‘Sasaghɩnë kë ekpɩ Ofo viaɲʋnshinelë eyɛsɛ tete’

1-2. (1) ?Élé ngɩmɛnnelë eba eboka elë é? (2) ?Mabu Ʒoova bába álɛ ebë ewu boka Ofo shigbënë ghë é? (Kpa kpɩ kare ntɛnɩ: “Sasaghɩnë Biblënë hɛ́ kelë jɔ lahɔ gbo.”)

?OFOKWA ghɩmɛn nkpɔ boepi bóka fë wú? Agheci në ghʋ́ Biblënë ghë óo fë jɔ nkpɔnë bóka fë, ë fë gha tá fù kwa. Agheci n’ye yiki bá rɔ́ fënë, në níni fë opu shi. Agheci mící nkpɔ, fë dí akɔnda n’ye fë gha pí ghɩnë Ʒoova kolo, ese ofokwa ghɩmɛn ntɔnë ghágha fë ghë n’ye Ʒoova kolo fë, bu ntɔnë lé fë mɛnsɩ tete. Nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Maria.a Në ehʋn-oo Ɛspaɲë, në hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ ofokwa ngɩmɛnnelë awa adagha më, bu ntɔnë eya më n’ye kë edi më akɔnda tete. Daghanë kë ewa edagha mënë, eya n’ye kë evivi n’ye kebë emʋn më eyɛsɛ, álɛ kebë emʋn n’ye kebë eba eboka më.”

² Ʒoova mʋn kɔ bayɛ n’ye ofokwa ngɩmɛnnelë bë eboka elë. Bu ntɔnë ghëwu ëë në hɛ́ báshi kɔ ná elɔ elë ‘sasaghɩnë kebë ekpɩ elë eyɛyɛ tete.’ Sasaghɩ ntɔnelë bë elɛ eyikpenë kebë elɛ bunë Ʒoova evivinë, kebë elɛ aghɩnë kebë emʋn n’ye kebë eba ebɔ ngiki eyɛsɛ bumʋn ghë lɛ, aɛnshiji ghë lɛ (Jér. 3:15; 23:4). Ofo lɔ́ jɔ ntɔnë shú n’ye në bá sé Ʒezi eshi n’yenë. Ʒezi bába bu álɛ ofokwa ngɩmɛn bë enʋn ofokwanelë ghë ekpɩ Ʒoova viaɲʋnshinelë eyi (Éph. 4:​7, 8, 11). Mbë órò ntɛnɩ ghë, ebá eboepi ewu n’ye Ʒezi bá dí ëë sasagho jumannë. Eji ee ghë, ebá ewu bu ayɔghɔnë ofokwa ngɩmɛnnelë bë elɛ álɛ kebë edi kelë sasaghɩ jumannë eyɛsɛ. Rereghë, ebá ewu bu ayɔghɔnë ofokwa ngɩmɛnnelë kë bá ewu àlɛ́ kë akpɩ Ofo viaɲʋnshinelë ayɛsɛ.

BUNË EBË EƆSƐ EHƆHƆ ‘SASAGHO YƆGHƆNË’ SƐ

3. ?Mabughëwu Ʒezi hɛ́ kɔ në lɛ́ “sasagho yɔghɔ” é? (Jean 10:​11, 14).

³ Ʒezi hɛ́ kɔ në ëë në lɛ́ ‘sasagho yɔghɔnë’ (ka Jean 10:​11, 14). ?Mabughëwu é? Noo në kolo në viaɲʋnshinë kë lɛ́ në ejiti-aghɩnelë dɔ́në, ëë ghëwu ëë në bɔ́ në oohʋnnë hɔ́ kelë. Ʒezi hɛ́ kɔ: “Më mʋn më viaɲʋnshinelë, më viaɲʋnshinelë esë kë mʋn më.” Noo në mʋ́n bunë emian në ejiti-aghɩnelë owu-nkpɔ owu-nkpɔnë, në hɛ́ kɔ ná enini kelë opu shi (Mat. 11:​28, 29). Bu ntɔnë lɔ́ kë mʋ́n Ʒezi, kë kpa bɔ́ kelë ntɩjinë bá në ghë.

4-5. (1) ?Mabughëwu Martë lɛ Mari lɛ kë lɛ́lɛ Ʒezi álɛ bë ewa eboka kelë é? (2) ?Mabu Ʒezi bɔ́ tú-yoba álɛ bë eboka kelë é?

⁴ Jean órò 11 ghë, elë ewu bu ayɔghɔnë Ʒezinë lɛ́ sasagho yɔghɔnë lɛ́, n’ye në bá yí dágha Martë lɛ nɔnjɛ Mari lɛ Betani gbonë. Bayɛ n’ye kebë enini nɔnjɛelë eyighɔ aɲʋn ntɔnë opu shi, noo kelë nɔnjɛ yikpe Lazarë rɔ́ mici je nhɛn enë. Ʒezi kólo Martë lɛ, Mari lɛ, Lazarë lɛ dɔ́ tete (Jean 11:5). Mici jɔghɔ Ʒezi etɩ kelë ereni gbo, n’yonë në mʋ́n kelë yɛsɛ, në lɛ kelë lɛ edi cɛwu yɔghɔ tete. Ʒezi gha kɔ shú álɛ bë elɔ Lazarë sɛ bë eyɛ ëë; bu ntɔnë rɛ́rɛ Mari lɛ Martë lɛ. Ese, kë mʋ́n yɛsɛ n’ye Ʒezi bá epɔ enini kelë opu shi ayɔghɔ nhɛn. Nkpɔkpɔnë esë, àlɛ́ amɛn, ofokwa ngɩmɛnnelë kë alɛ nɔnjɛelënë kë nʋn ofokwanë ghënë cɛwuelë ayɔghɔnë, kebë eɔsɛ eboka kelë Ofo shigbënë ghë àlɛ́ kë anʋn mian ghë.

⁵ Mɩɩ álɛ Ʒezi bë egbɔ eshu Betani gbonë, bɔ́ ëë mici aɲʋn. Ʒezi bɔ́ ëë oohʋnnë tú yoba ë yí Betani gbo, noo oo ntɔnë ghënë, ngiki boepi víɛ n’ye kebë ee ëë bë erɔ (Jean 11:8). Ese, noo sasagho yɔghɔ eti sɛ ala eboka nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë, bu ntɔnë ghëwu ëë Ʒezi dá yí Betani gbo.

6. ?Mabu Ʒezi lɛ́ níni Martë opu shi é?

⁶ N’ye Ʒezi bá shú Betani sɛ n’yonë, Lazarë rɔ́ mɩɩ lɛ́ mici alɛ́ dádá. N’ye bu bá yí mɩɩ shú cibɩ ntɔnë ghënë, Martë gha kpa gha dí akɔnda n’ye Ʒezi bë eɔsɛ elɛ bu eca në nɔnjɛnë (Jean 11:21). Ese opuyɛ ghë, Ʒezi bóka në, álɛ në ghe ebɔ aɛn ghe eba bunë sásɛ dádánë ghë, ese në ébɔ aɛn eba bunë bá eshu ngbeɲi gbonë ghë. Ʒezi hɛ́ ëë kɔ: “Më-nɔnjɛ bá epulɛ.” (Jean 11:23). Eji ee ghë, Ʒezi jé rɔkɔ shi cé Martë aarɛrɛ mbënë. N’ye në bá cé ëë mbë rérenë, në kpa lé ëë ntɩjinë mɛnsɩ, në lɔ́ ëë ghághaghë n’ye Ofo lɔ́ në mɛnsɩnë në ébɔ epie rɔ ghë epulɛ ngiki (Jean 11:​24, 25). Nkpɔkpɔnë esë, amɛn, ofokwa ngɩmɛnnelë kë efu opu shi ece nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ mbë, kë ekpa ele kelë ntɩjinë mɛnsɩ, kë elɔ kë eghagha bunë Ofo hɛ́ kɔ bá elɛ elɔ ngikinë ghë.

7. ?N’ye Ʒezi bá wú Lazarë shikwaghɩnë lɛ, Lazarë cɛwuelë lɛ kë erumurúnë, élé bá cí në aba é? (Kpɩ fotonë esë).

⁷ Álɛ Ʒezi bë egbɔ epie rɔ ghë epulɛ Lazarënë, në lé bunë nʋnnʋn mìnë sɛ n’yonë aɛn ghë. Lazarë nɔnjɛ Mari lɛ, ngiki kë nʋnnʋn n’yonë lɛ kë erumurú. ?Élé bu ntɔnë bá lɛ́ Ʒezi é? “Aa hʋ́n në sɛ mɩɩ në rúmurú” (Jean 11:​33, 35). Bu ntɔnë eya n’ye Ʒezi ekoko ngiki tete! N’ye bu eba ehʋn ngiki sɛnë, nhɛn ëë eba ehʋn Ʒezi esë sɛ oghorumɔn ghë. Bu ntɔnë cí ngikinë kë nʋ́n n’yonë powu aba tete (Jean 11:36). Nkpɔkpɔnë esë, amɛn, sasagho yɔghɔnë ëë lɛ́ ghɩnë ebɔ ëë esë eba nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ oku, ekoko kelë.—Rom. 12:15.

8. ?Mabu Ʒezi lɛ́, álɛ në émʋn eyɛsɛ n’ye àlɛ́ në ayi oforunë, sasaghɩnelë bá ekpɩ në viaɲʋnshinelë eyɛsɛ é?

⁸ Ʒezi lɛ́ sasaghonë ɔɔ kolo. Në lɛ́ kolo bu lɔ́ në ejiti-aghɩnelë álɛ kelë esë kebë eyɔyɔ në. N’ye Ʒezi bá píe rɔ ghë púlɛnë, në hɛ́ akoto Piɛrë lɛ, në akoto kalanë gbe lɛ kɔ, kebë ekpɩ në viaɲʋnshinelë eyɛsɛ. Në kpa hɛ́ kɔ, kebë ece në “viaɲʋnjɛelënelë” lɛ, në “viaɲʋnshinelë” lɛ aɛn ghë eyɛsɛb (Jean 21:​15-17). Piɛrë gha pá jɔnë Ʒezi hɛ́në aɛn wu tata. Agbʋʋn fannga nhɛn bë esasɛ, në hɛ́ nɔnjɛelë eyikpenë kë lɛ́ ofokwa ngɩmɛnnelë kɔ kebë ekpɩ Ʒezi viaɲʋnshijɛelënelë eyɛsɛ tete, noo viaɲʋnshijɛelë ntɔnelë kë ɔɔ alɔ Ʒezi aɛn.—1 Pierre 5:​1, 2.

BUNË SASAGHO YƆGHƆ ELƐ

9. ?Mabughëwu ebë eɔsɛ ehɛ kɔ jumannë Ʒezi bɔ́ lé ngɩmɛnnelë mërɩnë gha rɛeshi wué? (Actes 20:28).

⁹ Akoto Pɔlë lé ofokwa ngɩmɛnnë kë nʋ́n Efɛzë gbonë ndɔnʋn n’ye kebë edamë ece kelë sasaghɩ jumannë aɛn ghë eyɛsɛ tete (ka Actes 20:28). Amɛn, juman nkpɔkpɔnë ëë nʋn ofokwa ngɩmɛnnelë esë mërɩ. Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ di Davidë, në hɛ́ kɔ: “Lɛ fɛ më ëë Ʒezi eka elɛ̀ më mbë ntɛnɩ mɩnɛn: ‘?Fë ewu viaɲʋnshijɛelë ntɛnɩelë wú? Kë lɛ́ mie o, ese më vívi n’ye fë éboka më, fë ékpɩ kelë elɔ më.’” Sasaghɩ jumannë Ʒezi bɔ́ lé ofokwa ngɩmɛnnelë mërɩnë, gha lɛ́ juman jɛ. Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ bë eɔsɛ edi akɔnda n’ye në gha ɔɔsɛ në énini ghɩnë nʋn aviɛlɛ ghënë opu shi, në gha ɔɔsɛ në éle ghɩnë sɛ rɔ́rɔ ëë shi lɛ, ghɩnë jɔ dɔ́ she ëënë lɛ ndɔnʋn (1 Thess. 5:14). Ofokwa ngɩmɛnnelë kë gha épa-aɛn n’ye Ʒoova ëë bë eɔsɛ elɔ kelë mɛnsɩ álɛ kebë ebɔ edi jumannë në bɔ́ lé kelë mërɩnë (Phil. 4:13). Ese, bayɛ n’ye kelë powu kebë elɛ bunë bë eboka kelë álɛ kebë elɛ sasaghɩ ayɔghɔ. Elë éwu bunë kebë elɛnë jɔghɔ.

10. ?Bu nkpɔca ofokwa ghɩmɛn bë elɛ álɛ bë elɛ sasagho yɔghɔ é? ?Mabughëwu é? (Proverbes 27:23 lɛ, bunë kë ghɛ́ghɛ dá agbanë oghoshi lɛ.)

¹⁰ Mʋn n’ye viaɲʋnshinelë kë bá nʋ́nnë yɛsɛ (ka Proverbes 27:23 bunë kë ghɛ́ghɛ dá agbanë oghoshi lɛ). La Bible. Segond 21 ghë, kpe n’ye kë bá hɛ́ jɔ ntɔnë: “Mʋn fë viaɲʋnshinelë owu-nkpɔ owu-nkpɔ yɛsɛ.”c Agbate, elë eboka elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ o, ese elë ghe bɔ elë esë ghe jiji kelë jɔ ghë (1 Pierre 4:15). Davidënë ebóepi hɛ́ ëë jɔnë kpa hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ elë amʋn miannë efɩ elë nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë, ë ebë eɔsɛ emʋn n’ye ebë eba eghʋ̀ Biblënë ghë eboka kelë.”

11. ?Àlɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ në eje rɔkɔ shi ece nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ mbënë, ayɔghɔ nkpɔca kë ewu é?

¹¹ Je rɔkɔ shi ce yiki mbë álɛ fë émʋn n’ye fë éba eboka ëë. Álɛ sasaghɩnelë bë emʋn n’ye kebë eba eboka nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë anʋn mian ghënë, bayɛ n’ye kebë eje rɔkɔ shi ece kelë mbë eyɛsɛ (Jacq. 1:19). Elë nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Katerinë, ca já-kpà ɲá në lɛ jɛelë lɛ shi yí. Kpe jɔnë në hɛ́: “Ofokwa ngɩmɛnnelë kë vívi më jɔ jɛelë jɛelë aɛnshiji ghë, kë jé rɔkɔ shi cé mbënë më káka lɔ́ kelë ajinë powu ayɔghɔ nhɛn. Bu ntɔnë lɔ́ më wú n’ye më ɔɔ alɔ, kë kpa kolo më. Më wú n’ye ofokwa ngɩmɛnnelë kë víɛ n’ye kebë emʋn bunë efɩ mënë, lɛ́ fɛ n’ye bunë efɩ mënë, efɩ kelë esë mɩnɛn. Jɔnë më lɛ kelë lɛ dídinë, lɔ́ më wú n’ye Ʒoova gha ɲá më lɛ më jɛelë lɛ shi.”

12. ?Àlɛ́ ngɩmɛnnelë kë në edagha nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ álɛ kebë ele kelë ndɔnʋnnë, élé kebë eba eɔsɛ ebɔ Biblënë elɛ bu ntɔnë é?

¹² Bɔ Biblë abɩ nfre nfrenë bayɛnë boka Ofo viaɲʋnshinelë (Tite 1:​7, 9). Àlɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ amʋn bu mumunë emian nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë, ná eɔsɛ emʋn n’ye në éba eboka kelë bu ntɔnë ghë.d Andrenë lɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔnë hɛ́ kɔ: “Më ebɔ Biblë abɩ nfre nfre lɛ Biblë jɔnë ebɔbɔ bunë efɩ nɔnjɛelënelë lɛ eya kelë. Mici jɔghɔ, bunë eboka mënë ëë lɛ́ nakwa Versets pour la vie chrétienne.” Eliu esë lɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔnë ɔɔ aɛnhɔ Ofo shigbënë ghë, në esë, në ebɔ nakwa nkpɔkpɔ ntɔnë elɛ bu. Kpe jɔnë në hɛ́: “Àlɛ́ më në ebaba më esë eyɛ álɛ më éyi edagha nɔnjɛelënë, ele kelë ndɔnʋnnë, më ekpɩ nakwa ntɔnë ëë ghɔgbonë kë ghɛ́ghɛ “Inquiétude”, “Déception” et “Découragement” Ghë. Nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë sɛ erɔrɔ kelë shi mici aghecinë, më ewu Biblë abɩnë më éɔsɛ ebɔ eboka kelë nakwa ntɔnë ghë. Katerinënë ebóepi hɛ́ ëë jɔnë, hɛ́ kɔ: “Ofokwa ghɩmɛn nkpɔ yá më Isaïe 26:3. Më lɛ më jɛelë eyighɔnë lɛ elë eka ëë, elë ekpa eka ëë ghë. Biblë abɩ ntɔnë bóka më lɛ më jɛelë eyighɔnë lɛ, ë eríshi kpɛkpɛ cibɩ pʋpʋ ntɔnë ghë.”

13. ?Mabu ofokwa ghɩmɛn nkpɔ bë elɛ álɛ bë elɛ ghɩnë elɔ sɛ ekà ngiki é? (Kpɩ fotonelë esë; kpa kpɩ kare ntɛnɩ: “Elë powu elɛ́ nɔnjɛelë.”)

¹³ Lɛ ghɩnë elɔ sɛ ekà ngiki. N’ye Ʒezi bá nʋ́n eshi n’yenë, bu ɲí ëë bà shi dɔ́ kʋra ese, në bɔ́ cibɩ nʋ́n alɛ ngiki lɛ, bɔ́bɔ́ alɛ ngbɔjɛelë lɛ (Luc 18:​15, 16). ?Mabu ebë eɔsɛ eɲishi jɔ ntɔnë ghë é? Sasagho yɔghɔnë, ëë lɛ́ ghɩnë ebɔ cibɩ enʋn alɛ nɔnjɛelënelë lɛ, élɛ ngbɔjɛelë o, élɛ ncasɔghɔ o, élɛ ngiki ahɔhɔ o. Jɔnë elë lɛ nɔnjɛlënelë lɛ edidi álɛ jɛmɛnnë bë egbɔ eo-órònë lɛ, jɛmɛnnë arerenë lɛnë, bë eɔsɛ elɔ ebë edi cɛwuelë eyɛsɛ, ebë ekpa ejì elë esë ntɩ. Elë nɔnjɛ yighɔ nkpɔ di Lorɛnë, në hɛ́ kɔ: “Àlɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ në eda më sɛ, në evivi më n’ye bu eba eyi elɔ mënë, bu ntɔnë elɔ sɛ ekà më, emɛn elɔ më n’ye më érɩ eda ëë sɛ elɛ̀ ëë mbë. N’yonë, àlɛ́ jɔ kpɛɛkpɛ afɩ mënë, sɛ egba më shi n’ye më ébɔ jɔ ntɔnë ehɛ ëë, noo më mʋ́n n’ye në edi më akɔnda, ná eboka më.”

14. ?Mabu Juan jɔnë eyaya fë é?

¹⁴ Ya n’ye fë ɔɔ kolo. Ʒezi hɛ́ kɔ kolonë bá enʋn në ejiti-aghɩnë ncɔcɔnë ghë ëë ngiki bë ebɔ emʋn kelë (Jean 13:35). Àlɛ́ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ akolo Ʒoova viaɲʋnshinelë ayɛsɛnë, bu ntɔnë eya n’ye në lɛ́ sasagho yɔghɔ. Nɔnjɛ yikpe nkpɔ di Juan, në lɛ́ ofokwa ghɩmɛn, n’ye në gha bá gha lɛ́ ofokwa ghɩmɛn se wunë, në hɛ́ kɔ lahɔ ofokwa ghɩmɛn nkpɔ boka në tete. Kpe jɔnë në hɛ́: “N’ye më bá óo Biblë-ka órònë, shú n’ye óó sɛ rɔ́rɔ më shi, më wú n’ye më gha rɩ́ gha dá Ʒoova sɛ. Ese, ofokwa ghɩmɛn ntɔnë ëë bóka më, më ká bu yí, më kpa yí jɛmɛnnelë ghë. Bu ntɔnë bóka më, ë më gha rí Ʒoova sʋnë shi. Më edà ofokwa ghɩmɛn ntɔnë nasɩ tete, noo në opushifunë lɛ, në kolonë lɛ lé më ndɔnʋn, ë më wú n’ye Ʒoova eba ewu më teteghënë. Bu ntɔnë kpa bóka më, ë më gha káka bà.”

SƐYƐYƐNË SASAGHƖNELË EWU ÀLƐ́ KË NË ECE ƷOOVA VIAƝƲNSHINELË AƐN GHË EYƐSƐ

15. ?Mabughëwu ebë eɔsɛ ehɛ kɔ àlɛ́ enë ekpɩ Ʒoova viaɲʋnshinelënë, elë ewu sɛyɛyɛ é? (Actes 20:​31, 35).

¹⁵ Sasaghɩ jumannë Ʒoova bɔ́ lé ofokwa ngɩmɛnnelë mërɩnë, gha lɛ́ mici powu ëë emɛn elɔ kelë wo. Pɔlë hɛ́ kɔ, kolonë në kolo Ʒoova viaɲʋnshinelënë lɛ, bunë në evivi n’ye në élɛ elɔ kelënë lɛnë, eji në opu mɩɩ mici aghɔ në ghe camëla ghe yɛ (2 Cor. 11:​27, 28). N’ye akoto Pɔlë në eba ehɛ bunë lɛ́ lɔ́ ofokwa ngikinë jɔnë, në hɛ́ jɔnë Ʒezinë lɛ́ sasagho yɔghɔnë hɛ́në. Në hɛ́ kɔ: “Fë në ehɔ yiki bunë, fë ewu sɛyɛyɛ edɔ eshe n’ye yiki bë ehɔ fë bu” (ka Actes 20:​31, 35). Ʒavie lɛ́ ofokwa ghɩmɛn mɩɩ dɔ́ she agbʋʋn 30, në esë bu cí në aba fɛ Pɔlë mɩnɛn. Kpe jɔnë në hɛ́: “Kpɩnë më ekpɩ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛnë kë nʋn ofokwanë ghënë, ele më ntɩjinë lɛ, kolonë më kolo Ʒoovanë lɛ mɛnsɩ. Àlɛ́ më në edagha kelënë, bu ntɔnë elɔ më ewu n’ye Ʒoova ekpɩ aghɩnë kë kolo ëë, kë ekpa esʋ ëë kelë oghorumɔn powu ghënë.”

16. ?Mabughëwu akoto Pɔlë bɔ́ ëë sasa jumannë pɔ́pɔ jumannë nɔ̀n nkpɔ edinë ghë é?

¹⁶ Sasagho yɔghɔ elɛ kolo bu elɔ Ofo viaɲʋnshinelë fɛ n’ye nɔ̀n nkpɔ eba elɛ kolo bu elɔ jɛelë mɩnɛn. Nakwanë Pɔlë ghɛ́ghɛ cé Tesalonikë-aghɩnë ghënë, në bɔ́ në esë pɔ́pɔ nɔ̀n ntɔnë ghë, n’ye në bá ghágha bunë në lɛ́ lɔ́ nɔnjɛelë eyikpe lɛ eyighɔ lɛ ghënë (1 Thess. 2:​7, 8). Agbate o, nɔ̀n nkpɔ elɛ bu fannga nhɛn elɔ jɛelënë o, ese në omunë esë në ewu sɛyɛyɛ bu ntɔnelë ghë. Àlɛ́ jɛnë në edɔomu eyinë, nɔ̀n ntɔnë sɛ eyɛyɛ ëë. Nkpɔkpɔnë esë, sɛ yɛ́yɛ Pɔlë n’ye në bá wú Tesalonikë ngikinelë kë edɔomu eyi Ofo shigbënë ghënë (2 Thess. 1:​3, 4). Amɛn esë, ofokwa ngɩmɛnnë kë elele mɛnsɩ eboka nɔnjɛelënelë Ofo shigbënë ghënë, kë ewu sɛyɛyɛ àlɛ́ kë në ewu n’ye nɔnjɛelë ntɔnelë edɔomu eyi Ofo shigbënë ghë. Miguɛlënë lɛ́ ofokwa ghɩmɛnnë bóka Ʒuannë ehɛ́ ëë jɔnë, hɛ́ kɔ: “Më bɔ́ sɛyɛyɛ ghë bóka Ʒuan álɛ bë elɛ bu ayɔghɔnë kretiɛnghɩ elɛnë. Amɛn, sɛ eyɛyɛ më n’ye Ʒuan esë lɛ́ ofokwa ghɩmɛn.”

17. ?Mabu eyɛyɛ fë sɛ sasaghɩnë Ʒoova hɔ́ elënë ghë é?

¹⁷ Elë edà Ʒoova nasɩ ayɔghɔ nhɛn noo mici fɛji ntɛnɩelë ghë, në lɔ́ elë sasaghɩnë kë edi ecele! Elë ewu n’ye sasaghɩ ntɔnelë kë edamë elele mɛnsɩ eyɔyɔ fùnë Ʒezinë lɛ́ sasagho yɔghɔ tetenë tánë. Noo kë elɛ ntɛnɩ kebë eɔsɛ elɛnë powu eo elë jɔ, kë ele elë mɛnsɩ, kë ekpa enini elë opu shinë, kë eɔ alɔ elë aɛn dɔ́ tete, kë kpa ɔɔ alɔ Ʒoova aɛn! N’yonë, juman akpɛɛkpɛnë kë elele mɛnsɩ edinë ghëwu, elë ele kelë.—1 Thess. 5:​12, 13.