɔnë ghëwu, në kpa nɛ́ capɩnë. Capɩnë lɛ́ bunë Ʒoova eghʋ̀ ëë ghë ekaka mbë elɔ Satan aji, dɛnë në léle ëë Edɛnë yobɔnë ghë gbonë (Gen. 3:​1-5, 15). Capɩnë kpa lɛ́ bunë Ʒoova eghʋ̀ ëë ghë elɔ në eyinë elɛ ecele, ekpa eya n’ye jɔ nfre nfrenë Satan hɛ́ fú Ʒoova sɛnë, gha lɛ́ nahɔnrɛ. Lapɔ esë, capɩnë ekpa eca elë epieji lakwa lɛ rɔ lɛ ghë, eya n’ye Ofo lɛ́ kologho. Lakwa nʋn elë sɛ kʋra ese, capɩnë ghëwu, Ʒoova elɔ elë shigbë álɛ bunë elë elɛnë ghë, ebë eya n’ye Satan lɛ́ mpugho (Prov. 27:11). ?Élé fë éba eɔsɛ eya n’ye fë mʋn tɩ capɩnë Ʒoova nɛ́ lɔ́ elë ghë é? Ebá egbagba jɔ ntɔnë shi mbë órò gbeenë ghë.