Àlɛ́ kë awɔ fë ji, baba fë esë yɛ mianmiannë bë eɔsɛ efɩ fënë ngbeɲi

1-2. ?Mabu ebë elɛ ebaba elë esë eyɛ, álɛ ebë emʋn bunë ebë elɛ àlɛ́ mianmian afɩ elë é? Hɛ jɔ nkpɔ gbagba ëë shi.

EMƲ́N kɔ mianmian bá efɩ elë Satan maɛn ntɛnɩ ghë. N’ye Ʒezi bá nʋ́n eshi n’yenë, në hɛ́ në ejiti-aghɩnelë kɔ: “ Agbate, bunë elɔ yiki ejaeshinë bá epɔ eshu cɛɛ” (Mat. 18:7). N’yonë, mianmian bë eɔsɛ efɩ elë, mɩɩ bë elɔ elë ntɩjinë bë eji ewa eshi. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn: Jɔ bë eɔsɛ enʋn elë lɛ elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ ncɔcɔ. Ese ebë eɔsɛ epie amɛn ebaba elë esë eyɛ, álɛ bu ntɔnë afɩ elënë, ebë erishi ekpɛkpɛ, elë ghe ekà Ʒoova miji.

² Elë éhɛ jɔ nkpɔ je egbagba ëë shi: Ofokwanë ghë, kë ele ngiki powu ndɔnʋn n’ye kebë ebaba kelë esë eyɛ, álɛ kɔ́ micinë nvɛvɛ apu acɔghɔ bu o, kɔ́ micinë là aja oonë ghë o, micinë eshi akɔ o, kebë emʋn bunë kebë elɛ bu ntɔnelë ghë. ?Élé ebë eba elɛ bu ntɔnë é? Epidɛghë, bayɛ n’ye ebë eviɛ bu, álɛ ebë emʋn aviɛlɛ nfre ntɛnɩ bë eɔsɛ eja elë budenë ghë. Bu ntɔnë damë lɛ́ bu yɔghɔnë ebë elɛ, àlɛ́ elë alɛ puɔpuɔ budenë ghë. Àlɛ́ elë amʋn aviɛlɛ nfre ntɛnɩ bë eɔsɛ eshunë, n’yonë ebë eɔsɛ ebaba elë esë eyɛ, álɛ micinë aviɛlɛnë ashunë, ebë emʋn bunë ebë elɛ (Prov. 21:5). Nkpɔkpɔnë esë, yɛsɛ n’ye ebë emʋn mianmian nfre ntɛnɩ bë eɔsɛ efɩ elë, àlɛ́ kë awɔ elë ji. Bu ntɔnë bá eboka elë, álɛ ebë emʋn bunë ebë elɛ, àlɛ́ mianmian ntɔnelë afɩ elë. N’yonë ebá eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ ekɩopu; mianmian ntɔnelë ghe eɔsɛ ghe ecɔghɔ elë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë (Ps. 17:5). Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ewu mianmian nfre arɩnë bë eɔsɛ efɩ elë, àlɛ́ kë awɔ elë ji. Ebá ekpa ewu bunë ebë eɔsɛ elɛ ebaba elë esë eyɛ, álɛ ebë emʋn bunë ebë elɛ àlɛ́ mianmian ntɔnelë afɩ elë.a

ÀLƐ́ OFOKWANË GHË NƆNJƐ NKPƆ LƐ́ BUNË HƲ́N FË SƐ

3. ?Bu kpɛɛkpɛ nkpɔca bë eɔsɛ eshu ofokwanë ghë é?

³ Agheci, fë eghagha mici pidɛnë fë yí Ʒoova Adashɛghɩ jɛmɛn shibatɩ gbonë ghë. Agheci, fë eghagha kolonë damë nʋn nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ ncɔcɔnë ghë. Kelë kolo bunë kë elɛnë ghëwu, bu ntɔnë lɔ́ fë mʋ́n n’ye fë wú ofotɩ tetenë (Jean 13:35; Col. 3:12). Yighɔ nkpɔ di Blanka,b kolo bu ntɔnë cí ëë ba tete. Ese n’ye kë bá wɔ́ Blanka jinë, gha nʋnmɔn bu nkpɔ shú. Në gha damë gha dí akɔnda n’ye bu ntɔnë bá eshu. Kpe jɔnë në hɛ́: “Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ, lɛ́ më mbë apʋpʋ ghë. Lapɔ esë, më wú kɔ ofokwanë ghë, në ehɛ ngiki jɔ pʋ. Bu ntɔnë hʋ́n më sɛ dɔ́ tete, noo më hɔ́hɔ n’ye Ʒoova Adashɛghɩnelë kë elele mɛnsɩ elɛ kolo lɛ bɛtɛɛ lɛ bu.” Agbate, Ʒoova Adashɛghɩnelë kë elele mɛnsɩ álɛ kebë eyɔyɔ bu ayɔghɔnë Ʒoova elɛnë. Ese, noo lakwa nʋn kelë sɛnë, mici aghɔ, bë eɔsɛ eshu n’ye kebë enɛ epiɛ elɛ bu (Éph. 4:​23, 24; 1 Jean 1:8). N’yonë, mʋn kɔ ofokwanë ghënë, bë eɔsɛ eshu n’ye nɔnjɛ nkpɔ bë elɛ̀ fë mbënë gha yɛsɛ, bë ekpa eɔsɛ elɛ fë bunë gha yɛsɛ (Jacq. 3:8). Erɛrɛ elë, noo mianmian ntɔnelë lɔ́ nɔnjɛelë jɔghɔ kë rí Ʒoova sʋnë shi.

4. ?Mabu bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë émʋn bunë fë élɛ àlɛ́ nɔnjɛ nkpɔ alɛ fë bunë ahʋ́n fë sɛ é? (Éphésiens 4:32)

⁴ ?Mabu bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë émʋn bunë fë élɛ àlɛ́ nɔnjɛ nkpɔ alɛ fë bunë hʋ́n fë sɛ é? Lele mɛnsɩ bɔ jɔonë nʋn Éphésiens 4:32 ghënë ta fù (ka ëë). Àlɛ́ fë në elɛ bunë fë éɔsɛ elɛ álɛ fë éyɛopu, fë éwu ngiki orɔhɔnë, bu ntɔnë bá elɔ fá ekwa enininë bë eɔsɛ eja fë lɛ nɔnjɛnelënelë lɛ ncɔcɔnë. Viɛ n’ye fë éɲa jɔ shi ehɔ kelë, àlɛ́ kë anɛ apiɛ alɛ fë bu. ?Mabu bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë éɲa jɔ shi ehɔ yiki é? Ghaghaghë n’ye mici jɔghɔ, fë esë, fë enɛ epiɛ, fë esɛrɛ Ʒoova n’ye bë eboka fë. Ʒoova esë edisʋ eɲa lakwa shi ehɔ fë ayɔghɔ nhɛn (Mat. 6:12). Àlɛ́ fë në eghagha eki fannganë Ʒoova ɲá lakwa shi hɔ́ fënë ghënë, bu ntɔnë bá emɛn elɔ fë n’ye fë éɲa jɔ shi ehɔ yiki àlɛ́ anɛ apiɛ fë.

5. ?Biblë mbratishi nkpɔca bë eɔsɛ eboka fë, àlɛ́ yiki alɛ bunë ahʋn fë sɛ é? (Proverbes 19:11) (Kpɩ fotonelë esë.)

⁵ Ka Proverbes 19:11. Biblënë eya n’ye àlɛ́ yiki anɛ apiɛ elënë, aɛnshijic ëë bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë efu opu shi ghɩnë sɛ. Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Rima. kë wɔ́ në ji agbʋʋn je sásɛ. Biblë mbratishi ntɔnë bóka në tete. Në hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ më në ewu nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ, kë në elɛ bunë ehʋn më sɛ, elɔ jɔ erɛrɛ mënë, bunë më eboepi eghaghaghënë ëë lɛ́ Proverbes 19:11. Më edi akɔnda ewu bunë efɩ kelënë. Më eghagha bunë fɩ́ kelë lahɔ gbonë ghë esë. Më elele mɛnsɩ álɛ më émʋn bunë ghëwu kë bá nhɛn lɛ́ bu. Më eda kelë sɛ, më elɛlɛ kelë álɛ më lɛ kelë lɛ bë eka Ofo ndanë aʋn-nkpɔ. Àlɛ́ më në eba nhɛn elɛnë, bu ntɔnë ekpa elɔ më emʋn kelë eyɛsɛ.” Jɔo yɔghɔ tete! Yɛsɛ tete n’ye ebë epie cibɩ ntɛnɩ ghë emʋn elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ eyɛsɛ. àlɛ́ fë amʋn kelë ayɛsɛnë, bá emɛn elɔ fë n’ye fë éɲa jɔ shi ehɔ kelë àlɛ́ kë alɛ fë bunë ahʋn fë sɛ.

6. ?Mabu bë eɔsɛ eboka elë álɛ elë lɛ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ bë edi cɛwu ofokwanë ghë é?

⁶ ?Bu nkpɔca fë éɔsɛ elɛ álɛ fë lɛ më-nɔnjɛelë kretiɛn lɛ bë edi cɛwuelë ayɔghɔ ofokwanë ghë é? Àlɛ́ fë në elɛ bu álɛ fë émʋn nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ eyɛsɛnë, bɔ aɛn ba bu ayɔghɔnë kë elɛnë ghë (fë ékpa eɔsɛ ekpɩ Proverbes 10:12; Rom. 12:10; Phil. 2:​2, 3). Bu ntɔnë bóka nɔnjɛ yikpe nkpɔ, në di Markë. Kë wɔ́ në ji gha nʋnmɔn. N’ye kë bá wɔ́ në jinë, në bɔ́ cibɩ fannga nhɛn nʋn alɛ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ. N’yonë, në lé bu jɛelë jɛelënë kë elɛ óó ghe yɛ në aɛn wunë aɛn ghë. ?Mabu bóka Markë, ë në gha ɲá bu jɛelë jɛelë ntɔnelë shi gha lɔ́ në ntɩjinë gha ji gha wá eshi wué? Në hɛ́ kɔ: “Më wú kɔ më ebɔ aɛn eba bu jɛelë jɛelënë nɔnjɛelënelë enɛ epiɛ elɛnë ghë. Bu jɛelë jɛelënë kë enɛ epiɛ elɛnë, gha damë gha da bu olopunë ngiki elɛ maɛnnë ghënë ghë. N’yonë, më wú kɔ gha yɛsɛ n’ye më ébɔ aɛn eba bu jɛelë jɛelënë nɔnjɛelënelë enɛ epiɛ elɛnë ghë. Më léle mɛnsɩ bɔ́ aɛn bá bu ayɔghɔnë kë elɛnë ghë.” Àlɛ́ fë esë, fë në elɛ bu nkpɔkpɔnë, fë në ebɔ aɛn eba bu ayɔghɔnë nɔnjɛelënelë elɛnë ghënë, bu ntɛnë bá eboka fë, álɛ fë lɛ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ bë edi cɛwuelë ofokwanë ghë.

ÀLƐ́ FË NË EGHAGHA BU HƆNË FË ƝÁSHI ÁLƐ KEBË EGBƆ EWƆ FË JINË GHË

7. ?Mabu bë eɔsɛ elɔ fë éghagha bunë fë ɲáshi lahɔ gbo, álɛ fë égbɔ ekaci kretiɛnnë ghë é?

⁷ N’ye fë bá káci Ʒoova adashɛghonë, yɛ́yɛ fë sɛ tete n’ye fë ghe kpa ghe lɛ́ bu olopunë ngiki elɛ Satan maɛnnë ghënë n’ye. Agheci fë hɛ́ fë esë kɔ: ‘?Ca bë ekpa eɔsɛ ekaka eyi elɛ bu olopu ntɔnelë é?’ Ese, àlɛ́ mianmian në efɩ fë oohʋn ghë óó në ekpɛkpɛ elɔ fënë, fë éɔsɛ eghagha bu ntɔnelë ghë, fë éɔsɛ edi akɔnda n’ye bu ntɔnelë eji fë apɩ (fë ékpa eɔsɛ ekpɩ Nombres 11:​4-6). N’yonë, agheci fá evivi n’ye fë ékpa elɛ bu ntɔnelë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, nɔnjɛelë aghɔ, álɛ kebë egbɔ ekaci Ʒoova adashɛghɩnë, kë ɲá juman ayɔghɔ shi, noo juman ntɔnelë ebɔ kelë cibɩ edɔ. Nɔnjɛelë aghɔ esë, n’ye kë bá óo Biblë ka órònë, kelë cɛwuelë afannga nhɛn ká kelë miji. Kelë aghɔ esë, bunë Ʒoova etu tiɛ óó kë lɛ́ ëë mɩɩ dá kelënë, kë léle mɛnsɩ ɲá ëë shi. Àlɛ́ kretiɛngho nkpɔ akaka aja bu olopunë në lɛ́ lahɔ gbo, mɩɩ akà Ʒoova mijinë, damë di akɔnda wu n’ye bu ntɔnë bë eba ehʋn Ʒoova sɛ. ?N’yonë, mabu fë éɔsɛ epie amɛn elɛ, álɛ micinë bu akpɛkpɛ afɩ fënë, fë ghe ekaka ghe eja bunë fë ɲáshi lahɔ gbonë ghë wué?

8. ?Mabu ebë eɔsɛ ehɔhɔ bunë Abrahamë lɛ Sara lɛ kë lɛ́në ghë é?

⁸ Biblënë ghë, elë ewu eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannganë kë ɲá bunë kë ɔɔnë shi ë kë dí ecele sʋ́ Ʒoova. Ese bu nfre nfrenë kë ɲáshi álɛ kebë esʋ Ʒoovanë, gha rɛ́rɛ kelë wu tata. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, Abrahamë lɛ Sara lɛ kë wú Ʒoova ghɩ, kë ɲá Urë oo yɔghɔnë shi, ë kë yí hʋ́n-oo mpo mpo ghë (Héb. 11:​8, 9). Agheci, mící jɔghɔ, kë da ghágha bu ayɔghɔnë kë ɲáshi Urë gbonë ghë. Ese, “saci kë bɔ́ n’ye kë píe yínë le órò, kë ghágha ëë ghë yí mici powunë,” sa kë vívi n’ye kebë ekaka eyi ehʋn-oo yɔghɔ ntɔnë ghë lapɔ. Ese kë bɔ́ aɛn bá bunë kë bá ewu ngbeɲi gbonë ghë.—Héb. 11:​15, 16.

9. ?Élé Pɔlë bá wú bunë në ɲáshi lahɔ gbonë é? (Philippiens 3:​7, 8, 13.)

⁹ Akoto Pɔlë esë ɲá bu fannga nhɛn shi ëë oohʋn ghë álɛ bë eɔsɛ esʋ Ʒoova. Gamaliɛlënë yáya Ʒuifë-aghɩ mbra óó ngiki kpa wú ghɩ dɔ́në, yáya ëë bu, n’yonë, akoto Pɔlë mʋ́n bu dɔ́ tete (Actes 22:3). Bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ Pɔlë bë ekaci Ʒuifë-aghɩ ofoshi gbɔ nkpɔ (Gal. 1:​13, 14). Ese, n’ye në bá dísʋ bɔ́ nda yɔghɔnë, në káka bà ɲá bu ntɔnelë kwapowu shi. ?N’ye në bá káci kretiɛnnë oohʋn mɛ́n lɔ́ në wú? Oowo. Kë léle ëë bu, kë lé ëë tɩ. Ʒuifë-aghɩnë kë lɛ́ në esë omu ngikinë bɔ́bɔ́, kë tú ëë tiɛ (2 Cor. 11:​23-26). Saci në bɔ́ aɛn bá mianmian ntɔnelë ghë, në kpa bɔ́ oohʋnnë në ehʋnnë pɔ́pɔ ntɛnɩ në hʋ́n lahɔ gbonë ghë mɩnɛnnë, sa në hɛ́ në esë kɔ bu fannganë në ɲáshi álɛ në ékpʋ Ʒezinë, lɛ́ ekpete. Ese Pɔlë gha bá nhɛn gha dí akɔnda wo, në bɔ́ aɛn bá eyile gbɔnë në ewu noo, në ekpʋ Ʒezinë ghë. Në kpa bɔ́ aɛn bá ajokpanë Ʒoova bá eo në ngbeɲi gbonë ghë. Ao, Pɔlë mʋn ayɔghɔ nhɛn n’ye bunë në ɲáshinë gha damë gha da ayɔghɔnë në wúnë ghë joʋn.—Ka Philippiens 3:​7, 8, 13.

10. ?Mabu ebë eghaghaghë mici powu é? (Marc 10:​29, 30) (Kpɩ fotonelë esë.)

¹⁰ ?Mabu fë éɲishi é? Àlɛ́ fë në eghagha bunë fë ɲáshi álɛ fë égbɔ ekaci Ʒoova adashɛgho ghënë, di bunë ghëwu fë ɲá bu ntɔnelë shinë esë akɔnda (Eccl. 7:10). Bɔ bunë fë ɲáshinë pɔpɔ bu ayɔghɔnë fë ewu noo, fë esʋ Ʒoovanë ghë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, fë lɛ Ʒoova lɛ edi cɛwu (Prov. 3:32). Fë ɔɔ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn fë ofokwanë ghë, kë kpa nʋn maɛnnë powu ghë. Kë kolo fë dɔ́ tete (ka Marc 10:​29, 30). Oohʋn yɔghɔ kpa ba fë ngbeɲi ekɩkɩ fë! (Is. 65:​21-23). Mici powu, àlɛ́ fë në edi bu ayɔghɔnë fë ewu noo fë esʋ Ʒoovanë akɔndanë, bu ntɔnë bá elɔ bunë fë ɲáshinë kwapowu ghe ekpa ghe eji fë apɩ n’ye.

11. ?Mabu fë éɔsɛ eɲishi Rozmari ee jɔnë ghë é?

¹¹ Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Rozmari, kë wɔ́ në ji n’ye në bá ɔɔ agbʋʋn 50. Elë éwu bunë bóka në, ë në gha kpa gha dí akɔnda n’ye bunë në ɲáshi álɛ në ésʋ Ʒoovanë, eji në apɩ. Në hɛ́ kɔ: “Abatanë, Noɛlë fɛtënë, më eghagha ëë ghë, noo fɛtë ntɔnë ghë, më lɛ më shikwaghɩ lɛ ebɔ cibɩ enʋn aʋn-nkpɔ, elë egbegbe, më ekpa ehɔ aghɩnë më kolonë bu sɛyɛyɛ ghë. Àlɛ́ më në ewu më jɛelë lɛ më jɛjɛelë lɛ në eghʋghʋ bunë më hɔ́ kelënë shi, álɛ kebë ewu bunë nʋnnʋn ëë nɛmbëlɛnë, eyɛyɛ më sɛ tete.” ?Mabu bóka Rozmari é? Në hɛ́ kɔ: “Më wú n’ye më éba elɛ álɛ më lɛ më shikwaghɩ lɛ bë ebɔ cibɩ enʋn aʋn-nkpɔ, ese ghe elɛ Noɛlë fɛtënë ghë. Agbʋʋn powu, më enɩ micinë ghe elɛ fɛtë mici wunë ebɔ, ë më ehɔ më shikwaghɩnelë bu eya kelë n’ye më kolo kelë.” Ese ɔɔ bu fuɔnë kpa kpɛkpɛ lɔ́ Rozmari. Në hɛ́ kɔ: “N’ye më bá káci Ʒoova adashɛghonë, më cɛwunelë ká më miji. Mící jɔghɔ, lɛ́ më fɛ më lɛ́ më esëkpɔ mɩnɛn, më ghágha kelë ghë tete.”d ?N’yonë, mabu bóka në é? Në bába bu álɛ në lɛ nɔnjɛelë eyighɔ nfre nfre lɛ bë eka Ofo nda. “Bu ntɔnë lɔ́ më mʋn nɔnjɛelë eyighɔ fannga nhɛn, kë káci më cɛwuelë ayɔghɔ. Më kolo kelë tete.” ?Mabu fë éɔsɛ eɲishi Rozmari jɔnë ghë é? Bunë fë lɛ́ lahɔ gbo óó lɔ́ fë wú sɛyɛyɛ, ese fë léle mɛnsɩ ɲá ëë shi, álɛ fë ékaci Ʒoova adashɛghonë, bë eɔsɛ eshu n’ye fë éghagha bu ntɔnelë ghë. Ese ɔɔ bu fuɔnë fë éɔsɛ elɛ eba bu ntɔnelë oku, óó bë eyɛ Ʒoova aɛn (Phil. 4:​8, 9). Mʋn yɛsɛ n’ye bunë fë ɲáshi álɛ fë ésʋ Ʒoovanë, Ʒoova elɔ fë edɔ eshe bu ntɔnelë kwapowu.

ÀLƐ́ NƆNJƐELË JƆGHƆ ARI ƷOOVA SƲNË SHI

12. ?Mabu bë eɔsɛ eshu ofokwanë ghë óó bë ekpɛkpɛ elë edɔ é?

¹² N’ye fë bá káci Ʒoova Adashɛghonë, fë ká bu olopunë kë elɛ maɛn ntɛnɩ ghënë miji. Pelɛ, fë nʋn ngikinë kelë esëkpɔ cece kë eyaya nahɔnrɛ tetenë ncɔcɔ. N’yonë, fë evivi n’ye fë élɛ bunë yɛsɛnë eyi (Is. 65:14). Ese, bë eɔsɛ eshu n’ye ofokwanë ghë, nɔnjɛ nkpɔ bë elɛ lakwa pʋpʋ. Àlɛ́ ghɩnë lɛ́ lakwa pʋpʋnë gha ru gha petè wunë, kebë eɔsɛ eghɔ enɩ ofokwanë ghë (1 Cor. 5:13). Bu ntɔnë shú ofokwa nkpɔ ghë. Cí nɔnjɛ yighɔ Samarë aba tete. Në hɛ́ kɔ: “N’ye kë bá wɔ́ më jinë, gha nʋnmɔn, ofokwa ghɩmɛn nkpɔ lɛ́ lakwa pʋpʋ nkpɔ mɩɩ kë ghɔ́ ëë nɩ́ ofokwanë ghë. Bu ntɔnë rɔ́rɔ më sɛ shi tete, noo më aɛn ghënë, ofokwa ghɩmɛn gha eɔsɛ bë elɛ lakwa Ʒoova lɛ ofokwanë lɛ ngbeɲi.” Agbate, emʋ́n kɔ elë ghe tɔtɔ opu aɲʋn aɲʋn n’ye elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ kë kolo Ʒoova wo. Kë evivi n’ye kebë edi ecele eyi ëë ngbeɲi(1 Cor. 13:​4, 7). Ese, elë éda ele elë esë aɛn ghë. Agbʋʋn powu, nɔnjɛelë jɔghɔ elɛ lakwa pʋpʋ mɩɩ kë eghɔ kelë enɩ ofokwanë ghë. Àlɛ́ kɔ́ fë shikwagho o, kɔ́ më-cɛwu o, kɔ́ ghɩnë fë ewu ëë ghɩ ofokwanë ghë o, alɛ lakwa pʋpʋ mɩɩ akà Ʒoova mijinë, ehʋn sɛ tete.

13. ?Mabu ebë eɔsɛ elɛ amɛn ele elë ntɩjinë mɛnsɩ, álɛ micinë ghɩ nkpɔ ari Ʒoova sʋnë shinë, bu ntɔnë ghe ecɔghɔ elë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë wué?

¹³ ?Mabu bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë ntɩjinë ghe eji ghe ewa eshi àlɛ́ ghɩnë fë kolonë ari Ʒoova sʋnë shi é? Le fë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ yi (Jacq. 4:8). Ghaghaghë n’ye fë ëë fë élɛ bu eɲi cɛwunë fë lɛ Ʒoova lɛ edinë shi, ese gha lɛ́ bunë yiki fuɔ elɛnë ëë bë ele fë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ wo. N’yonë, àlɛ́ bɔ́bɔ́ wɔ́wɔ́, elë lɛ elë shikwaghɩ lɛ ofokwanë lɛ eo-omu esʋ Ʒoova aʋn-nkpɔnë, bayɛ n’ye fë omunë fë ébɔ cibɩ esɛrɛ Ofo, fë ékpa ebɔ cibɩ eka Biblënë mici powu.—Ps. 1:2; 62:8.

14. ?Mabu elë ehɔhɔ akoto Piɛrë jɔnë ghë é? (Jean 6:​66-68.)

¹⁴ Akoto Piɛrë jɔnë bë eɔsɛ eboka elë. Mící nkpɔ, Ʒezi ejiti-aghɩnelë afannga nhɛn gha kpa gha tí Ʒezi eji n’ye, noo në hɛ́ jɔ nkpɔnë kë gha cé ëë shi gha yɛ. Piɛrë esë gha cé jɔnë Ʒezi hɛ́në eshi esë gha yɛsɛ wu kʋra ese, në da tí ëë eji yí. Elë éle jɔnë në hɛ́ Jean 6:​66-68 ghënë aɛn ghë. (Ka ëë.) Piɛrë gha bɔ́ aɛn gha bá bunë ngiki kalanë gbe kë lɛ́në ghë wo, ese në bɔ́ aɛn bá nahɔnrɛnë Ʒezi yáya ëënë ghë. ?N’yonë, mabu shú é? Në ntɩjinë gha jí gha wá eshi. Nkpɔkpɔnë esë, àlɛ́ amɛn ngiki në eri Ʒoova sʋnë shinë, fënë, ghaghaghë n’ye Ʒoova omuonë ëë lɛ́ omuonë eyaya nahɔnrɛ tete Ʒoova sɛ. Krɩda nahɔnrɛ tetenë Ʒoova omuonë eyayanë. Samarënë eboepi hɛ́ ëë jɔnë, kpa hɛ́ kɔ: “Mici powu më eghaghaghë n’ye àlɛ́ yiki nkpɔ anɛ apiɛ alɛ bu pʋpʋnë, gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ofokwanë powu ëë ka lɛ́ bu pʋpʋ wo, gha lɛ́ Ʒoova omuonë ëë eyaya bu pʋpʋ wo. Ʒoova lɛ́ Ofonë eyaya bu ayɔghɔ. Àlɛ́ yiki nkpɔ alɛ bu pʋpʋ ofokwanë ghënë, gha lɛ́ nhɛn ëë Ʒoova ba nʋnnë wo, bu ntɔnë ghe yɛ në aɛn.”

15. ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi Emili jɔnë ghë é?

¹⁵ Elë éhɛ Emili jɔ je. Kë wɔ́ në ji gbai nkpɔ cece bë esasɛ cɛɛ, nɔ̀n ka píeji ereninë ghë, ɲá kelë shi yí, mɩɩ kë wɔ́ ëë píeji ofokwanë ghë. Emili hɛ́ kɔ: “Më gha damë gha dí akɔnda n’ye bu ntɔnë bá efɩ më wu tata. Bu ntɔnë lɛ́ bu kpɛɛkpɛnë fɩ́ më oohʋn ghë. Më eghagha më nɔ̀n ghë edɔ tete.” ?Mabu bóka Emili ë në ɔɔsɛ ríshi kpɛkpɛ é? Në hɛ́ kɔ: “Më gha lɛ́ më esëkpɔ, më shì kolo më tete, në cé më aɛn ghë. Nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn ofokwanë ghënë esë, kë bɔ́ më yɛsɛ fɛ më shikwaghɩ mɩnɛn. Elënë elë esʋ Ʒoovanë powu, owu-nkpɔ ɔɔ ee mianmiannë efɩ ëë. Bu ntɔnë ghëwu yɛsɛ n’ye ebë erɩ eda elë esë sɛ, ebë ele elë esë ndɔnʋn” (1 Pierre 5:9). Gha ékɩkɩ mɩɩ mianmian bë efɩ fë, álɛ fë égbɔ erɩ eda nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ sɛ wo. Ese pie amɛn rɩda nɔnjɛelënelë sɛ yi. N’yonë, àlɛ́ mianmian bu afɩ fënë, fá ewu n’ye fë gha lɛ́ fë esëkpɔ.

16. ?Mabu elë gha épa-aɛn wué? (Kpɩ fotonelë esë.)

¹⁶ Elë gha épa-aɛn n’ye Ʒoova erɩ aghɩnë në kolonë rɔkɔ (Héb. 12:6). Në evivi n’ye aghɩnë kë ghɔ́ kelë nɩ́ ofokwanë ghënë powu, kebë ekaka ewa aji (2 Pierre 3:9). Àlɛ́ kë aghɔ ghɩnë fë kolonë anɩ ofokwanë ghënë, mʋn yɛsɛ n’ye ofokwa ngɩmɛnnelë kë elele mɛnsɩ álɛ kebë eboka ghɩ ntɔnë bë ekaka ewa Ʒoova aji.—2 Tim. 2:​24, 25.

17. ?Mabu ebë emʋn eyɛsɛ é?

¹⁷ Ewú mianmian nfre nfrenë bë eɔsɛ efɩ ghɩnë kë wɔ́ ëë ji, óó káci Ʒoova adashɛghonë. Agbate, bu ntɔnelë bë eɔsɛ eyo fë lahʋn o, ese gha éji fë opu wu tata. Ɔɔ bu nfre nfrenë fë éɔsɛ elɛ ebaba fë esë eyɛ, álɛ bu ntɔnelë ashunë, fë éɔsɛ erishi ekpɛkpɛ. Mʋn yɛsɛ n’ye fë Ofo Ʒoova nʋn fë sɛ n’yo, ná eboka fë. Në boepi bóka fë dáda, në eboka fë eyi, ná ekpa eboka fë mɩɩ bë elɛ wɔ́wɔ́! (1 Pierre 5:10.) Bunë afɩ fënë powu ghë, ná elɔ fë mɛnsɩnë fë ébɔ ekɩopu eyi erishi ekpɛkpɛ. Àlɛ́ fë adisʋ abɔ në bokanë ayinë, bʋʋn ghe ecɔghɔ fë lɛ ëë lɛ cɛwudinë wu tata!—Ps. 119:165; Rom. 8:​38, 39.