کتاب شمارهٔ ۴۴ اَعمال

نگارنده:‏ لوقا

محل نگارش:‏ روم

تاریخ اتمام نگارش:‏ حدود ۶۱ م.‏

شامل وقایع دوران:‏ حدود ۳۳–‏ ۶۱ م.‏

لوقا در چهل و دوّمین کتاب از نوشته‌های مقدّس گزارشی از زندگی،‏ فعالیت و خدمت عیسی و پیروانش ارائه می‌دهد و این گزارش تا عروج عیسی به آسمان ادامه می‌یابد.‏ گزارش تاریخی اَعمال رسولان چهل و چهارمین کتاب از نوشته‌های مقدّس است که تاریخ مسیحیت اوّلیه را با توضیح تأسیس جماعت در نتیجهٔ عملکرد روح‌القدس توضیح می‌دهد.‏ همچنین توسعهٔ کار موعظه را ابتدا در میان یهودیان و سپس به مردم همهٔ امّت‌ها شرح می‌دهد.‏ بخش اعظم مطالب ۱۲ باب اوّل به فعالیت‌های پِطْرُس و ۱۶ باب بعدی به فعالیت‌های پولُس اختصاص دارد.‏ لوقا با پولُس معاشرت نزدیک داشت و او را در بسیاری از سفرهایش همراهی کرد.‏

^۲ مخاطب این کتاب تئوفیلوس است.‏ از آنجایی که لوقا وی را «عزیز» که به مفهوم ارجمند و گرامی است خطاب می‌کند امکان دارد که او دارای یک منصب رسمی بوده یا شاید صرفاً به دلیل احترام عمیق چنین خطاب شده است.‏ (‏لو ۱:‏۳‏)‏ این کتاب گزارش تاریخی صحیحی از تأسیس و رشد جماعت مسیحی به دست می‌دهد که با ظاهر شدن عیسی به رسولانش پس از رستاخیز شروع می‌شود و سپس به وقایع مهمی که از سال‌های ۳۳ تا حدود ۶۱ م.‏ رخ داده‌اند ختم می‌شود.‏ روی هم رفته ۲۸ سال را در برمی‌گیرد.‏

^۳ از زمان‌های قدیم،‏ لوقا را هم نگارندهٔ انجیل لوقا هم نگارندهٔ کتاب اَعمال خوانده‌اند.‏ هر دو کتاب خطاب به تئوفیلوس هستند.‏ لوقا در آیات آغازین کتاب اَعمال با تکرار کردن وقایع انتهایی انجیلش،‏ این دو کتاب را به عنوان کار یک نگارنده به هم پیوند می‌دهد.‏ به نظر می‌رسد لوقا کتاب اَعمال را در حدود سال ۶۱ م.‏ احتمالاً در اواخر یک اقامت دو ساله در روم هنگامی که پولُس رسول را همراهی می‌کرد به پایان رسانیده است.‏ از آنجایی که در این کتاب وقایع تا آن سال ثبت شده است پس نمی‌توانست زودتر نوشته شده باشد.‏ همچنین در مورد تقاضای فرجام پولُس به قیصر و تصمیم‌گیری آن چیزی نیامده است.‏ پس نشان می‌دهد که تا آن سال نگارش این کتاب به اتمام رسیده است.‏

^۴ از ایّام باستان محققان کتاب مقدّس کتاب اَعمال را جزو سری کتب قانونی می‌دانستند.‏ بخش‌هایی از کتاب را می‌توان در میان قدیمی‌ترین نسخه‌های خطی پاپیروس از نوشته‌های مقدّس یونانی یافت.‏ به خصوص نسخه میشیگان شمارهٔ ۱۵۷۱ (‏^۳۸P)‏ متعلّق به قرن سوّم یا چهارم میلادی و چستربیتی شمارهٔ ۱ (‏^۴۵P)‏ متعلّق به قرن سوّم میلادی.‏ هر دوی این‌ها نشان می‌دهند که کتاب اَعمال همراه کتب دیگر الهامی در گردش بوده‌اند.‏ در نتیجه از همان ابتدا کتاب اَعمال بخشی از مجموعه نوشته‌های مقدّس بوده است.‏ کتاب اَعمال همان دقت قابل توجهی را منعکس می‌کند که مشخصهٔ انجیل لوقاست.‏ سِر ویلیام اِم.‏ رمزی نویسندهٔ کتاب اَعمال را «در میان مورخان طراز اوّل» قرار می‌دهد و در توضیح سخن خود می‌گوید:‏ «اوّلین و لازم‌ترین صفت یک مورخ بزرگ حقیقت است.‏ آنچه که او می‌گوید باید قابل اطمینان باشد.‏»‏a

^۵ برای نشان دادن صحّت گزارش فوق که از ویژگی‌های نوشته‌های لوقاست ما از ادوین اسمیت فرماندهٔ ناوگان کشتی‌های جنگی بریتانیا در دریای مدیترانه طی جنگ جهانی اوّل نقل‌قول می‌کنیم که در مجلّهٔ «سکّان» (‏انگل‍.‏)‏ مورخ ۱۹۴۷ چنین اظهار داشت:‏ «کشتی‌های باستانی مانند کشتی‌های امروزی با سکّانی که در قسمت عقب کشتی نصب شده بود هدایت نمی‌شدند بلکه با دو پارو یا پرّهٔ بزرگ که در دو طرف قسمت عقب کشتی قرار داشتند هدایت می‌شدند.‏ به همین جهت،‏ لوقای قِدّیس آن‌ها را به صورت جمع ذکر کرده است.‏ [‏اعما ۲۷:‏۴۰‏] .‏ .‏ .‏ از بررسی‌ای که به عمل آوردیم متوجه شدیم هر اظهاری که لوقای قِدّیس در مورد حرکت این نوع کشتی بیان داشته است یعنی از زمانی که این کشتی بنادر حسنه را ترک کرد تا زمانی که در ملیطه (‏مالت)‏ به گل نشست با شواهد خارجی و مستقل دقیقاً مطابقت دارد و قانع‌کننده است؛‏ همچنین اظهاراتش در مورد زمانی که کشتی در دریا بود با مسافتی که طی شده بود هماهنگ است؛‏ سرانجام این که توصیف او از محلّی که به آن وارد شدند با محلّی که هم‌اکنون هست مطابقت می‌کند.‏ همهٔ این‌ها نشان می‌دهند که لوقا حقیقتاً این سفر را همان طور که شرح داده پیموده است.‏ به علاوه،‏ نشان داده است که او مردی است با مشاهدات و اظهارات بسیار معتمد و صحیح.‏»‏b

^۶ یافته‌های باستان شناسی نیز صحّت گزارش لوقا را تأیید می‌کنند.‏ به عنوان مثال،‏ در طی حفاری‌هایی در شهر اَفَسُس معبد آرتمیس و همچنین تئاتر باستانی که اَفَسُسیان در آن علیه پولُس رسول آشوب به راه انداختند از زیر خاک بیرون آورده شدند.‏ (‏اعما ۱۹:‏۲۷-‏۴۱‏)‏ در این حفاری‌ها کتیبه‌هایی کشف شده‌اند که درستی استفاده لوقا از عنوان «حکّام شهر» را برای اشاره به مقامات تَسّالونیکی تأیید می‌کنند.‏ (‏۱۷:‏۶،‏ ۸‏)‏ دو کتیبهٔ متعلّق به ملیطه (‏مالت)‏ نشان می‌دهند که اشارهٔ لوقا به پوبلیوس به عنوان «رئیس جزیره» ملیطه نیز درست بوده است.‏ —‏ ۲۸:‏۷‏.‏c

^۷ به علاوه،‏ سخنان مختلفی که پِطْرُس،‏ اِستیفان،‏ کُرنیلیوس،‏ تَرْتُلُّس،‏ پولُس و دیگران اظهار کرده‌اند و لوقا آن‌ها را ضبط کرده است همه در سبک و انشا متفاوتند.‏ حتی سخنرانی‌های پولُس که در مقابل شنوندگان مختلفی ایراد شده‌اند مطابق با موقعیت دارای سبک متفاوتند.‏ این موضوع نشان می‌دهد که لوقا فقط آنچه را خودش شنید یا آنچه را که دیگر شاهدان عینی به او گفتند ضبط کرده است.‏ لوقا نویسندهٔ خیال‌پردازی نبوده است.‏

^۸ در مورد زندگی شخصی لوقا اطلاعات کمی در اختیار داریم.‏ این را می‌دانیم که رسول نبود ولی با رسولان معاشرت داشت.‏ (‏لو ۱:‏۱-‏۴‏)‏ پولُس رسول در سه جا لوقا را به نام ذکر می‌کند.‏ (‏کول ۴:‏۱۰،‏ ۱۴؛‏ ۲تیمو ۴:‏۱۱؛‏ فلی ۲۴‏)‏ او به مدت چند سال همراه دائمی پولُس بود یعنی کسی که او را «طبیب حبیب» می‌خواند.‏ از آنجایی که نگارندهٔ کتاب اَعمال در گزارش خود گاهی به ضمیر اشارهٔ ‹ما› و سپس به ضمیر اشارهٔ ‹ایشان› اشاره می‌کند نشان می‌دهد لوقا طی دوّمین سفر میسیونری پولُس در تروآس همراه او بود و بعد در فیلِپّی ماند تا پولُس چند سال بعد برگردد و سپس به پولُس پیوست و او را در سفرش به روم برای محاکمه شدن همراهی کرد.‏ —‏ اعما ۱۶:‏۸،‏ ۱۰؛‏ ۱۷:‏۱؛‏ ۲۰:‏۴-‏۶؛‏ ۲۸:‏۱۶‏.‏

چرا مفید است

^۳۲ کتاب اَعمال همچون اناجیل الهامی معتبر بودن نوشته‌های مقدّس عبری را تأیید می‌کند.‏ کمی قبل از رسیدن پَنْطیکاست پِطْرُس تحقق دو نبوّت را که «روح‌القدس از زبان داود پیش گفت در بارهٔ یهودا» ذکر کرد.‏ (‏اعما ۱:‏۱۶،‏ ۲۰؛‏ مز ۶۹:‏۲۵؛‏ ۱۰۹:‏۸‏)‏ پِطْرُس همچنین به جمعیت متحیّری که برای پَنْطیکاست جمع شده بودند گفت که آن‌ها در واقع شاهد تحقق یافتن این نبوّت هستند:‏ «این همان است که یوئیلِ نبی گفت.‏» —‏ اَعمال ۲:‏۱۶-‏۲۱؛‏ یوئیل ۲:‏۲۸-‏۳۲‏؛‏ همچنین اَعمال ۲:‏۲۵-‏۲۸،‏ ۳۴،‏ ۳۵ با مزمور ۱۶:‏۸-‏۱۱ و ۱۱۰:‏۱ مقایسه شود.‏

^۳۳ پِطْرُس برای متقاعد کردن جمعیتی دیگر که بیرون از معبد بودند باز هم از نوشته‌های مقدّس عبری نقل کرد.‏ وی ابتدا از موسی گفت و سپس ادامه داد:‏ «جمیع انبیا نیز از سموئیل و آنانی که بعد از او تکلّم کردند از این ایّام اخبار نمودند.‏» پِطْرُس بعداً در مقابل سَنهِدرین،‏ شورای عالی یهود،‏ مزمور ۱۱۸:‏۲۲ را نقل کرد تا نشان دهد که مسیح،‏ همان سنگی که رد کردند «سر زاویه» شده است.‏ (‏اعما ۳:‏۲۲-‏۲۴؛‏ ۴:‏۱۱‏)‏ فیلِپُّس برای خواجه‌سرای حبشی توضیح داد که چگونه نبوّت اِشَعْیا ۵۳:‏۷،‏ ۸ به تحقق پیوسته است و پس از آن که موضوع برای خواجه‌سرا آشکار شد متواضعانه تقاضای تعمید کرد.‏ (‏اعما ۸:‏۲۸-‏۳۵‏)‏ همچنین هنگامی که پِطْرُس با کُرنیلیوس در مورد عیسی صحبت می‌کرد چنین گفت:‏ «جمیع انبیا بر او شهادت می‌دهند.‏» (‏۱۰:‏۴۳‏)‏ هنگامی که بحث بر سر موضوع ختنه بود یعقوب با گفتن «کلام انبیا در این مطابق است چنانکه مکتوب است» بر تصمیم خود تأیید کرد.‏ (‏۱۵:‏۱۵-‏۱۸‏)‏ اتکای پولُس رسول بر همان مراجع بود.‏ (‏۲۶:‏۲۲؛‏ ۲۸:‏۲۳،‏ ۲۵-‏۲۷‏)‏ پذیرفته شدن آشکار نوشته‌های مقدّس عبری از سوی رسولان و شنوندگانشان الهامی بودن آن نوشته‌ها را تأیید می‌کند.‏

^۳۴ کتاب اَعمال بسیار مفید است زیرا که نشان می‌دهد جماعت مسیحی چگونه پایه‌گذاری شد و تحت قدرت روح‌القدس رشد کرد.‏ در سرتاسر گزارش هیجان‌انگیز این کتاب برکات خدا را بر توسعهٔ جماعت،‏ شجاعت و شادی مسیحیان اوّلیه،‏ ایستادگی سازش‌ناپذیر آن‌ها در مقابل آزار و تمایلشان به خدمت مشاهده می‌کنیم،‏ درست همانند پاسخ مثبت پولُس به فراخوانده شدن به خدمت میسیونری و رفتنش به مَکادونیه.‏ (‏۴:‏۱۳،‏ ۳۱؛‏ ۱۵:‏۳؛‏ ۵:‏۲۸،‏ ۲۹؛‏ ۸:‏۴؛‏ ۱۳:‏۲-‏۴؛‏ ۱۶:‏۹،‏ ۱۰‏)‏ جماعت مسیحی امروزه با جماعت مسیحی باستان فرق نمی‌کند زیرا در حینی که تحت راهنمایی روح‌القدس «کبریایی خدا» را اعلام می‌کند در محبت،‏ اتحاد و علایق مشترک به هم پیوند خورده است.‏ —‏ ۲:‏۱۱،‏ ۱۷،‏ ۴۵؛‏ ۴:‏۳۴،‏ ۳۵؛‏ ۱۱:‏۲۷-‏۳۰؛‏ ۱۲:‏۲۵‏.‏

^۳۵ کتاب اَعمال نشان می‌دهد که مسیحیان چگونه باید ملکوت خدا را اعلام کنند.‏ پولُس خود در این مورد نمونه بود و گفت:‏ «چگونه چیزی را از آنچه برای شما مفید باشد،‏ دریغ نداشتم بلکه آشکارا و خانه به خانه شما را اخبار و تعلیم می‌نمودم.‏» سپس ادامه می‌دهد:‏ «[تمام و کمال] شهادت می‌دادم.‏» این موضوع یعنی ‹شهادت تمام و کمال› توجه ما را در سرتاسر کتاب به خود جلب می‌کند و در آخرین بندها به طور برجسته‌ای به چشم می‌خورد جایی که سرسپردگی کامل و قلبی پولُس به کار موعظه و تعلیم دادنش حتی در بندهای زندان با این کلمات نمایان می‌شود:‏ «برای ایشان به ملکوت خدا شهادت داده،‏ شرح می‌نمود و از تورات موسی و انبیا از صبح تا شام در بارهٔ عیسی اقامهٔ حجّت می‌کرد.‏» باشد که ما نیز همیشه در خدمت ملکوت یکدل باشیم!‏ —‏ ۲۰:‏۲۰،‏ ۲۱؛‏ ۲۸:‏۲۳؛‏ ۲:‏۴۰؛‏ ۵:‏۴۲؛‏ ۲۶:‏۲۲‏.‏

^۳۶ سخنان پولُس خطاب به سرپرستان اَفَسُس حاوی نصایح مفید بسیاری برای سرپرستان امروزی است.‏ از آنجایی که این مردان با روح‌القدس منصوب شده‌اند بسیار مهم است که ‹خویشتن و تمامی گلّه را نگه دارند› و آن‌ها را با مهربانی شبانی کنند و از آن‌ها در برابر گرگان درنده‌ای که طالب نابودی گلّه هستند محافظت کنند.‏ مسئولیت این مردان خطیر است!‏ سرپرستان می‌باید بیدار بمانند و خود را بر اساس کلام فیض خدا بنا کنند.‏ در حینی که آن‌ها برای کمک به کسانی که ضعیف هستند زحمت می‌کشند باید ‹کلام خداوند عیسی را به خاطر داشته باشند که او گفت دادن از گرفتن فرخنده‌تر است.‏› —‏ ۲۰:‏۱۷-‏۳۵‏.‏

^۳۷ سخنرانی‌های دیگر پولُس به وسیلهٔ توضیحات واضح اصول کتاب مقدّس نیز مشخص شده‌اند.‏ به عنوان مثال،‏ بحث معروف او را با رَواقیان و اپیکوریّین در کوه مرّیخ در نظر بگیرید.‏ در ابتدا از نوشتهٔ روی مذبحی عبارت «خدای ناشناخته» را نقل می‌کند.‏ سپس بر اساس این عبارت توضیح می‌دهد که تنها خدای حقیقی،‏ خداوند آسمان و زمین که از یک انسان همهٔ امّت‌های انسان را ساخت «از هیچ یک از ما دور نیست.‏» سپس از سخنان شاعران آن‌ها نقل می‌کند که «از نسل او می‌باشیم» تا نشان دهد که فرضیهٔ به وجود آمدن از بت‌های بی‌جان طلا،‏ نقره یا سنگ چقدر نابخردانه است.‏ به این ترتیب،‏ پولُس با کاردانی سلطنت برتر خدای زنده را ثابت می‌کند.‏ فقط در کلمات پایانی‌اش مسئلهٔ رستاخیز را مطرح می‌کند و حتی در آنجا نیز مسیح را به نام ذکر نمی‌کند.‏ او تلویحاً منظور خود را در مورد حاکمیت برتر تنها خدای حقیقی می‌فهماند و در نتیجه بعضی ایمان می‌آورند.‏ —‏ ۱۷:‏۲۲-‏۳۴‏.‏

^۳۸ کتاب اَعمال مطالعهٔ مداوم و مستمر «تمام کتب» را تشویق می‌کند.‏ هنگامی که پولُس برای اوّلین بار در بیریه موعظه کرد یهودیان آنجا «در کمال رضامندی کلام را پذیرفتند و هر روز کتب را تفتیش می‌نمودند» و به همین علّت «نجیب» خوانده شدند و بدین طریق مورد تحسین قرار گرفتند.‏ (‏۱۷:‏۱۱‏)‏ امروزه نیز همچون آن زمان تحقیق در کتاب مقدّس به همراه جماعتی که از روح یَهُوَه پر می‌باشد بسیار مفید است.‏ چرا که باعث متقاعد شدن و قوی گشتن ایمان ما می‌شود.‏ از طریق چنین مطالعه‌ای است که شخص به درک واضحی از اصول الٰهی می‌رسد.‏ مجموعهٔ خوبی از این اصول در اَعمال ۱۵:‏۲۹ ثبت شده است.‏ در این آیه هیئت اداره‌کننده مرکّب از رسولان و برادران پیر اورشلیم مشخص کردند که ختنه برای اسرائیل روحانی الزامی نیست اما بت‌پرستی،‏ خون و زنا مشخصاً ممنوع است.‏

^۳۹ آن شاگردان اوّلیه واقعاً نوشته‌های مقدّس الهامی را مطالعه می‌کردند و می‌توانستند به هنگام لزوم از آن‌ها نقل کنند و آن‌ها را به کار برند.‏ آن شاگردان از طریق معرفت صحیح و روح خدا تقویت شدند تا با آزارهای شدید مواجه شوند.‏ پِطْرُس و یوحنّا هنگامی که شجاعانه به حاکمان مخالف گفتند:‏ «اگر نزد خدا صواب است که اطاعت شما را بر اطاعت خدا ترجیح دهیم،‏ حکم کنید.‏ زیرا که ما را امکان آن نیست که آنچه دیده و شنیده‌ایم،‏ نگوییم» برای همهٔ مسیحیان وفادار نمونه گذاشتند.‏ هنگامی که مجدّداً به حضور سَنهِدرین،‏ شورای عالی یهود،‏ آورده شدند زیرا که آن‌ها را «قدغن بلیغ» کرده بودند تا بر اساس نام عیسی تعلیم ندهند با صراحت گفتند:‏ «خدا را می‌باید بیشتر از انسان اطاعت نمود.‏» شهادت شجاعانهٔ ایشان شهادت خوبی به حاکمان شد و غمالائیل معلّم مشهور شریعت را برانگیخت تا سخنان مشهورش را به نفع آزادی پرستش بیان کند که در نتیجه باعث آزادی رسولان شد.‏ —‏ ۴:‏۱۹،‏ ۲۰؛‏ ۵:‏۲۸،‏ ۲۹،‏ ۳۴،‏ ۳۵،‏ ۳۸،‏ ۳۹‏.‏

^۴۰ مقصود باشکوه یَهُوَه در مورد ملکوتش که مانند نواری طلایی‌رنگ در سرتاسر کتاب مقدّس دوخته شده است به شکل بسیار برجسته‌ای در کتاب اَعمال مشخص است.‏ عیسی مدت ۴۰ روز قبل از صعودش به آسمان «در بارهٔ امور ملکوت خدا سخن می‌گفت.‏» او در پاسخ به سؤال شاگردانش در مورد برقراری ملکوت گفت ابتدا باید تا اقصا نقاط جهان شاهدان او باشند.‏ (‏۱:‏۳،‏ ۶،‏ ۸‏)‏ شاگردان از اورشلیم شروع نمودند و با دلیری تزلزل‌ناپذیری به ملکوت موعظه کردند.‏ اذیت و آزار باعث سنگسار شدن اِستیفان و پراکنده شدن بسیاری از شاگردان به نواحی جدید شد.‏ (‏۷:‏۵۹،‏ ۶۰‏)‏ گزارش شده است که فیلِپُّس ‹بشارت ملکوت خدا› را با موفقیت بسیاری در سامره اعلام کرد و پولُس و دوستانش «ملکوت» را در آسیا،‏ قُرِنتُس،‏ اَفَسُس و روم اعلام کردند.‏ همهٔ این مسیحیان اوّلیه نمونه‌های ارزشمندی از توکّل تزلزل‌ناپذیر به یَهُوَه و روح حمایت‌کنندهٔ او برای ما شدند.‏ (‏۸:‏۵،‏ ۱۲؛‏ ۱۴:‏۵-‏۷،‏ ۲۱،‏ ۲۲؛‏ ۱۸:‏۱،‏ ۴؛‏ ۱۹:‏۱،‏ ۸؛‏ ۲۰:‏۲۵؛‏ ۲۸:‏۳۰،‏ ۳۱‏)‏ غیرت و شجاعت شکست‌ناپذیر آن‌ها و این که یَهُوَه چگونه تلاش‌هایشان را برکت داد انگیزهٔ عالی است برای ما تا وفادارانه ‹به ملکوت خدا شهادت دهیم.‏› —‏ ۲۸:‏۲۳‏.‏

‏[پاورقی‌ها]‏