Elë éwu bunë ngiki fuɔ enɩ ebɔnë ghɩ

1-2. ?Mabughëwu mici jɔghɔ bunë elë enɩ ebɔnë lɛ elë nɔnjɛelënë eenë lɛ ghe lɛ nkpɔkpɔnë wué?

?NGIKI boepi ríerie fë bunë fë nɩ́ bɔ́në ghëwu wú? ?Kɔ fë ëë fë boepi ríerie ngiki bunë kë nɩ́ bɔ́në ghëwu an? Elë afannga nhɛn, ebë eɔsɛ ehɛ ao.

² Mici jɔghɔ, bunë elë enɩ ebɔnë lɛ, ntɛnɩ elë nɔnjɛelënë kë edi ecele kë enɩ ebɔnë lɛnë, ghe lɛ́ nkpɔkpɔnë. ?Mabughëwu é? Noo enʋ́nnʋn agha agha. Oonë epíe lɛ, shikwa ntɛnɩ ghë edɔ́omunë lɛ, bunë fɩ́ elë oohʋn ghënë lɛnë powu, eci n’ye elë eba edi akɔndanë aba. N’yonë, ɔɔ n’ye owu-nkpɔ eba edi akɔnda. Ese elë gha éɲa bu ntɔnelë shi bë ecɔghɔ bɛtɛɛ lɛ omuo lɛnë nʋn ofokwanë ghënë.—Éph. 4:3.

3. ?Mabu bë eɔsɛ elɔ ebë erierie elë nɔnjɛ nkpɔ, bunë në nɩ́ bɔ́në ghëwu é?

³ Elë eghagha elë nɔnjɛelënelë ayɔghɔ. Ekólo kelë, evívi n’ye kebë ewu ayɔghɔ kelë oohʋn ghë. N’yonë, àlɛ́ elë nɔnjɛ nkpɔ anɩ bu abɔ óó gha yɛ elë aɛn wunë, ebë eɔsɛ ehɛ elë esë kɔ ebë eyi ewu ëë, álɛ bë epetè bunë në nɩ́ bɔ́në. Agheci, ebë eɔsɛ ebɔ n’ye bunë në nɩ́ bɔ́në eba eji elë opunë jɔ ehɛ nɔnjɛelë fuɔ (Prov. 17:17). Bunë emʋ́n kɔ bë eɔsɛ elɔ aa bë erɛrɛ kelë, bë eɔsɛ ecɔghɔ kelë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë, elë gha vivi n’ye kebë enɩ bu ntɔnë ebɔ.

4-5. ?Àlɛ́ elë nɔnjɛ nkpɔ anɩ bu nkpɔ abɔ óó gha yɛ́ elë aɛn wunë, mabu ebë elɛ é?

⁴ ?Àlɛ́ elë nɔnjɛ nkpɔ anɩ bu nkpɔ abɔ óó gha yɛ́ elë aɛn wunë, ebë eyi ewu ëë álɛ ebë edidi ëë jɔ wú? Mici jɔghɔ ebë eɔsɛ eyi ewu ëë, ese mici jɔghɔ esë gha ba gha yɛ n’ye ebë elɛ bu ntɔnë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, àlɛ́ nɔnjɛ ntɔnë eghagha n’ye bë elɛ bu nkpɔ óó bá enɛ epiɛ Ofo mbranë, noo ekólo ëënë, ebë eɔsɛ eyi ewu ëë álɛ ebë eboka ëë, álɛ bë epetè akɔndanë edinë (Prov. 27:​5, 6). ?Ese, àlɛ́ bunë në ɲá elɛnë ghe nɛ ghe piɛ Ofo mbranë, ese elë omunë ëë gha ba elë aɛn gha yɛ wunë, mabu ebë elɛ é? Elë mbë órònë ëë Biblë abɩnë eya elë bunë ebë elɛnë. Abɩ ntɔnë ehɛ kɔ: “Eɲë gha érierie aghɩ ntɛnɩ eɲë lɛ kelë lɛ gha ɔɔ akɔnda nkpɔkpɔnë wunë.”—Rom. 14:1.

⁵ Ese mici jɔghɔnë, bë eɔsɛ ekpɛkpɛ elɔ elë n’ye ebë ewu bunë elë nɔnjɛelënelë enɩ ebɔnë ghɩ. Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ewu bunë ghëwu ebë ewu bunë elë nɔnjɛelënelë enɩ ebɔnë ghɩ. Ebá ekpa ewu n’ye ebë eba eɔsɛ elɛ bu ntɔnë. Ese, elë éboepi ewu jɔ nfre nfre ntɛnɩ ghë bë eɔsɛ eshu n’ye ebë erierie elë nɔnjɛelënelë, bunë kë nɩ́ bɔ́në ghëwu.

JƆ NFRE NFRE NTƐNƖ GHË BË EƆSƐ ESHU N’YE EBË ERIERIE ELË NƆNJƐELËNELË

6-7. Hɛ jɔ ntɛnɩ ghë óó bë eɔsɛ eshu n’ye ebë erierie elë nɔnjɛelënelë, bunë kë nɩ́ bɔ́në ghëwu.

⁶ Fɛ n’ye ebá boepi hɛ́në mɩnɛn, ɔɔ akɔndanë owu-nkpɔ edi jɔ nkpɔ ghë, óó eɲi ëë shi edɔ tete n’ye kë bá tá ëënë lɛ bunë fɩ́ ëë oohʋn ghënë lɛ ghëwu. N’yonë, bë eɔsɛ ehɛ ëë esë kɔ n’ye eba ewu bunë, nhɛn esë ëë aghɩnë gbe kë eba ewu ëë. Ese, agheci gha lɛ́ nhɛn ëë kë eba ewu ëë. Elë éwu jɔ nfre nfre ntɛnɩelë. Jɔ 1: Álɛ nɔnjɛ yikpe nkpɔ bë egbɔ emʋn nahɔnrɛnë, n’ye në ɲë eba edɔomunë, shìnë lɛ́ mërɔnɔngho gbɔ nhɛn. N’yonë, n’ye në lɛ nɔnjɛelë kretiɛn jɔghɔ lɛ bá sɔ́ gbégbe je óó bë ewu kɔ kë në enɔn mërɔnë, sɛ rɔ́rɔ në shi tete, mɩɩ në hɛ́ kelë kɔ bunë kë elɛnë lɛ́ bu pʋpʋ. Jɔ 2: Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ ɔɔsɛ píe orogba pʋpʋ nkpɔ ghë sɔ́. Bɛtɛɛ, cé kɔ nɔnjɛ yighɔ fuɔ esë orogba nkpɔkpɔnë ɲí ëë. Në yí wú ëë álɛ në éboka ëë. N’yonë në ehɛ nɔnjɛ yighɔ ntɔnë kɔ bunë në dínë lɛ, kɔ́ brɔfiɛ kpe o, kɔ́ sɛvighɩ kpenë në lɛ́, ë sɛ yɛ́ ëënë lɛnë, mɩɩ taa nɔnjɛ yighɔnë bë elɛ bu nkpɔkpɔnë. Jɔ 3: Nɔnjɛ yikpe nkpɔ boepi nʋ́n ofotɩ pʋpʋ nkpɔ ghë. Oonë në hʋ́n n’ye në ɲë eba eyi ofotɩ ntɔnë ghënë, eɲɔnɲɔn në eyi. N’yonë, n’ye në bá wú kɔ nɔnjɛ nkpɔ hʋ́n-yí ofotɩ nkpɔ ghë, oghonë kë elɛ gbonë ghëwunë, bu ntɔnë hʋ́n në sɛ tete.a

⁷ Elë ékpa ewu jɔ ntɛnɩelë. Jɔ 4: Píe nɔnjɛ nkpɔ jeje ghë mɩɩ shú n’ye në bá dɔ́omunë, ngiki aɛn ghë, gha ba gha yɛ n’ye eyikpe bë eba mëkɩ shi, yighɔ bë ewɔ patalɔn elɛ bu jɔghɔ. Àlɛ́ bɔ́bɔ́ në mʋn kɔ n’ye elë eba ewu bu ntɔnelë amɛnnë pétènë, në ehɛ nɔnjɛelënelë kɔ gha ba gha yɛ n’ye eyikpe bë eba mëkɩ shi, eyighɔ bë ewɔ patalɔn edi Ofo juman. Jɔ 5: Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ mʋ́n nɔnjɛ yikpe nkpɔ. Nɔnjɛ yikpe ntɔnë kpa yí nkwatɩ shú epi mɩɩ píeji nahɔnrɛnë ghë. Pëlɛ, ofokwa ghɩmɛn ntɔnë ëë ofokwanë ghënë, nɔnjɛ yikpeje nkpɔ evivi n’ye bë ekpa eyi nakwatɩ eshu epi. Bu ntɔnë jí ofokwa ghɩmɛnnë opu tete, ë në yí wú nɔnjɛ yikpeje ntɔnë lɛ shìelë lɛ álɛ kebë epetè bunë kë nɩ́ bɔ́në.

8. (1) ?Mabughëwu bë eɔsɛ eshu n’ye shìelë jɔghɔ bë erierie shìelë aghɔ é? (2) ?Àlɛ́ enë eba nhɛn elɛnë, mabu bë eɔsɛ eshu ofokwanë ghë é?

⁸ Kpe jɔ fuɔnë bë eɔsɛ efɩ shìelë. Jɔ 6: Agheci eɲë elele mɛnsɩ ebɔ “jɔnë Ʒoova eonë lɛ në mbratishinelë lɛ” eyaya eɲë jɛelë bu (Éph. 6:4). Ese, eɲë ewu n’ye bu jɔghɔnë eɲë ghe lɔ eɲë jɛelë shigbë n’ye kebë elɛ wunë, shìelë jɔghɔ kë elɔ kelë jɛelë shigbë n’ye kebë elɛ ëë. Agheci, eɲë ewu kɔ shìelë jɔghɔ eɲa kelë jɛelë shi kë esɔ eyi ja enʋnmɔn je, kë enɛ ʒe videonë kpatakpata bu gha nʋn ëë ghë wunë. Kelë jɛelë gha dɔ́dɔomu wu kʋra ese kë elɔ kelë cinngrafë. Àlɛ́ eɲë jɛnë në ewu bu ntɔnë, eka elɛ ëë fɛ n’ye eɲë jɔ kpɛkpɛ dɔ́ mɩnɛn, mɩɩ ehɛ eɲë kɔ: “?Mabughëwu eɲë gha nʋn fɛ më cɛwunë shìnelë mɩnɛn wué?” Bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ eɲë éka erierie shì ntɔnelë. Teteghënë, bu ntɛnɩ ghë owu-nkpɔ ɔɔ shigbë n’ye bë enɩ ee bunë kolonë ebɔnë, àlɛ́ kretiɛngho nkpɔ ee bunë anɩ abɔnë gha ba elë aɛn gha yɛ wunë, bë eɔsɛ eshu n’ye ebë erierie ëë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, n’ye kretiɛngho ntɔnë eba esɔ në shigha eveve bunë lɛ, n’ye në eba ebɔ mici je eyi oo ghë enɩ muru je lɛ, n’ye në eba esɔ egbegbenë lɛnë, agheci ghe yɛ elë aɛn. Ese n’ye elë eba ewu bunë, elë gha éɲi ëë shi gha édɔ mɩɩ bë ecɔghɔ omuonë nʋn ofokwanë ghënë.

9. ?Mabu elë powu elë evivi n’ye ebë elɛ é? ?Ese mabu elë gha élɛ wué? (Kpɩ fotonë esë.)

⁹ Àlɛ́ jɔ nkpɔ ghë, bunë kretiɛn aɲʋn nɩ́nɩ bɔ́në gha lɛ́ nkpɔkpɔnë wunë, gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye nkpɔ lɛ́ yɛsɛ she cɛwu wo (Rom. 14:5). Agbate, Biblënë ehɛ kɔ ebë “edi akɔnda nkpɔkpɔnë” eyi o, ese gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ebë eɔ akɔnda nkpɔkpɔnë jɔ nfre powu ghë wo. Akɔndanë elë edi Ʒoova mbranë ghënë ëë bë elɛ nkpɔkpɔnë (2 Cor. 13:11). Shigbënë eɔ́ álɛ ebë enɩ bunë ekólonë ebɔnë, nʋn fɛ oo ghë-yi mɩnɛn. Mici jɔghɔ, oo ntɛnɩ ghë óó elë evivi n’ye ebë eyinë, bë eɔsɛ eɔ shigbë nfre nfre. N’yonë, shigbë ntɛnɩ owu-nkpɔ kolo óó bë eba ëë eyɛnë, ëë bá ebɔ eyi oonë ghë. Nkpɔkpɔnë esë, bu jɔghɔ ghënë, bu nfre nfrenë kretiɛghɩnelë bá enɩ ebɔnë, agheci ghe elɛ nkpɔkpɔnë. Ese bunë kelë powu kë evivinë ëë lɛ́ n’ye kebë enɩ bunë bë eyɛyɛ Ʒoova sɛnë ebɔ. N’yonë, owu-nkpɔ ee bunë anɩ abɔ jɔ nkpɔ ghënë, elë gha érierie ëë.—Mat. 7:1; 1 Thess. 4:11.

BUNË GHËWU EBË EWU BUNË NGIKI ENƖ EBƆNË GHƖ

10. ?Fɛ n’ye Jacques 4:12 eba ehɛnë mɩnɛn, Mabu Ʒoova gha lɔ́ elë shigbë n’ye ebë elɛ wué? ?Mabughëwu é?

¹⁰ Biblënë ehɛ elë bu fannga ntɛnɩ ghëwu bayɛ n’ye ebë ewu bunë aghɩ fuɔ enɩ ebɔnë ghɩnë. Elë éhɛ aghɔ jɔ. Bu ntɛnɩ ghë owu-nkpɔ ɔɔ shigbë n’ye bë enɩ bunë kolonë ebɔnë, elë gha ɔɔ shigbë n’ye ebë enɩnɩ ëë aa bu ntɔnë ghë (ka Jacques 4:12). Ʒoova esëkpɔ cece ëë lɛ́ mbra Babagho lɛ Aanɩnɩgho lɛnë sheghënë. Në esëkpɔ cece ëë në ɔɔ shigbë n’ye në ébaba mbra, në ékpa eya elë n’ye ebë eba elɛ bu oohʋn ghë. N’yonë, gha lɛ́ elë ëë ebë enɩnɩ elë nɔnjɛelënelë aa wo, Ʒoova esëkpɔ cece ëë ɔɔ shigbë n’ye bë elɛ bu ntɔnë (Rom. 14:10). Àlɛ́ elë nɔnjɛelënelë alɛ bunë gha bá elë aɛn gha yɛ wunë, elë gha ɔɔ shigbë n’ye ebë enɩnɩ kelë aa, ebë erierie kelë.b

11. ?Mabu ebë elɛ álɛ omuo bë enʋn ofokwanë ghë é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹¹ Ʒoova gha hɛ́ në sʋghɩnelë kɔ kebë enʋn nkpɔkpɔnë wo, ese kebë eo-omu. Ofo kolo n’ye bu bë elɛ nfre nfre! Elë epɔ ewu jɔ ntɔnë bu nfre nfrenë në óonë ghë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, àlɛ́ fë abɔ atɔvɛ aɲʋn ti nkpɔ ghënë, fá ewu kɔ atɔvɛ aɲʋn ntɔnelë gha lɛ́ nkpɔkpɔnë tete. ?Ese elë ngiki órò-vi ëë é? Agbate, edɔ́ she kpɩrɩkpɩtɩ epìe o, ese fë ghe ewu ngiki nfre aɲʋnnë kë nʋn nkpɔkpɔnë cɛɛ. Ntaelë bɔ́bɔ́ kë nʋnnʋn agha agha. Ʒoova óo elë, elɛ́ nfre nfre. N’yonë, ɔɔ n’ye owu-nkpɔ bá nʋn. Ʒoova gha vívi n’ye ebë enʋn nkpɔkpɔnë cɛɛ wo, ese në evivi n’ye ebë eo omu. N’yonë, àlɛ́ bɔ́bɔ́ elë nɔnjɛelë kretiɛnnelë kë ghe lɛ́ bu fɛ elë mɩnɛn wunë, elë élele mɛnsɩ elɛ bu álɛ bɛtɛɛ bë enʋnghë. Noo, omuonë bë enʋn ofokwanë ghënë ëë bë eɔ alɔ edɔ elë aɛnnë, n’yonë elë gha éviɛ n’ye elë nɔnjɛelënelë bë elɛ bu fɛ n’ye ebá kolonë mɩnɛn.—Rom. 14:19.

BUNË EBË ELƐ EYA N’YE ELË EWU BUNË AGHƖ FUƆ ENƖ EBƆNË GHƖ

12-13. ?Àlɛ́ fë në edi akɔnda n’ye yiki nkpɔ tá “fu kwanë,” jɔ nkpɔca fë évivi fë esë é? (Galates 6:1; Kpa kpɩ kare ntɛnɩ: “Àlɛ́ bunë aghɩnë gbe anɩ abɔnë gha yɛ fë aɛn”)

¹² Àlɛ́ nɔnjɛ nkpɔ anɩ ee bunë kolonë abɔ jɔ nkpɔ ghë. Vivi fë esë jɔ ntɛnɩ: ‘?Bunë nɔnjɛnë lɛ́në, “tá fù kwa” an? ?Kɔ gha lɛ́ bu fɛ n’ye më bá kolonë mɩnɛn wuan?’ Àlɛ́ nɔnjɛnë tá fù kwa, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye në lɛ́ bunë Biblënë ehɛ kɔ gha yɛsɛ wunë, vivi fë esë jɔ ntɛnɩ: ‘?Ʒoova aɛn ghënë, më pí ghɩnë bë eɔsɛ eboka nɔnjɛnë wú? ?Kɔ yiki fuɔ ëë bë eɔsɛ eboka ëë tete wú? Àlɛ́ fë awu kɔ fë pí ghɩnë bë eɔsɛ eboka ëënë, fë lɛ ëë lɛ édidi bunë jɔ bɛtɛɛ ghë (ka Galates 6:1). Ese agheci esë, fá ewu kɔ bunë në lɛ́në, gha lɛ́ fù kwa ëë në tá wo, ese në gha lɛ́ bu fɛ n’ye fë bá kolonë mɩnɛn. Àlɛ́ nhɛnnë, gha évivi ëë jɔ, gha éhɛ bunë në nɩ́ bɔ́në jɔ pʋ. Në ɔɔ shigbë n’ye në énɩ bunë yɛ në aɛnnë ebɔ. Gha énɩnɩ ëë aa.—Rom. 14:​2-4.

¹³ Elë éhɛ jɔ nkpɔ je egbagba ëë shi. ?Àlɛ́ fë lɛ më-cɛwu nkpɔ lɛ ayi oku nkpɔ ghë álɛ eɲë éve mpʋ edinë, fá evivi n’ye mɩɩ taa bë edi mpʋnë fë evivi n’ye fë édinë wú? Oowo. Fá evivi n’ye omunë bë enɩ mpʋnë kolonë ebɔ. Àlɛ́ bɔ́bɔ́ në abɔ mpʋnë fë gha kolo wunë, ghe elɛ fë bʋʋn tete, noo gha lɛ́ fë ëë fá edi ëë. ?Pëlɛ, saci më cɛwunë ëë vívi n’ye mɩɩ taa mpʋnë kolonë ëë fë édinë, sa bë eyɛ fë aɛn wú? Nkpɔkpɔnë esë, bu ntɛnɩ ghë owu-nkpɔ ɔɔ shigbë n’ye bë enɩ bunë kolonë ebɔnë, elë éɲa elë nɔnjɛelënelë shi kebë enɩ kerie bunë kë kolonë ebɔ. Elë gha évivi n’ye mɩɩ taa kebë elɛ bu fɛ n’ye ebá vivinë mɩnɛn. Àlɛ́ enë eba nhɛn elɛnë, elë eya n’ye elë ewu bunë kë enɩ ebɔnë ghɩ.

14. ?Àlɛ́ fë ɲá enɩ fë omu ee bunë fë kolonë ebɔnë, mabu fë élɛ álɛ bɛtɛɛnë nʋn fë lɛ nɔnjɛelënelë lɛ ncɔcɔnë bë enʋnghë eyi é? (1 Corinthiens 8:​12, 13)

¹⁴ Àlɛ́ fë ɲá enɩ fie bunë fë kolonë ebɔ. Álɛ omuo bë enʋn ofokwanë ghënë, lɛ ntɛnɩ fë éɔsɛ elɛnë powu álɛ fë ghe elɛ bunë bë epɛ nɔnjɛelënelë akɔndanë (ka 1 Corinthiens 8:​12, 13). Mici jɔghɔ, fë éɔsɛ ehɛ fë esë kɔ bunë fë ɲá elɛnë, fë ɔɔ shigbë n’ye fë élɛ ëë, noo gha lɛ́ “bu pʋpʋ” ëë lɛ́ ëë. ?Ese, àlɛ́ bu ntɔnë bë eɔsɛ epɛ më nɔnjɛelënelë akɔndanë, àlɛ́ fë alɛ ëënë, bá eɔsɛ “eboka” kelë wú?c (1 Cor. 10:​23, 24). Bu nhɛnnelë ghënë, di më nɔnjɛelënelë akɔnda, bɔ fie bunë fë evivi n’ye fë élɛnë bá cɛcɛ (Rom. 15:1). Ese, fë éɔsɛ ehɛ fë esë kɔ: “?Mëkɔ ehɛ́ kɔ ngiki bë ewu bunë aghɩ fuɔ enɩ ebɔnë ghɩ o?” Agbate an, ngiki bë ewu bunë elë enɩ ebɔnë ghɩ, elë esë ebë ewu kerienë kë enɩ ebɔnë ghɩ. Ese, elë gha épa jɔonë nʋn Romains 12:18 ghënë aɛn wo. Abɩ ntɔnë ehɛ kɔ: “Élɛ bunë eɲë éɔsɛ elɛnë powu, álɛ eɲë lɛ ngiki powu lɛ bë enʋn bɛtɛɛ ghë.” N’yonë, elë élɛ bunë bayɛ n’ye ebë elɛnë powu álɛ bɛtɛɛ bë enʋn elë lɛ elë nɔnjɛelënelë lɛ ncɔcɔ, álɛ elë ghe epɛ kelë akɔndanë ekpete nhɛn.

15. ?Mabu ofokwa ngɩmɛnnelë bë eɔsɛ elɛ álɛ omuo bë enʋn ofokwanë ghë eyi é? (1 Corinthiens 4:6)

¹⁵ Ofokwa ngɩmɛnnelë ewu bunë aghɩnë gbe enɩ ebɔnë ghɩ. Kë elɛ bu nfre nfre álɛ omuo bë enʋn ofokwanë ghë. N’yonë, jɔ ntɛnɩ ghë owu-nkpɔ ɔɔ shigbë n’ye bë enɩ bunë kolonë ebɔnë, kë ghe baba mbra ghe lɔ nɔnjɛelënelë, kë ‘ghe kpa ghe ɲa bunë kë ghɛ́ghɛ Biblënë ghënë shi ghe lɛ́ bu fuɔ’ (ka 1 Corinthiens 4:6). Jɔ ntɔnë ëë eshi esë ëë lɛ́ n’ye Biblë jɔonë nʋnnʋn elë Ofo nakwanelë ghënë, kë ghe ɲa ëë shi ghe hɛ bu fuɔ jɔ. Lapɔ esë, àlɛ́ nɔnjɛ nkpɔ ayi awu kelë álɛ kebë eboka ëënë, kë ghe bɔ kerie bunë kë mʋ́nnë ghe boka ëë, ese jɔo ayɔghɔnë nʋnnʋn Ofo Mbënë ghënë ëë kë ebɔ eboka ëë.—Is. 48:​17, 18.

16. ?Élé ofokwa ghɩmɛn nkpɔ bë eba eya n’ye në ewu bunë ofokwa ngɩmɛn kala gbenë nɩ́ bɔ́në ghɩ é?

¹⁶ Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ eya n’ye ewu bunë aghɩnë gbe enɩ ebɔnë ghɩ, àlɛ́ në ɲë etu bunë ofokwa ngɩmɛnnelë powu sɩ́sɩ nɩ́ bɔ́në àkpa. Àlɛ́ ofokwa ngɩmɛnnelë kë asɩsɩ óó kë asɛrɛ Ofo, kë awɛsɛ Biblënë anɩ bu abɔnë, àlɛ́ bɔ́bɔ́ bunë kë nɩ́ bɔ́në gha lɛ́ ntɔnë ëë ofokwa ghɩmɛn nkpɔ evivinë wunë, bayɛ n’ye ofokwa ghɩmɛn ntɔnë bë etu ntɛnɩ kelë akalanë gbe kë nɩ́ bɔ́në àkpa (Éph. 5:17). Lapɔ esë, yɛsɛ n’ye ofokwa ngɩmɛnnelë bë ekpʋ̀ jɔnë Biblënë lɛ, elë Ofo nakwanelë lɛ ehɛnë cɛɛ. Kë gha édi akɔnda gha éviɛ n’ye kebë eba elɛ, álɛ bë etu kerie bunë kë evivinë àkpa. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, àlɛ́ elë Ofo nakwanelë ahɛ jɔ nkpɔnë, ofokwa ghɩmɛn nkpɔ gha ébɔ jɔnë abala nkpɔ gha étu ee bunë kolonë àkpa, ese bë edi n’ye kë bá gbágba jɔnë powu shinë akɔnda.

17. ?Àlɛ́ enë ewu bunë aghɩnë gbe enɩ ebɔnë ghɩnë, ayɔghɔ nkpɔca ebá ewu é?

¹⁷ Fɛ n’ye ebá wúnë mɩnɛn, elɛ́ nfre nfre. Owu-nkpɔ ɔɔ ee akɔndanë edi, owu-nkpɔ ɔɔ ee bunë kolo. N’ye Ʒoova bá óo elë elɛ́ nfre nfrenë, damë lɛ́ bu yɔghɔ tete! N’ye owu-nkpɔ bá nʋnnë lɛ, n’ye kë bá tá ëënë lɛ, n’ye píenë lɛ powu, elɔ ofokwanë eyɛyɛsɛ tete. Elë gha éɲa n’ye ebá nʋnnʋn aghanë shi bë elɔ ebë ewuwughë wo, ese elë élɛ bu álɛ bɛtɛɛ bë enʋn elë ncɔcɔ eyi. N’yonë elë éle elë esë aɛn ghë álɛ bunë elë enɩ ebɔnë, ghe epɛ elë nɔnjɛelënelë akɔndanë. Bu ntɛnɩ ghë owu-nkpɔ ɔɔ shigbë n’ye bë enɩ bunë kolonë ebɔnë, elë éwu ntɛnɩ elë nɔnjɛelënelë enɩ ebɔnë ghɩ. Àlɛ́ enë eba nhɛn elɛnë, Ʒoova bá eyɔ elë shi, noo elë ofokwanë bá eo-omu eyi sɛyɛyɛ ghë.—Ps. 133:1; Mat. 5:9.