Pie amɛn baba fë esë yɛ bashi álɛ fë érishi ekpɛkpɛ edi ecele jeje bu ngbeɲi

1-2. ?Mabughëwu ebë epie amɛn ebaba elë esë eyɛ ebashi, álɛ ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ edi ecele Ʒoova sɛ ngbeɲi gbo é?

?ÀLƐ́ fë ace kɔ nvɛvɛ gbɔnë epu alɛ miji lɛnë epu ewa eɲë oonë ghënë, mabu fá elɛ é? Mëkɔ fá ebaba fë esë eyɛ o! Fá ebɔ bunë fë éɔsɛ ebɔnë powu, fá elɛ bu ebidi fë aʋnnë shi, álɛ fë éja-kpà eyi eloghoshi n’ye fë éɔsɛ eyi eloghoshinë o!

² Fɛ n’ye àlɛ́ nvɛvɛ gbɔnë epu alɛ miji lɛnë ɲá eba eshu, ngiki eba ebaba kelë esë eyɛnë mɩnɛn, fë esë, baba fë esë yɛ álɛ fë érishi ekpɛkpɛ enʋn Ofo gufrëmɔndɔnnë eji cibɩ kpɛkpɛ ghë. ?Mabughëwu é? Noo, ngbeɲi gbo, ngiki bá eshu elë rupu álɛ ebë elɛ politikë enʋn ngiki gufrëmɔndɔnnelë eji. Fɛ Ʒezi mɩnɛn, elë ghe bɔ elë esë ghe jiji politikë bu ghë. Bu ntɔnë ghëwu ëë oo fannga nhɛn ghë, kë emianmian elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannga nhɛn, bɔ́bɔ́, kë ele kelë tɩ. Emʋ́n n’ye álɛ sɛhʋn bu gbɔnë bë egbɔ eo-órònë, ngiki bá eshu elë rupu álɛ ebë elɛ politikë bu. Bɔ́bɔ́, sɛhʋn bu gbɔnë ghë, kë bá ekpa elɛ bu ntɔnë edɔ.—Mat. 24:​9, 21; Jean 15:19.

3. ?Mabu ebá ewu mbë órò ntɛnɩ ghë é?

³ Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá ewu n’ye ebë eba ebaba elë esë eyɛ álɛ ebë edi ecele Ʒoova ngbeɲi. Ebá ehɛ mianmian nfre aɲʋn jɔ: Àlɛ́ kë në emianmian elë álɛ ebë eyi sonjaa, àlɛ́ kë ale elë tɩ. Ese, álɛ ebë egbɔ eo ëë òrónë, elë éwu bunë ghëwu ebë eda eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ edi ecele Ʒoova ngbeɲi àlɛ́ bɔ́bɔ́ jeje bunë efɩ elënë eɔ mɛnsɩ edɔ.

ƷOOVA BÁ EBOKA FË ÁLƐ FË GHE ELƐ POLITIKË BU

4. ?Mabu bóka kretiɛn pidɛnelë ë kë dí ecele Ʒoova ngbeɲi àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë míanmian kelë é?

⁴ Elë ebɔ ebëlɛgba ghë etu Ofo Shibanë àkpa. Bu ntɔnë ghëwu ëë elë ghe bɔ elë esë ghe jiji maɛn ntɛnɩ ëë politikë bu ghë. Ese, emʋ́n yɛsɛ n’ye ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ edi ecele àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë në emianmian elë, noo Ʒoova hɛ́ kɔ ná elɔ elë mɛnsɩnë evívinë (Is. 41:10; 2 Cor. 4:7). Ʒoova bóka kretiɛnghɩ fannga nhɛn ë kë gha bɔ́ kelë esë “gha jíji maɛnnë ëë bunelë ghë” (Jean 17:14). Fɛ bu ntɛnɩ mɩnɛn, kretiɛn pidɛnelë kë gha bɔ́ kelë esë gha jíji politikë bu ghë. Kë wú jɔnë Ʒezi hɛ́ kelënë ghɩ, “kë gha bɔ́ dɛngi,” kë gha dísʋ n’ye kebë eghʋ aghʋ (Mat. 26:52). Lapɔ esë, kë gha dísʋ n’ye kebë esʋ shigbaghonë. Bu ntɔnelë powu ghëwu, kë míanmian kelë dɔ́ tete, kë ée kelë aghɔ bɔ́bɔ́. Ese, Ʒoova lɔ́ kelë mɛnsɩ ë kë ɔɔsɛ dí ecele ëë ngbeɲi.

5. ?Élé Ʒoova eba ewu aghɩnë kë edi ecele etu në Shibanë àkpanë é?

⁵ Amɛn, Ʒoova sʋghɩ fannga nhɛn esë kë emianmian kelë, noo kë ghe bɔ kelë esë ghe jiji politikë bu ghë.b Ʒoova bá eo aghɩnë kë edi tɩnɩnɩnë powu ajokpa maɛn puɔpuɔnë ghë (Ps. 18:25). Ese, në epie amɛn eo në sʋghɩnë kë edi ecelenë ajokpa. Në eya kelë n’ye kë ɔɔ alɔ në aɛn, në kolo kelë.—Ps. 5:12; Rom. 5:​3-5.

6. ?Mabu elë powu ebë ebaba elë esë eyɛ ëë ghë é?

⁶ Àlɛ́ Ʒoova aboka fë, fë éɔsɛ “erishi ekpɛkpɛ,” fë “ghe ekaka bà,” fë ghe ebɔ fë esë ghe ejiji politikë bu ghë (1 Cor. 15:58). Ese, yɛsɛ n’ye ebë epie amɛn ebaba elë esë eyɛ ebashi, álɛ micinë bu ntɔnë ashunë, ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ. Ofokwa ngɩmɛnnelë lɛ, nɔnjɛelë fuɔ lɛ kebë eɔsɛ eboka fë, álɛ fë épie amɛn ebaba fë esë eyɛ. Ese, di bu ntɛnɩ akɔnda: N’ye fë bá bɔ́ fë esë hɔ́ Ʒoovanë, fë hɛ́ ëë kɔ fë ghe ebɔ fë esë ghe ejiji maɛnnë ëë bunelë ghë. N’yonë bayɛ n’ye fë omunë ëë fë ébaba fë esë eyɛ álɛ fë éɔsɛ ekaka mbë elɔ yiki aji bunë fë ebɔ ewu edi nahɔnrɛnë ghë, álɛ fë ékpa eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ. ?Élé fë éba eɔsɛ elɛ ëë é?

PIE AMƐN BABA FË ESË YƐ BASHI ÁLƐ FË ÉMƲN BUNË FË ÉLƐ ÀLƐ́ ECI KË NË EMIANMIAN FË N’YE FË ÉYI SONJA

7. ?Mabughëwu kretiɛnnelë kë ghe bɔ kelë esë ghe jiji maɛn ntɛnɩ ëë politikë jɔ ghë wué? (Jean 18:36).

⁷ Sɛ eyɛyɛ elë n’ye elë omunë ëë ebë edisʋ enʋn Ofo Shibanë eji. Àlɛ́ mici nkpɔ kë në emianmian fë álɛ fë éyi sonjanë, ghagha akɔndanë Ʒoova edi ngiki gufrëmɔndɔnnë ghënë. Viɛ bu jɔ ntɔnë ghë yɛsɛ (kpɩ kare “Bu nfre nfrenë eboka”). Mici jɔghɔ, fë aso, fë éɔsɛ eka mbë órò ntɛnɩ lɛ, ntɛnɩ ti ëë ejinë esë lɛ. Biblë abɩnë nʋnnʋn mbë órò ntɔnelë ghënë eya elë kɔ bayɛ n’ye ebë ewu gufrëmɔndɔnnë nʋn elë oonë ghënë ghɩ, ebë ekpa elele mɛnsɩ elɛ ooghɩnë kë ɔɔ ghɩwu (Rom. 13:​1, 7; Tite 3:1; 1 Pierre 2:​13, 14, 17). Ese, noo Ofo Shibanë ëë elë etu àkpanë, elë ghe lɛ́ bunë bë eya n’ye elë ebɔ elë esë ejiji maɛn ntɛnɩ ëë politikë bu ghë (ka Jean 18:36). Àlɛ́ fë aviɛ bu jɔ ntɔnë ghë ayɛsɛ, fë akpa asɛrɛ Ofonë, fá eɔsɛ emʋn n’ye fë éba ekaka mbë elɔ ngiki aji àlɛ́ kë në emianmian fë álɛ fë éyi sonja. Bunë fá enɩ ebɔ jɔ ntɔnë ghënë, bá ele Ʒoovanë lɛ́ “ananan Blengbinë” eyi, bá ekpa ele Jɛ Ʒezinë lɛ́ “Kpashi powu Kpashi lɛ, Blengbi powu Blengbi” lɛnë eyi.—Rév. 15:3; 17:14.

8. Hɛ bunë ghëwu kretiɛnghɩ ghe ghʋ aghʋ wunë jɔ (Jean 17:16).

⁸ Elënë elɛ́ kretiɛnnë, elë ghe nʋn omuo ntɛnɩ ele ngiki ndɔnʋn kë elɛ kpatakpata bu, kë ekpa eghʋ aghʋnë ghë. Bunë ghëwu elë ghe lɛ́ bu ntɔnë wunë ëë lɛ́ n’ye enʋ́n Ofo Shibanë eji, elë etu ëë àkpa (Mat. 6:10). Emʋ́n yɛsɛ n’ye Ofo Shibanë esëkpɔ cece ëë bë eɔsɛ emimi eshipatanë powu aɛn (ka Jean 17:16). Ekpá mʋn yɛsɛ n’ye Ofo gha kolo aghʋnë ngiki eghʋ kelë esënë (Is. 2:4; Actes 5:29). Ʒezi hɛ́ kɔ ebë ekolo ngiki, dá elë kaɛnghɩ esë (Mat. 5:44). Në kpa hɛ́ kɔ ebë ekolo elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ edɔ tete (Jean 13:​34, 35; 1 Pierre 4:8). ?Àlɛ́ enë eghʋ aghʋ, élé ebë eba ewu jɔ nfre nfrenë Ʒezi hɛ́ elënë ghɩ é? (kpɩ kare “?Ese sonja jumannë mɩɩ taa yiki bë edinë ëë é?”). Àlɛ́ enë eghʋ aghʋnë, ebë eɔsɛ ee elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ.

9. ?Mabu fë éɔsɛ elɛ álɛ fë égbagba bunë fë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi eya oodighɩnelë àlɛ́ kë në emianmian fë n’ye fë éyi sonja é?

⁹ Agheci fë mʋn Biblë mbratishi nfre nfrenë ehɛ n’ye elë gha ébɔ elë esë gha éjiji maɛn ntɛnɩ ëë politikë jɔ ghë wunë. N’yonë, vivi fë esë jɔ ntɛnɩ: ?Më éɔsɛ egbagba ëë shi eyɛsɛ eya ngiki wú? (1 Pierre 3:15). Oodighɩnelë bë eɔsɛ elɔ fë cibɩ je nhɛn álɛ fë ébɔ egbagba bunë fë ébɔ ewu nahɔnrɛnë shi eya kelë. Agheci esë, kebë eɔsɛ ehɛ fë n’ye fë énɩnɩ ëë shi eya kelë. Bayɛ n’ye fë ébaba fë esë eyɛ jɔ aɲʋn ntɔnelë ghë. Ya n’ye bunë fë ebɔ ewu nahɔnrɛnë píe Biblënë ghë. Àlɛ́ elë ghe ghʋ aghʋ wunë, gha lɛ́ n’ye elë erie ghëwu wo, ese noo elë etu Ofo Shibanë àkpanë ghëwu ëë elë ghe lɛ́ bu ntɔnë. Baba fë esë yɛ álɛ fë égbagba bunë fë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi. Lɛ́ ëë ghɩwu ghë, bë esheghë, bë ekpa eba eyɛ fɛ n’ye akoto Pɔlë esë bá lɛ́në mɩnɛn (Actes 26:​1, 28, 29). Ese, opu gha éji fë gha édɔ jɔnë fë éhɛnë ghë wo. Mʋn yɛsɛ n’ye Ʒoova bá elɔ fë në wawɛ celenë lɛ, aɛnshiji lɛ álɛ fë ébɔ edi në eyinë adashɛ (Luc 21:​12-15). Ná ekpa elɔ fë mɛnsɩnë fë ébɔ erishi ekpɛkpɛ edi ecele mianmiannë kë emianmian fënë ghë. Nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kelë esë kë boepi míanmian kelë álɛ kebë eyi sonja óó kë gbágba kelë ntɩjinë jɔ shi yá oodighɩnelënë, fë lɛ kelë lɛ édidi jɔ (1 Cor. 10:13). Vivi kelë kebë ehɛ fë n’ye kë bá ɔɔsɛ ríshi kpɛkpɛ bu akpɛɛkpɛnë fɩ́ kelënë ghë, álɛ n’ye kë bá bába kelë esë yɛ́në lɛ—Prov. 20:18.

10. ?Àlɛ́ fë ababa fë esë ayɛ abashi, fë agbagba bunë fë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi ayɛsɛnë, ayɔghɔ nkpɔca bá ése é?

¹⁰ Ghaghaghë n’ye àlɛ́ bunë fë egbagbashinë asheghë, kë akpa ace ëë eshi ayɛsɛnë, bë eɔsɛ ése ayɔghɔ. Agheci, ngikinë kë ece fë mbënë aghɔ bá ekpa evivi n’ye kebë emʋn bu edɔ Ʒoova sɛ. Bu ntɔnë ëë fɩ́ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ jɔghɔnë kë míanmian kelë álɛ kebë eyi sonja óó kë gbágba bunë kë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi yɛsɛnë. Aghɩnë kë cé kelë mbënë, agheci vívi n’ye kebë emʋn bu edɔ Ʒoova Adashɛghɩnelë sɛ. ?Pëlɛ, àlɛ́ bɔ́bɔ́ fë gbágba ëë shi yɛsɛ, kë cé ëë eshi yɛsɛ, ese kë ada ale fë tɩ ëë é? ?Mëkɔ bu ntɔnë bë eɔsɛ elɔ sɛ bë erɔrɔ fë shi o? ?N’yonë, élé fë éba eɔsɛ ebaba fë esë eyɛ ebashi álɛ bu ntɔnë bë egbɔ eshu é?

BABA FË ESË YƐ BASHI ÁLƐ KEBË EGBƆ ELE FË TƖ

11. ?Àlɛ́ kë ale kretiɛngho nkpɔ tɩ nkɔdi ghënë, mabu bë elɛ é? (Révélation 2:10).

¹¹ Lahɔ gbo, kë lé Ʒoova sʋghɩnë afannga nhɛn tɩ nkɔdi ghë. Amɛn esë, kë ele kelë tɩ eyi nkɔdi ghë. Álɛ ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ edi ecele àlɛ́ bu ntɔnelë afɩ elënë, bayɛ n’ye ebë epie amɛn ele elë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ (Gen. 39:20; Actes 8:3; Phil. 1:7). Elë éghaghaghë n’ye àlɛ́ enë epɛ “bunë sheghënë ghëwunë,” elë eka elɔ Ʒoova eyinë elɛ ecele, elë ekpa eya n’ye në ëë në lɛ́ Mɛnsɩgho gbɔ Taatenë (Mat. 5:​10, 11; Job 2:​4, 5; 1 Pierre 3:17). Mʋn yɛsɛ n’ye Ʒoova evivi n’ye fë édi ecele në sɛ. N’yonë, gha éri wo, ná eboka fë álɛ fë éɔsɛ erishi ekpɛkpɛ.—Ka Révélation 2:10.

12. ?Mabughëwu yɛsɛ n’ye ebë elɔ Biblë kanë bë elɛ elë ajiyi bu amɛn é?

¹² Pie ci nʋn nhɛn lɛ́ bunë bë eboka fë álɛ fë édi ecele Ʒoova sɛ àlɛ́ kë ale fë tɩ. N’yonë, lɔ́ Biblë kanë bë elɛ fë ajiyi bu. Takinë kë lé ëë tɩ agbʋʋn nkpɔ lɛ ghedi lɛ óó amɛn káci bude sasaghonë hɛ́ kɔ: “Álɛ më égbɔ eyi tɩlefanë, më esëkpɔ më eso eka Biblënë cibɩ fannga nhɛn ghë. Noo bu ntɔnë dá mënë, tɩlefa gbo esë, më eka Biblënë eyi.” ?Ese, àlɛ́ kë ace fë tɩlefa ntɛnɩ ghë óó kë hɛ́ fë kɔ fë gha éka Biblë wu ëë é? Ʒoova wawɛ celenë bá eboka fë álɛ fë éghagha nahɔnrɛ lɛ, jɔnë Ofo hɛ́ báshi lɛ, Biblë mbratishi lɛnë fë mʋ́nnë ghë. Bu ntɔnë bá ele fë ntɩjinë mɛnsɩc (Jean 14:26). N’yonë, ci ntɛnɩ nʋn nhɛnnë ëë fë élɔ Biblë kanë bë elɛ fë ajiyi bu.

13. ?Mabughëwu fë épie ci nʋn nhɛn elɛ bɛtɛɛ bu é?

¹³ Ehʋnsɛ n’ye nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ jɔghɔnë kë lé kelë tɩ aʋn-nkpɔnë, kë gha cé kelë esë mbë. ?Mabu fë élɛ álɛ fë lɛ ngiki fuɔ lɛ bë ece eɲë esë mbë é? Pie ci nʋn nhɛn lɛ́ bunë fë éɔsɛ elɛ álɛ bɛtɛɛ bë enʋn fë lɛ ngiki lɛ anɱɔlɔ (Mat. 5:9; Rom. 12:18). Lele mɛnsɩ ɲi ngiki nfre powu cɛwu, élɛ aghɩnë fë lɛ kelë lɛ gha tɔ sɛakɔ nkpɔnë wo, élɛ aghɩnë fë lɛ kelë lɛ gha píe oo nkpɔkpɔnë ghë wunë esë lɛ o. Mici jɔghɔ, álɛ bɛtɛɛ bë enʋnghënë, lele mɛnsɩ ɲa bunë fë kolonë shi àlɛ́ bu ntɔnë ghe nɛ ghe piɛ Ʒoova mbranë. Àlɛ́ fë ne epie amɛn eba nhɛn elɛnë, micinë kë ale fë tɩnë, bɛtɛɛ lɛ omuo lɛ bá enʋn fë lɛ aghɩnë kë lé eɲë tɩ aʋn-nkpɔnë lɛ ncɔcɔ.

14. ?Mici agheci, bu akpɛɛkpɛ nkpɔca efɩ aghɩnë kë lé kelë tɩnë é? ?Élé kelë agheci kë bá ɔɔsɛ ríshi kpɛkpɛ ëë ngbeɲi é?

¹⁴ ?Mici agheci aghɩnë kë nʋn tɩlefanë sɛ erɔrɔ kelë shi. ?N’yonë, mabu fë élɛ ebaba fë esë eyɛ àlɛ́ bu ntɔnë ashu é? Pie ci nʋn nhɛn di ngiki fuɔ akɔnda. Aghɩnë fë édi kelë akɔnda edɔ tetenë ëë lɛ́ më˗nɔnjɛelë kretiɛnnelë. Àlɛ́ enë ebɔ aɛn eba bunë ebë eɔsɛ elɛ elɔ ngikinë ghënë, sɛ egba elë shi. N’ye akoto Pɔlë bá nʋn tɩlefanë, në ghɛ́ghɛ kɔ: “Égha éviɛ eɲë esëkpɔ ee bunë bë eba eɲë eyɛ, ese éviɛ ngiki fuɔ ee bunë bë eba kelë eyɛnë esë” (Phil. 2:4). Ho-Seɔnnë lɛ́ ofokwa ghɩmɛn lɛ shigbëfɩgho lɛnë, ehɛ bunë në lɛ́ n’ye në bá nʋ́n tɩlefanë jɔ. Në hɛ́ kɔ: “Më esɛrɛ Ofo elɔ më shikwaghɩ lɛ, më cɛwuelë lɛ, nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë bu akpɛɛkpɛ efɩ kelë eshi gbenë.” ?Ese, àlɛ́ kë ale fë tɩ aʋn-nkpɔ álɛ më˗nɔnjɛelë kretiɛnghɩ lɛ ëë é? Takinë eboepi hɛ́ ëë jɔnë ehɛ elë bunë bóka ëënë jɔ. Kpe jɔnë në hɛ́: “Noo, më vívi tete n’ye më éboka më nɔnjɛelënë, bu ntɔnë lɔ́ më mɛnsɩ lɛ ebëlɛgba lɛ ë më ríshi kpɛkpɛ.” ?Àlɛ́ mici nkpɔ kë ale fë tɩnë, mabu fë éɔsɛ elɛ eboka më nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ é? Viɛ n’ye fë éba ele kelë ndɔnʋn, fë ékpa eba eboka kelë. Àlɛ́ fë në ebɔ aɛn eba bokanë fë éboka ngiki fuɔnë ghënë, bu ntɔnë bá ele fë omunë mɛnsɩ.

15. ?Mabughëwu ebë epie amɛn elɔ ofosɛrɛ bë elɛ elë ajiyi bu é? (Jacques 1:5; kpa kpɩ kare “Àlɛ́ ekpɛkpɛ elɔ fë n’ye fë émʋn bunë fë élɛ”.)

¹⁵ ?Kpa ɔɔ bu fuɔnë bë eɔsɛ eboka fë álɛ fë édi ecele àlɛ́ mici nkpɔ kë ale fë tɩ wú? Àlɛ́ fë amʋn nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë lé kelë tɩ kelë ntɩjinë ghëwunë, vivi kelë kebë ehɛ fë bu akpɛɛkpɛnë fɩ́ kelë lɛ n’ye kë bá ɔɔsɛ ríshi kpɛkpɛ bu ntɔnelë ngbeɲi lɛ. Ese mʋn n’ye gha lɛ́ bunë bá efɩ fë àlɛ́ kë ale fë tɩnë powu ëë fá emʋn ebashi wo. Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ eghagha n’ye lahɔ gbo kë bá lé ëë tɩnë ghë. Kpe jɔnë në hɛ́: “Bunë elë ghe ji ëë ofu wunë bë eɔsɛ eshu kpa-nkpɔ.” Àlɛ́ bu nkpɔ ashu, bunë nɔnjɛ ntɔnë eboepi elɛnë ëë lɛ́ ofosɛrɛ (Rom. 12:12; Phil. 4:6). N’yonë, ci nʋn nhɛn ëë fë ésɛrɛ Ʒoova edɔ álɛ bë elɔ fë aɛnshiji, álɛ fë érishi ekpɛkpɛ bu olomu bu ologbɔ lɛnë bá efɩ fë ngbeɲi gbonë ghë.—Ka Jacques 1:5.

16. ?Mabu nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ jɔghɔnë kë lé kelë tɩnë kë elɛ tɩlefa gbo é? (Kpɩ fotonelë esë.)

¹⁶ Àlɛ́ bɔ́bɔ́ kë ale fë tɩ, ebise fë lɛ́ Ofo ndakagho. N’yonë, fë édi Ofo adashɛ fë mbëlɛ ghë lɛ fùnë fë etanë ghë lɛ (Mat. 28:​19, 20; Actes 10:42; 1 Pierre 2:12). Pie amɛn lɛ́ Ofo ndakagho yɔghɔ álɛ micinë kë ale fë tɩnë, fë éɔsɛ eka ndanë eyi. Nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannga nhɛnnë kë lé kelë tɩnë, kë ɔɔsɛ shé ofojɔhɛ jɛmɛn, kë ká nda dí tɩlefaghɩ, kë ghɛ́ghɛ bu cé ngiki, kë lɛ́ shigbëfɩghɩ, kë gbágba Biblë shi alɛ ngiki lɛ.d Nɔnjɛelënë kë lé kelë tɩnë jɔghɔ kë bóka aghɩ fuɔnë kë lé kelë tɩnë lɛ, tɩlefa sasaghɩ lɛ ë kë mʋ́n nahɔnrɛnë. Àlɛ́ fë në epie amɛn elɛ Ofo ndakaghonë ɔɔ ebëlɛgbanë, fá eka ndanë eyi àlɛ́ bɔ́bɔ́ mici nkpɔ kë ale fë tɩ (Actes 17:​1-4). Lapɔ esë, àlɛ́ amɛn fë në eta fù yɔghɔ mianmian ngbeɲinë, bá emɛn elɔ fë álɛ fë éta fù yɔghɔ àlɛ́ kë ale fë tɩ. Àlɛ́ fë ayɛopu, fë alɛ dɛɛngho, fë alɛ ebëlɛgbagho, fë ekpa ewu ngiki powu ghɩ, bɔ́bɔ́ aghɩnë kë etu fë tiɛnë esënë, fë fù yɔghɔnë fë etanë bá elɔ aghɩnë kë ele fë aɛn ghënë kë bá evivi n’ye kebë erɩ eda Ʒoova sɛ.—Mat. 5:16; Tite 3:​1, 2.

17. ?Mabughëwu bayɛ n’ye ebë ele elë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ àlɛ́ elë anʋn tɩlefa é? (1 Pierre 1:​6, 7, alɛ bunë kë ghɛ́ghɛ dá agbanë oghoshi n’yo lɛ.)

¹⁷ Nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ fannga nhɛnnë kë píe tɩlefa sɔ́në, kelë ntɩjinë ɔɔ mɛnsɩ, kë ekpa esʋ Ʒoova eyɛsɛ eyi (Jacq. 1:​2-4; ka 1 Pierre 1:​6, 7, alɛ bunë kë ghɛ́ghɛ dá agbanë oghoshi n’yo lɛ). Píe mɩɩ n’ye kë bá nʋ́n tɩlefanë, kelë ntɩjinë lé kelë nɔnjɛelë kretiɛnghɩnelë ndɔnʋn dɔ́ tete. Ese, kelë jɔghɔnë kë gha lé kelë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ tɩlefa gbo wunë, kë rí Ʒoova sʋnë shi. Àlɛ́ fë në ebɔ jɔonë nʋnnʋn abɩ nfre nfrenë ewúnë ghënë epɔpɔghë eta fùnë, fá ele fë lɛ Ʒoova lɛ cɛwudinë mɛnsɩ àlɛ́ bɔ́bɔ́ mici nkpɔ kë ale fë tɩ.

TU AGHƖNË KË NƲN MIANMIAN GHËNË ÀKPA

18. Hɛ jɔ nkpɔnë bë eɔsɛ eboka nɔnjɛ yikpe nkpɔ álɛ bë emʋn n’ye bë eba egbagba bunë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi àlɛ́ kë në emianmian álɛ bë eyi eghʋ aghʋ.

¹⁸ ?Kɔ́ fë shikwanë ghë o, kɔ́ fë ofokwanë ghë o, ɔɔ nɔnjɛ nkpɔnë dísʋ n’ye në ghe ebɔ në esë ghe ejiji maɛn ëë bu ghë, ese, mici nkpɔ kebë eɔsɛ emianmian ëë álɛ bë eyi eghʋ aghʋ wú? Àlɛ́ aonë, boka ghɩ ntɔnë álɛ bë ebaba ëë esë eyɛ, álɛ bë emʋn n’ye bë eba egbagba bunë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi. Shì nkpɔ ghʋ́ shikwa ofosʋnë ghë bóka jɛelë eyikpe aɲʋn álɛ kebë emʋn n’ye kebë eba egbagba bunë kë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi oodighɩnelë ngbeɲi. Në lɛ kelë lɛ, lɛ́ bu ntɔnë aʋn-nkpɔ eki fannga nhɛn. Shìnë elɛ fɛ në lɛ́ oodigho mɩnɛn, pëlɛ jɛelënë esë kë egbagba bunë kë ebɔ ewu nahɔnrɛnë shi eya ëë. ?Fë esë, fë éɔsɛ elɛ bu nkpɔkpɔnë eboka kɔ́ fë shikwanë ghë o, kɔ́ fë ofokwanë ghë o, nɔnjɛnë eci kebë eɔsɛ emianmian ëë álɛ bë eyi eghʋ aghʋnë wú?

19. ?Mabu shikwa nkpɔ bë eɔsɛ elɛ àlɛ́ kë amʋn n’ye mici nkpɔ kebë eɔsɛ ele kelë shikwagho nkpɔ tɩ é?

¹⁹ ?Agheci, fë shikwanë ghë, ɔɔ ghɩ nkpɔnë bë eɔsɛ eshu n’ye kebë ele ëë tɩ ëë ntɩjinë ghëwu wú? Bu ntɔnë bë eɔsɛ eji eɲë shikwaghɩ powu opu. ?Mabu bë eboka eɲë álɛ opu ghe ji eɲë ghe edɔ wué? Ésɛrɛ Ofo aʋn-nkpɔ. Gbai kwapowu élɛ eɲë shikwa ofosʋnë eyi. Àlɛ́ eɲë shikwanë ghë kë ɲá ele ghɩ nkpɔ tɩnë, opu bë eɔsɛ eji ëë, shikwanë ɲá eɲa shi eyinë ghëwu. ?Àlɛ́ në ëë në lɛ́ renishìnë, në éɔsɛ evivi në esë kɔ élé në shikwanë bë eba elɛ é? ?Mabu eɲë éɔsɛ elɛ é? Eɲë lɛ ëë lɛ édidi jɔ Ci nʋn nhɛn álɛ eɲë émʋn n’ye eɲë éba elɛ àlɛ́ në gha nʋn n’yo. Eɲë éɔsɛ edidi jɔ nfre nfre ntɛnɩelë: ?Àlɛ́ në gha nʋn n’yo wunë, élé ebë eba elɛ Ofo bu eyi é? ?Kɔpɛ shigha jɔ ëë emian elë o, élé ebë eba elɛ álɛ ebë eɔsɛ erishi ekpɛkpɛ é? ?Élé ebë eba elɛ álɛ ofokwa ngɩmɛnnelë bë ele elë ndɔnʋn, kebë ekpa eboka elë bu jɔghɔ ghë é? ?Ebë eɔsɛ ebaba bu álɛ ebë ewu n’ye ebë eba eɔsɛ edagha ëë micinë kë ale ëë tɩ wú? Àlɛ́ eɲë lɛ ëë lɛ apie ci nʋn nhɛn adidi bunë eɲë élɛnë jɔ abashinë, bu ntɔnë bá eboka ëë álɛ bë erishi ekpɛkpɛ edi ecele micinë kë ale ëë tɩ.

20. ?Élé ofokwa ngɩmɛnnelë lɛ ofokwa ngiki kalanë gbe lɛ bë eba eɔsɛ eboka ngikinë kë lé kelë tɩ lɛ kelë shikwaghɩ lɛ é?

²⁰ ?Élé ofokwa ngɩmɛnnelë lɛ ofokwa ngiki kalanë gbe lɛ kebë eba eɔsɛ eboka é? Akoto Pɔlë ghɛ́ghɛ kɔ: “Édi aghɩnë kë nʋn tɩlefanë akɔnda fɛ n’ye eɲë lɛ kelë lɛ nʋn tɩlefa mɩnɛn” (Héb. 13:3). Elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn tɩlefanë, daghanë elë edagha kelënë lɛ, lɛlɛnë elë elɛlɛ kelë cinngrafë ghënë lɛ, bunë elë eghɛghɛ ece kelënë lɛnë, ele kelë ndɔnʋn tete. Ebë eɔsɛ ece kelë budidi lɛ, bu jɛelë jɛelënë bë elɔ aɛn ghe ejʋ kelë wunë lɛ, shigha jenë kebë ebɔ eve kelë omu ee bu ebɔ lɛ (Jacq. 2:16; 1 Jean 3:17). Ebë edi shikwanë kë lé kelë shikwagho nkpɔ tɩnë akɔnda. Ofokwa ngɩmɛnnelë bë eɔsɛ eyi edagha shikwa ntɔnelë, kebë eɔsɛ elɛ bu eboka kelë. Elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ jɔghɔ, àlɛ́ kë apie tɩlefa asɔnë, ekpɛkpɛ elɔ kelë n’ye kebë elɛ bunë kë elɛ wɔ́wɔ́në. N’yonë, ebë eɔsɛ eboka kelë álɛ kebë ewu juman edi, kebë eyi Ofo ndaka, kebë ekpa eyi jɛmɛn.

21. ?Mabu fë evivi n’ye fë élɛ é?

²¹ Noo maɛn pʋpʋ ntɛnɩ ëë rere-kunë edadasɛ eyinë, politikë bunë ngiki elɛnë bë eɔsɛ elɔ, bë ekpɛkpɛ elɔ elë n’ye ebë edi ecele Ʒoova sɛ, ebë ekpa enʋn ëë gufrëmɔndɔnnë eji. Ese, bu akpɛɛkpɛ ntɔnelë ghe enʋnghë mɩɩ ghe elɛ wɔ́wɔ́ wo. Armagedɔn ghë, Ʒoova bá eghɔ ngiki gufrëmɔndɔnnë kwapowu enɩ (Dan. 2:44). Ná eca në sʋghɩnelë álɛ në élɔ kebë ehʋn˗eyi maɛn puɔpuɔnë sheghënë ghë. Àlɛ́ Ofo Shibanë Ʒoova sʋghɩnë píe epi tú ëë àkpanë në emimi eshipatanë aɛnnë, kë ghe elɛ ghɩʋn nkɔdi bu, kë ghe ele ghɩʋn tɩ, kë ghe emianmian ghɩʋn wu tata. Ese, noo bu ntɔnë gha shú se wunë, elë gha ébɔ elë esë gha éjiji maɛnnë ëë politikë bu ghë. Elë ébɔ bu ayɔghɔnë Ofo Shibanë bá elɛ elɔ ngikinë jɔ eka edi ngiki kwapowu eyi.