Elë ébɔ aɛn eba “bunë elë ghe wu wunë ghë”

1-2. ?Mabughëwu kretiɛn pidɛnelë bë ebɔ aɛn eba “bunë kë ghe wu wunë” ghë é? (2 Corinthiens 4:18).

?ÉLÉ yiki bë eba eɔsɛ ebɔ aɛn eba bunë gha ɔɔsɛ bë ewu wunë ghë é? Atrɛ jɔ eenë! Kʋra ese, bu ntɔnë ëë akoto Pɔlë lé kretiɛn pidɛnelë ndɔnʋn n’ye kebë elɛ (ka 2 Corinthiens 4: 18). ?Mabu jɔ në vívi n’ye në éhɛnë é?

² Mianmian fannga nhɛn fɩ́ kretiɛn pidɛnelë. Pɔlë hɛ́ kɔ kë ghʋ́ oku powu ghë ‘dá kelë shi,’ kë gha ‘mʋ́n bunë kebë elɛ,’ bɔ́bɔ́ kë “míanmian kelë” (2 Cor. 4:​8, 9). Kʋra ese, në hɛ́ kelë kɔ kebë ebɔ aɛn eba bunë kë ejì ntɩ, óó lɛ́ “bunë kë ghe wu wunë” ghë eshe n’ye kebë ebɔ aɛn eba mianmiannë efɩ kelë, óó lɛ́ “bunë kë ewunë” ghë Kretiɛnghɩnë kë akpʋ̀ jɔo ntɔnë, kë bá ewu bu ayɔghɔ aɲʋn. Epidɛghë, kë bá eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ mianmiannë efɩ kelënë ghë. Aɲʋnghë, bu ntɔnë bá eboka kelë álɛ kebë enɩ bu ebɔ aɛnshiji ghë eya n’ye kë bɔ́ kelë ntɩji bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ kelënë ghë.—Héb. 11:1.

3. ?Mabughëwu ebë ebɔ aɛn eba maɛn puɔpuɔnë Ofo bá elɔ elënë ghë é?

³ Bunë efɩ elë amɛnnë, ebɔbɔ ntɛnɩ fɩ́ kretiɛn pidɛnelënë. Elë ehʋn-oo cibɩ kpɛɛkpɛ ghë, mianmian efɩ elë cibɩ powu. N’yonë, bu ntɔnelë bë eɔsɛ elɔ ebë ebɔ aɛn eba mianmiannë efɩ elënë ghë esëkpɔ. ese bayɛ n’ye ebë ebɔ aɛn eba bunë amɛn elë aɛnmɔn gha ɔɔsɛ bë ewu wunë ghë; bu ntɔnë ëë lɛ́ maɛn puɔpuɔnë Ofo hɛ́ kɔ bá elɔ elënë (Ps. 37:​10, 11). Àlɛ́ enë eba nhɛn elɛnë, ebá eghaghaghë n’ye bunë efɩ elënë powu, bɔ́bɔ́ akpɛkpɛ adɔ o, bá epɔ erere mici nkpɔ.—2 Cor. 4:17.

4. ?Mabu bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë enɩ bu ayɔghɔ ebɔ amɛn é? Hɛ jɔ nkpɔ gbagba ëë shi.

⁴ Àlɛ́ elë abɔ aɛn aba “ananan oohʋnnë ebá ewu ngbeɲi gbonë” ghënë, bu ntɔnë bá eboka elë álɛ ebë enɩ bu ayɔghɔ ebɔ elë oohʋn ghë (Jude 21). Elë éhɛ jɔ je egbagba ëë shi. Àlɛ́ yighɔ nkpɔ aɔ àmɛnnë, në ejì ntɩ n’ye jɛnë ná ehʋnnë, sɛ bë eyɛ ëë. Mici powu, në edi akɔnda ewu sɛyɛyɛnë ná ewu àlɛ́ në alɛ nɔ̀n. Ese, noo në gha hʋn jɛnë se wunë, në elɛ bunë në éɔsɛ elɛ, álɛ sɛ bë eyɛ në, jɛnë ná ehʋnnë esë sɛ bë eyɛ ëë. Nkpɔkpɔnë esë, elë esë, elë ejì ntɩ n’ye ebá ehʋn-oo maɛn puɔpuɔnë ghë. Ese, noo gha shú sé wunë, bayɛ n’ye ebë ebɔ aɛn eba ëë ghë, ebë edi ëë akɔnda eyi. Àlɛ́ ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ ngbeɲi gbonë ghënë aɔ mɛnsɩnë, bu ntɔnë bá elɔ ebá edi akɔnda enɩ bu ayɔghɔ ebɔ amɛn. Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ehɛ Abrahamë lɛ, Sara lɛ, Moizë lɛ jɔ. Ebá ewu n’ye kë bá bɔ́ aɛn bá bunë Ofo hɛ́ kɔ ná elɛ elɔ kelënë ghë, alɛ n’ye bu ntɔnë bá bóka kelë, ë kë nɩ́ bu ayɔghɔ bɔ́në lɛ. Eji ee ghë, ebá ewu n’ye elë ntɩjinë bë eba eɔsɛ eboka elë álɛ ebë erishi ekpɛkpɛ mianmiannë efɩ elënë ghë, ebë ekpa enɩ bu ebɔ aɛnshiji ghë.

ABRAHAMË NTƖJINË LƆ́ ËË WÚ OFO GHƖ

5-6. (1) ?Mabu Ʒoova hɛ́ kɔ ná elɛ elɔ Abrahamë é? (2) ?Élé Abrahamë lɛ Sara lɛ ntɩjinë bá bóka kelë ë kë nɩ́ bu yɔghɔ bɔ́ é? (Genèse 17: 1, 2, 6; kpɩ fotonë esë.)

⁵ Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ bu nkpɔ elɔ Abrahamë. Jɔ ntɔnë bë epetè ëë oohʋn. Ʒoova hɛ́ ëë kɔ: “Má elɔ fá ekaci maɛn gbɔ nhɛn” (Gen. 12:2). Àlɛ́ bɔ́bɔ́ Abrahamë lɛ ya Sara lɛ kë gha hʋ́n jɛ wunë, kë da bɔ́ ntɩji bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ kelënë ghë. Kë yá n’ye kë bɔ́ kelë ntɩji bá jɔnë Ʒoova hɛ́në ghë noo kë wú jɔnë në hɛ́ kelënë ghɩ. Në hɛ́ Abrahamë kɔ: “Ɲa fë oonë lɛ fë shikwanë lɛ shi, yi oo ntɛnɩ má eya fënë ghë.”—Gen. 12:1.

⁶ Bu ntɔnë ëë eshi ëë lɛ́ n’ye Abrahamë lɛ Sara lɛ kebë eɲa oohʋn yɔghɔnë kë ehʋnnë shi eyi esami oku nfre nfre ghë, kebë ekpa ehʋn-oo mpo jɛelë ghë (Héb. 11: 8, 9). ?Mabu bóka kelë ë kë ɔɔsɛ tí sɛ ala lɛ́ bu ntɔnë é? Kë bɔ́ aɛn bá bunë kelë aɛn gha ɔɔsɛ bë ewu se wunë ghë, ëë lɛ́ jɛ yikpenë bë ekaci maɛn gbɔnë (ka Genèse 17:​1, 2, 6; Héb. 11:11). Fɛ n’ye babunë kë ɔɔ Urë gbonë bá lɛ́ tetenë mɩnɛn, nhɛn esë ëë jɔnë Ʒoova hɛ́ bá lɛ́ tete Abrahamë lɛ Sara lɛ aɛn. Bɛtɛɛ, jɔnë Ʒoova hɛ́ kelënë óo-órò n’ye kë bá hʋ́n kelë jɛ yikpe Izaakënë.

7-8. ?Mabughëwu Abrahamë dísʋ n’ye bë ebɔ Izaakë eyiyi ntɛɛn elɔ Ʒoova é?

⁷ Agbʋʋn fannga nhɛn bë esasɛ, Ʒoova hɛ́ Abrahamë kɔ bë ebɔ Izaakë eyiyi ntɛɛn elɔ në. Cibɩ ntɔnë ghë, Izaakë ɔɔ agbʋʋn 25. ?Mabughëwu Abrahamë dísʋ n’ye bë ebɔ jɛnë eyiyi ntɛɛn é? Noo, në bɔ́ aɛn bá bunë në gha ɔɔsɛ në éwunë ghë, ëë lɛ́ bunë Ofo hɛ́ báshi kɔ bë elɛnë. Ʒoova hɛ́ Abrahamë kɔ: “Izaakë ghë” ëë fë bʋsʋnë bá epie esɔ (Gen. 21:12). Cibɩ ntɔnë ghënë, Izaakë gha hʋ́n jɛ se, kʋra ese, Abrahamë “hɛ́ ëë esë kɔ Ofo bë eɔsɛ epie rɔ ghë epulɛ Izaakë” (Héb. 11:19). Ntɩjinë Abrahamë bɔ́ bá Ofo ghë n’ye bë eɔsɛ epie rɔ ghë epulɛ jɛ Izaakënë, ele ndɔnʋn tete, noo píe n’ye oohʋnnë bá óo-órò mɩɩ shú Abrahamë brɛsʋnë ghë, Ofo gha píe rɔ ghë gha púlɛ ghɩʋn se. Ntɩjinë Abrahamë bɔ́ bá Ʒoova ghënë dɔ́omu dɔ́ tete, mɩɩ lɛ́ në fɛ n’ye në eka ewu Izaakë jɛelë lɛ jɛjɛelë lɛ mɩnɛn.

⁸ Ʒoova gha ɲá Abrahamë shi gha ée jɛ Izaakë (Gen. 22:​11, 12). Bunë yikpe ntɔnë ɔɔ ntɩjinë lɛ́në, ka lɛ́ fɛ n’ye në “bɔ́ jɛ Izaakë yíyi ntɛɛn dádá” mɩnɛn (Héb. 11:​17, 18). Ntɩji bunë Abrahamë lɛ́në, yá n’ye në bɔ́ aɛn bá bunë në gha ɔɔsɛ në éwu wunë ghë, bu ntɔnë ëë lɛ́ bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ ngbeɲi gbonë.

NTƖJINË MOIZË ƆƆNË BÓKA NË, Ë NË NƖ́ BU AYƆGHƆ BƆ́

9. (1)  ?N’ye Moizë bá lɛ́ casɔghɔjenë, bu nkpɔca fɩ́ Israɛlë-aghɩnelë é? (2) ?Cibɩ ntɔnë ghënë, oohʋn nkpɔca Moizë hʋ́n é?

⁹ Agheci, Moizë shìelë ëë kë bɔ́ bu nfre nfrenë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ Abrahamënë jɔ ká dí ëë. Bu nfre nfre ntɔnelë nkpɔ ëë lɛ́ n’ye Ʒoova hɛ́ kɔ në ébɔ Kanaan oonë elɔ në ngikinelë, “kebë ehʋn-oo ëë ghë mɩɩ bë elɛ wɔ́wɔ́” (Gen. 13:15). ?Ese, élé bu ntɔnë bë eba eɔsɛ eshu é? Israɛlë-aghɩnelë lɛ́ kanga Eʒiptë gbo. Eʒiptë gbo, Moizë oohʋnnë nʋ́n agha. N’ye në bá lɛ́ jejenë, faraɔn jɛ yighɔnë ëë tá ëë. N’yonë, kë “yáya ëë bu Eʒiptë-aghɩ aɛnshijinë ghë” (Actes 7: 22). Ese Moizë yá n’ye në bɔ́ aɛn bá bu fuɔ ghë.

10. ?N’ye Moizë bá ɔɔ agbʋʋn 40, mabu në dísʋ n’ye në élɛ é? ?Mabughëwu é? (Hébreux 11:​24-26; kpɩ fotonë esë.)

¹⁰ Ka Hébreux 11:​24-26. N’ye Moizë bá ɔɔ agbʋʋn 40, në nɩ́ bu tete nkpɔ bɔ́. Në dísʋ n’ye “kë ebë eshi në lɛ Ofo ngikinë lɛ ahɛlɛ.” ?Mabughëwu é? Noo Biblënë ehɛ kɔ: “Në bɔ́ aɛn bá ajokpanë ghë.” Moizë bɔ́ aɛn bá bunë në ghe wu wunë ghë: Ëë lɛ́ Kanaan oonë Ʒoova hɛ́ kɔ bá ebɔ elɔ Israɛlë ngikinë. Moizë aɛn ghë, bunë në esë élɛ álɛ jɔ ntɔnë Ʒoova hɛ́ báshinë bë eshunë, ɔɔ alɔ dɔ́ she blengbidi lɛ eyile lɛnë në ewu Eʒiptë oonë ghënë. Bɛtɛɛ, Ʒoova hɛ́ Moizë kɔ: “Fá elɔ Israɛelënë lɛ́ më ngikinë bá epie Eʒiptë oonë ghë” esɔ (Ex. 3:10).

11. Élé eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë Biblënë hɛ́ kelë jɔnë kë bá yá n’ye bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛnë lɛ́ tete kelë aɛn é? (Hébreux 11:​39, 40).

¹¹ Biblënë ehɛ eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannganë kë bɔ́ kelë ntɩji bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛnë ghë (Héb. 11:​31, 32). Ntɩjinë kë bɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛnë ghënë, ɔɔ mɛnsɩ dɔ́ mɩɩ ká lɛ́ kelë fɛ n’ye bu ntɔnelë shú dádá mɩnɛn. Àlɛ́ Ʒoova apie rɔ ghë apulɛ kelë maɛn puɔpuɔnë ghënë, kë bá ewu n’ye jɔnë në hɛ́në kwapowu shú ayɔghɔ nhɛn (ka Hébreux 11:​39, 40). Ebë eɔsɛ epie amɛn ehɔhɔ bu kelë sɛ, álɛ ebë ewu n’ye kelë eceledinë bá ɔɔsɛ lɔ́ bunë Ʒoova vívinë bá shú. ?Élé elë ntɩjinë bë eba eɔsɛ eboka elë, álɛ ebë erishi ekpɛkpɛ mianmian ghë, ebë ekpa enɩ bu ebɔ aɛnshiji ghë é?

ELË NTƖJINË BË EƆSƐ EBOKA ELË ÁLƐ EBË ERISHI EKPƐKPƐ

12. ?Élé ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elë ngbeɲi gbonë ghënë eba eboka elë, ë elë erishi ekpɛkpɛ mianmian ngbeɲi amɛn é?

¹² Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɔ elë bu nkpɔnë elë gha ɔɔsɛ ebë ewu ëë amɛn se: Ëë lɛ́ maɛn puɔpuɔnë ebë ehʋn-oo ëë ghë mɩɩ bë elɛ ananannë (2 Pierre 3:13). Ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë eboka elë, ë elë erishi ekpɛkpɛ mianmian ngbeɲi. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, àlɛ́ elë orogba pʋpʋ nkpɔ aɲi elënë, bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ jɔ bë ehʋn elë sɛ. Ese, ebë eda eɔsɛ eɔ akɔnda yɔghɔ àlɛ́ bɔ́bɔ́ orogba ntɔnë epɛ elë. ?Mabughëwu é? Noo, emʋ́n yɛsɛ n’ye Ofo bá ése maɛn puɔpuɔ nkpɔ. Maɛn puɔpuɔ ntɔnë ghë, “ghɩʋn ghe ehɛ kɔ: ‘sɛ gha yɛ më’” (Is. 33:24). Fɛ Abrahamë lɛ, Sara lɛ, Moizë lɛ, aghɩ fuɔ lɛ mɩnɛnnë, elë esë, elë “ewu” bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɔ elënë fɛ n’ye shú dádá mɩnɛn.

13. (1)  ?Mabughëwu yɛsɛ n’ye ebë edi maɛn puɔpuɔnë akɔnda é? (2) ?Ebë eka edi maɛn puɔpuɔnë akɔnda esëkpɔ wú?

¹³ N’ye fë éba ele ntɩjinë fë bɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë mɛnsɩnë ëë nkpɔ ëë lɛ́ n’ye fë édi Paradinë akɔnda. Damë di akɔnda wu n’ye fë oohʋnnë bá eba enʋn, noo oro ghë kpa ghe egba fë n’ye, ngiki powu bá enʋn bɛtɛɛ ghë. Fá eja fë ngikinë kë rɔ́ óó kë píe rɔ ghë pulɛnë. Fotonë nʋnnʋn elë Ofo nakwanelë ghënë lɛ, elë videonelë lɛ bë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë édi maɛn puɔpuɔnë akɔnda. Ese, gha lɛ́ n’ye ebë eka edi maɛn puɔpuɔnë akɔnda esëkpɔ wo, bayɛ n’ye elë ntɩjinë bë eɔ mɛnsɩ. Fë éɔsɛ evivi fë esë jɔ ntɛnɩelë: “?Ɔɔ Biblë jɔ nkpɔnë ele më ntɩjinë mɛnsɩ wú? ?Ɔɔ jɔnë Biblënë hɛ́ báshi óó shú óó ekpa ele më ntɩjinë mɛnsɩ wú? ?Ɔɔ Biblë abɩ nfre nfre jɔghɔnë elɔ më emʋn eyɛsɛ n’ye bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛnë, bá eshu teteghë wú?” Wɛsɛ Biblë abɩ nfre nfre ntɔnelë. Àlɛ́ fë në eba nhɛn elɛnë, ntɩjinë fë bɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë, bá eɔ mɛnsɩ eyi.—Héb. 6:​17, 18.

ELË NTƖJINË EBOKA ELË Ë ELË ENƖ BU AYƆGHƆ EBƆ

14. ?Àlɛ́ elë abɔ elë ntɩji aba bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë, élé bu ntɔnë bë eba elɔ ebë enɩ gbegbe bu ayɔghɔ ebɔ é?

¹⁴ Ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë, elɔ elë enɩ bu ayɔghɔ ebɔ. Elë éhɛ gbegbe bunë elë enɩ ebɔnë jɔ. Elë brɛsʋ n’ye, filmë lɛ, nɛn lɛ, bunë kë elɛ televiziɔn ghë lɛnë, afannga nhɛn gha ca. N’yonë, bu ntɔnelë ghe kpa ghe enʋn maɛn puɔpuɔnë ghë n’ye. Bu ntɔnelë ghe enʋnghë, noo Ʒoova gha kolo kpatakpata bu lɛ, sɛhɛ pʋpʋ lɛ, oria bu lɛ (Ps. 11:5; Rév. 21:8). N’yonë, gha ba gha yɛ n’ye ebë ekpɩ bu ntɔnelë amɛn. ?Àlɛ́ bu ntɔnelë anʋn elë gbegbe bunelë ghënë, ebë eɔsɛ ehɛ kɔ ebɔ́ aɛn bá maɛn puɔpuɔnë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɔ elënë ghë wú?

15. ?Mabu ngiki jɔghɔ lɛ́ n’ye kë në eba ebɔ cibɩ je egbegbenë é? ?Mabughëwu é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹⁵ Kretiɛn nkpɔ omunë ëë bë enɩ bunë bë elɛnë ebɔ àlɛ́ në ɲë egbegbe. Shìelë jɔghɔ elɛ bu jɛelë jɛelë eboka kelë jɛelë álɛ kebë erɩ eda Ʒoova lɛ ëë omuonë lɛ sɛ, álɛ kebë emʋn eyɛsɛ n’ye bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛnë, bá eshu teteghë. Kpe jɔnë nɔnjɛ yikpe nkpɔ lɛ ya lɛnë kë tá kelë jɛelë eyighɔ arɩ nahɔnrɛnë ghënë kë hɛ́: “Àlɛ́ elë ayi oo nkpɔ ghë, elë eyi ekpala ëë Betɛlënë. Elë ekpa eshe jɛmɛn alɛ ofokwanelë lɛ, álɛ elë jɛelënelë bë erɩ eda elë shikwanë nʋn maɛnnë powu ghënë sɛ.” Shìelë jɔghɔ esë ehɛ kɔ: “Ekólo n’ye elë ebɔ cibɩ ewɛsɛ bunë Ʒoova óonë. N’yonë, elë lɛ elë shikwanë lɛ eyi ekpala alahɔ bu jɛelë. Elë ekpa eyi zo ekpɩ nɛpiɛ jɛelë jɛelë lɛ bu jɛelë jɛelë lɛ.” Shikwa ntɔnelë kë bɔ́ cibɩ je gbégbe hɔ́hɔ bu, bunë Ʒoova óonë ghë, kë kpa mʋn nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ yɛsɛ. Bu ntɔnë bóka kelë, ë kë bɔ́ aɛn bá bunë kë ghe wu wunë ghë.

16. ?Noo ebɔ́ elë ntɩji bá bunë Ofo hɛ́ kɔ ná elɛ elɔ elënë ghënë, n’yonë bu nkpɔca ebë ebɔ eboepi elë oohʋn ghë é? (1 Corinthiens 7: 29-31; kpɩ fotonë esë.)

¹⁶ Ka 1 Corinthiens 7:​29-31. Ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛnë ghënë, bë ekpa eɔsɛ eboka elë álɛ ebë enɩ bu ebɔ babunë ghɩ bë eɔnë ghë. Agbate, bayɛ n’ye ebë eɔ bunë ebë ebɔ ehʋn-oo. Ese, gha lɛ́ ëë eshi ëë lɛ́ n’ye ebë eka eviɛ buɔ gbɔ wo. ?Mabughëwu é? Noo Biblënë ehɛ kɔ: “Maɛnnë lɛ, bunë maɛnnë evivinë lɛ esasɛ eyi. Ese, ghɩnë elɛ bunë Ofo evivinë, bá enʋnghë mɩɩ bë elɛ ananan” (1 Jean 2:17). Bunë elë enɩ ebɔnë eya kɔ́ elë ebɔ jɔnë Biblë abɩ ntɔnë hɛ́në ewu nahɔnrɛ o. Noo ebɔ́ aɛn bá maɛn puɔpuɔnë ghënë, elë ghe vivi n’ye ebë “eɔ bu edɔ” maɛn ntɛnɩ ghë. Ese, elë ebɔ Ofo Shibanë eboepi elë oohʋn ghë.—Mat. 6:33.

17. ?Ayɔghɔ nkpɔca ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë ése elë amɛn é? (Kpɩ fotonë esë.)

¹⁷ Ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elënë ghënë, bë eɔsɛ eboka elë álɛ ebë enɩ bunë ebë elɛ ngbeɲi gbonë ebɔ. Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, casɔghɔje nkpɔ bë eɔsɛ evivi ëë esë jɔ ntɛnɩelë: ‘?Juman nkpɔca më édi é? ?Më évi wú? ?Më éhʋnhʋn jɛelë wú?’ Owu-nkpɔ ëë bë enɩ bu ebɔ jɔ ntɔnelë ghë. Elë émʋn eyɛsɛ n’ye bunë elë enɩ ebɔ jɔ ntɔnelë ghënë bë eɔsɛ ése elë ayɔghɔ, bë ekpa eɔsɛ ése elë apʋpʋ (1 Cor. 7:​28, 37, 38). Jɔ tetenë bayɛ n’ye ebë evivi elë esënë ëë lɛ́ ntɛnɩelë: ?Bunë më enɩ ebɔnë, eya n’ye më mʋn yɛsɛ n’ye maɛn ntɛnɩ bá eji ekiyi wú? ?Më mʋn yɛsɛ n’ye oohʋn tetenë nʋn ngbeɲi wú? (1 Tim. 6:19). Ntɩji ntɔnë elɔ ncasɔghɔ fannga nhɛn edisʋ ebɔ kelë oohʋnnë edi shigbëfɩ juman. Bunë kë nɩ́ bɔ́në ghe lɔ jɔ ghe rɛrɛ kelë joʋn. Ese, kë ewu n’ye, “bu yɔghɔ gbɔ nʋn ecelenë ebë edi Ofo sɛnë ghë lɛ, bunë eɔ́ óó ebë edisʋ ebɔnë ghë lɛ.”—1 Tim. 6:6.

18. ?Ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ ná elɛ elɔ elënë ghënë, ayɔghɔ nkpɔca elë ewu ëë ghë amɛn é?

¹⁸ Bunë ebë eɲishinë, ëë lɛ́ n’ye ntɩjinë ebɔ́ bá bunë Ʒoova hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ elë ngbeɲi gbonë ghënë elɔ elë epie amɛn ewu ayɔghɔ fannga nhɛn. Àlɛ́ enë edi akɔnda ewu elë esë Paradinë ghënë, bu ntɔnë bá eboka elë álɛ ebë ekɩopu mianmiannë efɩ elënë powu ngbeɲi. Bu ntɔnë bá ekpa eboka elë álɛ ebë emʋn bunë ebë ebɔ eboepi elë oohʋn ghë, ebë ekpa ebɔ elë cibɩnë aɛnshiji ghë. Sɛ etɛ elë n’ye ebë ewu bu nfre nfrenë Ʒoova hɛ́ báshinë powu bë eshu. Noo, bu ntɔnelë gha shú se wunë, elë ébɔ aɛn eba “bunë elë ghe wu wunë ghë.”