AGBƲƲN 2026 AVƐ-LƆHƲN MICI 1-7
NƐN 111 Elë sɛyɛyɛ bunelë
Bunë ghëwu fë éɔsɛ enʋn sɛyɛyɛ ghë àlɛ́ bɔ́bɔ́ ngiki në etu fë tiɛ
“Sɛyɛyɛ efɩ eɲë àlɛ́ ngiki në etu eɲë tiɛ.”—LUC 6:22.
BUNË EBÁ EWU
Ebá ewu bunë ghëwu ebë eɔsɛ enʋn sɛyɛyɛ ghë eyi, àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë etu elë tiɛ.
1. ?Mabu jɔ Ʒezi hɛ́ é? ?Mabughëwu jɔnë hɛ́në eji elë sɛ é?
MBËNË Ʒezi gbágbashi faɲinë ngborunë ghë, në hɛ́ kɔ: “Sɛyɛyɛ efɩ eɲë àlɛ́ ngiki në etu eɲë tiɛ” (Luc 6:22). Jɔ ntɔnë jí ooyanë kë cé ëë mbënë sɛ. Agbate, apɔʋn gha vivi n’ye kebë etu ëë tiɛ wu. ?Ese, mabughëwu Ʒezi hɛ́ jɔ ntɔnë é? Jɔvivi ntɔnë, lɛ́ jɔvivi yɔghɔnë ebë edi ëë akɔnda, noo amɛn, Ʒezi ejiti-aghɩnelë powu ngiki fannga nhɛn etu kelë tiɛ. Ebá ewu bunë ghëwu ngiki etu elë tiɛ lɛ, n’ye ebë eba enʋn sɛyɛyɛ ghë àlɛ́ bɔ́bɔ́ ngiki në etu elë tiɛ lɛ.
BUNË GHËWU KË ETU ELË TIƐ
2-3. ?Mabughëwu ngiki etu kretiɛn tetenelë tiɛ é? ?Élé bu ntɔnë bë eba elɔ ebë ewu ngikinë kë etu elë tiɛnë é? (Jean 16:2, 3).
2 Ngiki etu elë tiɛ, noo elë esʋ Ʒoova. Aghɩnë kë bá emianmian Ʒezi ejiti-aghɩnë, mɩɩ kë bá ekpa ée kelë jɔghɔnë, Ʒezi hɛ́ kɔ, aghɩ ntɔnelë “kë gha mʋn më lɛ, më Shìnë lɛ” (ka Jean 16:2, 3). ?Ca nʋn mianmiannë kë emianmian Ofo ngikinë eji é? Satan ëë nʋn bu ntɔnë eji. Biblënë ehɛ kɔ në lɛ́ “maɛn ntɛnɩ ofo” (2 Cor. 4:3, 4). Ne elɔ ngiki aɛn efɔfɔ kelë, kë ghe mʋn nahɔnrɛ Ʒoova sɛ, në ekpa eshu ngiki rupu ë kë emianmian aghɩnë kë mʋn Ʒoova, kë kpa kolo ëënë (Jean 8:42-44). ?Noo emʋ́n jɔ ntɔnë, élé ebë eba ewu aghɩnë kë emianmian elënë é? Noo emʋ́n n’ye Satan ëë efafa kelë, ekpa eshu kelë rupu, ë kë emianmian elënë, bu ntɔnë bë elɔ elë ghe etu kelë tiɛ.
3 Elë éhɛ Pavɛlë jɔ je. Pavɛlëa ehʋn-oo okunë kë ri elë Ofo jumannë shinë. Noo në edi ecele esʋ Ʒoova eyinë, kë rí në shi, kë léle në bu abɛlɛ ghë, kë kpa lé në tɩ vɛ fannga nhɛn. Amɛn, Pavɛlë ehɛ kɔ: “Pelɛ, më mʋn yɛsɛ n’ye mianmiannë kë emianmian elënë, eya n’ye Satan evivi n’ye bë eri ofosʋ celenë shi. Më wú n’ye aghɩnë kë edi juman tɩlefa n’yenë, kë ghe tu elë tiɛ, kë gha lɛ́ abɛlɛghɩ wo. Ese, kelë jumannë ëë kë edi.” Nɔnjɛ yikpe nkpɔ ehʋn-oo Kroasi, shìelënë kë gha lɛ́ Ʒoova Adashɛghɩ wunë kë míanmian ëë. Kpe jɔnë në hɛ́: “Më wú n’ye Satan ëë lɛ́ më kaɛngho tetenë, ese gha lɛ́ më shìelë.”—Éph. 6:12.
4. ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi Ʒezi lɛ Etiɛnë lɛ jɔnë ghë é? (Kpɩ fotonë esë.)
4 Elë gha tu aghɩnë kë emianmian elënë tiɛ wo. Ese ebë esɛrɛ Ofo elɔ kelë (Mat. 5:44). Jɔ ntɔnë ghënë, ebë eɔsɛ eyɔyɔ Ʒezi lɛ Etiɛnë lɛ. N’ye Rɔmë sonjaghɩnelë bá kɩ́kɩ Ʒezi shi dá ahɛlɛ tinë ghënë, Ʒezi sɛ́rɛ Ofo hɛ́ kɔ: “Shì, ɲashi hɔ kelë” (Luc 23:34). Ʒezi hɛ́ Ʒoova n’ye bë eɲa lakwa shi ehɔ sonjaghɩnë kë hɛ́ kelë kɔ kebë ee ëënë. Agheci, jɔnë Ʒezi hɛ́në ghënë, në dí ooyanë kë hɛ́ kɔ kebë ee ëënë akɔnda, noo në mʋ́n n’ye ofoshighɩnelë ëë kë shú kelë rupu, ë kë hɛ́ jɔ ntɔnë. Ʒezi mʋ́n kɔ teteghë, ngiki ntɔnelë kë gha mʋ́n bunë kë elɛnë. Lapɔ esë, álɛ Ʒezi ejitigho Etiɛnë bë egbɔ erɔnë, në hɛ́ Ʒoova kɔ eɲa lakwa shi ehɔ aghɩnë kë ɲa ee ëënë (Actes 7:58-60). ?Ʒoova cé Ʒezi lɛ Etiɛnë lɛ mbë wú? Ao. Noo, ngikinë kë míanmian Ʒezi mɩɩ kë ée ëënë, bɛtɛɛ, kelë afannga nhɛn lakwanë kë lɛ́në rɛ́rɛ kelë, kë bɔ́ kelë ntɩji bá Ʒezi ghë, mɩɩ kë wɔ́ kelë ji (Actes 2:36-41). Lapɔ esë, Sɔlënë tú aghɩnë kë ée Etiɛnë akpanë, bɛtɛɛ, omunë káci kretiɛn, bunë në lɛ́në rɛ́rɛ në dɔ́ tete.—1 Tim. 1:13.
Fɛ n’ye Ʒezi ejitigho Etiɛnë bá sɛ́rɛ Ofo lɔ́ aghɩnë kë míanmian ëënë mɩnɛnnë, elë esë ebë eɔsɛ esɛrɛ Ofo elɔ aghɩnë kë emianmian elënë. (Kpɩ abɩ 4.)
5. ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi Sezarë jɔnë ghë é?
5 Amɛn esë, Ʒoova ece Ofonë elë esɛrɛ elɔ aghɩnë kë emianmian elënë. Elë éhɛ Sezarë jɔ je. Sezarë ehʋn-oo Veneziela. Shì damë tú nahɔnrɛnë tiɛ tete. Sezarë hɛ́ kɔ: “Bunë yighɔ bë elɛ álɛ bë eya n’ye kolo ca lɛ jɛelë lɛnë, më nɔ̀n epɔ bu ntɔnelë powu. Agbate, në ebɔ Ofo Shibanë eba ngbeɲi o, ese në ece më shì aɛn ghë ayɔghɔ nhɛn. Në yáya më lɛ më nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ n’ye ebë ewu elë shì ghɩ. Ese, në yáya elë kɔ àlɛ́ elë shì ahɛ elë kɔ ebë elɛ bunë Ofo gha kolo wunë, elë gha élɛ bu ntɔnë.” Agbʋʋnnë në esasɛ eyinë, Sezarë shì pétè. Sezarë kpa hɛ́ kɔ: “Mici nkpɔ, më sɛ́rɛ Ofo më oghorumɔn powu ghë, n’ye më bá sɛ́rɛ Ofo rérenë, më vívi më shì kɔ́ disʋ n’ye më lɛ ëë lɛ bë eka Biblë o. N’ye më shì bá hɛ́ kɔ në dísʋnë, më gha mʋn n’ye më éba ehɛ n’ye bu bá cí më abanë jɔ joʋn.” Bë eshu ngbeɲinë, Sezarë shì lɔ́ kë wɔ́ në ji. Agbate, gha lɛ́ aghɩnë kë emianmian elënë powu ëë kë eba nhɛn epetè bu fɛ Sezarë shì mɩnɛn wo. Ese, kelë aghɔ àlɛ́ kë në ewu ghɩnë elë ewu kelënë lɛ, fù yɔghɔnë elë etanë lɛnë, bë eɔsɛ eci kelë aba mɩɩ kebë epetè. Àlɛ́ kë apetènë, bu ntɔnë edamë eyɛyɛ elë sɛ tete! Elë edamë evivi tete n’ye, Ʒoovanë lɛ́ orɔhɔgho lɛ “eshipatanë powu Aanɩnɩghonë” lɛnë, bë erɩ ngiki ntɔnelë ése nahɔnrɛnë ghë.—Gen. 18:25.
6. ?Fɛ n’ye Marc 13:13, eba ehɛnë mɩnɛn, bu fuɔ nkpɔca ghëwu ngiki etu elë tiɛ é?
6 Ngiki emianmian elë, noo elë etu Ʒezi àkpa. Ʒezi hɛ́ kɔ kë bá emianmian kretiɛn tetenelë “[në] eyinë ghëwu” (ka Marc 13:13). ?Në “eyi” jɔnë në hɛ́ n’yenë, mabu eya é? Eya ghɩ nfrenë në lɛ́në lɛ, shibanë në ɔɔnë lɛ, noo në lɛ́ Ofo Shibanë Blengbi. Ngikinë kë emianmian elënë, kë bɔ́ kelë ntɩji bá eshipata aɛnmimighɩnelë ghë, ese kë gha bɔ́ kelë ntɩji gha bá Ʒezi Krisënë Ʒoova nɩ́ álɛ bë emimi eshipatanë powu aɛnnë ghë. Ʒezi káci Ofo Shibanë Blengbi agbʋʋn 1914. Ɲa gbɔɔje, ná ekpʋsʋ gʋfrëmɔndɔnnelë powu shi.
7-8. ?Bu fuɔ nkpɔca ghëwu kë ekpa etu elë tiɛ é? (Jean 15:18-20; kpɩ fotonelë esë.)
7 Ngiki etu elë tiɛ, noo elë gha lɛ́ Satan maɛnnë ngiki. Ʒezi hɛ́ kɔ kë bá emianmian në ejiti-aghɩnelë, noo kë “gha lɛ́ maɛnnë ngiki” (ka Jean 15:18-20). Fɛ kretiɛn pidɛnelë mɩnɛn, elë esë, elë epetè eji etu akɔnda apʋpʋnë ngiki edinë lɛ bu olopunë kë elɛnë lɛ, mbë olopunë kë elɛ̀në lɛ. Bu ntɔnë ghëwu, nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannga nhɛn kë emianmian kelë juman-ku lɛ, nakwatɩ lɛ (1 Pierre 4:3, 4). Sɛ eyɛyɛ elë, noo ngikinë kë emianmian elënë, elë ewu n’ye afannga nhɛn epetè, kë ekpa ewu bunë enɩ́ bɔ́në ghɩ.
8 Elë éhɛ Iɲasio jɔ je. Në ehʋn-oo Amerikë Santralë. Nakwatɩnë yínë ghë, në kpashinë fífi në miya agbʋʋn fannga nhɛn, noo në elele mɛnsɩ elɛ bunë Ofo evivinë. Álɛ Iɲasio bë egbɔ eɔ diplɔmënë, në kpashinë vívinë kɔ: ‘?Ngiki efifi fë miya kʋra ese, mabu eboka fë ë fë éɔsɛ ebɔ Biblë mbratishinelë epɔpɔghë eta fù é?’ Iɲasio hɛ́ ëë kɔ, në ewu Ofo mbranelë ghɩ, noo në mʋ́n kɔ mbra ntɔnelë ebidi ëë shi. Iɲasio lɛ́lɛ ëë kpashinë, álɛ bë ewa elë jɛmɛnnë nkpɔ ghë. Sɛ jí Iɲasio n’ye kpashinë wá jɛmɛn! Iɲasio kpashinë wú kolonë nʋn ofokwanë ghënë, n’yonë, në ka píe n’yo yí jɛmɛnnelë powu ghë. Bɛtɛɛ, noo në eka Biblënë, në esë kë míanmian në. Ese, në léle mɛnsɩ dɔ́omu yí Ofo shigbënë ghë, mɩɩ në lɔ́ kë wɔ́ në ji.
Agbʋʋnë elë aɔnë powu, ebë eda eɔsɛ ebɔ ebëlɛgba ghë eɲi elë ntɩjinë shi eyi mɩɩ ebë ekʋra. (Kpɩ abɩ 8.)b
9-10. (1) ?Bu fuɔ nkpɔca ekpa eya n’ye elë gha lɛ́ Satan maɛnnnë ngiki wué? (2) ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi akoto Pɔlë jɔnë ghë é?
9 Bunë ekpa eya n’ye elë gha lɛ́ Satan maɛnnë ngiki wunë, ëë lɛ́ n’ye elë ghe lɛ́ politikë, elë ghe ghʋ aghʋ (Jean 18:36). Ese noo elë ekpʋ jɔonë nʋn Romains 13:1 ghënë, elë ewu mbranë gufremɔndɔnnelë kë ebaba oonë ghënë ghɩ. Elënë elɛ́ kretiɛnë, elë ghe bɔ elë esë ghe jiji polikë bunelë ghë, elë ghe kpa ghe nɩ politikëgho nkpɔ ghe bɔ elɛksiɔn cibɩ ghë. ?Mabughëwu é? Noo Ʒoova lɛ, Ʒezinë lɛ́ Ofo Shibanë Blengbinë lɛ ëë elë etu kelë àkpa. Kë lé Ʒoova Adashɛghɩ fannga nhɛn tɩ kelë ntɩjinë ghëwu. Nɔnjɛelë ntɔnelë kë nʋn tɩlefa kʋra ese, kë eka Ofo ndanë eyi fɛ n’ye Pɔlë bá lɛ́në mɩnɛn. Në esë, kë lé në tɩ agbʋʋn fannga nhɛn (Actes 24:27; 28:16, 30). Kʋra ese në ká nda yɔghɔnë dí ngiki yi; në ká ëë dí ngikinë kë edisʋ ece në mbënë: Élɛ tɩlefasasaghɩ o, élɛ aanɩnɩghɩ o, élɛ shibaghɩ o, élɛ blengbighɩ o, élɛ Rɔmë shibagho Nerɔn jumanghɩnelë powu o, në ká ndanë dí kelë.—Actes 9:15.
10 Nkpɔkpɔnë esë, elë nɔnjɛelënë kë lé kelë tɩnë, kë eka ndanë edi aghɩnë kë edisʋ ece kelë mbë powu: Élɛ aanɩnɩghɩ o, élɛ gufrëmɔndɔn jumanghɩ o, élɛ tɩlefasasaghɩ o. Kë lé elë nɔnjɛ yikpe nkpɔ tɩ mɩɩ dɔ́ she agbʋʋn lɔhʋn, noo në ghe lɛ́ politikë. Në hɛ́ kɔ cibɩnë në bɔ́ nʋ́n tɩlefa gbonë, në gha wú ëë fɛ kë lé në pini mɩnɛn, ese në wú ëë fɛ juman ëë Ʒoova bɔ́ lé në mërɩ, álɛ në érɩ ëë viaɲʋnshinelë ése mɩnɛn. Àlɛ́ Ʒoova në eghʋ̀ elë ghë elɔ ngiki ntɔnelë kë në ce nda yɔghɔnë, edamë eyɛyɛ elë sɛ tete! (Col. 4:3). Elë ékpa ewu bu fuɔnë ghëwu, ebë enʋn sɛyɛyɛ ghë àlɛ́ bɔ́bɔ́ ngiki në etu elë tiɛ noo elë esʋ Ʒoova.
BUNË GHËWU EBË EƆSƐ ENƲN SƐYƐYƐ GHË ÀLƐ́ BƆ́BƆ́ KË ETU ELË TIƐ
11. ?Élé mianmiannë efɩ elënë bë eba eɔsɛ ele elë ntɩjinë mɛnsɩ é? Hɛ jɔ nkpɔ gbagba ëë shi.
11 Emʋ́n n’ye tiɛnë maɛnnë etu elënë eya n’ye jɔ nfre frenë Biblënë hɛ́ báshinë eshu. Ʒoova ghʋ́ Biblënë ghë hɛ́ báshi kɔ, Satan lɛ aghɩnë kë eti ëë ejinë lɛ, kë bá etu aghɩnë kë kolo Ʒoova, kë ekpa esʋ ëënë tiɛ (Gen. 3:15). Ʒezi omunë esë hɛ́ kɔ, aghɩnë kë esʋ Ʒoovanë, kë bá etu kelë tiɛ, fɛ n’ye elë eba ewu ëë Evanʒilë nakwa alɛ́në ghë mɩnɛn (Mat. 10:22; Marc 13:9-12; Luc 6:22, 23; Jean 15:20). Aghɩnë kë ghɛ́ghɛ Biblënë afannga nhɛn kë hɛ́ jɔ nkpɔkpɔnë (2 Tim. 3:12; Jacq. 1:2; 1 Pierre 4:12-14; Jude 3, 17-19). N’yonë, àlɛ́ ngiki në emianmian elënë, ghe ji elë sɛ joʋn. Ese elë enʋn sɛyɛyɛ ghë, noo elë ewu kɔ jɔnë Biblënë hɛ́ báshinë powu epɔ eshu. Bu ntɔnë elɔ elë emʋn eyɛsɛ n’ye elë esʋ Ofo tetenë. Nɔnjɛ yighɔ nkpɔnë ehʋn-oo okunë kë rí elë Ofo jumannë shinë, hɛ́ kɔ: “N’ye më bá bɔ́ më esë hɔ́ Ʒoovanë, më mʋ́n n’ye bá eshu mici nkpɔ mɩɩ taa ngiki bá emianmian më. N’yonë, àlɛ́ më anʋn jɔ kpɛɛkpɛ ghënë, bu ntɔnë ghe ji më sɛ, ghe kpa ghe yo më lahuɔn.” Nɔnjɛ yighɔ ntɔnë ëë canë esë lɛ́ aghɩnë kë míanmian ëënë nkpɔ. Canë shí ëë ahɛlɛ, në kpa gbé ëë Biblënë lɛ ëë Ofo nakwanelë lɛ là. Ese, elë nɔnjɛ yighɔnë gha káka bà lahuɔn ghëwu wo, bu ntɔnelë lé në ntɩjinë mɛnsɩ yí (Héb. 10:39). Në hɛ́ kɔ: “Biblënë hɛ́ báshi kɔ kë bá emianmian elë, n’yonë, më mʋ́n yɛsɛ n’ye mɩɩ taa bu ntɔnë bá eshu. Bunë fɩ́ mënë, lɔ́ më mʋ́n yɛsɛ n’ye më nʋn ofotɩ tetenë ghë.”
12. ?Mabu bóka nɔnjɛ yikpe nkpɔ, ë në ɔɔsɛ kɩ́opu mianmian ngbeɲi é?
12 Agbate, emʋ́n n’ye kë bá emianmian elë o, ese àlɛ́ bu ntɔnë ashunë, bë eɔsɛ ekpɛkpɛ elɔ elë n’ye ebë ekɩopu. Nɔnjɛ yikpe nkpɔ kë lé ëë tɩ, kpe jɔnë në ghɛ́ghɛ tɩlefa gbo: “Mici jɔghɔ, akɔnda edɔ eshe më, opu eji më, më erumuru.” ?Mabu bóka nɔnjɛ yikpenë, ë në ɔɔsɛ ríshi kpɛkpɛ é? Në hɛ́ kɔ: “Mici powu më esɛrɛ Ofo. Àlɛ́ më apulɛ ecinngbae, më eboepi esɛrɛ Ofo. Àlɛ́ bu akpɛkpɛ në efɩ më, abaʋn më eka esɛrɛ Ofo. Àlɛ́ më në ewu n’ye nkɔdi bunë ngiki elɛnë elɔ opu ejiji mënë, më etʋ më esë teni sɛghʋfa gbo, ë më esɛrɛ Ofo.” Elë nɔnjɛ yigkpenë kpa bɔ́ cibɩ dí akɔnda wɛ́sɛ ofosʋghɩnë kë dí tɩnɩnɩ lahɔ gbo lɛ, elë brɛsʋ n’ye lɛ jɔnë. Bu ntɔnë bóka në, ë në ɔɔsɛ kɩ́opu mianmiannë ngbeɲi, në kpa wú bɛtɛɛnë Ʒezi hɛ́ kɔ ëë ejiti-aghɩnelë bá ewunë.—Jean 14:27; 16:33.
13. ?Mabu eboka elë, ë elë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ àlɛ́ kë në etu elë tiɛ?
13 Kolonë ekólo Ʒoova lɛ ngiki lɛnë eboka elë, ë elë erishi ekpɛkpɛ àlɛ́ kë në etu elë tiɛ. Ʒezi kólo Shì ëë oghorumɔn powu ghë mɩɩ shú ëë rɔ mici. Në kolo në cɛwunelë esë (Jean 13:1; 15:13). Àlɛ́ elë esë elë akolo Ʒoova lɛ, elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë, ebá eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ àlɛ́ kë në etu elë tiɛ. ?Élé kolo bë eba eɔsɛ eboka elë álɛ ebë erishi ekpɛkpɛ é? Álɛ ebë ewu n’ye eba eyinë, elë éhɛ akoto Pɔlë jɔ je.
14. ?Mabu bóka Pɔlë, ë në dí ecele yí, àlɛ́ bɔ́bɔ́ në mʋ́n kɔ në éɔsɛ ewu rɔ é?
14 Ɲá cibɩ je, álɛ akoto Pɔlë bë egbɔ erɔnë, në ghɛ́ghɛ nakwa ntɛnɩ cé në cɛwu Timote: “Ofo gha lɔ́ elë ëë wawɛ celenë álɛ lahuɔn bë eyo elë, ese në lɔ́ elë ëë álɛ ebë eɔ mɛnsɩ lɛ, kolo lɛ” (2 Tim. 1:7). ?Mabu jɔ Pɔlë víɛ n’ye bë ehɛ é? Pɔlë víɛ n’ye bë ehɛ kɔ, Àlɛ́ kretiɛnnelë kë akolo Ʒoova teteghënë, bu ntɔnë bë eɔsɛ ele kelë mɛnsɩ álɛ kebë ekɩopu mianmian ngbeɲi (2 Tim. 1:8). Àlɛ́ bɔ́bɔ́ Pɔlë mʋ́n kɔ sʋnë në esʋ Ʒoovanë në éɔsɛ ewu rɔ ëë ghënë, kolonë në kolo Ʒoovanë bóka në, ë në bɔ́ ebëlɛgba, në kpa dí ecele Ʒoova ngbeɲi yí.—Actes 20:22-24.
15. ?Amɛn, élé nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ kë eba eya n’ye kë kolo kelë esë é? (Kpɩ fotonë esë.)
15 Teteghë, ekólo elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë erishi ekpɛkpɛ mianmian ngbeɲinë. Amɛn, nɔnjɛelë afannga nhɛn kë elɛ bu eya n’ye kë kolo kelë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ, àlɛ́ bɔ́bɔ́ bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ kebë ewu mian, fɛ n’ye Akilasë lɛ Prisilë lɛ kë bá lɛ kolo bu lɔ́ Pɔlë, kë bá bɔ́ kelë oohʋnnë tú yoba në ghëwunë mɩnɛn (Rom. 16:3, 4). Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, Risi gbo, nɔnjɛelë fannga nhɛn yí aanɩnɩfa gbo álɛ kebë ele nɔnjɛelënë kë jí kelë aɛnnë ndɔnʋn. Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ esë kë jí ëë aɛn, n’ye në bá wú nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannganë kë wá aanɩnɩ-ku n’yonë, sɛ jí në, mɩɩ në sɛ́omu, në gha ɔɔsɛ gha lɛ́ mbë cibɩ je ghë. Kolo bunë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ kë lɛ́ lɔ́ nɔnjɛ eyighɔ ntɔnë, lé në mɛnsɩ tete, noo cibɩ ntɔnë ghënë, bu ntɔnë ëë bayɛ n’ye kebë elɛ elɔ në. Agbate, kolo bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë erishi ekpɛkpɛ àlɛ́ kë në etu elë tiɛ! ?Mëkɔ bu ntɔnë eyɛyɛ elë sɛ o?
Kë rí elë Ofo jumannë shi kʋra ese, kretiɛnnelë kë elɛ kolo bu elɔ kelë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ. (Kpɩ abɩ 15.)c
16. ?Mabughëwu akoto Piɛrë hɛ́ kɔ, aghɩnë kë emianmian kelë noo kë esʋ Ofo ghëwunë, bayɛ n’ye kebë enʋn sɛyɛyɛ ghë é? (1 Pierre 4:14).
16 Emʋ́n n’ye opunë elë ekɩ mianmian ngbeɲinë, elɔ elë eyɛ Ofo aɛn (ka 1 Pierre 4:14). Akoto Piɛrë hɛ́ kɔ, aghɩnë kë emianmian kelë noo kë esʋ Ofo ghëwunë, bayɛ n’ye kebë enʋn sɛyɛyɛ ghë. ?Mabughëwu é? Noo mianmiannë kë emianmian elënë, eya n’ye Ofo ebɔ ëë wawɛ celënë ‘elɔ elë.’ Álɛ yiki bë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ mianmian ngbeɲi, bë ekpa eyɛ Ofo aɛnnë, Piɛrë mʋ́n ëë eshi, noo në esë bu ntɔnë fɩ́ në. Bunë shú agbʋʋn 33 E.B Pantekɔtë mici ghënë bë esasɛ je, Ʒuifë-aghɩ ofotɩ sonjaghɩnë, kë rí akoto Piɛrë lɛ akoto kalanë gbe lɛ shi, noo kë eka Ofo nda. Ese, Piɛrë gha káka bà, në bɔ́ ebëlɛgba ghë ɲí në ntɩjinë shi yí (Actes 5:24-29). Kë gbía akoto Piɛrë lɛ akoto kalanë gbe lɛ ngbele kʋra esë, kë gha rí Ofo ndakanë shi. Ese, sɛ yɛ́yɛ kelë noo “[Ʒezi] eyinë ghëwu, kë nɩ́nɩ kelë aa, kë hʋ́nhʋn kelë yɛyɛ.” Elë esë, ebë eɔsɛ enʋn sɛyɛyɛ ghë àlɛ́ enë ekɩopu bu akpɛkpɛ ghë.—Actes 5:40-42.
17. ?Mabu jɔ Ʒezi hɛ́ në ejiti-aghɩnelë orugbu fɛjinë álɛ bë egbɔ erɔnë ghë é?
17 Orugbu fɛjinë álɛ Ʒezi bë egbɔ erɔnë, në hɛ́ në ejiti-aghɩnelë kɔ: “Ghɩnë akolo mënë, më Shì bë ekolo ëë, më esë më ékolo ëë” (Jean 14:21). Biblënë eya n’ye mici nkpɔ ngiki bá ekolo elë, kë ghe kpa ghe etu elë tiɛ noo elë esʋ Ʒoova. Sɛ edamë etɛ elë n’ye mici ntɔnë bë eshu! (2 Thess. 1:6-8). Noo bu ntɔnë gha shú se wunë, bu nfre nfrenë eya elë bunë ghëwu ebë enʋn sɛyɛyɛ ghë àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë në etu elë tiɛnë, énini elë opu shi, éle elë mɛnsɩ, álɛ ebë ékɩopu eyi.
NƐN 149 Kʋra nɛn
a Kë pétè eyi jɔghɔ.
b FOTONË JƆ: Nɔnjɛelë dí ngrɛmɔn ë kë ɲí ëë foto: Fotonë eya n’ye Iɲasio eba elɛ̀ kpashi mbënë.
c FOTONË JƆ: Nɔnjɛelë dí ngrɛmɔn ë kë ɲí ëë foto: Fotonë eya n’ye polisë-aghɩnelë ɲí elë nɔnjɛ yighɔ nkpɔ ë kë në ece ëë ele tɩ në ntɩjinë ghëwu; nɔnjɛelë fuɔ wá tú në àkpa.