ΚΥΡΗΝΙΟΣ

(Κυρήνιος).

Ρωμαίος κυβερνήτης της Συρίας την εποχή της “απογραφής” την οποία διέταξε ο Καίσαρας Αύγουστος και η οποία είχε ως αποτέλεσμα να γεννηθεί ο Ιησούς στη Βηθλεέμ. (Λου 2:1, 2) Το πλήρες όνομά του ήταν Πόπλιος Σουλπίκιος Κυρήνιος.

Για μεγάλο διάστημα, η ιστορία επιβεβαίωνε μόνο αυτή τη θητεία του Κυρήνιου ως κυβερνήτη της Συρίας. Ωστόσο, το έτος 1764 ανακαλύφτηκε στη Ρώμη μια επιγραφή γνωστή ως Λάπις Τιμπουρτίνους η οποία, αν και δεν αναφέρει το όνομα του Κυρήνιου, περιέχει πληροφορίες που οι περισσότεροι λόγιοι παραδέχονται ότι θα μπορούσαν να εφαρμόζονται μόνο σε αυτόν. (Κόρπους Λατινικών Επιγραφών [Corpus Inscriptionum Latinarum], επιμέλεια Χ. Ντεσάου, Βερολίνο, 1887, Τόμ. 14, σ. 397, Αρ. 3613) Η επιγραφή περιέχει τη δήλωση ότι, πηγαίνοντας στη Συρία, αυτός έγινε κυβερνήτης (ή αλλιώς λεγάτος) για “δεύτερη φορά”. Με βάση επιγραφές που ανακαλύφτηκαν στην Αντιόχεια και μνημονεύουν το όνομα του Κυρήνιου, πολλοί ιστορικοί παραδέχονται ότι ο Κυρήνιος ήταν κυβερνήτης της Συρίας και πριν από την Κοινή μας Χρονολογία.

Δεν είναι βέβαιοι, όμως, ανάμεσα σε ποιους κυβερνήτες της Συρίας, όπως τους καταχωρίζει η ιστορία, πρέπει να τοποθετηθεί χρονολογικά ο Κυρήνιος. Ο Ιώσηπος κατονομάζει τον Κοϊντίλιο Ούαρο ως κυβερνήτη της Συρίας την εποχή που πέθανε ο Ηρώδης ο Μέγας, καθώς και μετά το θάνατό του. (Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, ΙΖ΄, 89 [v, 2]· ΙΖ΄, 221 [ix, 3]) Και ο Τάκιτος επίσης λέει ότι ο Ούαρος ήταν κυβερνήτης την εποχή που πέθανε ο Ηρώδης. (Ιστορίες [Historiae], V, IX) Ο Ιώσηπος δηλώνει ότι προκάτοχος του Ούαρου ήταν ο Σατουρνίνος (Γ. Σέντιος Σατουρνίνος).

Ορισμένοι λόγιοι επισημαίνουν ότι ο όρος που χρησιμοποιεί ο Λουκάς, και ο οποίος μεταφράζεται συνήθως «κυβερνήτης», είναι ἡγεμονεύων. Αυτός ο όρος του πρωτότυπου ελληνικού κειμένου χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει Ρωμαίους λεγάτους, αυτοκρατορικούς επιτρόπους και ανθύπατους, και η βασική του έννοια είναι «αρχηγός» ή «ανώτερος αξιωματούχος με εκτελεστική εξουσία». Μερικοί, λοιπόν, υποστηρίζουν ότι, την εποχή κατά την οποία έλαβε χώρα αυτό που ο Λουκάς ονομάζει «πρώτη απογραφή», ο Κυρήνιος υπηρετούσε στη Συρία με την ιδιότητα του ειδικού λεγάτου του αυτοκράτορα ο οποίος είχε επαυξημένες εξουσίες. Ένας παράγοντας που μπορεί επίσης να συμβάλει στην κατανόηση του ζητήματος είναι η σαφής αναφορά του Ιώσηπου στο σύστημα διπλής διακυβέρνησης της Συρίας, εφόσον στην αφήγησή του αναφέρει ότι δύο άτομα, ο Σατουρνίνος και ο Ουολόμνιος, υπηρετούσαν ταυτόχρονα ως «κυβερνήτες της Συρίας». (Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, ΙΣΤ΄, 277, 280 [ix, 1]· ΙΣΤ΄, 344 [x, 8]) Άρα, αν ο Ιώσηπος κατατάσσει ορθά τον Σατουρνίνο και τον Ούαρο ως διαδοχικούς ηγεμόνες της Συρίας, είναι πιθανό να υπηρέτησε ο Κυρήνιος ταυτόχρονα είτε με τον Σατουρνίνο (όπως ο Ουολόμνιος) είτε με τον Ούαρο πριν από το θάνατο του Ηρώδη (ο οποίος πιθανώς έλαβε χώρα το 1 Π.Κ.Χ.). Η Νέα Εγκυκλοπαίδεια Θρησκευτικής Γνώσης των Σαφ-Χέρτσογκ (The New Schaff-Herzog Encyclopedia of Religious Knowledge) παρουσιάζει την εξής άποψη: «Ο Κυρήνιος είχε την ίδια ακριβώς θέση σε σχέση με τον Ούαρο, τον κυβερνήτη της Συρίας, την οποία είχε μεταγενέστερα ο Βεσπασιανός με τον Μουκιανό. Ο Βεσπασιανός διεξήγε τον πόλεμο στην Παλαιστίνη ενόσω ο Μουκιανός ήταν κυβερνήτης της Συρίας, και ο Βεσπασιανός ήταν λεγκάτους Αουγκούστι (λεγάτος του Σεβαστού), κατέχοντας ακριβώς τον ίδιο τίτλο και την ίδια θέση στην ιεραρχία με τον Μουκιανό».—1957, Τόμ. 9, σ. 375, 376.

Η αποδεδειγμένη ακρίβεια του Λουκά σε ιστορικά θέματα αποτελεί βάσιμο λόγο για να αποδεχτούμε ως αληθινή την αναφορά του στον Κυρήνιο ως κυβερνήτη της Συρίας την εποχή της γέννησης του Ιησού. Είναι καλό να θυμόμαστε ότι ο Ιώσηπος—ουσιαστικά η μόνη άλλη πηγή πληροφοριών—γεννήθηκε μόλις το 37 Κ.Χ., δηλαδή σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά τη γέννηση του Ιησού. Απεναντίας, γύρω στο 49 Κ.Χ. ο Λουκάς ήταν ήδη γιατρός και ταξίδευε με τον απόστολο Παύλο, ενώ ο Ιώσηπος δεν ήταν παρά ένα 12χρονο παιδί. Από τους δύο, ο Λουκάς, ακόμη και με τα συνήθη κριτήρια, είναι η πιθανότερη πηγή έγκυρων πληροφοριών σχετικά με το ποιος ήταν κυβερνήτης της Συρίας λίγο πριν από τη γέννηση του Ιησού. Ο Ιουστίνος ο Μάρτυρας, ένας Παλαιστίνιος του δεύτερου αιώνα Κ.Χ., επικαλέστηκε τα ρωμαϊκά αρχεία για να πιστοποιήσει την ακρίβεια της δήλωσης του Λουκά ότι ο Κυρήνιος ήταν κυβερνήτης την εποχή της γέννησης του Ιησού. (Καθολικό Σχολιολόγιο της Αγίας Γραφής [A Catholic Commentary on Holy Scripture], επιμέλεια Μπ. Όρτσαρντ, 1953, σ. 943) Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η αφήγηση του Λουκά αμφισβητήθηκε ποτέ από τους ιστορικούς των πρώτων αιώνων, ακόμη και από τους πρώτους επικριτές όπως ο Κέλσος.

Τον Καιρό της Γέννησης του Ιησού. Στις Χριστιανικές Ελληνικές Γραφές αναφέρεται ότι έγιναν δύο απογραφές αφότου η Ιουδαία υποτάχθηκε στη Ρώμη. Τέτοιες απογραφές δεν γίνονταν μόνο για λόγους στατιστικής, αλλά κυρίως για την επιβολή φορολογίας και για τη στρατολόγηση των αντρών. Αναφορικά με την πρώτη από αυτές, διαβάζουμε: «Εκείνες, λοιπόν, τις ημέρες [περ. 2 Π.Κ.Χ.] βγήκε διάταγμα από τον Καίσαρα Αύγουστο να απογραφεί όλη η κατοικημένη γη· (αυτή η πρώτη απογραφή έγινε όταν κυβερνήτης της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος·) και όλοι πήγαιναν να απογραφούν, ο καθένας στη δική του πόλη». (Λου 2:1-3) Αυτό το αυτοκρατορικό διάταγμα αποδείχτηκε ότι εκδόθηκε με θεϊκή πρόνοια, εφόσον υποχρέωσε τον Ιωσήφ και τη Μαρία να ταξιδέψουν από την πόλη της Ναζαρέτ στη Βηθλεέμ παρότι η Μαρία ήταν τότε ετοιμόγεννη. Έτσι λοιπόν, ο Ιησούς γεννήθηκε στην πόλη του Δαβίδ, σε εκπλήρωση της προφητείας.—Λου 2:4-7· Μιχ 5:2.

Δύο απογραφές υπό τον Κυρήνιο. Οι κριτικοί της Αγίας Γραφής έχουν υποστηρίξει ότι η μοναδική απογραφή που έγινε ενόσω ο Πόπλιος Σουλπίκιος Κυρήνιος ήταν κυβερνήτης της Συρίας έλαβε χώρα περίπου το 6 Κ.Χ., πυροδοτώντας την ανταρσία του Ιούδα του Γαλιλαίου και των Ζηλωτών. (Πρ 5:37) Στην πραγματικότητα, αυτή ήταν η δεύτερη απογραφή υπό τον Κυρήνιο, δεδομένου ότι επιγραφές που ήρθαν στο φως εντός και πέριξ της Αντιόχειας αποκάλυψαν ότι μερικά χρόνια νωρίτερα ο Κυρήνιος είχε υπηρετήσει ως ο λεγάτος του αυτοκράτορα στη Συρία. (Η Συμβολή των Πρόσφατων Ανακαλύψεων στην Αξιοπιστία της Καινής Διαθήκης [The Bearing of Recent Discovery on the Trustworthiness of the New Testament], του Γ. Ράμσεϊ, 1979, σ. 285, 291) Σχετικά με αυτό, το Λεξικό της Καινής Διαθήκης (Dictionnaire du Nouveau Testament) στη γαλλική Αγία Γραφή του Κραμπόν (έκδοση 1939, σ. 360) αναφέρει: «Οι ακαδημαϊκές έρευνες του Τσουμπτ (Επιγραφικές μελέτες [Commentat. epigraph.], II, 86-104· Περί της ρωμαϊκής επαρχίας της Συρίας [De Syria romana provincia], 97, 98) και του Μόμσεν (Έργα του θεϊκού Αυγούστου [Res gestae divi Augusti]) πιστοποιούν πέρα από κάθε αμφιβολία ότι ο Κυρήνιος υπήρξε κυβερνήτης της Συρίας δύο φορές». Πολλοί λόγιοι τοποθετούν την περίοδο κατά την οποία ο Κυρήνιος κατείχε για πρώτη φορά τη θέση του κυβερνήτη κάπου ανάμεσα στα έτη 4 και 1 Π.Κ.Χ., πιθανότατα από το 3 ως το 2 Π.Κ.Χ. Ωστόσο, η μέθοδος με την οποία καταλήγουν σε αυτές τις χρονολογίες δεν ευσταθεί, και αυτή η περίοδος παραμένει στην ουσία απροσδιόριστη. (Βλέπε ΚΥΡΗΝΙΟΣ.) Η δεύτερη περίοδος, όμως, κατά την οποία ήταν κυβερνήτης περιλάμβανε το 6 Κ.Χ., σύμφωνα με λεπτομέρειες που δίνει ο Ιώσηπος.—Ιουδαϊκή Αρχαιολογία, ΙΗ΄, 26 (ii, 1).

Συνεπώς, ο ιστορικός και Βιβλικός συγγραφέας Λουκάς είχε δίκιο όταν είπε αναφορικά με την απογραφή που έγινε τον καιρό της γέννησης του Ιησού: «Αυτή η πρώτη απογραφή έγινε όταν κυβερνήτης της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος», διαχωρίζοντάς την από τη δεύτερη, η οποία έγινε αργότερα υπό τον ίδιο Κυρήνιο και για την οποία έκανε λόγο ο Γαμαλιήλ, σύμφωνα με την αφήγηση του Λουκά στο εδάφιο Πράξεις 5:37.

Τον Πρώτο Αιώνα Κ.Χ. Η Συρία των αποστολικών χρόνων ήταν η ρωμαϊκή επαρχία που είχε προσαρτήσει ο Πομπήιος στην αυτοκρατορία το 64 Π.Κ.Χ. Η επαρχία αυτή περιλάμβανε πολλά από τα παλιά εδάφη της Συρίας. Ο κυβερνήτης της Συρίας είχε επίσης υπό την επίβλεψή του ολόκληρη την Παλαιστίνη. Τον καιρό που γεννήθηκε ο Ιησούς, κυβερνήτης της Συρίας ήταν ο Κυρήνιος, ο λεγάτος του Αυτοκράτορα Αυγούστου, ο οποίος διέμενε στην πρωτεύουσα της επαρχίας και τρίτη σε μέγεθος πόλη της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την Αντιόχεια, επί του ποταμού Ορόντη. (Λου 2:1, 2) Ο Ιησούς περιόρισε τη διακονία του μέσα στα όρια της Παλαιστίνης, αλλά τα νέα για τα εκπληκτικά θαύματά του έφτασαν «σε όλη τη Συρία».—Ματ 4:24.