Di “juman cele” lɔ Ofo, gha érie

1. ?Mabu jɔ Zakari hɛ́ báshi é?

N’YE Zakari lɛ ya Elizabɛtënë sɛ́abɔnë lɛ kë bá hɔ́hɔsɛnë, Ʒoova hɛ́ kɔ ná elɛ atrɛ bu nkpɔ elɔ kelë. Ná elɔ kë bá ehʋn jɛ yikpe nkpɔ, kebë elɛlɛ ëë Ʒan. N’ye ngiki powu bá cé jɔ ntɔnë, kë vívi kelë esë kɔ: “?Mabu jeje ntɔnë bá ekaci é?” (Luc 1:​57-66). Ʒoova ghʋ́ Zakari ghë káka mbë lɔ́ kelë aji jɔnë kë vívinë ghë. Në hɛ́ kɔ, Mesinë kë kɩ́kɩ nʋ́nmɔnnë bá eshu. Ʒan bá ebaba shigbë eyɛ, álɛ aghɩnë kë pétè eji tú kelë lakwanë, kebë emʋn Mesinë, kebë ekpa ekpʋ ëë (Amos 3:7; Luc 1:​67-79). Ese, gha lɛ́ bunë jɛ Ʒan bá elɛnë esëkpɔ jɔ ëë Zakari hɛ́ wo.a Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ewu n’ye jɔnë Zakari hɛ́në bá shú, alɛ n’ye eba eci elë aba amɛn lɛ. Ebá ewu bu arɩnë ebë eɲishi: (1) canë Ofo cá elënë lɛ́ bu yɔghɔ tetenë në hɔ́ elë, (2) sɛyɛyɛnë elë ebɔ edi juman cele elɔ ëënë, (3) ndaka jumannë Ofo bɔ́ lé elë mërɩnë.

CANË OFO CÁ ELËNË LƐ́ BU YƆGHƆ TETENË NË HƆ́ ELË

2. (1) ?Fɛ n’ye Luc 1:​67-73 eba ehɛnë mɩnɛnnë, mabu Ofo hɛ́ báshi kɔ ná ehɔ në ngikinelë é? (2) ?Ca lɛ́ “caghonë ɔɔ mɛnsɩ” óó Luc 1:69 ehɛ ëë jɔnë é?

² Ka Luc 1:​67-73. Ofo hɛ́ báshi kɔ ná ehɔ në ngikinelë bu yɔghɔ tete nkpɔ: Ëë lɛ́ canë ná eca kelënë. ?Ese, ca bá ewa eca kelënë é? Zakari hɛ́ kɔ: “[Ʒoova] sé elë caghonë ɔɔ mɛnsɩ, óó píe Davidënë lɛ́ ëë sʋghonë shikwanë ghënë” (Luc 1:69; kpɩ note d’étude). “Caghonë ɔɔ mɛnsɩnë” ëë bë elɛ Mesinë. Zakari brɛsʋ, Ʒuifë-aghɩnelë ekɩkɩ Mesinë kë hɛ́ báshi kɔ bá ewanë. Kë mʋ́n n’ye ná epie Abrahamë bʋsʋnë ghë, blengbi Davidë shikwanë ghë (Gen. 22:​17, 18; Mat. 22:42). ?Pëlɛ, mabughëwu Ʒoova ghʋ́ Zakari ghë hɛ́ wanë “caghonë ɔɔ mɛnsɩnë” bá ewanë jɔ é? Në ghʋ́ ëë ghë hɛ́ jɔ ntɔnë, noo wanë Mesinë bá ewanë, dásɛ dɔ́ dɔ́! Vɛ lɔhʋn sása enë, wawɛ Gabriɛlë hɛ́ kɔ ghɔyighɔjenë kë elɛlɛ ëë Marinë bá ehʋn Ʒezi. Kë bá elɛlɛ ëë “Ofo Jɛ,” bá elɛ Blengbi, bá eso “shì Davidë eshiso-kunë ghë” (Luc 1:​30-35). “Caghonë ɔɔ mɛnsɩnë” ɔɔ lɛ́ Ʒezinë kë wɔ́ ëë ji n’ye bá ɔɔ agbʋʋn 30. Cibɩ ntɔnë ghënë, Ʒoova sé ëë wawɛ celenë nɩ́ Ʒezi bɔ́, ë Ʒezi káci Mesinë kë hɛ́ báshinë (Mat. 3:​16, 17). Bu ntɔnë yɛ́yɛsɛ tete!

3. ?Ca bë eca Ʒuifë-aghɩnë kë hʋ́n-oo Zakari brɛsʋnë é? Mabughëwu bayɛ n’ye kebë eca kelë é?

³ Bayɛ n’ye kebë eca Ʒuifë-aghɩnë kë hʋ́n-oo Zakari brɛsʋnë. ?Ca bë eca kelë é? ?Bu nkpɔca ghë kebë eca kelë epieji é? Zakari hɛ́ kɔ: “Cagho ntɔnë bë eca elë epieji elë kaɛnghɩnelë lɛ aghɩnë kë etu elë tiɛnë lɛ powu mërɩ” (Luc 1:71). ?Jɔ ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ n’ye Ʒezi bá eca kelë epieji Rɔmë aɛnmimighɩnë kë emianmian kelënë mërɩ wú? Oowo. Ese, bayɛ n’ye kebë eca Ʒuifë-aghɩnelë epieji ghɩ mumunë mianmiannë píe ee gbonë mërɩ, ëë lɛ́ Satan (Héb. 2:​14, 15). Në ëë në nʋ́n pɛnë Ʒuifë-aghɩnelë kë pɛ́në eji. Në ëë në elɔ ngikinë kë nʋn maɛnnë ghënë powu kë elɛ lakwa, kë ekpa erɔ. Në ëë në lɔ́ Ʒuifë-aghɩnelë esë kë lɛ́ lakwa, kë kpa rɔ́. Lapɔ esë, Ʒuifë-aghɩnelë kë gha ɔɔsɛ kebë ekpʋ shigbënë Moizë mbranë eya kelënë cɛɛ cɛɛ. Bu ntɔnë ghëwu ëë aviɛlɛ efɩ kelë (Rom. 3:20; Gal. 3:​10, 13). N’yonë, bayɛ n’ye jɔnë Ʒoova ghʋ́ Zakari ghë hɛ́në bë eshu, ëë lɛ́ n’ye në ‘éɲa lakwa shi ehɔ kelë, në éca kelë.”—Luc 1:77.

4. ?Ca mërɩ bayɛ n’ye kebë eca elë epieji é? ?Bu nkpɔca ghë kebë ca elë epieji é?

⁴ ?Kaɛnghɩ nkpɔca bayɛ n’ye kebë eca elë epieji kelë mërɩ amɛn é? Fɛ Ʒuifë-aghɩnë kë hʋ́n-oo Ʒezi brɛsʋnë mɩnɛn, elë esë elɛ́ lakwa lɛ rɔ lɛ kanga (Rom. 5:12). Lapɔ esë, Satan lɛ ëë abʋsɛmɔnnelë lɛ kë nʋn pɛnë elë epɛnë eji. Kë eviɛ n’ye kebë efafa elë álɛ ebë epetè eji etu ofosʋ tetenë. Në eshu ngiki lɛ omuo nfre nfre lɛ rupu álɛ kebë epetè eji etu elë ofosʋnë. “Aghɩnë kë etu elë tiɛnë” esë kë nʋn ngiki ntɔnelë ghë. N’yonë, bayɛ n’ye kebë eca elë epieji kaɛnghɩ ntɔnelë powu mërɩ.

5. ?Élé Ʒezi eba eca elë epieji lakwanë ghë é?

⁵ ?Élé elë Caghonë eba eca elë epieji kaɛnghɩ ntɔnelë mërɩ é? Elë éwu n’ye Ʒezi eba eca elë epieji lakwanë ghë. N’ye Ʒezi në eba eka Ofo nda eshi n’yenë, në yáya në ejiti-aghɩnelë n’ye kebë eba esʋ Ʒoova álɛ bë edisʋ ebɔ kelë sʋnë. Në kpa bɔ́ në oohʋnnë nɛ́ capɩ álɛ “aghɩnë kë abɔ kelë ntɩji aba në ghënë powu, kë ghe erɔ, ese, kebë ewu ananan oohʋn” (Jean 3:16; Mat. 20:28). Ebë élele mɛnsɩ ekpʋ bunë Ʒezi yáya elënë, ebë esʋ Ʒoova fɛ n’ye në bá vívinë mɩnɛn. Ese, noo lakwa nʋn elë sɛnë, elë ésɛrɛ Ʒoova n’ye bë eɲa lakwa shi ehɔ elë àlɛ́ elë anɛ apiɛ ëë mbranelë. Capɩnë ghëwu Ʒoova edisʋ ebɔ elë ofosʋnë (1 Jean 2:​1, 2). Nhɛn ëë Ʒezinë lɛ́ elë Caghonë eba eca elë epieji lakwanë ghë amɛn.

6. ?Noo Ʒezi lɛ́ Blengbinë só “Davidë blengbi eshiso˗kunë ghënë,” mabu ná elɛ é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁶ ?Élé Ʒezi bá eba eca elë epieji lakwa lɛ, rɔ lɛ, Satan lɛ, ëë abʋsɛmʋnnelë lɛ, “aghɩnë kë etu elë tiɛnë” lɛ mërɩ é”? Píe agbʋʋn 1914 ghë, Ʒezi edi˗oo oforu gbo, në só “shì Davidë blengbi eshiso-kunë ghë” (Luc 1:​32, 33). Noo Ʒezi lɛ́ Ofo Shibanë Blengbinë, në lɛ aghɩnë kë bá eyi oforu edi oonë lɛ, në wawɛnelë lɛ powu, kë bá ekpʋsʋ Ofo kaɛnghɩnelë kwapowu shi Armagedɔn aghʋghʋnë ghë. Lapɔ esë, agbʋʋn akpɩ nkpɔnë ná ebɔ edi-oonë ghë, në lɛ ngiki 144.000 lɛnë në lɛ kelë lɛ bá edi˗oonë lɛ, kë bá epulɛ aghɩnë kë rɔ́në, álɛ ngbɔ ngbɔ kebë elɔ ngiki powu bë esheghë eshipatanë kwapowu ghë (Jean 5:28; Rév. 22:​1, 2). Mɩɩ lɛ agbʋʋn akpɩ nkpɔnë bë ererenë, kë bá eghɔ lakwa lɛ rɔ lɛ enɩ mɩɩ bë elɛ wɔ́wɔ́ (1 Cor. 15:​26, 55-57). N’yonë, Ʒezi lɛ aghɩnë në lɛ kelë lɛ bá edi-oonë lɛ, kë bá ekpʋsʋ Satan lɛ ëë abʋsɛmɔnnelë lɛ, aghɩnë kë bá enʋn kelë ejinë lɛ powu shi (Rév. 20:​7-10). N’yonë, aghɩnë kë edi ecele esʋ Ʒoovanë, në lɛ kelë lɛ bá edi cɛwu yɔghɔ, lakwa lɛ, rɔ lɛ, aghɩnë kë emianmian elënë lɛ kë ghe ekpa ghe enʋnghë n’ye! Ao, ebá ele elë Ofonë eyi mɩɩ bë elɛ ananan, ‘bu yɔghɔ gbɔnë në ehɔ elënë,’ ebá ekolo ëë: Ëë lɛ́ canë në eghʋ̀ Krisë Ʒezi ghë eca elënë.—2 Cor. 9:15.

JUMAN CELENË ELË EDI ELƆ OFO

7. ?Fɛ n’ye Luc 1:​74, 75, eba ehɛnë mɩnɛn, juman yɔghɔ nkpɔca Ʒoova elɔ ëë ngikinelë kë edi é?

⁷ Ka Luc 1:​74, 75. Capɩnë Ʒoova hɔ́ elënë, elɔ elë shigbë álɛ ebë elɛ bu yɔghɔ nkpɔ. Zakari lɛ́lɛ bu ntɔnë “Juman celenë ebë edi elɔ Ofo.” Bu nfre nfrenë elë elɛ esʋ Ʒoovanë powu lɛ́ “juman celenë” elë edi elɔ ëë. Juman celenë elë edi elɔ Ofonë jɔghɔ ëë lɛ́, Ofo ndakanë lɛ, ofosɛrɛ lɛ, Ofo Mbënë elë ekanë lɛ, ofokwa jɛmɛnnë elë eyinë lɛ, bude jɛmɛnnë elë eyinë lɛ, bude jɛmɛn ologbɔnelë lɛ. Juman celenë elë edi elɔ Ofonë ëë kpa lɛ́ Betɛlë juman lɛ, Ofo aʋn-lɛ juman lɛ, babanë kë eba ëë eyɛnë lɛ.

8. ?Mabughëwu elë ghe rie wué?

⁸ ?Ebë edi juman cele elɔ Ʒoova, “lahuɔn ghe eyo elë wunë,” ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? Epidɛghë, elë ghe wu rɔ ghe rie wu tata. Noo emʋ́n kɔ ebá ehʋn-oo mɩɩ bë elɛ ananannë, elë ghe bɔ elë mɛnsɩ lɛ elë cibɩ lɛ ghe viɛ erie bunë ekólonë esëkpɔ wo. Ese, elë ebɔ Ʒoova ee jumannë eboepi elë oohʋn ghë. Àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë emianmian elë mɩɩ kë eviɛ n’ye kebë ee elënë, elë ghe ekaka bà lahuɔn ghëwu, elë eɲi elë tɩnɩnɩdinë shi eyi, noo emʋ́n kɔ àlɛ́ bɔ́bɔ́ elë arɔnë, Ʒezi bá epie rɔ́ ghë epulɛ elë (Jean 6:​39, 40). Aɲʋnghë, opu ghe ji elë, noo emʋ́n kɔ Ʒoova ghe ekaka bà ghe eɲa elë shi lakwanë Adamë bɔ́ sá elënë ghëwu. Ebë eɔsɛ emʋn n’ye Ʒoova kolo elë, elë ekpa eyɛ në aɛn, ná eɲa lakwa shi ehɔ elë, ntɛɛnnë Ʒezi yíyinë ghëwu.—1 Jean 4:​9, 10.

9. ?Bu akpɛɛkpɛ nkpɔca efɩ kretiɛnghɩ jɔghɔ é?

⁹ Kretiɛnghɩ jɔghɔ bë eɔsɛ edi akɔnda n’ye Ʒoova ghe disʋ ghe ebɔ kelë ofosʋnë. Agheci, bunë fɩ́ kelë lahɔ gbonë ghëwu, elɔ kë edi akɔnda n’ye Ʒoova gha kolo kelë. Agheci esë, kɔ́ kë lɛ́ lakwa lahɔ gbo, Ʒoova ɲáshi hɔ́ kelë, ofokwa ngɩmɛnnelë esë kë bóka kelë kʋra esë ebise kë ekpa eghagha ëë ghë eyi o, bu ntɔnelë bë eɔsɛ elɔ kebë edi akɔnda n’ye Ʒoova gha kolo kelë. ?Àlɛ́ nhɛn ëë fë eba edi akɔndanë, mabu fë éɔsɛ elɛ é?

10-11. ?Àlɛ́ sɛ arɔrɔ elë shi óó akɔnda në epɛ elënë, mabu ebë elɛ é? Hɛ jɔ nkpɔ gbagba ëë eshi.

¹⁰ Àlɛ́ fù awu fë shinë, dɔtɔrëgho nkpɔ bë eɔsɛ eghɛghɛ kpe elɔ fë, álɛ bë eboka fë, fùnë bë ekɩ fë ghë, fë ékpa enɔn eyɛ. ?Àlɛ́ fë në edi akɔnda n’ye fë fùnë gha ɔɔsɛ bë ekpa ekɩghë álɛ fë énɔn eyɛ wunë, mabu fë élɛ é? Bayɛ n’ye fë éjì dɔtɔrëghonë ntɩ, fë ékpa efu opu shi elɛ kpenë në ghɛ́ghɛ lɔ́ fënë eyi. Ngbɔ ngbɔ fùnë bá ekɩ fë ghë, fá enɔn eyɛsɛ mɩɩ fë énɛobu bɔ́bɔ́ esë.

¹¹ Nkpɔkpɔnë esë, àlɛ́ fë në edi lakwa nkpɔnë fë lɛ́në akɔnda óó epɛ fë edɔnë, jì Ʒoova ntɩ. Mʋn kɔ Ʒoova opuyɛ gbɔnë lɛ në orɔhɔ gbɔnë lɛ ghëwu, në éɔsɛ eghʋ̀ capɩnë ghë elɔ sɛ bë ekpɛkpɛ fë Ofo shigbënë ghë (Jean 1:​16, 17; Rom. 3:​23, 24; 1 Jean 3:​19, 20). Kpʋ ‘kpenë Ʒoova eghɛghɛ elɔ fënë’. Kpe ntɔnelë ëë lɛ́: Ofosɛrɛ lɛ, buka lɛ, Ofo juman nfre nfrenelë lɛ (Ps. 1:2; 1 Thess. 5:17; Héb. 10:25). Fɛ n’ye fù aba awu yiki shi mɩɩ lɛ bë ekɩghënë eba ebɔ cibɩ mɩnɛnnë, nkpɔkpɔnë esë, álɛ sɛ bë eyɛ fë Ofo shigbënë ghënë, ebɔ cibɩ. Ese, fë éɔsɛ ejì kpenë Ʒoova ghɛ́ghɛ lɔ́ fë Ofo shigbënë ghënë ntɩ. Gha élɔ sɛ gha érɔrɔ fë shi wu tata. Lɛ bunë Ʒoova hɛ́ fë kɔ fë élɛnë, n’yonë, fá erɩ eda ëë sɛ edɔ eyi (Phil. 3:16). Mici powu, dà Ʒoova nasɩ yi, noo në elɔ fë mɛnsɩ, ë fë eɔsɛ esʋ ëë eyi eceledi ghë. Elë powu, ebë eɔsɛ edà Ofo lɛ Krisë lɛ nasɩ juman celenë kë elɔ elë edi elɔ kelënë ghëwu!

NDAKA JUMANNË KË BƆ́ LÉ ELË MËRƖNË

12. ?Élé Ʒan Batistë bá bába Ʒoova shigbënelë yɛ é? (Luc 1:​76-79).

¹² Ka Luc 1:​76-79. Eji ee ghë, Zakari lɛ́ jɛ-arɔnë mbë, në hɛ́ ëë kɔ,“fá enɔn Ʒoova ngbeɲi ebaba ëë shigbënelë eyɛ.” ?Élé Ʒan Batistë bá lɔ́ bu ntɔnë shú é? N’ye Ʒan bá dɔ́omunë, në káci Ofo ndakaghonë ɔɔ ebëlɛgba. Në hɛ́ Ʒuifë-aghɩnelë n’ye kebë epetè eji etu kelë lakwanë, kebë elɔ kebë ewɔ kelë ji, kebë ebaba kelë esë eyɛ ekɩkɩ Mesinë bá ewanë. N’ye Ʒan bá wɔ́ Ʒezi ji rérenë, në hɛ́ ngiki powu ngbeɲi kɔ Ʒezi lɛ́ ghɩnë Ʒoova tʋ́. Në hɛ́ kɔ: ‘Ekpɩ! Kpe Ofo Viaɲʋnjɛnë ekuku maɛnnë lakwa shinë!’ Bɛtɛɛ, Ʒan Batistë lé ëë esë omu ejiti-aghɩnelë ndɔnʋn álɛ kebë ekpʋ Ʒezinë lɛ́ Mesinë.—Jean 1:​29, 34-36, 40, 41.

13. Zakari hɛ́ kɔ Mesinë ëë wanë bá enʋn fɛ “aʋnnë efɩnë” mɩnɛn. ?Jɔ ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é?

¹³ Agbate, Ʒan lɔ́ ngiki mʋ́n ayɔghɔ nhɛn kɔ Ʒezi ëë lɛ́ Mesinë o, ese, kpa ɔɔ bu nfre nfre fuɔnë kebë emʋn. ?Mabughëwu é? Fɛ n’ye Zakari bá hɛ́në mɩnɛn, Mesinë ëë wanë bá enʋn fɛ “aʋnnë efɩ mɩnɛn,” ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ná epetè ngiki fannga nhɛn oohʋn. Bá ejisɛ tete! Bayɛ n’ye kebë eka nda yɔghɔ ntɔnelë edi ngikinë kwapowu, ese, Ʒan esëkpɔ cece gha ɔɔsɛ bë elɛ bu ntɔnë wu. Aghɩ fuɔ nkpɔca kebë ekpa eɔsɛ eka nda yɔghɔ ntɔnelë é?

14. ?Juman yɔghɔ nkpɔca Ʒezi lɛ ëë ejiti-aghɩnelë lɛ kë dí é? (Isaïe 61:​1, 2).

¹⁴ Ʒezi ká nda yɔghɔnë dɔ́ tete. Në lɔ́ jɔnë Zakari hɛ́ kɔ “bë eɲara ëë kaniɛnnë elɔ aghɩnë kë nʋn orugbuvi ghë lɛ, rɔ narie ghë lɛnë,” shú. Ʒezi wú aghɩnë kë shí kelë ahɛlɛnë orɔhɔ tete, në ká Ofo opushinini ndanë dí kelë, yá “agbʋʋn ntɛnɩ Ʒoova bá eɲa lakwashi ehɔ ngikinë” ghë (ka Isaïe 61:​1, 2; Luc 4:​16-21). Në bɔ́ ebëlɛgba ghë ká Ofo ndanë, në hɛ́ kɔ: “Ofo Shibanë rɩ́ dásɛ.” Ese, në mʋ́n kɔ bayɛ n’ye Ofo ndakaghɩnelë bë edɔ. N’yonë, në yáya në ejiti-aghɩnelë bu álɛ kebë eka nda nkpɔkpɔnë eyi.—Mat. 4:​16, 17; 10:7; 28:​19, 20.

15. ?Mabughëwu bayɛ n’ye amɛn ndakanë bë etɛ elë sɛ edɔ é?

¹⁵ Elënë elɛ́ Ʒezi ejiti-aghɩ amɛnnë, eyɛyɛ elë sɛ tete n’ye ebë eka Ʒoova ndanë eca oohʋnnë edi ngiki eyi. Teteghë, ebë eka Ofo Shiba ndanë lɛ, Ʒezi capɩnë lɛ jɔ edi ngikinë, lɛ́ bunë ɔɔ alɔ dɔ́ tete. ?Mabughëwu é? Bunë bá eshu ngbeɲi gbonë ghëwu. Ɲan gbɔɔje, eshipatanë powu ghë “sɛhʋn bu gbɔ nkpɔ bá eshu, fɛ n’ye píe mícínë maɛnnë óo˗órò mɩɩ shú amɛn, në gha boepi gha shú sé wunë mɩnɛn” (Mat. 24:21). Cibɩ ntɔnë ghënë, agheci ngiki fannga nhɛn bá edisʋ ebɔ nda yɔghɔnë, kë bá enʋn Ʒoova eji. Ʒezi lɛ, aghɩnë në lɛ kelë lɛ bá edi˗oo oforu gbonë lɛ, wawɛnelë lɛ, kë bá eghʋ aghɩnë kë etu Ofo tiɛnë aghʋ, kë bá eca aghɩnë kë edi ecelenë, álɛ kebë ehʋn-oo maɛn puɔpuɔnë ghë (Mat. 25:34; Rév. 16:16; 19:19). N’yonë, yɛsɛ tete n’ye ebë etɛsɛ eka Ofo Shiba nda yɔghɔnë amɛn!—Mat. 24:14; Marc 13:10.

16. ?Mabu fë evivi n’ye fë élɛ é? (Kpɩ fotonelë esë.)

¹⁶ Jɔnë Zakari hɛ́ óó nʋn Luc 1:​68-79 ghënë, eghagha elë bu arɩ ntɛnɩnelë ghë: Canë Ofo cá elënë lɛ́ bu yɔghɔ tetenë në hɔ́ elë, sɛyɛyɛnë elë ebɔ edi juman cele elɔ ëënë, alɛ ndaka jumannë Ofo bɔ́ lé elë mërɩnë lɛ. ?Fë bɔ́ fë ntɩji bá capɩnë Krisë nɛ́në ghë, fë kpa dísʋ n’ye fë ésʋ Ʒoova mɩɩ bë elɛ ananan wú? ?Sʋnë fë esʋ Ʒoovanë ɔɔ alɔ fë aɛn wú? Àlɛ́ aonë, bɔ ebëlɛgba ghë di Ofo ndaka jumannë nʋn fë mërɩnë, álɛ fë éhɛ ngiki “agbʋʋn ntɛnɩ Ʒoova bá eɲa lakwa shi ehɔ kelënë jɔ.” Ka nda yɔghɔnë di ngiki, hɛ kelë kɔ “micinë elë Ofonë bá enɛ ngiki lakwa apɩ eba okunë” ɲan eshu. Ka nda yɔghɔnë di kelë, hɛ́ kelë n’ye ɲan gbɔɔje, Ofo Shibanë bá eghɔ abɛlɛghɩ powu enɩ, eshipatanë bá ekaci paradi. Lɛlɛ aghɩnë kë kolo Ofonë powu álɛ kebë ecɛ elë ghë, ebë edi juman cele elɔ ëë, lahuɔn ghe eyo elë. “Ebë edi juman ntɔnë elɔ ëë eceledi ghë, ebë ekpa esheghë elë oohʋnnë powu ghë.”—Luc 1:​74, 75.