Ʒoova bóka më ë më káci ghɩ yɔghɔ

Agbate, bu ayɔghɔ fannga nhɛn ɲí më aɛn shi oku ntɔnë ghë, ese bunë cí më aba dɔ́ tetenë, ëë lɛ́ n’ye nɔnjɛelënelë eba eta fùnë. Jumannë eyikpe-mbogho lɛ eyighɔ mbogho lɛ kë edinë, lɛ fɛ bu nkpɔkpɔnë kpɔ ëë kë epie ecinngbae elɛ mɩɩ ci eku mɩnɛn. Bu ntɔnë bë eɔsɛ ejʋ aɛn. Lapɔ esë, ngiki ghe ba nhɛn ghe wu kelë álɛ kebë ele kelë eyi an, kʋra ese kë edamë edi kelë jumannë sɛyɛyɛ ghë. Bunë kë lɛ́në, yá më n’ye yiki bë eba eɔsɛ esʋ Ʒoova eshise ghë.

Agbʋʋn fannga nhɛn ghë, Ʒoova bóka më ë ngbɔ ngbɔ, më káci ghɩ yɔghɔ. Ese, se më éhɛ eɲë n’ye më bá wú nahɔnrɛnë, n’ye më në eba eyi buda ofotɩnë.

MË VÍƐ OFO TETENË N’YE MË BÁ LƐ́ JEJENË

Më shìelë píe Ʒapɔn ë kë ní yí Shikago Ilinua oonë nʋn Eta Zininë, álɛ kebë ewu oohʋn yɔghɔnë kë píe epi ghághanë. Oo ntɔnë ghë ëë kë hʋ́n më, n’yo ëë më kpa dɔ́omu. Elɛ́ nɔnjɛelë alɛ́, më ëë më lɛ́ ghɩmɛn. Më shìelë vívi n’ye ebë eyi nakwatɩ ayɔghɔ ghë álɛ oohʋn bë eyɛ elë sɛ.

Më shì lɛ më nɔ̀n lɛ kë gha bɔ́ buda ofotɩnë gha gbégbe. Ereninë më nɔ̀n nʋ́n dɔ́omunë, buda ofotɩ nkpɔ nʋn ereninë nɛmbëlɛ. Nɔnjɛelë lɛ shì lɛ kë lɛ́ muanë, ëë eshi ëë lɛ́ n’ye kë bɔ́ kelë oohʋnnë hɔ́ álɛ kebë ebɔ edi buda ofotɩ jumannë esëkpɔ. Bu ntɔnelë eya n’ye më shikwanë gha bɔ́ buda ofotɩnë gha gbégbe. Mici powu àlɛ́ më apie nakwatɩ awanë, bu pidɛnë më elɛnë ëë lɛ́ n’ye më egbe ansan là, më ekpa ebɔ saka lɛ miji lɛ eyiyi ntɛɛn je elɔ tijɛnë nʋn elë ereni n’yonë. Dimanshë powu elë eyi buda ofotɩ gbɔnë ghë gbo. Tijɛnë nʋn gbonë ebɔbɔ ntɛnɩ nʋn elë ereninë, ese ntɛnɩ nʋn gbonë dɔ́omu kë kpa fʋ́ shighaɛ wú ëë ghë. Ɔɔ jɔnë elë ehɛ, elë ehɛ ëë ghë fɛ nɛnti mɩnɛn tijɛ ntɔnë ngbeɲi.

Më eghaghaghë kɔ, n’ye më bá ɔɔ agbʋʋn lɔhʋn-arɩnë, mící nkpɔ më ríshi kpɩ́ tijɛnë nʋn elë ereni n’yonë mɩɩ më ká vívi më esë kɔ: ‘?Mabu më oohʋnnë bá ekaci àlɛ́ më arɔ é?’ Buda ofotɩnë yáya më n’ye àlɛ́ më arɔnë, má eyi akɔ-oo. Bu ntɔnë yá më n’ye mici nkpɔ, më ghe kpa ghe enʋn eshi n’ye, má ekaci wawɛ; më ghe kpa ghe eɔsɛ ghe enʋn eshi n’ye álɛ më éhʋn-o1o fɛ yiki mɩnɛn. Bu ntɔnë hʋ́n më sɛ tete. Ka lɛ́ më fɛ n’ye më mian më gha ɔɔsɛ më élɛ bʋʋn wu mɩnɛn.

N’ye më bá lɛ́ casɔghɔjenë, lɛ́ më fɛ n’ye buda ofotɩ bu nfre nfrenë elë elɛnë lɛ́ ekpete mɩnɛn. Kpa lɛ́ më fɛ n’ye bu jí më apɩ më oohʋn ghë mɩnɛn (Mat. 5:3). Më dí akɔnda ë më hɛ́ më esë kɔ Odamëga Ofo nkpɔ bë enʋnghë. Më víɛ n’ye më émʋn ëë. Më kpa hɛ́ më esë kɔ agheci Biblënë ëë bë eɔsɛ eboka më álɛ më éwu jɔnë më evivi më esënë eshi. N’yonë, n’ye enë eba dí buda fɛtë oku nkpɔ ghënë, më ɔɔsɛ wú Biblë nkpɔ vé oku ntɔnë ghë, bu ntɔnë ejisɛ tete! Biblënë më vénë ëë lɛ́ la Version du roi Jacques.

N’ye më bá ɔɔ agbʋʋn 17, mící nkpɔ më lɛ më ghonë lɛ në enɔn-emi je, ë nɔnjɛ yikpe nkpɔ wá dá më sɛ, në dí Wilsɔnë Bashu. Në vívi më kɔ, “?Fë mʋn bunë Ofo hɛ́ kɔ bá eshu ngbeɲi gbonë wú?” Jɔnë në vívi mënë lɔ́ më lɛ në lɛ dídi Biblënë jɔ ayɔghɔ nhɛn tete. Wilsɔnë ká Révélation 17:1 yá më, ë në vívi më kɔ: “?Jibɔ fannganë kë hɛ́ ëë jɔ abɩ ntɔnë ghënë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é?” Më gha damë gha mʋn ëë joʋn. Në kpa ká abɩ 15 eya n’ye jibɔnë, ëë eshi ëë lɛ́ ngiki. N’ye më bá wú kɔ Ʒoova Adashɛghɩnelë ebɔ Biblë abɩ nkpɔ egbagba lafuɔ shinë, jí më sɛ tete. Álɛ në égbɔ eyinë, në lɔ́ më nakwa nkpɔ, ëë lɛ́ La vérité qui conduit à la vie éternelle. Nakwa ble ntɔnë péte më oohʋnnë.

Mici enɛn bë esasɛnë, më ka dá jɛmɛn yí. N’ye nɔnjɛelënelë bá tɩ́ më shi Shigbatɩ gbo mícínë më yí jɛmɛn epidɛghënë, më ghe epa ëë aɛn wu tata. Píe mící ntɔnë, më gha rí jɛmɛn-yínë shi. Bɛtɛɛ je, më lɛ Wilsɔnë lɛ óo Biblë shigbagba órò. Më damë kólo bunë më ehɔhɔ Biblënë ghënë dɔ́ tete, mɩɩ mici jɔghɔ elë eka bu enʋnmɔn mɩɩ ebɔ elë cibɩ epiè mumu. Opu jí më shìelë tete, kë ka píe n’yo míanmian më dɔ́. Ese, më në eka bunë eyinë, më ekpa ewu kɔ bunë më ehɔhɔnë lɛ́ nahɔnrɛ tete. N’yonë agbʋʋn 1983 ghënë, më lɔ́ kë wɔ́ më ji.

MË RÍ INIVƐRSITE-YINË SHI ÁLƐ MË ÉKACI SHIGBËFƖGHO

Cibɩnë kë wɔ́ më jinë, më eyi inivɛrsite yɔghɔ nhɛn ghë álɛ më ékaci dɔtɔrëgho. Më shìelë damë tí sɛ ala álɛ më éhɔhɔ dɔtɔrë jumannë. Agbate më ékpa eɔsɛ eyi epi ehɔhɔ bu edɔ inivɛrsite gbo o, ese më vívi n’ye më édi shigbëfɩ jumannë álɛ më élɛ bunë më éɔsɛ elɛnë powu elɔ Ʒoova.

Më shì hɛ́ më kɔ: “Àlɛ́ fë ari inivɛrsite-yinë shinë, fë ésɔ epieji më ereni n’ye!” Sɛ rɔ́rɔ më shi tete, më gha kpa gha mʋ́n bunë më élɛ. Më kolo më shìelë, më gha vívi n’ye më élɛ bunë bë erɔrɔ kelë sɛ shi. N’yonë, eki fannga nhɛn, orugbu ghë më esɔ, nfɩnɛn etɔtɔ eyɛ, më eyi kanpisë gbo, ë më esɛrɛ Ofo edɔ tete. Më ehɛ ëë kɔ: “Ʒoova më esɛrɛ fë, boka më álɛ më énɩ ntɛnɩ lɛ́ ayɔghɔnë ebɔ.” Álɛ bë ererenë, më hɛ́ më shì kɔ më gha kpa gha yi inivɛrsite n’ye. Më shì esë ka wɔ́ më píeji ereni n’yo. Më lɛ́lɛ Wilsɔnë ë më hɛ́ ëë bunë shúnë jɔ. Opuyɛ ghë, në hɛ́ më kɔ më éwa eso në ereni n’yo. Më bɔ́ bunë më ɔɔnë powu lé sakë nkpɔ ghë ë më bɔ́ bisë yí fɩ́ Wilsɔnë në ereni gbo. Kpa-nkpɔnë, oghorumɔn ka bá më eki nkpɔ, sɛ ní më shi mɩɩ më omunë aa jí më sɛ. Më wú n’ye më nɩ́ ayɔghɔnë bɔ́.

Sɛ ní më shi fɛ ahuɔnnë kë ká ëë afʋ mɩnɛn! Bʋʋn gha kpa gha jí më bà aɛn álɛ më édi shigbëfɩ jumannë n’ye. N’yonë, agbʋʋn 1984 ghënë, më káci mici powu shigbëfɩgho.

N’ye më në eba edi më shigbëfɩ jumannë, Ʒoova yáya më fù ayɔghɔnë më étanë. Në yá më n’ye më ékɩopu eyi, më gha ékaka bà. Mící nkpɔ, bu nfre nfre ghëwu ndakanë gha gbá më ebëlɛ joʋn. Sɛ rɔ́rɔ më shi dɔ́, noo apɔʋn gha nʋn n’yo álɛ më lɛ ëë lɛ bë eka nda ocombanë. Ese më dá yí. Më ká nda cibɩ aɲʋn dʋwa n’yo, ë etaʒë nkpɔ ghënë, më víɛ n’ye më éka nda edi yiki nkpɔ je álɛ më éri ëë shi. Ese, sɛ gbɔ́ më, më lɛ́ më esëkpɔ, ekpa elɛ fɛ miji ɲá enɔn mɩnɛn. N’yonë, më ka vívi më esë kɔ: ‘?Më éyi ereni an?’ Ese, më da mɔ́n etaʒënë mɩɩ më shú ëë oku arɩnë ghë, më wú casɔghɔ nkpɔ só më ngbeɲi, Filipinë-pie ëë lɛ́ ëë. Më ka hɛ́ më esë kɔ ‘ndanë ghe eyɛyɛ ëë sɛ joʋn.’ Amëlɔ mpu aa enë! Më lɛ ëë lɛ ká bu mɩɩ káci elë nɔnjɛ yikpe.

ƷOOVA KPA LƆ́ MË KÁCI YIKI YƆGHƆ BRUKLINË BETƐLËNË GHË

Më lɛ Wilsɔnë lɛ só aʋn-nkpɔ mɩɩ agbʋʋn aɲʋn, ë kë lɛ́lɛ më álɛ më éyi Bruklinë Betɛlë edi juman agbʋʋn 1985 ghë. Fɛ n’ye më bá boepi hɛ́në mɩnɛn, kë cé më okunë kë elɛ elë Ofo nakwanelënë. Mící nkpɔ, n’ye më në eba edi juman okunë mashinënë eghɛghɛ mbë órònelë edada agba pidɛnelë ghënë, më nɛ́ píɛ lɛ́ bu, ë agba pidɛnë mashinë eghɛghɛ órònelë edada ëë ghënë, ya ya fannga nhɛn cɔ́ghɔ. Nɔnjɛelënelë hɛ́ më kɔ më éyi ewu nɔnjɛnë emimi elë jumannë aɛnnë álɛ më ébɔ jɔnë ehɛ ëë. Më bɔ́ jɔnë powu hɛ́ nɔnjɛ yikpenë, më yá ëë bunë ghëwu më nɛ́ píɛ lɛ́ bunë, ese ɔɔ bu nkpɔnë më gha hɛ́ ëë. Opuyɛ ghë, elë juman aɛnmimighonë ghágha më ghë kɔ: “Mici powu, yɛsɛ n’ye fë ésɛrɛ àlɛ́ fë anɛ apiɛ alɛ bu.” N’yonë ëë më gbɔ wú kɔ àlɛ́ yiki awu n’ye në nɛ́ píɛ lɛ́ bunë, yɛsɛ n’ye në éhɛ kɔ “më esɛrɛ.”

Lapɔ esë, hɛnë kë ehɛ kɔ ebë edi juman elɔ elë nɔnjɛelënelënë, më ɲí ëë órò yɛsɛ, noo më wú bunë Betɛlë shikwaghɩnë kë hɔ́hɔsɛ óó kë ekpa edi ecelenë kë lɛ́në. Mící nkpɔ, esɩ́sɩ budibu-ku n’yo álɛ ebë edi ecinnde mpʋ. Nɔnjɛ Miltɔnë Hanshɛlë só n’ye më nʋnnë. Në lɛ́ aghɩnë kë mími Ʒoova Adashɛghɩ omuonë aɛnnë nkpɔ. Mící ntɔnë, edámë dɔ́ budibu-ku n’yo mɩɩ shí. Nɔnjɛelënë kë ekɛkɛ mpʋnë, kë edamë elɛ bu mɛnsɩghë álɛ kebë ekɛkɛ mpʋ. Ese, elënë elɛ́ ncasɔghɔnelënë, esósoeshi elë ehʋnhʋn mbë ɲi eoo mbë ehɛ kɔ nɔnjɛelënelë erɩshi. Ese, nɔnjɛ Hanshɛlë gha lɛ́ mbë joʋn, në lóoru yí bóka nɔnjɛelënë kë ekɛkɛ mpʋnë, ë kë bɔ́ karafë miji lɛ, kpongbonë kpaʋn lɛ bɛrë lɛ nʋ́nnʋn ëë ghënë lɛ bába tabrënelë ngboru. Bunë nɔnjɛnë lɛ́në, nʋn më órò mɩɩ shú amɛn. N’ye në bá sé në esë eshi dí juman lɔ́ nɔnjɛelënelënë, lɔ́ më ghágha bunë Ʒezi lɛ́në ghë, n’ye në bá sé në esë eshi yógho në akotonelë fù shinë.—Jean 13:​3-5.

“HƆHƆ ƷAPƆNƐ MBË!”

N’ye më bá yí Ʒapɔn agbʋʋn 1987, më wú kɔ nɔnjɛelënelë ése kelë esë eshi, kë ekpa ebɔ ebëlɛgba edi Ofo jumannë. Bu ntɔnë cí më aba tete. Më vívi n’ye më éboka kelë Ofo ndakanë ghë, ese më gha bóepi gha hɔ́hɔ Ʒapɔnɛ mbënë. N’ye më bá bɔ́ jɔnë hɛ́ nɔnjɛ yighɔ nkpɔnë dí juman Bruklinë Betɛlë n’yo esënë, në kpɩ́ më ë në hɛ́ më kɔ: “Bayɛ n’ye fë éhɔhɔ Ʒapɔnɛ mbënë!” Kë elɛlɛ ëë Mishiko Oda. Agbate, bunë më pɔ lɛ́ enë. Më gha damë gha mʋn n’ye jɔnë në hɛ́ mënë bá edamë epetè më oohʋnnë.

Vɛ je bë esasɛ, kë cé më Ʒapɔnɛ ofokwanë nʋn Niu Yɔrkë oonë ghënë ghë. Ʒapɔnɛ mbënë më hɔ́hɔnë lɔ́ më ɔɔsɛ lɛ́ bu fannga nhɛn Ʒoova jumannë ghë. Agbʋʋn 1989 ghë, më shé më bude jɛmɛn pidɛ Ʒapɔnɛ mbë ghë Lɔsë AnƷelɛsë, Kalifɔrni oonë ghë. Bude jɛmɛn ntɔnë ghënë, aghɩnë kë dí ngrɛ̀mɔn yá Biblë jɔ nkpɔnë, nɔnjɛ yighɔ Miwako Onami nʋn kelë ghë, në lɛ́ shigbëfɩgho. Më ka lé nɔnjɛ yighɔ ntɔnë aɛn ghë.

Më lɛ Miwako lɛ eví agbʋʋn 1992 ghë. Eɔ́sɛ dí juman Bruklinë Betɛlë n’yo. Edí juman ayɔghɔ tete. Miwako edamë edi ngiki akɔnda edɔ tete. Në yɛopu, në edisʋ eboka ngiki mici powu. N’ye në eba ebɔ ngikinë yá më n’ye më esë më éba ebɔ ngiki opuyɛ ghë. Në damë lɛ́ bu yɔghɔnë Ʒoova hɔ́ më. Mici powu, në enini më opushi, në elɔ më ewu sɛyɛyɛ.

EDÍ JUMAN ƷAPƆN BETƐLË, EKPA KÁKA YÍ DÍ SHIGBËFƖ JUMANNË

Bë eshu mící nkpɔ, orogba pʋpʋ nhɛn ɲí Miwako shì lɛ nɔ̀n lɛ. N’yonë kë cé elë Ʒapɔn Betɛlë álɛ ebë enʋn kelë sɛ ekpɩ kelë. N’yonë, ení yí gbo agbʋʋn 1999 ghë.

N’ye ebá shú Ʒapɔn Betɛlënë, nɔnjɛelënelë tɩ́ elë shi yɛsɛ tete. Ehɔ́hɔ n’ye ebë eba ehʋn-oo fɛ n’ye kë eba elɛnë mɩnɛn. Bu ayɔghɔnë kë elɛ, fɛ kelë opuyɛ gbɔnë lɛ, n’ye kë eba etɩ ngiki shinë lɛnë, yá më n’ye më esë më éba elɛ. Kë ghe bɔ kelë jumannë ghe gbegbe, kë epɔ ece ëë aɛn ghë eyɛsɛ tete. Lapɔ esë, kë ekpa eo-omu elɛ bu aʋn-nkpɔ. ?Mabughëwu é? Noo kelë oonë ghënë, ngiki kolo n’ye kebë eo-omu edi juman álɛ ngiki powu bë ewu ayɔghɔ eshe n’ye owu-nkpɔ bë edi juman álɛ ëë esëkpɔ bë ewu ayɔghɔ. Bu ayɔghɔnë nɔnjɛelënelë elɛnë bóka më, ë më esë më wú n’ye, àlɛ́ më lɛ ngiki lɛ në edi juman aʋn-nkpɔnë, yɛsɛ n’ye më ése më esë eshi. Më kpa wú n’ye àlɛ́ bɔ́bɔ́ jumannë më edinë alɛ lomu o, ɔɔ alɔ Ʒoova aɛn.

Ese, kelë oo bu nfre nfrenë kë elɛnë ghëwunë, mici aghɔ, àlɛ́ kë alɛ bu nkpɔ jɔ nkpɔ ghënë, më ghe mʋn bunë ghëwu kë bá nhɛn lɛ́ bu. N’yonë, më hɔ́hɔ n’ye më éba efu opu shi, álɛ më ghe enɛ ghe epiɛ ghe elɛ bu mɛnsɩghë. Në eyi ngbeɲinë, më pétè n’ye më eba ewu bunë. Ʒoova bë eɔsɛ eyɔ bunë elë anɩ abɔnë powu shi àlɛ́ enë ekpʋ shigbënë në eghʋ̀ në omuonë ghë eya elënë. Rereghënë, më wú kɔ Ʒoova ëë emimi bu powu aɛn.

N’ye Betɛlë jumannë bá bóka më, ë më káci yiki yɔghɔnë, mici jɔghɔ më ebɔ ëë epɔpɔ n’ye Ofo bá bóka në agbagho Moizënë ghë. Agbʋʋn 40 në bɔ́ sása viaɲʋnnë, Ʒoova bóka në, ë në hɔ́hɔ eshise. N’ye më në eba eyi nakwatɩnë, më hɔ́hɔ bu fannga nhɛn. Bu ntɔnë lɔ́ më cé më esë orù, më kpa jí më esë ntɩ fɛ n’ye Moizë bá lɛ́në mɩnɛn. Ese jumannë më dí Betɛlënë lɔ́ më sé më esë eshi, më kpa bɔ́ më ntɩji bá Ʒoova ghë. Fɛ n’ye Ʒoova bá fú opu shi bóka Moizë ë káci ghɩ yɔghɔnë mɩnɛn, më esë Ʒoova bá nhɛn bóka më agbʋʋn fannga nhɛn ghë.

Ekpɩ́ Miwako shì lɛ nɔ̀n lɛ mɩɩ agbʋʋn 24 ë kë rɔ́. N’ye kë gha bá gha rɔ́ se óó orogbanë ɔɔ mɛnsɩnë, elɛ́lɛ Miwako shikwaghɩ lɛ dɔtɔrëghɩ lɛ dɔ́, opu jí elë, ekpá bɔ́ cibɩ yí dɔtɔrë ekáka wá eki fannga nhɛn. Miwako nɔ̀n Masako orogbanë ɔɔ mɛnsɩ dɔ́ yí mɩɩ kpɛkpɛ lɔ́ ëë n’ye bë enɔn, kpa kpɛkpɛ lɔ́ ëë n’ye bë eyi eshe jɛmɛn, bë eyi eka Ofo nda. Gbai je álɛ në égbɔ erɔnë, në gha kpa gha ɔɔsɛ në énɔn n’ye mɩɩ në só wuwunshɔ eghe ghë. Bunë fɩ́ ëënë powu ghë, kolonë në kólo Ʒoovanë gha jí gha wá eshi joʋn wu tata. Àlɛ́ në ɲë ebɔ nahɔnrɛnë jɔ eka edi ngikinë, agba efɩ ëë, sɛ eyɛyɛ ëë ayɔghɔ nhɛn. N’ye bu aba ayi alɔ ëënë powu o, në ebɔ mɛnsɩ edi Ʒoova jumannë sɛyɛyɛ ghë, në ekpa ebɔ aɛn eba bunë në éɔsɛ elɛ elɔ ëënë ghë. Bunë Masako lɛ́në, lé më ebëlɛgba tete, kpa yá më n’ye më éba elɛ.

Agbʋʋn 2024 ghënë, elë oohʋnnë pétè dɔ́ tete. Edamë dí juman Betɛlë mɩɩ dɔ́ she agbʋʋn 30, ese pëlɛnë, kë hɛ́ elë kɔ ebë ekpa edi shigbëfɩ jumannë. Amɛn elɛ́ shigbëfɩghɩnë kë nʋn agha Okinawa oonë ghë, miji jighe oo ntɔnë. Sonjaghɩnë juman-ku nʋn n’ye elë eka ndanë. N’yonë, eɔ́sɛ ká nda dí sonjaghɩ shikwa nfre nfre oku ntɔnë ghë. Bu ayɔghɔnë ehɔ́hɔ Betɛlë jumannë ghënë bóka elë, ë gha kpɛkpɛ gha lɔ́ elë n’ye ebë eɲa Betɛlë jumannë shi eyi edi shigbëfɩ jumannë. Eléle mɛnsɩ bába bu álɛ ebë eɔsɛ ebɔ elë cibɩnë aɛnshiji ghë eka Ofo ndanë eyɛsɛ edɔ ebëlɛgba ghë. Ʒoova damë yɔ́ elë shi dɔ́ tete. Elë lɛ ngiki fannga nhɛn lɛ gbágba Biblë shi. Ngiki ntɔnelë káci elë shikwaghɩ. Ewú kɔ bu mumunë ɔɔ alɔnë, ëë lɛ́ n’ye ebë ekolo ngiki. Mici powu, më lɛ Miwako lɛ elë edamë edà Ʒoova nasɩ ayɔghɔ nhɛn juman yɔghɔ ntɛnɩ në bɔ́ lé elë mërɩnë ghëwu.

MË EVIVI N’YE ƷOOVA BË EBOKA MË EYI ÁLƐ MË ÉKPA EKACI GHƖ YƆGHƆ

Agbate, më shikwaghɩnelë ghe kpa ghe mianmian më wo, ese ebise kë ghe sʋ Ʒoova. Ʒezi hɛ́ báshi kɔ aghɩnë kë aɲa kelë shikwaghɩ shi álɛ kebë ekaci në ejiti-aghɩnë, ná elɔ kelë shikwaghɩ mɩɩ bë edɔ eshe ntɛnɩ kë ɲáshinë eki 100 (Marc 10:​29, 30). Bu ntɔnë pɔ shú më oohʋn ghë. Maɛnnë powu ghë, shikwaghɩ nfre nfrenë kë bɔ́ më kolo ghë, kë cé më aɛn ghë ayɔghɔ nhɛn fɛ kelë shikwagho mɩnɛnnë, kë dɔ́ tete, më gha ɔɔsɛ më éɲi ëë eyimbu.

Nakwa Vériténë Wilsɔnë lɔ́ mënë, nʋn më sɛ n’yo ebise. N’ye Ʒoova bá wú më orɔhɔ lɔ́ më ɔɔsɛ mʋn ëënë, àlɛ́ më në ewu nakwanë, më eka eghagha ëë ghë (1 Chron. 28:9). Më evivi n’ye Ʒoova bë eboka më eyi álɛ më ékaci ghɩ yɔghɔ eyi, álɛ më ékpa eboka ngiki kebë emʋn nahɔnrɛnë álɛ kelë esë kebë eɔsɛ ebɔ ananan oohʋn shigbënë.