September

Ọ khẹke ne ima gha re emwa ni deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn, deba ọni, ma ghi ye gha hia ne ima ghẹ de ghee iyeke. Ọna rhie ma wẹẹ, ọ ma khẹke ne ima gha roro ẹre wẹẹ, ma waan fo nẹ vbe odẹ ọghe orhiọn. (1 Kọr 10:12) Ọ khẹke ne ima ye gha “gualọ otọ egbe” ima ghee, ne ima mieke na rẹn deghẹ ima ye mwẹ alaghodaro. Vbe elẹta ne ukọ ighẹ e Pọl gbẹn gie etẹn ni rre Kọlọsi, ọ keghi gi ima rẹn vbe nọ ru ekpataki sẹ hẹ ne ima ye gha re emwa ni deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn. Agharhemiẹn wẹẹ, emwa ni deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn ẹre iran ghaa khin, e Pọl keghi ya obọ sekhae ne iran, ne iran gha ba egbe ne emwa ghẹ ya ya ẹwaẹn agbọn na mu iran rẹrẹ. (Kọl 2:​6-10) Ẹpafras nọ wa kakabọ rẹn etẹn ni rre uwu iko, kegha na erhunmwu ne iran vbe ẹghẹ hia ne iran “mieke na sẹtin mudia gbain,” ra ne iran deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn. (Kọl 4:12) Vbe ima miẹn ruẹ vbe ọna? E Pọl vbe Ẹpafras wa rẹn wẹẹ, ne ọmwa mieke na sẹtin ye gha re ọmwa nọ deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn, ọ wa gualọ iyobọ Osanobua, sokpan te ọ gha vbe loo ẹrhiọn yọ. Iran hoo ne etẹn ni rre Kọlọsi ye gha re emwa ni deziẹn vbe odẹ ọghe orhiọn agharhemiẹn wẹẹ, iran werriẹ aro daa ọlọghọmwa ughughan. w24.04 6-7 ¶16-17

Ma ghaa mwẹ imuohan ọghe Jehova, ma ghi do hoẹmwẹ ọnrẹn sẹrriọ wẹẹ, ma i khian gha hoo ne ima ru emwi nọ gha sọnnọ ọnrẹn. Ma keghi hia vbe odẹ ke odẹ ne ima rẹn alughaẹn nọ rre uwu ẹkpo ẹmwata kevbe ohoghe, ne ima mieke na sẹtin ye gha re ọsie Jehova. (Itan 2:​3-6; Hib 5:14) Deghẹ ima na mu ohan emwa nagbọn sẹ Osanobua, ọna sẹtin si ima hin odẹ ẹmwata rre. Gia guan kaẹn igiemwi ọghe ikpia 12 ni ke ẹwae ọghe Izrẹl rre, ni ya ba Otọ Na Ru Eyan Rẹn ghee. Nọ ne iran igbe vbọ, imuohan ne iran ghaa mwẹ ne Ivbi Kenan sẹ ahoẹmwọmwa ne iran ghaa mwẹ ne Jehova. Iran keghi tama Ivbi Izrẹl nikẹre wẹẹ: “Ma ma wegbe sẹ nọ gha dekun iran; iran ni rre evba wegbe sẹ ima.” (Nọm 13:​27-31) Vbe aro emwa nagbọn, Ivbi Kenan mwẹ ẹtin sẹ Ivbi Izrẹl. Ẹmwata gele wa na khin. Sokpan ọmwa nọ we Ivbi Izrẹl i khian sẹtin khọnmiotọ yan eghian ọghe iran, ma zẹdẹ rẹn e Jehova. w24.07 9 ¶5-6

Emwi rhọkpa rrọọ nọ ya ima gele yayi wẹẹ, Osa nọ bu ohiẹn ata vbe ẹghẹ hia ẹre Jehova khin ra? Kakabọ! Zẹvbe ne Ebraham tae, e Jehova keghi re Osa nọ gbae, nọ ghi mwẹ ẹwaẹn sẹ, nọ mwẹ itohan kevbe nọ “bu ohiẹn otọ agbọn hia.” Ọ ma Ovbi ẹre emwi nẹ, ọ vbe rhie asẹ nẹẹn nọ ya gha bu ohiẹn emwa. (Jọn 5:22) E Jehova vbe Jesu rẹn emwi nọ rre ekhọe dọmwadẹ emwa. (Mat 9:4) Nọnaghiyerriọ, iran “gha ru emwi nọ kere” vbe iran ghaa bu ohiẹn emwa! Gi ima gha mwẹ ọnrẹn vbe orhiọn wẹẹ, e Jehova ẹre ọ rẹn enọ maan sẹ. Ma rẹnrẹn wẹẹ, ma i mwẹ asẹ na ya bu ohiẹn, sokpan e Jehova ẹre ọ mwẹ asẹ nii! (Aiz 55:​8, 9) Jesu keghi re Ọba nọ ya egbe taa Erhae vbe odẹ nọ ya bu ohiẹn ata kevbe nọ ya tohan emwa, rhunmwuda ọni, wa gi ima ya ekhọe hia zin egbe khẹ ẹghẹ ne Jehova vbe Ovbi ẹre khian ya do bu ohiẹn emwa hia.​—Aiz 11:​3, 4. w24.05 7 ¶18-19

Ọ wa ru ekpataki ne ima gha “ta ẹmwata vbe uwu ekhọe” ọghe ima. Ma gha wa miẹn emwi ruẹ vbekpa ọnọna vbe ẹghẹ ne Filip ya rhie ọsiọre ighẹ e Nataniẹl bu Jesu gha dee. Agharhemiẹn wẹẹ, ẹghẹ okaro ne Jesu ya miẹn e Nataniẹl ẹre na khin, ọ na kha wẹẹ: “Ghee ẹre oo! Ọna ẹre ọ gele re Ovbi Izrẹl nẹi ru ero.” (Jọn 1:47) Jesu bẹghe ẹre wẹẹ, ọmwa nọ mwẹ ekhọe ne gboo ra nẹi zẹdẹ ru ero ẹre Nataniẹl khin. Ọmwa nọ ma gba vbene ima ye ẹre Nataniẹl vbe gha khin, sokpan ọ ma gha ru ero, te ọ wa gha ta ẹmwata vbe emwi hia. Ọna keghi wa yẹẹ Jesu, ẹre ọ na ghi tian e Nataniẹl. Obọ ne ima ya mu emwa ọvbehe ẹre ebe Psalm 15 wa mobọ guan kaẹn. Ebe Psalm 15:3 gi ima rẹn wẹẹ, ọmwa nọ rre ibọkpọ ọghe Jehova keghi re “ọmwa nẹi mu ọmwa eni rhia. Ọmwa nẹi fidọn ghee avbe ọsiọre, nẹi vbe ta ewẹwẹwẹ ye emwa nii rre ẹdogbo ẹre egbe.” Ọ gha sẹtin si obalọ ye emwa egbe deghẹ ima na gha mu eni iran rhia.​—Jems 1:26. w24.06 10 ¶7, 9; 11 ¶10

U gha mu egbe ikporhu yotọ ẹse, ọ gha ru iyobọ nuẹn ya gha ya udinmwẹ kporhu ma emwa. Jesu keghi ru iyobọ ne erhuanegbe ẹre ya mu egbe yotọ, ọ ke gie iran gha rrie ikporhu. (Luk 10:​1-11) Rhunmwuda ne iran na ru emwi ne Jesu ma iran re, iran keghi sẹtin ru iwinna nọ maan nibun, ọna keghi ya iran gha sọyẹnmwẹ. Vbe ima khian ya sẹtin mu egbe ikporhu yotọ hẹ? Ọ khẹke ne ima ka muẹn roro ẹmwẹ ne ima khian ta kevbe vbene ima khian ya tae hẹ, vbe odẹ nọ gha rhie ẹre ma wẹẹ, ẹ i re te ima tie ẹre vbe ebe. Ọ gha wa vbe ru iyobọ ne ima deghẹ ima na ka muẹn roro odẹ eva ra eha ne emwa ya yin vbe ima ghaa kporhu ma iran vbe ẹdogbo ne ima na kporhu, kevbe vbene ima khian ya sẹtin ya ifuẹro zẹ ẹmwẹ wanniẹn iran hẹ. Ẹghẹ nii, ma ghaa gu emwa guan vbe ikporhu, ma ghi hia ne orhiọn ima sotọ, ma ghi gha mumu ogiẹ, ma ghi vbe gu iran guan vbe odẹ ne iran gha ya bẹghe ẹre wẹẹ, ọsie iran ẹre ima khin. w24.04 16 ¶6-7

Emwi nọ ghi ru ekpataki sẹ nọ ya ima kporhu ọre ne ima na hoẹmwẹ e Jehova kevbe eni ẹnrẹn. Ma keghi ghee ikporhu iyẹn nọ maan zẹvbe odẹ ọkpa ne ima ya rhie urhomwẹ ne Osa ne ima hoẹmwẹ ọnrẹn. Ma keghi wa ya ekhọe hia kue yọ wẹẹ, e Jehova ne Osanobua mwa sẹ nọ gha miẹn uyi, ọghọ kevbe ẹtin vbe obọ eguọmwadia ẹre. Ma ghaa ru iyobọ ne emwa ya do yayi wẹẹ, Osanobua ẹre ọ “yi emwi hia” te ima rhie uyi kevbe ọghọ nẹẹn, te ima vbe rhie ẹre ma wẹẹ, rhunmwuda nọ na rhie arrọọ ne ima ẹre ọ zẹe ne ima na rrọọ. Ma ghaa loo ẹghẹ ọghe ima, ẹtin ọghe ima kevbe emwi ne ima mwẹ ya rhiegba ye iwinna ikporhu vbene ẹtin ima sẹ, te ima rhie ẹtin ọghe ima ne Jehova. (Mat 6:33; Luk 13:24; Kọl 3:23) Emwi ne ima ya ọna kha ọre wẹẹ, te ọ wa yẹẹ ima vbe ima ghaa tama emwa vbekpa Osa ne ima họemwẹ ọnrẹn. Te ima wa gele hoo ne ima gha tama emwa ọvbehe vbekpa eni ẹnrẹn kevbe emwi na yae kha. w24.05 17 ¶11

E Jehova rhie ọfunmwegbe kevbe isọkẹn ne ima nian, ọ gha vbe rhie arrọọ ọghe etẹbitẹ ne ima vbe odaro. Ma gha sẹtin gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova mwẹ ẹtin nọ khian ya san ima ẹse kevbe wẹẹ, ọ vbe hoo nọ ru vberriọ. Ọna keghi ru iyobọ ne ima ya rhiegba ye ugamwẹ e Jehova, zẹvbe ne eguọmwadia e Jehova ni ghaa rrọọ vbe ẹghẹ nẹdẹ ru ẹre. Erriọ wa gha ye ne Timoti vbe ẹghẹ nẹdẹ. (Hib 6:​10-12) E Timoti keghi mu ẹtin yan Osanobua nọ rrọọ. (1 Tim 4:10) Ọna ẹre ọ si ẹre nọ na sẹtin rhiegba ye ugamwẹ e Jehova, ọ na vbe gha ru iyobọ ne emwa ọvbehe vbene ẹtin ẹnrẹn sẹ. De odẹ eso nọ ya ru ọnọna? Ukọ e Pọl keghi rhie igiọdu nẹẹn nọ gha mwẹ alaghodaro vbe odẹ nọ ya ma emwa emwi vbe ikporhu kevbe uwu iko. E Pọl vbe tama rẹn nọ gha re igiemwi esi ne etẹn ne iran gba ga, ke ọmaẹn ke ẹghele. A vbe mu iwinna eso nọ lọghọ nẹẹn, usun iwinna na ọre nọ dia emwa eso ye odẹ, sokpan ọ ghi ru ẹre vbe odẹ ọghe ahoẹmwọmwa. (1 Tim 4:​11-16; 2 Tim 4:​1-5) E Timoti rẹnrẹn wẹẹ, e Jehova gha san irẹn ẹse.​—Rom 2:​6, 7. w24.06 22-23 ¶10-11

E Jehova mobọ gha gie avbe akhasẹ ọghẹe gie emwa rẹn, ne iran ya obọ sekhae ne iran kevbe ne iran rhie adia ne iran. Vbe igiemwi, e Jehova keghi loo e Jerimaia ya tama Ivbi Izrẹl wẹẹ: “Izrẹl ne ekhọe ẹre ma mudia ẹse, werriegbe bu mwẹ gha dee . . . mẹ mwẹ itohan, ohu i khian vbe mu mwẹ . . . I i khian mu ohu ruẹ rhinrin ẹdẹ. Sokpan, uwa ghi miẹn kue wẹẹ, wa rriabe kevbe wẹẹ, wa sọtẹ daa e Jehova ne Osanobua uwa.” (Jer 3:​12, 13) Ọ loo Joẹl ya kha wẹẹ: “Wa ya ekhọe hia fi werriẹ ne uwa werriegbe bu mwẹ gha dee.” (Joẹl 2:​12, 13) Ọ loo Aizaia ya tama iran wẹẹ: “Uwa kpe egbe uwa huan. Wa dobọ emwi dan ne imẹ miẹn ighẹ uwa ru na yi. Ẹn, wa dobọ emwi dan na ru yi.” (Aiz 1:​16-19) Ọ na vbe loo Ẹzikiẹl ya tama iran wẹẹ: “Wẹ yayi we te ẹko rhiẹnrhiẹn mwẹ vbe ọmwa dan gha wu ra? . . . Emwi ne I hoo ọre nọ fi werriẹ; nọ mieke na gha rrọọ. I i hoo ne ọmwa rhọkpa wu. Wa zobọ vbe orukhọ ne uwa ru, ne uwa mieke na gha rrọọ.” (Ẹzik 18:​23, 32) Te ọ wa ya ẹko rhiẹnrhiẹn e Jehova vbe emwa gha roro iro fi uyinmwẹ werriẹ rhunmwuda, irẹn hoo ne iran gha rrọọ vbe etẹbitẹ! w24.08 9 ¶5-6

E Jehova keghi kpemehe emwi nọ gha ya eguọmwadia ẹre hia sikẹ ọre sayọ, ọ dia iran, erriọ vbe ya gbogba ga iran. Emwi nọ rhie ẹre ma wẹẹ, e Jehova i gbe ewanmwẹ ghee obọ ọkpa, ọre nọ na ru ẹre ne emwa nibun vbe uhunmwu otagbọn hia gha miẹn e Baibol tie. Urhuẹvbo eha ẹre a ka wa ya gbẹn e Baibol, ọni ọre Hibru, Aramaik, kevbe Grik. Avbe emwa ni gua tie Baibol vbe urhuẹvbo na ka wa ya gbẹn ọnrẹn, sikẹ e Jehova sẹ emwa nẹi sẹtin tie ẹre ra? Ẹo, hiehie. (Mat 11:25) Ẹ i re ọmwa yo owebe nọ yo ra ọmwa sẹtin tie Baibol vbe urhuẹvbo na wa ya gbẹn ọnrẹn, ẹre ọ khian ya ọmwa gha re ọsie Jehova. E Jehova keghi ru ẹre ne emwa ughughan ni rre uhunmwu otagbọn hia miẹn e Baibol gha tie, ọre te iran yo owebe nọ yo ra iran ma yo. Ẹ i re avbiẹ urhuẹvbo ẹre a he zedu Ẹmwẹ ọnrẹn ighẹ e Baibol ghee; rhunmwuda ọni, emwa hia ni rre uhunmwu otagbọn gha sẹtin miẹn ere vbe imamwaemwi ẹmwata ni rre uwu ẹre, iran ghi do ruẹ vbene iran gha ya sẹtin do gha re ọsie Osanobua.​—2 Tim 3:​16, 17. w24.06 6-7 ¶13-15

Ẹghẹ na khian ya guọghọ e Jerusalẹm, ne Jesu ta yotọ, sotọ fo nẹ. Ọrheyerriọ, etẹn gha sẹtin loo ẹghẹ nọ kẹre ya mu egbe yotọ, iran ghi ru emwi nọ gha ya amuẹtinyan ọghe iran wegbe kevbe nọ gha ru iyobọ ne iran ya sẹtin zin egbe. (Hib 10:25; 12:​1, 2) Vbe nẹi khian ghi kpẹẹ gbe ma gha miẹn orueghe nọ wegbe sẹ ọghe etẹn ni re Ivbi Hibru. (Mat 24:21; Arhie 16:​14, 16) Gia guan kaẹn ibude eso ne Jehova rhie ne etẹn ni re Ivbi Hibru nọ gha vbe ru iyobọ ne ima vbe ẹdẹnẹrẹ. Ukọ ighẹ e Pọl keghi rhie igiọdu ne etẹn ni re Ivbi Hibru, ne iran kakabọ rhiegba ye Ẹmwẹ Osanobua na tie, ne iran vbe gha mu emwi ne iran tie roro. (Hib 5:14–6:1) E Pọl keghi loo abọ ọghe Ebe Nọhuanrẹn Na Ya E Hibru Gbẹn ya gi etẹn rẹn wẹẹ, odẹ ne Ivbi Otu e Kristi ghi ya ga e Jehova, ẹre ọ maan sẹ ugamwẹ ọghe Ivbi e Ju. E Pọl rẹnrẹn wẹẹ, iran gha gele rẹn imamwaemwi ẹmwata ni rre Baibol, ọ gha ru iyobọ ne iran ya rẹn imamwaemwi ohoghe, na ghẹ mieke na sẹtin mu iran rere. w24.09 8-9 ¶2-3; 10 ¶6

Erhuanegbe Jesu wa gha gualọ igiọdu. Vbọzẹ? Eso sẹ owa, ẹgbẹe kevbe ẹki ọghe iran rae ne iran mieke na gha lele Jesu. (Mat 19:27) A vbe gha ya obọ dan mu eso rhunmwuda ne iran na gha re erhuanegbe Jesu. (Jọn 9:22) Te iran ru ena hia rhunmwuda iran yayi wẹẹ, Jesu ọre Mezaia. (Mat 16:16) Sokpan, vba ghi gbe Jesu rua, ọ na ghi yevbe na miẹn wẹẹ, emwi ne iran ya aro yi i khian ghi mwẹ uhunmwu, ọna wa gbe orhiọn iran mu otọ. Jesu bẹghe ẹre wẹẹ, ẹ i re te erhuanegbe ẹre ma gha mwẹ amuẹtinyan, sokpan rhunmwuda emwi nọ wegbe nọ sunu ẹre ọ si ẹre ne iran na gha khiẹ. Rhunmwuda ọni, ke ẹghẹ nọ wa ya rhiọ kpaegbe kpa ẹre ọ wa ya suẹn gha rhie igiọdu ne avbe erhuanegbe ẹre. Vbe igiemwi, Jesu keghi rhie egbe ma e Meri Magdalin vbe ẹghẹ nọ na gha viẹ vbe idin ọghe irẹn. (Jọn 20:​11, 16) Ọ rhie egbe ma erhuanegbe ẹre eva ni ghaa rrie igue ọkpa na tie ẹre Ẹmeyọs. Ọ vbe rhie egbe ma ukọ ighẹ e Pita. w24.10 13 ¶5-6

Evbibiẹ emọ uwa mu ovbi uwa egbe yotọ nọ mieke na sẹtin rhan otọ evbọzẹe nọ na yayi wẹẹ, Osanobua ẹre ọ yi emwi hia. Wa sẹtin koko zẹ iro yan avbe uhunmwuta ughughan na ku kugbe nọ khare wẹẹ, “Young People Ask​—Creation or Evolution?” Iyeke ọni, u ghi gu ovbuẹ zẹ iro yan ne ovbuẹ rẹnrẹn wẹẹ, irẹn gha sẹtin loo ya ru iyobọ ne emwa ọvbehe ya rẹn wẹẹ, ayi nọ yi emwi hia gele rrọọ. U ghi vbe gu ẹre ruẹ ọre yotọ vbe nọ gha ya sẹtin yae ru iyobọ ne emwa ọvbehe hẹ. U ghi vbe rhie igiọdu nẹẹn nọ rhan otọ emwi nọ yayi ma emwa ni hoo ne iran danmwehọ ẹre, sokpan ọ ghi rhan otọ re vbe odẹ ne iran gha ya rherhe rẹn otọ re. Vbe igiemwi, ọmwa ne iran gba rre esuku sẹtin kha wẹẹ: “I ma he bẹghe Osanobua ẹdẹ, emwi ne aro mwẹ bẹghe ọkpa ẹre I khian sẹtin yayi.” Ovbi Otu e Kristi nọ re igbama gha khian zẹ ẹmwẹ wanniẹn ọmwa vbenian, ọ sẹtin kha wẹẹ: “Gia kha wẹẹ, u rre uwu ẹgbo nọ wa kakabọ rree ne ehe ne emwa ye, u na dekun uhae na fian na ya okuta bọ ladian. Vbọ khian la ruẹ ekhọe? Deghẹ ima sẹtin kha wẹẹ, ọmwa ẹre ọ fian uhae nii ne ima dekun vbe uwu ẹgbo, inu ghi nọ ne uhunmwu otagbọn hia? Ma gha vbe sẹtin kha wẹẹ, ọmwa rrọọ nọ yi ẹre!” w24.12 18 ¶16

Ma hia wa gualọ ibude nọ gha ru iyobọ ne ima ya ru azẹ ne kpataki vbe ẹdagbọn ima. Avbe ediọn kevbe etẹn ni wẹro gha sẹtin rhie ibude vbenian ne ima. Adeghẹ iran na gha re etẹn ni khian eniwanrẹn nẹ, ọ ma khẹke ne ima gha roro ẹre wẹẹ, ibude ọghe iran i ghi mwẹ esa nọ ye vbe ẹghẹ ne ima ye na. E Jehova hoo ne ima ruẹ emwi vbe obọ iran. Iran ẹre ọ ka sẹ agbọn khẹ ima, iran vbe miẹn emwi nibun nẹ vbe agbọn, iran mwẹ irẹnmwi kevbe ẹwaẹn. Vbe ẹghẹ Izrẹl nẹdẹ, e Jehova wa loo emwa eso ni khian eniwanrẹn nẹ ya rhie igiọdu ne emwa rẹn, ọ vbe loo iran ya dia emwa rẹn ye odẹ. Vbe igiemwi, ọ loo e Mozis, Devid, kevbe ukọ ighẹ e Jọn. Ẹghẹ ughughan ẹre iran na ya gha rrọọ, vbene emwi ghaa ye vbe ẹghẹ ọghe dọmwadẹ iran wa vbe lughaẹn ne egbe. Ọ ghi bu ẹghẹ ne iran khian ya wu, iran keghi rhie ibude ne eguọmwadia e Jehova nikẹre, eniwanrẹn ẹre iran wa gha khin vbe eke na avbe eguọmwadia e Jehova na ye. Te edọmwadẹ iran wa nianian vbe nọ ru ekpataki sẹ hẹ na gha họn ẹmwẹ ne Osanobua. Ọre igbama ma khin ra ma khian enọwanrẹn nẹ, ma gha wa miẹn emwi ruẹ vbe ẹmwẹ ibude ọghe iran.​—Rom 15:4; 2 Tim 3:16. w24.11 8 ¶1-2

Vbe ẹghẹ e Noa, Osanobua keghi gbe uhi ne emwa, ne iran ghẹ rri esagiẹn. (Gẹn 9:​3, 4) E Jehova na vbe dọlegbe gbe Uhi na ne Ivbi Izrẹl. Ọ na tama iran wẹẹ, ọmwaikọmwa nọ rhirhi rri esagiẹn, a ghi gbe ẹre rua. (Lẹv 7:27) Te Jesu wa vbe gha lele Uhi na. (Mat 5:​17-19) Ọ dewarorua wẹẹ, ẹ i re te Jesu ghaa tama Ivbi e Ju ni gbẹbu ne iran do rri efun egbe irẹn ra ne iran vbe wọn esagiẹn irẹn. Te Jesu ya ẹmwẹ na ru igiemwi vbe ọ ghaa gu Ivbi e Ju guan, zẹvbe nọ vbe ru ẹre vbe ọ gu okhuo ọkpa ne Ovbi Sameria guan, ọ keghi tama okhuo nii wẹẹ: “Ọmwaikọmwa nọ wọn vbe amẹ ne I khian sa nẹẹn, . . . ghi . . . gha mwẹ arrọọ ọghe etẹbitẹ.” (Jọn 4:​7, 14) Ẹ i re te Jesu ghaa kha wẹẹ, ọ mwẹ amẹ kẹkan ne okhuo nii gha wa wọn nọ gha yae gha mwẹ arrọọ ọghe etẹbitẹ. Erriọ ẹre ọ vbe ye, vbe Jesu gu emwa guan vbe Kapaniọm, ẹ i re te ọ wa gha kha wẹẹ, iran gha miẹn arrọọ ọghe etẹbitẹ deghẹ iran na gele rri efun egbe irẹn, kevbe deghẹ iran na vbe wọn esagiẹn irẹn. w24.12 9 ¶4-6

Ọ ma khẹke ne avbe ọdọ ni re Ivbi Otu e Kristi gha ghee ikhuo sila sila vbene emwa ni rre uwu agbọn ye. Vbọzẹ? Rhunmwuda emwi ne ọmwa mu roro, ẹre ọ mobọ ru. Ukọ ighẹ e Pọl keghi ya obọ sekhae ne Ivbi Otu e Kristi ni ghaa rre Rom wẹẹ, ne iran “ghẹ ghi ru emwi vbene agbọn na ru ẹre.” (Rom 12:​1, 2) Vbe Pọl gbẹn ebe na gie etẹn ni rre Rom, ọ vẹ na rẹn wẹẹ, a mu iko na gbọọ nẹ vbe ukpo ni bun. Ọrheyerriọ, emwi ne Pọl gbẹn gie iran na rhie ẹre ma wẹẹ, emwa eso vbe uwu iko ye gha roro emwi vbe na ghee emwa ni rre uwu agbọn. Ọni ẹre ọ si ẹre nọ na rhie igiọdu ne iran, ne iran fi iziro kevbe uyinmwẹ iran werriẹ. Ibude na wa vbe kaan avbe ọdọ ni rrọọ vbe ẹdẹnẹrẹ. Ọ keghi re emwi da ọmwa wẹẹ, avbe ọdọ eso wa yin vbe na ghee emwa ni rre uwu agbọn, iran keghi ya obọ dan mu ọvbokhan iran. w25.01 9 ¶4

Ediọn ni rrọọ vbe ẹdẹnẹrẹ wa vbe kakabọ winna. Iran kporhu iyẹn nọ maan. (2 Tim 4:5) Iran wa ya egbe hia rhiegbe ye iwinna, iran ru emwamwa vbe na khian ya gha kporhu hẹ vbe ẹdogbo ne etẹn na kporhu, iran vbe ma ima emwi ne ima mieke na gha re emwa ni gua kporhu. Avbe ọbuohiẹn ni mwẹ itohan kevbe nẹi gbe ewanmwẹ ghee obọ ọkpa ẹre iran vbe khin. Ovbi Otu e Kristi gha ru orukhọ nọ wegbe, ediọn ghi hia ne iran ru iyobọ nẹẹn, nọ mieke na dọlegbe do khian ọsie Jehova. Sokpan, zẹvbe ne iran ya ru ọnọna, iran wa hia ne iko gha re ehe nọhuanrẹn. (1 Kọr 5:​12, 13; Gal 6:1) Nọ ghi wa sẹ ehia ọre wẹẹ, ọsuohuan ẹre iran vbe khin. (1 Pit 5:​1-3) Ọta ne iran ya guan keghi re ọta na gele mu egbe ẹre ẹse, iran vbe hia ne iran rẹn etẹn hia ni rre uwu iko kevbe ne iran gha rhie igiọdu ne iran. Deba iwinna hia ne iran ru, eso mwẹ obọ vbe iwinna Ọgua Arriọba na bọ kevbe na dọlọ yi, iran ru emwamwa ọghe asikoko nọkhua, iran ru iyobọ ne Hospital Liaison Committees kevbe Patient Visitation Groups. Ẹ i re iwinna nekherhe ẹre ediọn gele ru! w24.10 20 ¶9

Vbe Baibol, emwi ne ẹmwẹ na ighẹ “imiẹnfan” demu ọre na fan ọmwa fua rhunmwuda osa na ha ẹre, na ya dẹ ọre werriegbe. Ukọ ighẹ e Pọl ghi rhan otọ ẹmwẹ na, ọ na wẹẹ: “Wa rẹnrẹn wẹẹ, ẹ i re emwi ni sẹtin kẹkẹ, vbe na ghee esiliva ra igoru, ẹre a ya fan uwa fua [ra “dẹ uwa werriegbe,”] vbe agbọn ọrhiae ne uwa re vbe ukhu vbe obọ avbe erha uwa odede. Sokpan, esagiẹn nọ hin usi ọghe Kristi, nọ yevbe esagiẹn ọghe oteghe ohuan nẹi mwẹ okan ra ama, ẹre a ya fan uwa.” (1 Pit 1:​18, 19; ftn.) Rhunmwuda izọese adẹwerriegbe, a gha sẹtin fan ima vbe obọ orukhọ kevbe uwu nọ wa ya ima rri oya. (Rom 5:21) Ọghe ne ẹmwata, ma gha zẹ unu ga egbe, ẹ i sẹ ima ya kpọnmwẹ e Jehova kevbe Jesu, ne iran na miẹn ima fan lekpa esagiẹn ra arrọọ nọ hin usi ọghe Jesu. w25.02 5 ¶15-16

Vbe ima khian ya gha begbe hẹ ne ima ghẹ mieke na de ye edanmwẹ? Gi ima zẹ iro yan emwi eso ne ima gha miẹn ruẹ vbe emwi nọ sunu daa okpia ọkpa vbe ebe Itan uhunmwu ẹnrẹn 7. Ọ keghi ya gu okhuo ọkpa nọ sankan ru oghẹ. Uviẹn ọnrẹn 22 gi ima rẹn wẹẹ, “ọwara ọkpa” ẹre okpia nii ya bu okhuo na. Sokpan vbene ọ te sẹ uviẹn ọnrẹn 22, ma bẹghe ẹre wẹẹ, ọ mwẹ emwi eso ne okpia na ka ru nọ ghi do si ẹre fi orukhọ. Vbọ ya okpia na ru orukhọ? Vbe okaro, “ọ na la ẹkhokho ọkpa ne [enene okhuo nọ sankan] ye” vbe ẹghẹ ota. Ọ na vbe mu uhunmwu da eke ne owa ẹre ye. (Itan 7:​8, 9) Iyeke ọni, ọ ghi dekun nene okhuo, ọ ma fi aro rua. Nọghayayerriọ, ọ keghi kue ne okhuo nii mu unu soso irẹn unu, ọ na vbe gha danmwehọ ẹmwẹ ne okhuo nii ta vbekpa evbare nọ sẹ ọre obọ vbe evbare na ya zọ ese, ọ gha kẹ, te okhuo na ta ẹmwẹ na ne okpia na mieke na gha roro ẹre wẹẹ, irẹn i re ọmwa dan. (Itan 7:​13, 14, 21) Akpawẹ, okpia na ma ru avbe emwi nọ ru na, ẹ i ghẹ te miẹn edanmwẹ na, amaiwẹ te ọ khian ru orukhọ. w24.07 16 ¶8-9; 19 ¶19

E Jehova i kue ne ọmwa nọ ru orukhọ nọ wegbe gha rre uwu ẹbu emwa rẹn. Emwa eso sẹtin gha roro ẹre wẹẹ, rhunmwuda ne Jehova na re Osa nọ mwẹ “itohan,” ọ gha kue ne ọmwa orukhọ nọ ma fi werriẹ ye gha rre uwu iko, sokpan, e Jehova i ru egbe emwi vberriọ. Osa nọ mwẹ itohan ẹre Jehova khin, sokpan ẹ i gbe gue orukhọ; ẹ i vbe fi ilele ọghẹe werriẹ. (Jud 4) Adeghẹ e Jehova na kue ne emwa orukhọ ye gha rre uwu iko, ẹ i re te ọ tohan iran, rhunmwuda, ọna sẹtin mu uyinmwẹ etẹn ọvbehe rhia. (Itan 13:20; 1 Kọr 15:33) Ọrheyerriọ, e Baibol gi ima rẹn wẹẹ, e Jehova ma hoo ne ọmwa rhọkpa fuan. Ọ wa hia vbe odẹ ke odẹ nọ ru iyobọ ne emwa orukhọ, ne iran mieke na sẹtin miẹn fan. Ọ keghi tohan emwa ni roro iro fi uyinmwẹ werriẹ kevbe ni vbe hoo ne iran dọlegbe do gha re ọsiọre. (Ẹzik 33:11; 2 Pit 3:9) Rhunmwuda ọni, vbe okpia nii nọ ru orukhọ nọ ghaa rre iko nọ rre Kọrint fi werriẹ, e Jehova keghi loo ukọ ighẹ e Pọl ya tama etẹn ni rre iko we ne iran yabọe kevbe ne iran rhan obọ miẹn ọnrẹn yi. w24.08 17 ¶7; 18-19 ¶14-15

Vbe erre ọghe ohuan kevbe ẹwe, Jesu keghi guan kaẹn emwa ne ẹkpotọ kie na ya ru iyobọ ne etẹn irẹn na hannọ zẹ. (Mat 25:​31-46) Vbene okuo Amagẹdọn te suẹn ẹre Jesu khian ya bu ohiẹn emwa na guan kaẹn na vbe “ẹghẹ orueghe nọkhua.” (Mat 24:21) Zẹvbe ne ọsuohuan wannọ ohuan hin uwu ẹbu ẹwe rre, erriọ Jesu khian vbe ru emwa ni ru iyobọ ne etẹn na hannọ zẹ, ọ ghi wannọ iran hin uwu ẹbu emwa ni ma ru iyobọ ne etẹn na hannọ zẹ rre. Ẹmwẹ akhasẹ ni rre uwu e Baibol rhie ẹre ma wẹẹ, Jesu nọ re ọbuohiẹn ne Jehova hannọ zẹ i khian bu ohiẹn ku. (Aiz 11:​3, 4) Ọ rhie aro sotọ vbe egbe emwa, nọ mieke na rẹn vbene iran ya yin hẹ, ẹmwẹ ni ke iran unu ladian kevbe obọ ne iran ya mu etẹn na hannọ zẹ. (Mat 12:​36, 37) Jesu gha rẹn emwa ni gele ru iyobọ ne etẹn na hannọ zẹ kevbe ni ru iyobọ ne iran vbe iwinna na waa iran re. Odẹ ọkpa ne kpataki ne emwa na gie re zẹvbe ohuan ya ru iyobọ ne etiẹn Kristi ọre ne iran na ru iyobọ ne iran vbe iwinna ikporhu iyẹn nọ maan. w24.09 20-21 ¶3-4

Ma gha sẹtin ya emwi ne ima yayi tae emwi nọ rre Baibol, ne ima mieke na rẹn deghẹ emwi ne ima yayi gele gba. Muẹn roro igiemwi ọghe igbama ọkpa nọ ghaa muẹn roro deghẹ e Jehova ya aro nọ ghaan ghee irẹn. Ọ khẹke nọ wa gele yayi wẹẹ, Osanobua i ya aro nọ ghaan ghee irẹn ra? Ẹn o, te ọ khẹke nọ tie Ẹmwẹ Osanobua nọ mieke na gele “rẹn emwi nọ khẹke.” Ma ghaa tie Ẹmwẹ Osanobua, ọ ghi yevbe na miẹn we Jehova gu ima “guan.” Sokpan, deghẹ ima hoo ne ima zuze ye ẹmwẹ eso ni kpokpo ima vbe orhiọn, te ọ khẹke ne ima loo ẹrhiọn yọ. Ma ghaa tie Baibol, emwi nọ gha ru iyobọ ne ima ẹre ọ khẹke ne ima gha tie. Ma gha sẹtin ya emadogua ughughan na ya ru ezanzan ne otu e Jehova kpemehe ẹre ya gualọ otọ emwi vberriọ. (Itan 2:​3-6) Ọ khẹke ne ima na erhunmwu gie Jehova nọ ru iyobọ ne ima ne ima mieke na miẹn emwi nọ gha zuze ye ọta nọ kpokpo ima vbe orhiọn. Iyeke ọni, ma ghi gualọ ilele eso ni rre Baibol kevbe emwi eso nọ gha sẹtin ru iyobọ ne ima ya zuze ye emwi nọ kpokpo ima vbe orhiọn. w24.10 25 ¶4-5

E Jehova i khian fiangbe ọmwa nọ ya itengbemu ru emwi. (1 Kọr 10:​24, 33; 13:4) Ẹghẹ eso ghaa rrọọ, ne erhuanegbe Jesu ya gha hoo na mu iwinna eso ne iran ra na mu iran ye ukpo eso sokpan, emwi nọ ghaa rre iran ekhọe nọ ya iran gha gualọ iwinna ra ukpo vbenian ma gha maan. Gia guan kaẹn emwi ne ukọ ighẹ Jems kevbe Jọn ru. Iran keghi tama Jesu nọ mu iran ye ukpo ne kpataki vbe Arriọba ọghẹe. Jesu ma tian iran ye emwi ne iran ru na. Nọghayayerriọ, ọ keghi tama ukọ ne 12 ọghẹe wẹẹ: “Ọmwaikọmwa nọ hoo nọ gha re nọ kpọlọ vbe uwu ẹbu uwa, we nọ gha re ọguọmwadia uwa, ọmwaikọmwa nọ vbe hoo nọ gha re okaro vbe uwu ẹbu uwa, we nọ gha re ọviẹn uwa hia.” (Mak 10:​35-37, 43, 44) Etẹn nikpia ni ya ekhọe hia rhiegbe ladian rhunmwuda wẹẹ, iran hoo ne iran ru iyobọ ne emwa ọvbehe wa mwẹ iyobọ nọkhua ne iran ye vbe uwu iko.​—1 Tẹs 2:8. w24.11 15-16 ¶7-8

Ma gha khian ru azẹ, ahoẹmwọmwa gha ru iyobọ ne ima ya gha mu “ọghe emwa ọvbehe” karo, kevbe ne ima gha ru emwi ye oreghe. (1 Kọr 10:​23, 24, 32; 1 Tim 2:​9, 10) Ẹghẹ nii, ma ghi ru azẹ nọ gha rhie ẹre ma wẹẹ, ma hoẹmwe emwa ọvbehe kevbe wẹẹ, ma rhie ọghọ ne iran. Adeghẹ azẹ nọ kakabọ ru ekpataki ẹre u khian ru, ọ khẹke ne u ka muẹn roro emwi eso ne u gha ru, ne u mieke na sẹtin ru azẹ nii. Zẹvbe ne Jesu khare, te ọ khẹke ne ọmwa nọ khian bọ owa ka roro “inu igho nọ gha gbe.” (Luk 14:28) Nọnaghiyerriọ, muẹn roro, ẹghẹ, emwi kevbe ẹrhiọn ne u gha loo yọ, ne azẹ nii mieke na mwẹ uhunmwu. Ugbẹnso, u sẹtin mu azẹ ne u khian ru ma ẹgbẹe ruẹ, ne u mieke na rẹn emwi ne dọmwadẹ iran gha ru, ne azẹ nii mieke na mwẹ uhunmwu. Vbọzẹ ne ọna na ru ekpataki? Ọ sẹtin ya ruẹ rẹn wẹẹ, ọ khẹke ne u ru afiwerriẹ eso, ra deghẹ ọ mwẹ azẹ ọvbehe nọ maan sẹ ọni ne u gha sẹtin ru. Vbe deba ọni, u gha mu iro ma ẹgbẹe ruẹ, u na vbe danmwehọ iro ne iran mu rre, iran ghi mu egbe ne iran ya ku obọ gbe ba ruẹ, ne azẹ ne u khian ru mieke na mwẹ uhunmwu. w25.01 18-19 ¶14-15

Aizaia gi ima rẹn evbọzẹe nọ na khẹke ne ima gha “sẹ ọyẹnmwẹ ne [ima] vbe gha ghọghọ” rhunmwuda e paradais ọghe orhiọn ne ima ye. E Jehova ẹre ọ yi e paradais ọghe orhiọn na. (Aiz 65:​18, 19) Ẹ i khabe ne Jehova na loo ima ya ru iyobọ ne emwa ne iran mieke na la hin ugamwẹ ohoghe rre, ne iran gha die paradais ọghe orhiọn ne mose mose! Ọ wa ya ima ghọghọ vbe ima ghaa muẹn roro avbe afiangbe ne ima sọyẹnmwẹ ọnrẹn, rhunmwuda ne ima na rre odẹ ẹmwata, erriọ vbe ya gbe ima otiti vbe ima ghaa tama emwa ọvbehe vbekpa avbe afiangbe na. (Jer 31:12) Ma wa vbe gbọyẹmwẹ ye emwi ne ima yayi, zẹvbe emwa ni rre paradais ọghe orhiọn, erriọ vbe ya gbe ima otiti. E Baibol khare wẹẹ: Ma gha “bọlọ owa, [ma] ghi vbe yin ẹnrẹn . . . [ma] gha mu ugbo azara, [ma] ghi vbe rhọ emwi ne [ima] winna yi.” “Emwi ne [ima] ru gha wa gha dinna odẹ,” rhunmwuda “e Jehova gha fiangbe” ima. Ọ yan rẹn wẹẹ, irẹn gha gbogba ga ima, ma ghi vbe gha mwẹ isọkẹn vbe ẹdagbọn ima. Ọ rẹn emwi ne dọmwadẹ ima gualọ, ọ gha vbe “gi ẹko vuọn emwi hia [nọ] yi.”​—Aiz 65:​20-24; Psm 145:16. w24.04 22-23 ¶11-12

Te ima kie ẹkpotọ yọ ne Jehova gha re Okuta ọghe ima deghẹ ima na ya ekhọe hia mu ẹtin yan rẹn. Ma wa mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, ma gha wa miẹn afiangbe vbe ima ghaa họn ẹmwẹ ne Jehova, uhiẹn vbe emwi ghaa lọghọ. (Aiz 48:​17, 18) Ma ghaa bẹghe vbe ne Jehova ya ru iyobọ ne ima hẹ, ọ ghi ya ima mu ẹtin yan rẹn sayọ. Ẹghẹ nii, ma ghi gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, e Jehova ọkpa ẹre ọ khian sẹtin ru iyobọ ne ima ya zin egbe ọlọghọmwa nọ rhirhi gha khin. Vbe na ghee okuta nọkhua, e Jehova i fi werriẹ, ẹ i vbe beghe. E Jehova i fi werriẹ vbe odẹ nọ ya ru emwi, emwi ke emwi nọ hoo nọ ru te ọ ru ẹre. (Mal 3:6) E Jehova ma fi emwi nọ hoo nọ ru ne emwa nagbọn werriẹ vbe ẹghẹ ne Adam vbe Ivi ya sọtẹ vbe ogba ọghe Idẹn. Zẹvbe ne ukọ ighẹ e Pọl tae, e Jehova “i khian sẹtin fi aro ọmwa ne irẹn khin werriẹ.” (2 Tim 2:13) Ọna rhie ma wẹẹ, ẹ i mwẹ vbene emwi khian de hẹ ra emwi ne emwa gha ru, aro ọmwa ne Jehova khin i fi werriẹ, te ọ ye ru emwi nọ hoo nọ ru, ẹ i vbe fi ilele ọghẹe werriẹ. Ugbẹnvbe a miẹn wẹẹ, Osa ne ima ga i fi werriẹ, ma gha sẹtin gha mwẹ ilẹkẹtin wẹẹ, ọ gha ru iyobọ ne ima vbe ẹghẹ ibavbaro, kevbe wẹẹ, ọ gha miẹn ima fan vbe odaro.​—Psm 62:​6, 7. w24.06 27-28 ¶7-8

Adeghẹ uwa na gha si egbe obọ, de emwi nọ gha ru iyobọ ne uwa ya rẹn deghẹ uwa gha rọnmwẹ egbe? Wa ghi hia ne uwa kakabọ rẹn egbe. Ọ gha kẹ, vbene uwẹ vbe ọmwa nii te suẹn gha si egbe obọ, u rẹn emwi eso vbekpa ọmwa nii nẹ. Sokpan nian, ẹkpotọ gha kie nuẹn ya rẹn “ose . . . ọghe ekhọe” ọghe ọmwa nii. Zẹvbe ne uwa ya si egbe obọ, u ghi do rẹn vbene ọmwa nii sikẹ e Jehova sẹ hẹ, vbene uyinmwẹ ọnrẹn ye hẹ, kevbe vbe nọ ya roro emwi hẹ. Zẹvbe ne ẹghẹ ya khian, ọ khẹke ne u sẹtin zẹ ewanniẹn ye avbe inọta vbenian: ‘Deghẹ I na rọnmwẹ ọmwa na, egbe gha rọkhọ mwẹ ra?’ (Itan 31:​26, 27, 30; Ẹfis 5:33; 1 Tim 5:8) ‘Ma gha gele sẹtin gha rhie ẹre ma wẹẹ, ma hoẹmwẹ egbe, ne ima vbe gha mwẹ ẹghẹ ne egbe ra? Ma gha sẹtin mu wuo egbe vbe ima gha ru emwi nọ sọnnọ egbe ra?’ (Rom 3:23) Zẹvbe ne uwa ya rẹn egbe sayọ, ghẹ mianmian wẹẹ: Ẹ i re vbene uyinmwẹ uwa ya khọ egbe hẹ ẹre ọ mobọ ru ekpataki, sokpan, emwi nọ ru ekpataki sẹ ọre deghẹ uwa mu egbe ne uwa ya ru afiwerriẹ nọ khẹke, ne uwa mieke na sẹtin miẹn egbe yi. w24.05 27 ¶5

Ọba ighẹ Devid wa ru orukhọ nọ wegbe. Akhasẹ ighẹ e Netan ghi gi e Devid rẹn orukhọ nọ ru, e Devid na mu egbe rriotọ, ọ na roro iro fi uyinmwẹ werriẹ. (Psm 51:​3, 4, 17, ifiẹmwẹ na gbẹnnẹ ye omuhẹn ọghe Psalm 51 vbe New World Translation) Ọba ighẹ Hẹzẹkaia wa vbe ru orukhọ. (2 Krọ 32:25) Sokpan, vbe na ghee Devid, Hẹzẹkaia keghi fi werriẹ. (2 Krọ 32:26) Vbe okiekie, e Jehova kegha ghee ẹre zẹvbe ọba nọ “ru emwi nọ yẹẹ” irẹn. (2 Ọba 18:3) Vbe ima miẹn ruẹ? Ọ khẹke ne ima roro iro fi uyinmwẹ werriẹ vbe ima gha ru orukhọ, ma ghi vbe hia vbe odẹ ke odẹ ne ima ghẹ dọlegbe ru orukhọ nii. Vbe ima khian ru vbe ediọn gha rhie ibude ne ima, vbe emwi eso ne ima ghee wẹẹ, ọ ma sẹ emwi? Ọ ma khẹke ne ima gha roro ẹre wẹẹ, e Jehova kevbe ediọn ma hoẹmwẹ ima. Uhiẹn, a vbe rhie adia ne avbe ọba ọghe Izrẹl ni ghaa re emwa esi. (Hib 12:6) Adeghẹ a na rhie adia ne ima, ọ khẹke ne ima (1) ya imuegberriotọ miẹn ọnrẹn yi, (2) ma ghi ru afiwerriẹ nọ khẹke, kevbe wẹẹ (3) ma ghi ye gha ya ekhọe hia ga e Jehova. Ma gha roro iro fi uyinmwẹ werriẹ vbe ima gha ru orukhọ, e Jehova ghi yabọ ima.​—2 Kọr 7:​9, 11. w24.07 21 ¶8; 22 ¶9, 11

Ediọn gha hia inugba nọ khin ne iran ru iyobọ ne ọmwa nọ ru orukhọ, sokpan, ọ ma ye roro iro fi uyinmwẹ werriẹ, a ghi rhie ẹre hin iko rre. (2 Ọba 17:​12-15) Uyinmwẹ ọnrẹn rhie ẹre ma nẹ wẹẹ, ọ ma hoo nọ ya ilele ọghe Jehova ru emwi. (Diut 30:​19, 20) A ghi yae wewe ma iko wẹẹ, ọmwa nii i ghi re ọkpa vbe Avbe Osẹe Jehova. Ẹ i re te a yae wewe ma iko na mieke na zẹ efa ye ọre egbe. Te a ru ẹre vberriọ ne etẹn ni rre iko mieke na rhie owẹ lele ẹmwẹ nọ rre Baibol nọ khare wẹẹ, “Wa ghẹ gu ẹre mu obọ . . . wa ghẹ kue gu ọmwa vberriọ rri evbare.” (1 Kọr 5:​9-11) Umamwẹ ọghe egbe ima ẹre Osanobua wa gualọ, ọni ẹre ọ si ẹre nọ na rhie adia na ne ima. Ukọ ighẹ e Pọl khare wẹẹ: “Eyist kherhe na rhie ye eflawa na fuẹn yotọ, ẹre ọ yae hue.” (1 Kọr 5:6) Adeghẹ a ma na rhie ọmwa orukhọ nọ ma fi werriẹ hin uwu iko rre, ọ gha sẹtin gbe ẹrhiọn ọghe emwa nikẹre ni hia ne iran gha ya ilele ọghe Jehova ru emwi mu otọ.​—Itan 13:20; 1 Kọr 15:33. w24.08 27 ¶3-4

Ma i khian sẹtin rhie ẹtin ne emwa ọvbehe vbene Jehova wa ru ẹre. Sokpan, ma gha sẹtin loo ẹtin ọghe ima ya ru iyobọ ne iran. Vbe igiemwi, ma gha sẹtin yo uhunmwu ne avbe etẹn ne egbe ma rran kevbe ni khuọnmwi, ma gha vbe sẹtin ru iwinna owa ne iran. Rama sẹtin rhie egbe ladian vba gha khian kpee Ọgua Arriọba huan ra vba gha khian dọlọ ẹre yi. Ghẹ mianmian wẹẹ, ẹmwẹ ne unu mwẹ ẹtin. Ọmwa rhọkpa rrọọ ne u gha sẹtin rhie igiọdu na ra? U rẹn ọmwa rhọkpa nọ gualọ ifuẹko ra? Adeghẹ ọmwa vberriọ rrọọ, hia ne u gi ẹre rẹn wẹẹ, u mwẹ ẹmwẹ ọnrẹn vbe orhiọn? U sẹtin mu otuẹ gie ẹre vbe owa, u sẹtin tie ẹre vbe efoni, u sẹtin gbẹnnẹ emwi ye kad ya rhie igiọdu nẹẹn, u sẹtin vbe gie uhunmwu gie ẹre. Ghẹ gi ẹmwẹ emwi ne u khian ta si ruẹ osi. Ẹmwẹ kherhe nọ ke ekhọe ladian ne u khian ta sẹtin wa gha re emwi ne ọtẹn nii wa gualọ, nọ gha fu ẹre ẹko rre ra nọ gha ru iyobọ nẹẹn nọ mieke na ye gha ga e Jehova.​—Itan 12:25; Ẹfis 4:29. w24.09 28 ¶8-10

Adeghẹ ọguọmwadia iwinna ẹre u khin ke ẹghẹ eso gha dee nian, ẹ i mwẹ u ma gha hia vbe odẹ ke odẹ ne u mieke na gbegba nọ gha ga zẹvbe ọdiọn. U gha hoo ne u rhiegbe ladian ya ru “iwinna esi” ne avbe ediọn ru ra”? De iwinna ne avbe ediọn ru? Iran ẹre ọ mu asanikaro vbe iwinna ikporhu, iran keghi ma etẹn emwi, iran mu otuẹ bu etẹn vbe owa ya gha rhie igiọdu ne iran, erriọ ẹre iran vbe ya ya ẹmwẹ ne unu kevbe igiemwi ọghe iran ru iyobọ ne etẹn ni rre iko ya gha mwẹ amuẹtinyan nọ wegbe. Ẹ i khabe ne Baibol na kha wẹẹ, ‘ikpia na ya ru emwa ẹse’ ẹre avbe ediọn ni rhiegbe ye iwinna khin.” (Ẹfis 4:8) De emwi ne u gha ru ne u mieke na gbegba nọ gha ga zẹvbe ọdiọn? Emwi na ghee na ya kha wẹẹ, ọmwa gbegba nọ gha ga zẹvbe ọdiọn vbe iko, lughaẹn ne emwi na ghee a te rhie ọmwa vbe iwinna. Vbe na te rhie ruẹ vbe iwinna, emwi na mobọ ghee ọre deghẹ u guẹ iwinna ne iran hoo ne u ru. Sokpan, ẹ i re erriọ ye vbe na te zẹ ọmwa nọ gha re ọdiọn. Ẹ i re deghẹ u gua ma ọmwa emwi ra u gua kporhu ọkpa ẹre a wa ghee. Te ọ khẹke ne u gha mwẹ avbe uyinmwẹ esi na gualọ vbe obọ ediọn na guan kaẹn vbe ebe 1 Timoti 3:​1-7 kevbe Taitọs 1:​5-9. w24.11 20 ¶1-3