Boka ngiki álɛ kebë emʋn Ʒoova

1. ?Àlɛ́ fë në ewu n’ye ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë në edɔomu eyi Ofo shigbënë ghënë, élé eba elɛ fë é?

?ÀLƐ́ fë në ewu kɔ ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë në eyi jɛmɛn, në ebɔ mbë jɛmɛnnelë ghë, në ebɔ bunë në ehɔhɔnë eka edi ngiki, abɔ ëë esë ahɔ Ʒoova mɩɩ kë awɔ ëë jinë, élé eba elɛ fë é? ?Mëkɔ eyɛyɛ fë sɛ edɔ o? Elë powu emʋ́n kɔ eyilenë lɛ́ Ʒoova ee, ëë ghëwu àlɛ́ enë ewu kɔ ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë në edɔomu eyi Ofo shigbënë ghënë, elë ele Ʒoova eyi.—1 Cor. 3:​5-9; 3 Jean 3, 4.

2. ?Mabu Ʒoova evivi n’ye aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë kebë emʋn é? (1 Timothée 2:​3, 4).

² Ofo evivi n’ye “ngiki nfre powu bë emʋn nahɔnrɛ tetenë álɛ kebë ewu oohʋn” (ka 1 Timothée 2:​3, 4). Në evivi n’ye ngiki bë emʋn në eyɛsɛ, kebë emʋn bunë në lɛ́në lɛ, ntɛnɩ në evivi n’ye në élɛnë lɛ eyɛsɛ (Jér. 9:24). Ao, në evivi n’ye kebë emʋn nahɔnrɛ tetenë. Grɛkë mbë jenë kë bɔ́ hɛ́ kɔ “nahɔnrɛ tetenë,” gha lɛ́ bunë yiki bë emʋn Ofo sɛnë esëkpɔ jɔ ëë lɛ́ wo. Biblë wɛsɛgho nkpɔ yá n’ye nahɔnrɛ ntɔnë “eci ghɩnë aba mɩɩ elɛ bu álɛ bë erɩ eda Ʒoova sɛ.” Bunë elë epɔ ewu enë. Àlɛ́ Biblë kagho nkpɔ në emʋn Ʒoova edɔ eyinë, bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ në épetè n’ye në eba elɛ bunë, në ékpa eɔsɛ ewu “ananan oohʋnnë.”—Jean 17:3.

3. ?Mabu ebá ewu mbë órò ntɛnɩ ghë é?

³ Ʒoova bɔ́ juman yɔghɔ nhɛn lé elë mërɩ, ëë lɛ́ n’ye ebë eboka ngiki álɛ kebë emʋn në. Mbë órò ntɛnɩ ghënë, ebá egbagba jɔvivi ntɛnɩelë shi: ?Mabughëwu aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë kebë emʋn Ʒoova eyɛsɛ é? ?Élé ebë eba eɔsɛ eyaya kelë n’ye Ʒoova bá nʋnnë é? ?Élé ebë eba eɔsɛ eboka kelë álɛ bunë kë ehɔhɔ Ʒoova sɛnë bë eboka kelë oohʋn ghë é?

BOKA GHƖNË FË EYAYA ËË BIBLË BUNË ÁLƐ BË EMƲN ƷOOVA EYƐSƐ

4. ?Fɛ n’ye Marc 12:30 eba eyanë mɩnɛn, àlɛ́ enë eyaya ngiki Biblë bunë, mabu elë evivi n’ye ebë elɛ é?

⁴ Ʒezi yá n’ye kulenë dɔ́omu dɔ́ tetenë, ëë lɛ́ kule ntɛnɩ ehɛ kɔ ebë ekolo Ʒoova elë oghorumɔn powu ghë lɛ, elë oohʋn powu ghë lɛ, elë akɔnda powu ghë lɛ, elë mɛnsɩ powu ghë lɛnë (ka Marc 12:30). Bayɛ n’ye aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë kebë emʋn Ʒoova álɛ kebë ekolo ëë. Bu ntɔnë ghëwu elë evivi n’ye kebë ebɔ kelë esë ehɔ Ʒoova noo kë kolo ëë, ese gha lɛ́ noo kë kolo elë, kë kolo bunë elë eyaya kelënë, kë kpa kolo elë omuonë ghëwu ëë kebë elɛ bu ntɔnë. N’yonë, àlɛ́ enë eyaya yiki Biblë bunë, bunë elë evivinë ëë lɛ́ n’ye ghɩnë bë emʋn Ʒoova eyɛsɛ álɛ bë eɔsɛ ekolo ëë ayɔghɔ nhɛn.

5. ?Àlɛ́ ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë akolo Ʒoovanë, mabu bá elɛ é?

⁵ Kolo lɛ ghɩwu lɛ epa-eyi. Àlɛ́ ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë amʋn Ʒoova óó në akolo ëënë, ná evivi n’ye në éwu ëë ghɩ. Ʒezi hɛ́ kɔ: “Álɛ maɛnnë bë emʋn n’ye më kolo Shìnë, më elɛ bunë Shìnë ehɛ më kɔ më élɛnë cɛɛ” (Jean 14:31). Nkpɔkpɔnë esë, àlɛ́ ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë akolo Ʒoova teteghënë, ná evivi n’ye në éwu ëë ghɩ, në édi ecele ëë sɛ. Álɛ bë ewu Ʒoova ghɩnë, gha ɔɔ bu fuɔnë bë eɔsɛ eshu ëë rupu edɔ eshe kolonë bë ekolo Ʒoovanë.—1 Jean 5:3.

6. ?Àlɛ́ ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë amʋn Ʒoova ayɛsɛnë, élé bu ntɔnë bë eba eɔsɛ eboka ëë álɛ bë enɩ bu ayɔghɔ ebɔ é? Hɛ jɔ nkpɔ gbagba ëë shi.

⁶ Àlɛ́ aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë kë amʋn Ʒoova ayɛsɛnë, kë bá eɔsɛ enɩ bu ayɔghɔ ebɔ oohʋn ghë. Elë éhɛ jɔ je egbagba ëë shi. Álɛ yiki bë emʋn tomobi-minë, ghɩ ntɔnë ghe kpɩ n’ye ngiki eba emi tomobi esëkpɔ wo, në ghe kpa ghe ka tomobi-mi nakwa esëkpɔ wo, ese në ehɔhɔ tomobi-minë teteghë. Në ebɔ cibɩ fannga nhɛn elɛ bu ntɔnë mɩɩ eda në, mɩɩ në emʋn m’ye në éba emi tomobinë jɔ nfre nfre ghë, ë në eɔ aɛnhɔ tomobi-minë ghë. Nkpɔkpɔnë esë, gha lɛ́ bukanë esëkpɔ ëë bë eɔsɛ eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë emʋn Ʒoova eyɛsɛ wo. Àlɛ́ në ɲë epɔpɔ Biblë mbratishinelë ghë enɩ bu ebɔ óó në ɲë ewu n’ye ése në ayɔghɔnë, bu ntɔnë bá elɔ ná emʋn n’ye Ʒoova bá nʋnnë. Àlɛ́ në ɲë emʋn Ʒoova eyɛsɛ eyi, óó në ɲë ewu n’ye Shì Ʒoova eba eboka në oohʋn ghënë, bu ntɔnë bá elɔ ná eɔsɛ enɩ bu ayɔgbɔ ebɔ jɔ nfre powu ghë.

7. ?Élé mʋnnë Ʒozɛfë mʋ́n Ʒoovanë bá bóka ëë é?

⁷ N’ye Pitifarë ya bá víɛ n’ye në lɛ Ʒozɛfë lɛ bë erɛnë, Ʒozɛfë gha dísʋ noo në mʋ́n Ʒoova. Agheci në jeje ghë, në cé Adamë lɛ Ɛvë lɛ, Abrahamë lɛ Sara lɛ jɔnelë (Gen. 2:24; 20:​3, 6). Agheci jɔ ntɔnelë ëë bóka Ʒozɛfë ë në wú n’ye Ʒoova eba ewu vi jɔnë lɛ rɛ jɔnë lɛ. Noo Ʒozɛfë mʋ́n Ʒoova yɛsɛnë, ëë ghëwu në gha dísʋ gha lɛ́ bunë Pitifarë ya vívi n’ye kebë elɛnë. Në hɛ́ ëë kɔ: “?Mabughëwu më élɛ bu pʋpʋ gbɔ ntɔnë é? ?Mabughëwu më élɛ lakwa Ofo sɛ é?” (Gen. 39:​7-9). Ʒozɛfë pɔ mʋ́n bunë Ʒoova kolo lɛ bunë në gha kolo wunë lɛ. Në mʋ́n bunë bë eɔsɛ elɔ jɔ bë ehʋn në Ofonë sɛ. Bu ntɔnelë ghëwu në ɔɔsɛ nɩ́ bu yɔghɔ bɔ́ jɔ ntɔnë ghë. Fë esënë, àlɛ́ fë aboka aghɩnë fë eyaya kelë Biblë bunë óó kë amʋn Ʒoova ayɛsɛ, kë akpa amʋn n’ye në bá nʋnnë, bu ntɔnë bá eboka kelë álɛ kebë enɩ bunë bë eyɛ Ʒoova aɛnnë ebɔ.

YAYA N’YE ƷOOVA BÁ NƲN

8. ?Élé ebë eba eɔsɛ ebɔ elë nakwa Éhʋn-oo mɩɩ bë elɛ ananan! eboka ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë emʋn Ʒoova eyɛsɛ é?

⁸ ?Pëlɛ, élé fë éba eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë emʋn n’ye Ʒoova bá nʋnnë é? N’ye Ʒoova në eba eboka Ʒɔbë álɛ Ʒɔbë bë emʋn n’ye në bá nʋnnë, në vívi ëë jɔ nfre nfre mɩɩ dɔ́ she 50! (Job 38:1—41:34). Fë esënë, fë éɔsɛ evivi ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë jɔ nfre nfre. Jɔvivi nfre nfrenë nʋnnʋn elë nakwa Éhʋn-oo mɩɩ bë elɛ ananan! ghënë pɔ bayɛ tete, noo bë eɔsɛ eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ ngbɔ ngbɔ, bë emʋn n’ye Ʒoova bá nʋnnë. (Kpɩ kare ntɛnɩ: “Jɔvivi nfre nfrenë bë eɔsɛ eboka fë, bunë fë eyayanë ghë.”) Bɔ jɔvivi ntɔnelë boka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë emʋn Ʒoova.

9-10. (1) ?Mabu aghɩnë elë lɛ kelë lɛ eka Biblënë kebë elɛ álɛ Biblënë kelë esëkpɔ kë eso ekanë bë eboka kelë é? (Jacques 5:11). (2) Ya n’ye Biblë jɔ nkpɔ bë eba eɔsɛ eya bunë Ʒoova kolo lɛ bunë në gha kolo wunë lɛ.

⁹ Àlɛ́ elë lɛ yiki lɛ ao Biblë shigbagba órò cɛɛ, elë éle ëë ndɔnʋn álɛ bë eka Biblënë mici powu.a ?Élé ebë eba eɔsɛ eboka në álɛ Biblënë në esëkpɔ në eso ekanë bë eboka në é? Ebë eɔsɛ ehɛ në kɔ në évivi në esë jɔ ntɛnɩelë: ‘?Mabughëwu Ʒoova lɔ́ kë ghɛ́ghɛ jɔ ntɛnɩ lé në Mbënë ghë é? ?Élé jɔ ntɛnɩ eba eyaya më n’ye Ʒoova bá nʋn é?’ Àlɛ́ në aba nhɛn alɛnë, në eya n’ye në eyɔyɔ Ʒezi ejitigho Ʒakë. N’ye në ɲë eba ehɛ Ʒɔbë jɔ nakwanë në ghɛ́ghɛnë ghënë, në gha hɛ́ Ʒɔbë opukɩnë jɔ esëkpɔ wo, ese në hɛ́ Ʒoova kolonë lɛ ëë orɔhɔwunë lɛ jɔ esë.—Ka Jacques 5:11.

¹⁰ Elë evivi n’ye aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë kebë edi akɔnda ewɛsɛ Biblë jɔnelë, álɛ kebë eɔsɛ emʋn bunë Ʒoova kolo lɛ ntɛnɩ në gha kolo wunë lɛ. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë bë eɔsɛ ebɔ elë nakwa Éhʋn-oo mɩɩ bë elɛ ananan! álɛ bë eka ghɔgbonë kë elɛlɛ ëë “Oo Biblë ka órò.” Pëlɛ, bë eɔsɛ ehɛ elë kɔ në evivi n’ye në éka Daniɛlë jɔnë, n’ye kë bá ɱɛ́n ëë nɛ́ fú jra ninë. N’yonë, ebë eɔsɛ ele ëë ndɔnʋn n’ye bë evivi ëë esë jɔ ntɛnɩelë àlɛ́ në eka Biblë jɔ ntɔnë: ?Mabughëwu Ʒoova cá Daniɛlë é? ?Élé Biblë jɔ ntɔnë eba eya më bunë Ʒoova kolo é? (Dan. 6:​10, 22). Bë ekpa eɔsɛ evivi ëë esë jɔ ntɛnɩelë: ?Mabu fɩ́ aghɩnë kë léle Daniɛlë dɛ̀në é? ?Élé Biblë jɔ ntɔnë eba eya më bunë Ʒoova gha kolo wunë é? (Dan. 6:​4, 5, 24). Rereghënë, në ékpa eɔsɛ ewɛsɛ jɔnë eyi epi álɛ në éwu bu ayɔghɔ fuɔnë Ʒoova elɛ óó nʋn Biblë jɔ ntɔnë ghënë.—Dan. 6:​26, 27.

11. ?Élé ebë eba eɔsɛ eboka aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë álɛ kebë emʋn kɔ ayɔghɔnë kë ewunë epie Ʒoova ee gbo é?

¹¹ Àlɛ́ elë awu kɔ aghɩnë elë eyaya kelë Biblë bunë, ayɔghɔnë kë ewunë eyɛyɛ kelë sɛnë, bu ntɔnë eyɛyɛ elë esë sɛ. Ese elë éya kelë n’ye Ʒoovanë lɛ́ elë Buyayagho gbɔ taatanë ëë ése ayɔghɔ ntɔnelë (Is. 30:​20, 21). Kebë eɔsɛ edà elë nasɩ bunë elë eyaya kelënë ghëwu, kebë ekpa eɔsɛ ele elë eyi n’ye elë eba eyaya kelë bunë ghëwu. Agbate, nasɩda ntɔnelë gha lɛ́ bu kwa o, ese elë éya kelë n’ye Ʒoova ëë bayɛ n’ye ebë edà ëë nasɩ ebë ekpa ele ëë eyi.

YA ËË N’YE BUNË EHƆHƆNË BË EBA EƆSƐ EBOKA ËË OOHƲN GHË

12-13. ?Àlɛ́ ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë aka Biblë jɔ nkpɔ óó ekpɛkpɛ elɔ ëë n’ye bë ece ëë eshinë, élé mʋnnë në mʋn Ʒoovanë bë eba eɔsɛ eboka ëë é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹² Álɛ nahɔnrɛ tetenë bë eɔsɛ eboka elë ayɔghɔ nhɛnnë, bayɛ n’ye ebë ebɔ ëë epɔpɔghë elɛ bu. ?N’yonë, élé ebë eba eɔsɛ eboka ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë elɛ bu ntɔnë é? Nkpɔghë, fë éɔsɛ ehɛ ëë kɔ àlɛ́ në aka Biblë jɔ nkpɔ óó në ghe ce ëë eshi wunë, në éghagha bunë në mʋn Ʒoova sɛ dádánë ghë. Bë eɔsɛ elɛ n’ye në ká Biblë jɔ nkpɔ, ë në wú n’ye Ʒoova bá nɩ́nɩ ngiki aanë. Ese në ghe mʋn bunë ghëwu Ʒoova ée ngiki jɔghɔ ese ɲá kelë aghɔ shi. ?Élé fë éba eɔsɛ eboka ëë álɛ n’ye eba ewu bunë bë esheghë é?

¹³ Fë éɔsɛ ehɛ ëë kɔ bë edi bunë në mʋn Ʒoova sɛ dádánë akɔnda. Bë eɔsɛ evivi ëë esë jɔ ntɛnɩelë: ?Élé Ʒoova eba ewu oohʋnnë é? (2 Pierre 3:9). ?Elɛ́ lakwaghɩ kʋra ese bu kpɛɛkpɛ nkpɔca Ʒoova dísʋ lɛ́ elë ghëwu é? (Éph. 2:​4, 5). ?Ghɩnë lɛ́ bu pʋpʋnë, Ʒoova ekpɩ ëë aɛn ghë nhɛn an? ?Akɔ aghɩnë kë gha lɛ́ bʋʋn wunë në ele kelë pini ekpete nhɛn an? (Ex. 34:​6, 7). Mici jɔghɔnë, Biblënë ghe hɛ elë jɔ jɛelë jɛelënë bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë emʋn bunë ghëwu Ʒoova lɛ́ bu nkpɔ jɔ nkpɔ ghë wo. Ese noo emʋ́n elë Ofonë yɛsɛnë, àlɛ́ bɔ́bɔ́ Biblënë gha hɛ́ jɔ jɛelë jɛelë ntɔnelë wunë, ghe lɛ́ elë bʋʋn, noo emʋ́n ayɔghɔ nhɛn kɔ elë Ofonë elɛ bunë sheghënë mici powu.

14. ?Élé fë éba eɔsɛ eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë àlɛ́ ekpɛkpɛ elɔ në n’ye në lɛ nɔnjɛ nkpɔ lɛ bë ece kelë esë mbë é?

¹⁴ Elë ékpa ewu jɔ fuɔ ntɛnɩ ghë óó fë éɔsɛ eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bë ebɔ bunë në hɔ́hɔnë epɔpɔghë eta fù. Di jɔ ntɛnɩ akɔnda: Biblë kaghonë ewa jɛmɛn pëlɛ. Ese ekpɛkpɛ elɔ në n’ye në lɛ nɔnjɛ nkpɔ lɛ bë ece kelë esë mbë, agheci noo nɔnjɛ ntɔnë lɛ́ në bunë hʋ́n në sɛ. ?Élé fë éba eɔsɛ eboka ëë é? Fë éɔsɛ ehɛ ëë kɔ bë edi n’ye Ʒoova eba ewu nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë akɔnda. Bë eɔsɛ evivi ëë esë jɔ ntɛnɩelë: ?Bu kpɛkpɛ nkpɔca Ʒoova lɛ́ álɛ bë eya n’ye në kolo kelë é? (Jean 3:16). ?Élé Ʒoova eba ewu omuonë nʋn në sʋghɩnelë ncɔcɔnë é? (Ps. 133:1). ?Àlɛ́ enë elele mɛnsɩ eo-omu eyɛsɛ eyinë, élé eba elɛ në é? (2 Cor. 13:11). Fë ékpa eɔsɛ eya ëë n’ye sɛ edamë eba eyɛyɛ Ʒoova àlɛ́ në awu kɔ elë elele mɛnsɩ álɛ ebë ebɔ aɛn eba ayɔghɔnë kë elɛnë ghë, ese gha lɛ́ lapʋ jenë kë elɛnë ghënë.

15-16. (1) ?Àlɛ́ jɔ kpɛɛkpɛ nkpɔ aba Biblë kaghonë ngbeɲinë, élé bë eba eɔsɛ eyɔyɔ Ʒezi é? (Jean 8:29). (2) ?Élé Marianë bá bóka ëë Biblë kaghonë ë nɩ́ bu yɔghɔ bɔ́ é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹⁵ Rereghënë, fë éɔsɛ eboka ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë álɛ bunë mʋn Ʒoova sɛnë, bë edi ëë akɔnda enɩ bu ayɔghɔ ebɔ. Epidɛghënë, fë éɔsɛ ehɛ ëë kɔ bë edi jɔnë nʋn elë nakwa Éhʋn-oo mɩɩ bë elɛ ananan! órò 35 ghënë akɔnda, órò ëë lɛ́: “?Mabu bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë enɩ bu yɔghɔ ebɔ é?” Ese bë eɔsɛ eshu n’ye në sɛ́rɛ Ofo, në víɛ bu, agheci Biblë mbratishinë në ékpʋnë dɔ́, n’yonë në gha mʋn nkpɔnë në énɩ ebɔ. ?Mabu fë éɔsɛ elɛ eboka ëë é? Fë éɔsɛ ehɛ ëë kɔ bë edi n’ye Ʒezi bá lɛ́në akɔnda. ?Mabu bóka Ʒezi ë ɔɔsɛ nɩ́ bu yɔghɔ bɔ́ é? Në omunë në hɛ́ kɔ: “Më elɛ bunë eyɛyɛ më [Shìnë] sɛ” (ka Jean 8:29). N’yonë, lé ghɩnë fë eyaya ëë Biblë bunë ndɔnʋn n’ye bë edi jɔvivi ntɛnɩ akɔnda: ‘Àlɛ́ më në edi bu nfre nfrënë më víɛnë lɛ bunë më mʋn Ʒoova sɛnë lɛ akɔndanë, bu nkpɔca më éɔsɛ enɩ ebɔ óó bë eyɛyɛ Ʒoova sɛ é?’ Ya ëë n’ye bunë bë eyɛyɛ Ʒoova sɛnë powu, lɛ́ bu yɔghɔnë bë eɔsɛ enɩ ebɔ.

¹⁶ Biblë kagho nkpɔ nʋn Shili. Mící nkpɔ jɔ kpɛɛkpɛ nkpɔ bá ëë ngbeɲi. Shìelë eshu ëë rupu álɛ ebë edisʋ ebɔ jumannë kë bá enɩ ëë apɩ eyɛnë. Ese në mʋ́n kɔ juman ntɔnë bë eɔsɛ elɔ në ghe eyi jɛmɛnnelë powu ghë. Elë nɔnjɛ yighɔ Marianë ëë eyaya ëë Biblë bu. Në hɛ́ kɔ: “Më lé ëë ndɔnʋn n’ye bë edi akɔnda ewu n’ye bunë ná enɩ ebɔnë bë eba elɛ Ʒoova. ?Bá eyɛyɛ Ʒoova sɛ an, akɔ bá ehʋn ëë sɛ an? Më kpa hɛ́ ëë kɔ bë ebɔ ëë jɔnë éhɛ Ʒoova, bë ekpa ele aɛn ghë ewu n’ye Ʒoova bë eba ekaka mbë elɔ ëë aji. Në gha dísʋ gha bɔ́ jumannë. Ese bɛtɛɛ në wú juman fuɔnë elɔ në eɔsɛ eyi jɛmɛnnelë powu ghë.” Elë ewu n’ye Marianë gha yá në Biblë kaghonë bunë bë enɩ ebɔnë wo, ese në bóka ëë ë dí bunë në mʋ́n Ʒoova sɛnë akɔnda nɩ́ bu bɔ́. Bu ntɔnë lé në Biblë kaghonë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ. Kpa lɔ́ në lɛ Marianë lɛ dí cɛwu yɔghɔ. Marianë kpa hɛ́ kɔ: “N’ye bu bá yí lɔ́ ëënë, lɔ́ në wú n’ye àlɛ́ elë abɔ Ʒoova sʋnë aboepinë, Ʒoova epɔ ece elë aɛn ghë ayɔghɔ nhɛn.”

AYƆGHƆNË AGHƖNË KË MƲN ƷOOVA YƐSƐNË KË BÁ EWU

17. ?Mabughëwu elë eyaya aghɩnë elë lɛ kelë lɛ eka bunë Biblë bu é?

¹⁷ Elë Biblë shigbagbanë ghënë, ghɩnë elë eyaya ëë Biblë bunë ehɔhɔ nahɔnrɛ ayɔghɔ tete. Në ehɔhɔ nahɔnrɛ tishi ntɛnɩelë: Bunë eshu àlɛ́ yiki arɔ, bunë lɛ́ capɩnë, alɛ bunë lɛ́ Ofo Shibanë lɛ. Në ekpa emʋn bunë Ʒoova bába në omuonë ghënë fɛ ofokwa jɛmɛnnelë lɛ, jumannë ofokwa ngɩmɛnnë edinë lɛ, jumannë Aghɩnë kë emimi Ʒoova Adashɛghɩ omuonë aɛnnë kë edinë lɛ. Ese, gha lɛ́ n’ye elë Biblë kaghonë bë emʋn bu ntɔnelë esëkpɔ wo, evívi n’ye ebë eyaya ëë bu ntɔnelë álɛ bë emʋn Ʒoova eyɛsɛ.

18. ?Ayɔghɔ nkpɔca aghɩnë kë mʋn Ʒoovanë kë ewu é?

¹⁸ Bokanë elë eboka ngiki ë kë emʋn Ʒoova eyɛsɛnë, damë lɛ́ juman yɔghɔ tete. Amɛn bɔ́bɔ́, aghɩnë kë mʋn Ʒoova yɛsɛ óó kë esʋ ëënë, kë ewu sɛyɛyɛ tete kelë oohʋn ghë (Ps. 25:​12-15). Lapɔ esë, aghɩnë kë mʋn Ʒoovanë lɛ́ “Ghɩnë lɛ́ tetenë,” kë bá ewu ananan oohʋnnë ngbeɲi gbo (1 Jean 5:20). Ese gha lɛ́ ntɔnë esëkpɔ. Biblënë ehɛ elë kɔ aghɩnë kë elele mɛnsɩ elɛ bu álɛ kebë emʋn Ʒoovanë, Ʒoova esë epɔ “emʋn kelë” (1 Cor. 8:3). Ao, Odamëga Ofo Ʒoova ele elë aɛn ghë, në ewu elë, në ebɔ elë elɛ në cɛwuelë. Bu ntɔnë damë lɛ́ bu ayɔghɔnë aghɩnë kë mʋn Ofo tete mɔn-nkpɔnë kë ewu!