Ebë emʋn jiwɔnë ëë eshi

1. ?Élé ebá mʋn n’ye jiwɔnë ɔɔ alɔ tete é?

ÀLƐ́ enë ewu kë në ewɔ ngiki ji eyɛyɛ elë sɛ edɔ tete! N’ye kretiɛn pidɛnelë kë bá shé jɛmɛn pidɛnë, kelë esë kë wú sɛyɛyɛ ntɔnë. Jɛmɛn ntɔnë ghë, akoto Piɛrë gbágba mbë nkpɔ shi yá bunë ghëwu yɛsɛ n’ye kebë ewɔ ngiki ji (Actes 2:​38, 40, 41). Lapɔ esë, akoto Pɔlë ghɛ́ghɛ kɔ ‘bu jɛelë jɛelënë kë yáya elë Krisë sɛnë,’ ëë nkpɔ ëë lɛ́ ‘bunë kë yáya elë jiwɔ jɔnë ghënë’ (Héb. 6:​1, 2). N’yonë, jiwɔ lɛ́ bu tetenë Biblënë eyayanë nkpɔ. Bayɛ n’ye ebë ece ëë eshi eyɛsɛ. ?Mabughëwu é?

2. ?Mabughëwu ebë emʋn nahɔnrɛnë Biblënë eyaya jiwɔ jɔnë ghënë eyɛsɛ é?

² Àlɛ́ yiki nkpɔ në elɛ aʋn, óó avivi n’ye ëë aʋnnë bë erishi ekpɛkpɛnë, bayɛ n’ye bë ele ëë brikënë eshi eyɛsɛ, álɛ aʋn ntɔnë bë erishi ekpɛkpɛ. Nkpɔkpɔnë esë, àlɛ́ yiki nkpɔ avivi n’ye ëë ntɩjinë bë erishi ekpɛkpɛnë, bayɛ n’ye nahɔnrɛnë Biblënë eyaya óó bɔ́ ëë ntɩji bá ëë ghënë, bë ece ëë eshi eyɛsɛ. Nahɔnrɛ ntɔnelë nkpɔ ëë lɛ́ nahɔnrɛnë Biblë eyaya jiwɔ jɔnë ghënë. N’yonë, àlɛ́ kɔ́ kë gha wɔ́ fë ji se wo, kɔ́ kë wɔ́ fë ji nʋ́nmɔn o, bayɛ n’ye fë émʋn bunë lɛ́ jiwɔnë alɛ bunë ghëwu ɔɔ alɔnë lɛ. Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá egbagba jɔ ntɛnɩelë shi: ?Jiwɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? ?Élé kebë eba ewɔ kretiɛnnelë ji é? ?Mabughëwu kebë ewɔ elë ji Shì eyi ghë lɛ, Jɛ eyi ghë lɛ, wawɛ cele eyi ghë lɛ é?

JIWƆNË ËË ESHI

3. ?Àlɛ́ kë awɔ fë ji, mabu fë eya ngiki é?

³ Àlɛ́ kë awɔ fë ji, fë eya ngiki kɔ bunë Biblënë eyaya Ʒoova lɛ Jɛ Ʒezi lɛ sɛnë, fë ebɔ kwapowu ewu nahɔnrɛ. Fë pétè eji tú lakwanë fë lɛ́ lahɔnë, fë kpa pétè bu jɔghɔ fë oohʋn ghë álɛ fë ésʋ Ʒoova. Lapɔ esë, fë eya n’ye fë mʋ́n kɔ Ʒezi esëkpɔ cece ëë Ʒoova nɩ́ álɛ bë eca elë epieji lakwa lɛ rɔ lɛ ghë. Fë ekpa eya n’ye fë hɛ́ Ʒoova ofosɛrɛ ghë kɔ fá elɛ ee bunë vívinë fɛ n’ye ëë omuonë eba elɛnë mɩnɛn. Àlɛ́ fá elɛ bu ntɔnelë powu mɩɩ kë awɔ fë jinë, fë ká bɔ́ ananan oohʋn shigbënë.

4. ?Àlɛ́ kë në ewɔ fë ji óó kë abɔ fë sɛnë powu ahʋn ayi mijinë ghënë, abaji mbë ghë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁴ Àlɛ́ kë në ewɔ fë ji, kë ebɔ fë, sɛnë powu ehʋn-eyi mijinë ghë, ë kë ekpa esɔ fë,a fɛ n’ye abaji mbë ghë kë róro fë, ë fë kpa píe rɔ ghë púlɛ mɩnɛn (fë éɔsɛ ekpɩ Colossiens 2:12). Bu ntɔnë eya n’ye bu apʋpʋnë fë lɛ́ lahɔ gbonë, fë ɲá ëë shi. ?Élé jiwɔnë eba eya bu ntɔnë é? Àlɛ́ kë abɔ fë ahʋn ayi mijinë ghë, ka lɛ́ fɛ n’ye oonë fë hʋ́n lahɔ gbonë, fë ɲá ëë shi mɩnɛn. Àlɛ́ kë apie mijinë ghë asɔ fë, fë eka eo oohʋn puɔpuɔ órò, eya n’ye fë élɛ Ofo ee bunë vívinë.

5. ?Élé fë éba eɔsɛ ebɔ mɛnsɩnë fë elele álɛ kebë ewɔ fë jinë epɔpɔ mɛnsɩnë Nowe léle kɩ́kɩ mberunë ghë é? (1 Pierre 3:​18-21)

⁵ Ka 1 Pierre 3:​18-21. Ebë eɔsɛ ehɛ kɔ mɛnsɩnë elë elele álɛ kebë ewɔ elë jinë, nʋn fɛ jumannë Nowe dí lɛ́ mberunë mɩnɛn. Àlɛ́ fë në ehɔhɔ Ʒoova mʋnnë, fë éɔsɛ edi akɔnda n’ye bunë fë élɛ, álɛ kebë ewɔ fë jinë kpɛkpɛ dɔ́dɔ́, fɛ n’ye bu bá kpɛkpɛ lɔ́ Nowe, n’ye në ɲë eba ekɩkɩ mberunë mɩnɛn. ?Ese bayɛ n’ye fë élele mɛnsɩ elɛ bu ntɔnë wú? Ao! ?Mabughëwu elë ehɛ jɔ ntɔnë é? Elë édi Nowe jɔnë akɔnda je. Ofo omunë ëë yá Nowe n’ye bë eba ekɩkɩ mberunë. Nowe esë kpʋ́ jɔnë Ofo hɛ́ ëënë, ë në ɔɔsɛ wú nkwɔ miji gbɔnë nɔ́nnë ghë. Noo, Nowe bɔ́ ntɩji bá Ʒoova ghë, në kpa wú Ʒoova ghɩnë, Ʒoova bóka në, ë në ɔɔsɛ kɩ́kɩ mberunë. Fɛ Nowe mɩnɛn, fë esë, fë éɔsɛ elɛ ‘bunë Ofo ahɛ fë kɔ fë élɛnë powu cɛɛ.’—Gen. 6:22.

6. ?Jɔnë akoto Piɛrë hɛ́ kɔ ‘jiwɔnë eca eɲënë’ ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é?

⁶ Abɩ 21 ghë, akoto Piɛrë ghɛ́ghɛ kɔ jiwɔnë “eca eɲë.” Jɔ ntɔnë gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye àlɛ́ kë awɔ fë jinë, fë ka wú ca, kë ka bɔ́ fë lakwanë powu hɔ́ fë wo. Ʒezi mpianë esëkpɔ cece ëë ekuku lakwa shi (1 Jean 1:7). Ese, jiwɔnë, lɛ́ bunë ɔɔ alɔ dɔ́ tete, noo Ʒoova omunë ëë hɛ́ kɔ kebë ewɔ elë ji. Àlɛ́ kë awɔ fë jinë, fë éɔsɛ “evivi Ʒoova n’ye bë elɔ fë akɔnda yɔghɔ.” Ʒoova esë bá ebɔ sɛyɛyɛ ghë elɔ fë bunë fë vívi ëënë. N’yonë ëë ebë eɔsɛ ehɛ kɔ jiwɔnë, ‘eca fë,’ ece fë ananan oohʋn ghë.

N’YE KË EBA ELƐ KRETIƐNGHƖ JIWƆNË

7. ?Élé jiwɔnë eba eyi é?

⁷ Biblënë eya n’ye àlɛ́ kë ɲá ewɔ yiki jinë, kebë ebɔ ghɩ ntɔnë sɛnë powu ehʋn-eyi mijinë ghë, ese Biblënë ghe ya elë bu jɛelë jɛelënë ebë elɛ, n’ye ebë eba ewɔ yiki jinë ghë. Biblë eboka elë, ë elë emʋn n’ye ebë eba elɛ bunë bë eba eyɛ. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, Biblë mbratishinelë eboka aghɩnë kë ɲá ewɔ kelë jinë, álɛ kebë emʋn bunë kebë ewɔ, kebë ekpa emʋn n’ye kebë eba eta fù micinë kë ɲá ewɔ kelë jinë (1 Cor. 14:40; 1 Tim. 2:9). Wɔ́wɔ́në, kë enɩ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ, ë në ewɔ ngikinelë ji. Ese kë ghe le nɔnjɛ ghɩmɛn ntɔnë eyi jumannë kë bɔ́ lé ëë mërɩnë ghë wo (1 Cor. 1:​14, 15). Àlɛ́ ngiki adɔ jiwɔ micinë ghë o, àlɛ́ ngiki gha dɔ́ wo, gha lɛ́ ntɔnë ëë elɔ jiwɔnë elɛ tete wo.—Actes 8:36.

8. ?Jɔ nfre nfre nkpɔca kë evivi aghɩnë kë ɲá ewɔ kelë jinë é? ?Mabughëwu é? (Actes 2:​38-42) (Kpɩ fotonë esë.)

⁸ Biblënë ehɛ kɔ “eyimbu ëë yiki ebɔ elɛ̀ mbë ooya ngbeɲi álɛ bë ewu oohʋn.” Bu ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ebë elɛ̀ mbë ehɛ elë ntɩjinë jɔ (Rom. 10:​9, 10; kpɩ note d’étude « déclares publiquement »). Agbate, elë ebɔ eyimbu elɛ̀ mbë ntɔnë àlɛ́ enë eka Ofo nda o, ese bayɛ n’ye ebë edamë ekpa elɛ bu ntɔnë micinë kë ɲá ewɔ elë jinë esë, noo jiwɔnë ëë eca elë. Bu ntɔnë ghëwu ëë aghɩnë kë ɲá ewɔ kelë jinë, kë evivi kelë jɔ aɲʋn. Jɔ pidɛnë kë evivi kelënë ëë lɛ́ ntɛnɩ: “?Fë lakwanë fë lɛ́në rɛ́rɛ fë, fë pétè eji tú kelë, fë bɔ́ fë esë hɔ́ Ʒoova, fë kpa dísʋ bɔ́ canë në eghʋ̀ Ʒezi Krisë ghë eca ngikinë wú?” Jɔvivi ntɔnë eya bunë aghɩnë kë ɲá ewɔ kelë jinë, kë ɔɔsɛ lɛ́ dádá álɛ kebë ewɔ kelë jinë. Ekpa ebɔbɔ jɔnë akoto Piɛrë hɛ́ lé ooyanë ndɔnʋn pantekɔtë mícínë ghënë. Jɔvivi aɲʋnghënë ëë lɛ́ ntɛnɩ: “?Fë mʋn yɛsɛ n’ye, jinë kë bá ewɔ fënë, eya n’ye fá elɛ Ʒoova Adashɛgho, fá ekpa enʋn Ʒoova omuonë ghë wú?” Jɔvivi ntɔnë eya bunë ghɩnë kë ɲá ewɔ ëë jinë, bá elɛ. Në eya n’ye në dísʋ n’ye në ékpʋ aɛnnë Ʒoova omuonë emimi elënë, në lɛ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ bë ekpa esʋ Ʒoova aʋn-nkpɔ. Bu ntɔnë ëë aghɩnë kë wɔ́ kelë ji pantekɔtë mícínë ghënë esë, kë lɛ́ (ka Actes 2:​38-42). Aghɩnë kë abɔ oghorumɔn yɔghɔ ghë ahɛ kɔ aonë, n’yonë, kë pi álɛ kebë ewɔ kelë ji.

9. ?Mabu ebë elɛ álɛ ebë eyɛ Ofo aɛn é?

⁹ Agheci, álɛ fë égbɔ emʋn nahɔnrɛnë, fë hʋ́n-oo yɔghɔ, fë gha lɛ́ lakwa apʋpʋ. Agheci esë, më-shìelë kë lɛ́ Ʒoova adashɛghɩ, kë tá fë nahɔnrɛnë ghë, kë bóka fë, fë kolo Ʒoova. ?N’yonë, bayɛ n’ye fë ékpa epetè eji etu fë lakwa, álɛ kebë ewɔ fë ji, álɛ fë éwu Ofo shiyɔnë wú? Ao. ?Mabughëwu é? Noo, n’ye bu aba ayi alɔ elë oohʋn ghënë powu o, ebë emʋn eyɛsɛ n’ye Adamë bɔ́ lakwa sá elë, bu ntɔnë lɔ́ eká Ofo miji (Ps. 51:5). Àlɛ́ elë ahɔhɔ Ʒoova mʋnnë, ë elë egbɔ eɲi nahɔnrɛ ntɔnë órò eyɛsɛ, ë elë egbɔ ewu n’ye enɛ́-piɛ bu jɔghɔ ghë. N’yonë, elë evivi n’ye ebë elɛ Ʒoova ee bunë evivinë eshe elë omu ee bunë elë evivinë. Bu ntɔnë elɔ oonë ehʋ́n lahɔ gbonë, erɛrɛ elë, elë epetè eji etu ëë, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye elë eta fùnë bë eyɛ elë Shìnë nʋn oforunë aɛn. Àlɛ́ elë alɛ bu ntɔnë, n’yonë, kebë eɔsɛ ewɔ elë ji.—Actes 3:19.

10. ?Àlɛ́ kɔ́ kë wɔ́ fë ji dádá ofotɩ nkpɔ ghë, mabu fë élɛ é?

¹⁰ Àlɛ́ lahɔ gbo kë wɔ́ fë ji ofotɩ nkpɔ ghë, bayɛ n’ye Ʒoova Adashɛghɩ bë ekpa ewɔ fë ji, álɛ fë ékaci Ʒoova Adashɛgho wú? Ao. ?Mabughëwu elë ehɛ jɔ ntɔnë é? Noo, lahɔ gbo, fë gha mʋn nahɔnrɛnë Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ sɛ. Àlɛ́ bɔ́bɔ́ fë bɔ́ fë esë hɔ́ Ofo ofosɛrɛ ghënë, bunë fë vívi n’ye fë élɛnë, gha píe bunë Ofo evivi n’ye fë élɛ tetenë ghë. Efɛzë gbo, akoto Pɔlë hɛ́ aghɩnë kë wɔ́ kelë ji, ese kë gha mʋ́n bunë Biblënë eyaya tete wunë, n’ye kebë ekpa ewɔ kelë ji ghë lapɔb (Actes 19:​1-5). Amɛn esë, àlɛ́ kë awɔ yiki jinë, álɛ ghɩ ntɔnë jiwɔnë bë elɛ tetenë, bayɛ n’ye bë emʋn nahɔnrɛ tetenë Biblënë eyaya Ofo sɛnë.

“SHÌ EYI GHË LƐ, JƐ EYI GHË LƐ, WAWƐ CELE EYI GHË LƐ”

11. ?Kebë ewɔ elë ji “Shì eyi ghë lɛ, Jɛ eyi ghë lɛ, wawɛ cele eyi ghë lɛnë” ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? (Matthieu 28:​18-20)

¹¹ Ʒezi hɛ́ kɔ aghɩnë kebë ekaci në ejiti-aghɩnë, kebë ewɔ kelë ji “Shì eyi ghë lɛ, Jɛ eyi ghë lɛ, wawɛ cele eyi ghë lɛ” (ka Matthieu 28:​18-20). Jɔ ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? Biblënë ghë, àlɛ́ kë ahɛ “eyi” jɔnë, mici jɔghɔ, eya eyinë yiki nkpɔ dí ngiki ngbeɲi lɛ, n’ye në ba nʋnnë lɛ. Mici jɔghɔ esë, shibanë ghɩ nkpɔ ɔɔnë jɔ ëë ehɛ. N’yonë, àlɛ́ enë elɛ bu kɔ́ ghɩ nkpɔ o, kɔ́ bu kpɔ o “eyi ghënë,” elë eya n’ye elë emɛnshi shibanë nʋn eyi ntɔnë ejinë ngbeɲi (fë ékpa eɔsɛ ekpɩ Matthieu 10:41; kpɩ note d’étude « parce que c’est un prophète »). Àlɛ́ kë awɔ elë ji Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ eyi ghënë, elë eya n’ye kë ɔɔ shigbë n’ye kebë ehɛ elë bunë ebë elɛ. Àlɛ́ kë awɔ elë ji wawɛ celenë eyi ghënë, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye elë evivi n’ye ebë ekpʋ aɛnnë Ʒoova eghʋ̀ në wawɛ celenë ghë emimi elënë. Elë ékpa egbagba ntɔnelë shi eyɛsɛ.

12. ?Kebë ewɔ elë ji Shì eyi ghënë, ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? (Révélation 4:11) (Kpɩ fotonelë esë.)

¹² Shì eyi ghë. Àlɛ́ kë awɔ elë ji Shì eyi ghënë, elë eya n’ye emʋ́n yɛsɛ kɔ Ʒoova ëë lɛ́ elë Shìnë nʋn oforu. Në ëë në lɔ́ elë oohʋn. Në ëë në lɛ́ Odamëga Ofo, Ghɩnë óo bu powunë (ka Révélation 4:11). Elë ekpa eya n’ye emʋ́n yɛsɛ n’ye në ece elë sɛrɛnelë. Lapɔ esë, àlɛ́ enë esɛrɛ në, enë ebɔ në jɔ eka edi ngiki fuɔnë, elë ébɔ në eyinë ghɩwu ghë (Ps. 65:2). Ese àlɛ́ kë ahɛ elë kɔ kebë ewɔ elë ji Shì eyi ghënë, ɔɔ bu fuɔnë ebë ekpa emʋn eyɛsɛ jɔ ntɔnë ghë. Aghɩnë kë cé mbënë Piɛrë gbágba shi pantekɔtë mícínë ghënë, kë mʋ́n Ʒoova dádá. Ese bayɛ n’ye kebë ekpa emʋn eyɛsɛ kɔ Ʒoova kolo gbɔnë ghëwu, në tʋ́ Jɛ Ʒezi Krisë wá rɔ álɛ ebë ewu ananan oohʋn.—Rom. 5:8.

13. ?Kebë ewɔ elë ji Jɛ eyi ghënë, ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é (Kpɩ fotonë esë.)

¹³ Jɛ eyi ghë. Àlɛ́ kë awɔ elë ji Jɛ eyi ghënë, elë eya n’ye emʋ́n yɛsɛ kɔ Ʒezi ëë lɛ́ Ofo Jɛ-mɔn nkpɔnë. Në ëë në lɛ́ “shigbënë,” në esëkpɔ cece ghë, ë ebë eɔsɛ eghʋ̀ edi cɛwu yɔghɔ álɛ Ʒoova lɛ (Jean 14:6). Elë ekpa eya n’ye emʋ́n yɛsɛ kɔ Ʒezi kpa lɛ́ elë Cagho, në rɔ́ álɛ ebë eɔsɛ ewu oohʋn. Nahɔnrɛ ntɔnë eshu elë rupu álɛ ebë ekpʋ̀ fùnë në tánë, mici kwapowu, ese gha lɛ́ n’ye ebë elɛ bu ntɔnë micinë kë awɔ elë jinë esëkpɔ (1 Jean 2:6). Bu ntɔnë ghëwu, elë esë, elë ebɔ ebëlɛgba ghë eka Ofo ndanë fɛ në mɩnɛn, elë ghe ɲa bʋʋn shi bë erɔrɔ elë sɛ shi juman ntɔnë ghë (Luc 4:43). Àlɛ́ ngiki në emianmian elë, elë erishi ekpɛkpɛ, noo elë ekpʋ̀ fùnë Ʒezi tánë, elë ekpa esʋ Ofo eceledi ghë (2 Tim. 3:12). Àlɛ́ kë awɔ elë ji Jɛ eyi ghënë ekpa eya n’ye emʋ́n yɛsɛ n’ye Ʒezi ëë lɛ́ “ofokwanë kpashi.” N’yonë aghɩnë në bɔ́ ofokwanë lé kelë mërɩ álɛ kebë ekpɩ në ejiti-aghɩnë, elë ewu kelë ghɩ sɛyɛyɛ ghë.—Éph. 4:​8, 11, 12; 5:23.

14. (1) ?Kebë ewɔ elë ji wawɛ cele eyi ghënë, ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? (Kpɩ fotonë esë.) (2) Jiwɔ nfre nfre nkpɔca lɛ́ aghɩnë kë bá eyi oforunë erie é? (Kpɩ kare “Jiwɔ nfre nfrenë lɛ́ aghɩnë kë bá eyi oforunë erie.”)

¹⁴ Wawɛ cele eyi ghë. Àlɛ́ kë awɔ elë ji wawɛ cele eyi ghënë, elë eya n’ye elë edisʋ ebɔ nahɔnrɛnë Biblënë eyaya wawɛ cele jɔnë ghënë. Wawɛ celenë, gha lɛ́ yiki ëë lɛ́ ëë wo, gha lɛ́ yiki ëë cɛ́ ngiki aɲʋn ghë, ë kë óo-omu lɛ́ nkpɔ wo. Ese, wawɛ celenë lɛ́ mɛnsɩnë Ofo ebɔ elɛ bu. Elë ekpa eya n’ye emʋ́n yɛsɛ n’ye Ofo bɔ́ ëë wawɛ celenë lɔ́ ëë agbaghɩnelë lɛ aghɩnë kë ghɛ́ghɛ Biblënë lɛ. Bu ntɔnë ghëwu ëë mici powu elë eka Biblënë, elë ekpa epɔpɔ ëë ghë eta fù (2 Pierre 1:​20, 21). Lapɔ esë, elë ele elë esë aɛn ghë, álɛ elë ghe lɛ lakwa apʋpʋ, noo bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ Ofo ghe kpa ghe ebɔ ëë wawɛ celenë ghe elɔ elë n’ye, bë ekpa eɔsɛ elɔ wawɛ celenë ghe nʋn ofokwanë ghë n’ye—Éph. 4:30.

15. ?Mabu fë évivi n’ye fë élele mɛnsɩ elɛ é?

¹⁵ Àlɛ́ kɔ́ kë wɔ́ fë ji, óó fë káci Ʒoova adashɛgho dádánë, lele mɛnsɩ yi, gha épa bunë ghëwu ‘jiwɔnëc ɔɔ alɔnë’ aɛn wu tata. Akɔnë fë nɔ́n Ʒoova ngbeɲi mícínë kë wɔ́ fë jinë, lele mɛnsɩ pɔpɔ ëë ghë ta fù yi. ?Àlɛ́ kë gha wɔ́ fë ji se, bu eji fë bà aɛn álɛ fë élɔ kebë ewɔ fë ji wú? Mbë órò gbeenë ghë, ebá ewu bunë fë éɔsɛ elɛ álɛ fë élɔ kebë ewɔ fë ji.