Le fë lɛ Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ cɛwudinë mɛnsɩ

1. ?Mabu eya elë n’ye Ʒoova evivi n’ye ngiki bë emʋn ëë, kebë ekpa ekolo ëë é?

ƷOOVA óo elë álɛ ebë eɔsɛ ekaci ëë cɛwuelë.a Në evivi n’ye ngiki bë emʋn në, kebë ekpa ekolo në. Teteghë, aghɩnë kë evivi n’ye kë ebë elɛ në cɛwuelënë, në mʋn kelë, në kpa kolo kelë. Në ece kelë sɛrɛ, në eboka kelë, në ekpa eo kelë jɔ (Ps. 139:​1-4). Sɛ eyɛyɛ elë n’ye Ofonë óo elënë, edamë evivi n’ye elë lɛ ëë lɛ bë edi cɛwu!

2. ?Lakwa nʋn elë sɛ kʋra ese, mabughëwu ebë eɔsɛ elɛ Ʒoova cɛwuelë é?

² N’ye Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë bá lɛ́ lakwanë, kelë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë ka cɔ́ghɔ. Noo, elë esë elɛ́ kelë jɛelënë, àlɛ́ kë ahʋn elënë, lakwa eka enʋn elë sɛ. N’yonë, elë lɛ Ofo lɛ gha ɔɔsɛ bë edi cɛwu (Rom. 5:10). Ebë eɔsɛ edi akɔnda n’ye elë lɛ Ofo lɛ gha ɔɔsɛ bë edi cɛwu. Ese elë éghagha jɔnë Ʒezi hɛ́në ghë. Në hɛ́ kɔ: “Ofo bë eɔsɛ elɛ bu powu” (Marc 10:27). Noo Ʒoova evivi n’ye elë lɛ ëë lɛ bë edi cɛwunë, në damë lɛ́ bu gbɔ tete nkpɔ lɔ́ elë. Në bɔ́ në Jɛ mɔn-nkpɔnë yíyi ntɛɛn (1 Jean 4:​9, 10). Elë edà Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ nasɩ tete, noo bunë kë lɛ́në ghëwu, elë lɛ kelë lɛ bë eɔsɛ edi cɛwu.—Jean 15:​9, 10.

3. ?Mabughëwu cɛwunë elë lɛ Ʒoova lɛ edinë lɛ, cɛwunë elë lɛ ngiki lɛ edinë lɛ nʋn agha é?

³ Cɛwunë elë lɛ Ofonë lɛ́ Mɛnsɩgho Gbɔ Taatenë lɛ edinë, nʋn agha alɛ ntɛnɩ elë lɛ ngiki lɛ edinë lɛ. ?Mabughëwu elë ehɛ jɔ ntɔnë é? Noo, Ofo ëë óo bu powunë, në yí orù she elë, kʋra ese, në evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu. Bu ntɔnë lɛ́ eyile bu gbɔ tetenë elë gha pí ëë ghë (Ps. 15:1). Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá egbagba jɔvivi ntɛnɩelë shi: ?Mabughëwu emʋ́n yɛsɛ n’ye Ʒoova evivi n’ye elë lɛ ëë lɛ bë edi cɛwu é? ?Mabughëwu Ʒoova ëë lɛ́ Cɛwu yɔghɔ tetenë ebë eɔsɛ eɔ é? ?Élé ebë eba eɔsɛ ele elë lɛ Ʒoova lɛ Ʒezi lɛ cɛwudinë mɛnsɩ é?

ƷOOVA EVIVI N’YE ELË LƐ NË LƐ BË EDI CƐWU

4. ?Noo elë enɛ epiɛ elɛ lakwanë, élé eba elɛ elë mici jɔghɔ é?

⁴ Ʒoova evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu. Emʋ́n kɔ Ʒoova bá elɔ elë ananan oohʋn (Rom. 6:23). Ese, noo lakwa nʋn elë sɛnë, mici jɔghɔ elë enɛ epiɛ elɛ bu. N’yonë ebë eɔsɛ etɔtɔ opu aɲʋn aɲʋn kɔ́ teteghë eyɛ́ Ʒoova aɛn o. Ebë eɔsɛ evivi elë esë kɔ́ Ʒoova evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu teteghë o. Elë éwu bunë bë eɔsɛ eboka elë.

5. ?Mabughëwu ebë eɔsɛ emʋn eyɛsɛ n’ye Ʒoova evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁵ Ebë eɔsɛ emʋn eyɛsɛ n’ye Ʒoova evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu, noo në nɛ́ apɩ gbɔ tete cá elë, në bɔ́ në Jɛ mɔn-nkpɔnë ëë oohʋnnë hɔ́ elë (Jean 3:16). N’ye Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë bá nɩ́ në mëlɔnë, në ká píe n’yo bába bu ntɔnë álɛ Jɛnë bë ewa enɛ capɩ (Gen. 3:15). Agbate, Adamë lɛ Ɛvë lɛ kë bɔ́ lakwa sá elënë elɛ́ kelë jɛelënë o, ese Ʒoova dá kolo elë (Jér. 31:3). Bunë Ʒoova bábanë, eya ayɔghɔ nhɛn n’ye në evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu.

6. ?Mabu Ʒoova elɛ álɛ ebë eɔsɛ erɩ eda ëë sɛ é? (Jacques 4:8).

⁶ Ʒoova ghe hɛ elë kɔ elë lɛ në lɛ bë eɔsɛ edi cɛwu esëkpɔ wo; ese në ele elë ndɔnʋn álɛ elë lɛ në lɛ ncɔcɔnë bë esheghë eyɛsɛ (ka Jacques 4:8). Ʒoova mʋn kɔ elɛ́ lakwaghɩ, kʋra ese kolo ghë, në erɩ elë edasɛ (Jean 6:44). Në ehɛ elë kɔ ebë eɔsɛ elɛ̀ në mbë mici powu, ebë efɩ oghorumɔn ebɔ elë opu jɔ eka edi në (Lam. 2:19; Phil. 4:​6, 7). Ʒoova ece elë sɛrɛnë, në ekpa ekaka mbë elɔ elë aji (Mat. 7:​7, 8). Bu ntɔnelë powu eya n’ye ebë eɔsɛ emʋn kɔ në evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu. Pëlɛ, elë éwu bunë ghëwu Ʒoova ëë lɛ́ Cɛwu yɔghɔ Gbɔ tetenë ebë eɔsɛ eɔ.

BUNË GHËWU ƷOOVA ËË LƐ́ CƐWU YƆGHƆ GBƆ TETENË EBË EƆSƐ EƆ

7. ?Bu yɔghɔ nkpɔca Ʒoova elɛ elɔ ëë cɛwuelë é? ?Bu ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? (Exode 34:6).

⁷ Ʒoova elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ elë. Ʒoova kolo ngiki powu. Ese, n’ye në eba ebɔ në cɛwuelë tetenë, nʋn agha. Në elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ kelë (Ps. 4:3). ?Mabughëwu bu ntɔnë enini opu shi é? Enini opu shi, noo bu ntɔnë eya n’ye kolonë Ʒoova kolo ëë cɛwuelënë, gha ɔɔ rere (kpɩ lexique “amour fidèle”). Biblënë ghë, kë hɛ́ kɔ Ʒoova kolo tetenë gha ɔɔ rere mɩɩ dɔ́ she eki 20 (ka Exode 34:6). ?Jɔ ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? Àlɛ́ elë akaci Ʒoova cɛwunë, në ghe kpa ghe ɲa elë shi. Àlɛ́ elë anɛ apiɛ alɛ bunë, Ʒoova ghe ka ghe ɲa elë shi kpa-nkpɔ wo. Në kolo tetenë eshu në rupu, ë në eɲa lakwa shi ehɔ elë, në ekpa elɛ bu eboka elë.—Ps. 103:​11, 12.

8. ?Mabu eya n’ye Ʒoova gha pá Abrahamë lɛ Davidë lɛnë kë lɛ́ në cɛwuelënë aɛn wué? (Kpɩ fotonë esë.)

⁸ Ʒoova ghe pa ëë cɛwuelë aɛn wu tata. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, Abrahamë rɔ́ agbʋʋn ya ya fannga nhɛn sásɛ kʋra ese, ebise, Ʒoova elɛlɛ ëë “më cɛwu” (Is. 41:8). ?Ese, blengbi Davidë ëë é? Ʒoova hɛ́ báshi kɔ ná ebɔ shiba eghenë elɔ ëë mɩɩ bë elɛ wɔ́wɔ́ (1 Chron. 17:​11-17). Ʒoova hɛ́ báshi kɔ ná eso Davidë shibanë eshi mɩɩ bë elɛ wɔ́wɔ́. Ʒoova gha pá jɔ ntɔnë aɛn wu tata. Agbʋʋn ya ya fannga nhɛn sásɛ, në hɛ́ kɔ ná ebɔ “Davidënë lɛ́ Ʒezi kpowukpówúnë eshiso-kunë” elɔ Ʒezi (Luc 1:​32, 33). Agbʋʋn 1914 ghë, jɔ ntɔnë pɔ́ shú n’ye Ʒezi bá lɛ́ oforu Blengbinë.

9. ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi Anë jɔnë ghë é? (Kpɩ fotonë esë.)

⁹ Agheci, fë éɔsɛ ehɛ fë esë kɔ: ‘Abrahamë lɛ Davidë lɛ kë gha lɛ́ ngiki jɛelë wu! Mënë, më lɛ́ Ʒoova sʋgho kpete nhɛn!’ Àlɛ́ nhɛn ëë eba elɛ fënë, di bunë Ʒoova lɛ́ lɔ́ Anënë akɔnda. Anë canë ví yighɔ fuɔ kë elɛlɛ ëë Penina. Anë sɛ́abʋ̀. N’yonë, Penina ebɔ bu ntɔnë efifi ëë miya (1 Sam. 1:​4-7). Agheci, Anë hɛ́ ëë esë kɔ Ʒoova pá ëë aɛn. Ese, në sɛ́rɛ Ʒoova, në fɩ́ oghorumɔn bɔ́ jɔnë nʋ́n në opunë powu ká dí ëë (1 Sam. 1:​11, 15). Ʒoova yá n’ye Anë lɛ́ në cɛwu yɔghɔ tete. ?Mabu në lɛ́ é? Në cé Anë mbë, në lɔ́ ëë ɔɔsɛ hʋ́n jɛ.b Anë bɔ́ àmɛn, ë në hʋ́n jɛ yikpe nkpɔ. Në lɛ́lɛ ëë Samiɛlë (1 Sam. 1:20). Bɛtɛɛ, Ʒoova kpa yɔ́ Anë shi. Anë kpa hʋ́n jɛelë eyikpe arɩ lɛ eyighɔ aɲʋn lɛ (1 Sam. 2:21). Teteghë, Ʒoova elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ ëë cɛwuelë kwapowu, bɔ́bɔ́ aghɩnë kë edi akɔnda n’ye kë gha pí bʋʋn wunë esë.—Jér. 31:3.

10. ?Mabughëwu Ʒoova ee jɔonë yí orù she ngiki eenë é? (Psaume 119:​98-100).

¹⁰ Ʒoova eo elë jɔnë sheghë. Në eyaya elë bu, në ekpa eo elë jɔnë elɔ aɛn eji elë shi. Në lɛ́ jɔogho yɔghɔ tetenë nʋnghë (ka Psaume 119:​98-100)! Ʒoova mʋn bu powu, në evivi n’ye ebë ewu ayɔghɔ (Is. 48:​17, 18). Ngiki fannga nhɛn enɛ “bumʋnghɩ” apɩ álɛ kebë eyaya kelë bu, álɛ oohʋn bë eyɛ kelë sɛ. Ese, eɔ́ ghɩ nkpɔnë bë eɔsɛ eboka elë edɔ eshe ngiki. Ghɩ ntɔnë ëë lɛ́ Odamëga Ofo Ʒoova. Ebë eɔsɛ elɛ̀ ëë mbë ayɔghɔ nhɛn. Në jɔonelë sheghë. Cibɩ powu ebë eɔsɛ elɛ̀ ëë mbë, elë ghe enɛ apɩ . Në ghe camëla wu tata, në ghe pɛ wu tata. Në ece elë mbë àlɛ́ enë esɛrɛ në (Ps. 121:​1-4). Àlɛ́ enë ekpʋ̀ në jɔonelënë, elë ewu ayɔghɔ fannga nhɛn.—Ps. 1:​2, 3.

11. ?Mabu eya n’ye Ʒoova lɛ́ cɛwunë yɛopu é?

¹¹ Ʒoova yɛopu dɔ́ tete. Elë ewu në opuyɛ gbɔnë bunë në lɛ́në ghë. Në elɔ elë oohʋn, në ekpa elɔ elë bunë bë elɔ oohʋn bë eyɛyɛ elë sɛ (Ps. 145:16; Actes 14:17). Në ekà bà shi elɔ elë aɛnshiji, álɛ ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ mianmian ngbeɲi (Jacq. 1:5). Àlɛ́ elë anɛ apiɛ alɛ lakwa, në edisʋ eɲa lakwa shi ehɔ elë. Në ekpa elɛ bu edɔ eshe ntɔnë. Lakwa nʋn elë sɛ kʋra ese, në elɔ elë emʋn eyɛsɛ n’ye eɔ́ alɔ në aɛn. Elë ewu n’ye në kólo elë, në ewu elë ghɩ. Në kpa hɔ́ elë bu yɔghɔ gbɔ tetenë elë gha pí ëë ghë wunë: Në bɔ́ Jɛnë në kolo dɔ́në ëë oohʋnnë hɔ́ elë álɛ ebë ewu ananan oohʋn. Ʒoova lɛ́ Cɛwunë yɛopu dɔ́ tete! ?Élé ebë eba eɔsɛ ekaci Ʒoova cɛwuelë, álɛ ebë ekpa eɲi cɛwudi ntɔnë shi eyi é?

N’YE ELË LƐ ƷOOVA LƐ BË EBA EDI CƐWU

12. ?Fɛ n’ye Hébreux 11:6 eba ehɛnë mɩnɛn, mabu ebë elɛ álɛ ebë elɛ Ʒoova cɛwuelë é?

¹² Ʒoova evivi n’ye elë omunë ebë elele mɛnsɩ elɛ bu, álɛ elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu, ebë ekpa eɲi cɛwudi ntɔnë shi eyi (ka Hébreux 11:6). Álɛ ebë elɛ Ʒoova cɛwuelënë, bayɛ n’ye ebë emʋn eyɛsɛ n’ye në evivi n’ye në éo elë ajokpa. Álɛ ebë eɲi cɛwudi ntɔnë shi eyinë, ɔɔ bu arɩnë bayɛ n’ye ebë elɛ.

13. ?Ebë egbʋ Ofonë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é?

¹³ Bayɛ n’ye ebë egbʋ Ʒoova. Psaume 25:14 ehɛ kɔ: “Aghɩnë kë egbʋ Ʒoovanë, në lɛ kelë lɛ edi cɛwu yɔghɔ tete.” ?Jɔ ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ nkpɔca é? Ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ebë ekolo Ʒoova mɩɩ elë ghe vivi n’ye ebë elɛ bunë bë ehʋn ëë sɛ. Bu ntɔnë ghëwu ëë álɛ ebë egbɔ enɩ bu nkpɔ ebɔnë, elë eboepi eka në Mbënë (Prov. 3:​5, 6). Àlɛ́ enë ekpʋ̀ jɔnë Ʒoovanë lɛ́ elë Cɛwunë eo elënë, ebá enɩ bu ebɔ aɛnshiji ghë, ebá ekpa erɩ eda ëë sɛ. Bu ntɔnë ghëwu ëë Proverbes 9:10 ehɛ kɔ: “Ʒoova gbʋnë, lɛ́ n’ye ‘aɛnshiji eo órò.’”

14. ?Élé ebë eba eɔsɛ eya n’ye elë edi ecele Ʒoova sɛ é?

¹⁴ Bayɛ n’ye ebë edi ecele Ʒoova sɛ. Ʒoova edi ecele cɛwuelë sɛ, në evivi n’ye cɛwuelë esë bë edi ecele në sɛ (2 Sam. 22:26; Prov. 3:32). ?Élé ebë eba eɔsɛ edi ecele Ʒoova sɛ é? Ebë ebɔ Ʒoova eboepi elë oohʋn ghë. Ebë eyɔyɔ fùnë Ʒezi tánë. Ebë ebɔ Ʒoova lɛ, bu ayɔghɔnë në elɛnë lɛ jɔ eka edi ngiki fɛ n’ye Ʒezi bá lɛ́në mɩnɛn (Mat. 28:​19, 20). Ebë erɩ eda në sɛ àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë në emianmian elë. Elë gha élɛ bunë bë elɔ elë lɛ elë Shìnë nʋn oforunë lɛ cɛwudinë bë ecɔghɔ wu tata.

15. ?Élé ebë eba elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ ngiki fuɔ é?

¹⁵ Ebë elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ ngiki fuɔ esë. Ʒoova evivi n’ye aghɩnë kë lɛ́ ëë cɛwuelënë, kebë eyɔyɔ ëë. Bu ntɔnë ghëwu elë elɛ kolo tetenë ëë bu elɔ elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë lɛ́ Ʒoova cɛwuelënë. Fɛ Ʒoova mɩnɛn, elë ghe epa opuyɛ bunë kë elɛ elɔ elënë aɛn. Elë erɩ eda elë cɛwunelë sɛ. Elë elɛ opuyɛ bu elɔ kelë. Ʒoova evivi n’ye ebë “ekolo eceledi” (Mich. 6:​8, nɔtë). Mbë órò gbeenë ghë, ebá ewu bu nfre nfre fuɔnë bë ekpa eboka elë álɛ ebë elɛ kolo bu elɔ aghɩ fuɔ. Pëlɛ, elë éwu n’ye ebë eba ele elë lɛ Ʒezi lɛ cɛwudinë mɛnsɩ.

N’YE ELË LƐ ƷEZI LƐ BË EBA EDI CƐWU

16-17. (1) ?Élé ebá mʋn n’ye Ʒezi evivi n’ye elë lɛ ëë lɛ bë edi cɛwu é? (2) ?Mabughëwu cɛwunë elë lɛ Ʒoova lɛ edinë gha lɛ́ nkpɔkpɔnë álɛ ntɛnɩ elë lɛ Ʒezi lɛ edinë wué?

¹⁶ Ʒezi yá n’ye në evivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu. ?Élé në bá yá bu ntɔnë é? Álɛ kebë egbɔ ehʋn elënë, në bɔ́ në oohʋnnë hɔ́ elë dádá. Në hɛ́ kɔ: “Ghɩʋn gha ɔɔ kolonë dɔ́omu she bu ntɛnɩ, n’ye ghɩ nkpɔ bë ebɔ ëë oohʋnnë ehɔ eca cɛwuelë” (Jean 15:13). Bu ntɔnë eya teteghë n’ye Ʒezi vivi n’ye elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu!

¹⁷ Ʒezi ehɛ elë kɔ elë lɛ në lɛ bë edi cɛwu (Mat. 11:​28-30; Jean 15:15). Ese, cɛwunë elë lɛ Ʒezi lɛ edinë, gha lɛ́ nkpɔkpɔnë álɛ ntɛnɩ elë lɛ Ʒoova lɛ edinë. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, elë ghe sɛrɛ Ʒezi, elë ghe kpa ghe sʋ ëë (Mat. 4:10; 6:9). Ese, tɩnë emʋ́n bunë në lɛ́ lɔ́ elënë ghëwunë, elɔ elë lɛ në lɛ edi cɛwu yɔghɔ.

18. ?Mabu Ʒezi elɛ elɔ elë é?

¹⁸ Noo Ʒezi lɛ́ elë cɛwunë, në elɛ bu fannga nhɛn elɔ elë. Ofo agbagho Izai hɛ́ báshi kɔ kë bá elɛlɛ në “Jɔogho yɔghɔ,” “Ananan Shì” alɛ “Bɛtɛɛ Kpashi” lɛ (Is. 9:6). Ʒezi lɛ́ “Jɔogho yɔghɔ,” noo në eo elë jɔ ayɔghɔnë eca elë oohʋn. Në lɛ́ “Ananan Shì” noo, Ʒoova hɛ́ kɔ në ghë ëë ngiki bë eɔsɛ ewu ananan oohʋn eshipata n’ye (Jean 11:​25, 26). Në lɛ́ “Bɛtɛɛ Kpashi,” noo në eɔsɛ elɔ elë lɛ elë Shì Ʒoova lɛ edi cɛwu yɔghɔ. Lapɔ esë, në mʋn n’ye bu eba eci elë aba, noo në ‘omunë esë kë míanmian në (Héb. 4:15). Teteghë, Ʒezi lɛ́ elë cɛwu yɔghɔ tete!

19. ?Élé elë lɛ Ʒezi lɛ bë eba eɔsɛ edi cɛwu é? (Jean 15:14; kpɩ fotonelë esë.)

¹⁹ ?Mabu elë ëë ebë elɛ álɛ elë lɛ Ʒezi lɛ bë edi cɛwuelë é? (1 Pierre 1:8) Ebë ebɔ cibɩ eka në Mbënë, ebë ekpa ewɛsɛ fùnë në tá óó nʋn Evanʒilë nakwanelë ghënë. Álɛ ebë egbɔ enɩ bu nkpɔ ebɔnë, ebë ekpʋ̀ në jɔonë lɛ fùnë në tánë lɛ. Lapɔ esë, ebë ewu në shibanë ghɩ, ebë ekpa ekpʋ̀ shigbënë në eya elënë (ka Jean 15:14). ?Élé ebë eba ewu Ʒezi shibanë ghɩ é? Ebë ebɔ sɛyɛyɛ ghë ewu bunë kë ebaba ofokwanë ghënë ghɩ. Aghɩnë Ʒezi nɩ́ bɔ́ álɛ kebë ekpɩ ofokwanë, ebë ewu kelë ghɩ (Éph. 4:8; Héb. 13:17). Jumannë kë abɔ ele elë mërɩ ofokwanë ghënë powu, ebë edi ëë. Mɛnsɩnë elë elele álɛ elë lɛ Ʒezi lɛ bë edi cɛwunë, në ele ëë aɛn ghë, kpa ɔɔ alɔ në aɛn.

20. ?Élé cɛwunë fë lɛ Ofo Ʒoova lɛ Ʒezi Krisë lɛ edinë, eba elɛ fë é?

²⁰ Sɛ eyɛyɛ elë tete n’ye elë lɛ Ofo Mɛnsɩgho Gbɔ taatenë lɛ Jɛ Ʒezi Krisë lɛ bë eɔsɛ edi cɛwu! Ʒoovanë lɛ́ elë Cɛwu yɔghɔ tetenë, ece elë ofosɛrɛnelë, ekpa ekaka mbë elɔ elë aji kolo ghë. Në lɛ Jɛ Ʒezi lɛ kë elɔ elë bunë emian elë Ofo shigbënë ghënë (Mat. 5:3). Cɛwunë elë lɛ kelë lɛ edinë ɔɔ alɔ dɔ́ tete elë aɛn! N’yonë, elë élɛ kelë cɛwuelënë kë edi ecelenë eyi.