والدین، فرزندان شما به توجه مخصوص نیاز دارند
«پسرانت مثل نهالهای زیتون گرداگرد سفرهٔ تو [خواهند بود].» — مزمور ۱۲۸:۳.
۱. چگونه پرورش گیاهان میتواند با تربیت فرزندان مقایسه شود؟
فرزندان از جهات بسیار، مانند گیاهان رشد کرده و پرورش مییابند. بنابراین، جای تعجب نیست که کتاب مقدس از همسر یک مرد به عنوان «مَوِ بارآور» صحبت میکند و فرزندانش را به «نهالهای زیتون گرداگرد سفرهٔ [او]» تشبیه میکند. (مزمور ۱۲۸:۳) یک کشاورز به تو خواهد گفت که پرورش محصولی از گیاهان جوان، به خصوص هنگامی که وضع آب و هوا و خاک نامساعد باشد، آسان نیست. به همین ترتیب، تربیت فرزندان در این «ایّام آخر»، به طوری که بالغینی باثبات و خداترس شوند، بسیار مشکل است. — ۲تیموتاؤس ۳:۱-۵.
۲. معمولاً چه چیزی برای تولید محصولی خوب لازم است؟
۲ یک کشاورز برای برداشت محصولی خوب، نیاز به خاک حاصلخیز، آفتاب گرم، و آب دارد. او باید علاوه بر زراعت و چیدن علفهای هرز، کنترل آفت و مراقبتهای ایمنی دیگر را نیز به عمل آورد. زمان رویش تا فصل برداشت میتواند دوران سختی باشد. چقدر وقتی که محصول خراب میشود، ناراحتکننده است! ولی، زارع پس از کار و کوشش سخت و بسیار، هنگامی که محصولی خوب برداشت میشود، چقدر میتواند خوشنود باشد! — اشعیا ۶۰:۲۰-۲۲؛ ۶۱:۳.
۳. چگونه گیاهان و فرزندان از لحاظ اهمیت مقایسه میشوند، و فرزندان چه نوع توجهی را باید دریافت کنند؟
۳ یک زندگی موفق و پرثمر بشری، به طور حتم پرارزشتر از درو و برداشت یک کشاورز است. بنابراین جای تعجب نیست که تربیت موفقیتآمیز فرزند میتواند حتی وقت و تلاش بیشتری از پرورش محصولی فراوان ببرد. (تثنیه ۱۱:۱۸-۲۱) چنانچه فرزندی جوان که در باغ زندگی کاشته شده است، با محبت آبیاری و پرورش داده شده، و مرزهای منطقی به او واگذار شود، میتواند حتی در دنیایی پر از ارزشهای اخلاقی آفتزده، از لحاظ روحی رشد کرده و شکوفا شود. اما اگر با او بدرفتاری شده و تحت فشار قرار گیرد، از داخل پژمرده خواهد شد و احتمالاً از لحاظ روحی خواهد مرد. (کولسیان ۳:۲۱؛ با ارمیا ۲:۲۱؛ ۱۲:۲ مقایسه شود.) در حقیقت، همهٔ فرزندان به توجه مخصوص نیاز دارند!
توجه روزانه از هنگام طفولیت
۴. فرزندان «از طفولیّت» به چه نوع توجهی نیاز دارند؟
۴ والدین باید توجه تقریباً دائمی به نوزاد نشان بدهند. ولی با وجود این، آیا طفل فقط به توجه جسمی و مادی روزانه نیاز دارد؟ پولس رسول به خادم خدا، تیموتاؤس چنین نوشت: «از طفولیّت کتب مقدّسه را دانستهٔ که میتواند ترا حکمت آموزد برای نجات بوسیلهٔ ایمانیکه بر مسیح عیسی است.» (۲تیموتاؤس ۳:۱۵) پس توجهی که تیموتاؤس حتی از هنگام طفولیت از طرف والدین دریافت کرد، از نوع روحی نیز بود. اما طفولیت از چه وقت شروع میشود؟
۵، ۶. الف) کتاب مقدس دربارهٔ فرزندان متولدنشده چه میگوید؟ ب) چه چیزی نشان میدهد که والدین باید متوجه رفاه فرزند متولدنشده باشند؟
۵ کلمهٔ یونانیی که پولس در اینجا استفاده کرد، (برِفوس) در مورد فرزند متولدنشده نیز به کار میرود. الیصابات مادر یحیای تعمیددهنده، به خویشاوند خود مریم گفت: «اینک چون آواز سلام تو گوشزد من شد بچه [برِفوس] از خوشی در رَحِم من بحرکت آمد.» (لوقا ۱:۴۴) بدین ترتیب، حتی فرزندان متولدنشده، اطفال نامیده میشوند و کتاب مقدس نشان میدهد که آنها میتوانند در مقابل فعالیت خارج از رحم واکنش نشان دهند. بنابراین، آیا مراقبت از طرف پدر و مادر که امروزه اغلب به این کار تشویق میشوند، شامل توجه به رفاه روحی طفل متولدنشده میشود؟
۶ این چیزی است که باید به آن توجه کرد، چون شواهد آشکار میکند، فرزندان متولدنشده میتوانند از آنچه که میشنوند هم فایده ببرند و هم به طور نامطلوبی تحت تأثیر قرار بگیرند. یک رهبر موسیقی دریافت، قطعههای گوناگونی را که تمرین میکرد، به خصوص قطعهٔ ویولنسل به طور عجیبی آشنا به نظر میرسید. وقتی نام آثار موسیقی را برای مادرش که یک نوازندهٔ حرفهای ویولنسل بود بیان کرد، وی گفت که این آثار، همان تصنیفهای موسیقیی هستند که وقتی او را حامله بود، تمرین کرده بود. به همین نحو، فرزندان متولدنشده هنگامی که مادرانشان از روی عادت به سریالهای تلویزیونی بیمحتوا نگاه میکنند، میتوانند به طور منفی تحت تأثیر قرار بگیرند. از اینرو، مجلهای پزشکی از «اعتیاد جنینی به چیزهای بیمحتوا» سخن گفت.
۷. الف) چگونه بسیاری از والدین برای رفاه فرزند متولدنشدهٔ خود، توجه به خرج دادهاند؟ ب) یک بچه چه استعدادهایی را داراست؟
۷ بسیاری از والدین با درک فایدهٔ انگیزهٔ مثبت در اطفال، حتی قبل از این که بچهشان به دنیا بیاید، برای او کتاب خوانده، صحبت میکنند و آواز میخوانند. شما هم میتوانید این کار را انجام دهید. حتی اگر طفل شما نتواند کلمات را بفهمد، احتمالاً از صدای آرامشبخش شما و آهنگ پرمحبت آن فایده خواهد برد. پس از تولد، شاید خیلی زودتر از آنچه که شما فکر کنید، بچه شروع به فهمیدن کلمات شما بکند. در مدت فقط دو یا سه سال، بچه زبانی پیچیده را تنها با شنیدن آن یاد میگیرد. یک بچه همچنین میتواند شروع به یادگیری «زبان پاک» حقایق کتاب مقدس بکند. — صفنیا ۳:۹.
۸. الف) منظور کتاب مقدس از این که به وضوح میگوید تیموتاؤس نوشتههای مقدس را «از طفولیّت» میدانست، چیست؟ ب) صحت چه چیزی در مورد تیموتاؤس اثبات شد؟
۸ منظور پولس هنگامی که گفت تیموتاؤس ‹از طفولیّت کتب مقدّسه را میدانست›، چه بود؟ منظور او به وضوح این بود که تیموتاؤس تعلیم روحی را نه فقط از دوران بچگی، بلکه از هنگام شیرخوارگی دریافت کرد. این در هماهنگی با مفهوم کلمهٔ یونانی برِفوس میباشد که عموماً به نوزاد اشاره میکند. (لوقا ۲:۱۲،۱۶؛ اعمال ۷:۱۹) تیموتاؤس تا جایی که به خاطرش میرسید، تعلیم روحی را از مادرش اُفنیکی و مادربزرگش لوئیس دریافت کرده بود. (۲تیموتاؤس ۱:۵) ضربالمثل ‹هر طور که به یک نهال جوان فرم داده شود، به همان فرم یک درخت میشود›، به طور حتم در مورد تیموتاؤس صدق میکرد. او ‹در راهی که باید میرفت تربیت شده بود›، و در نتیجه خادمی خوب برای خدا شد. — امثال ۲۲:۶؛ فیلیپیان ۲:۱۹-۲۲.
توجه مخصوصی که ضروریست
۹. الف) والدین از انجام چه کاری باید اجتناب کنند، و چرا؟ ب) والدین هنگام رشد بچه چه کاری را باید انجام دهند، و به چه مثالی باید توجه کنند؟
۹ بچهها از این لحاظ که همهٔ آنها خصوصیات مشابه ندارند نیز شبیه گیاهان میباشند، همهٔ آنها در مقابل روشهای مراقبت مشابه، عکسالعمل یکسان نشان نمیدهند. والدین خردمند به این تفاوتها احترام میگذارند و از مقایسهٔ یک بچه با بچهٔ دیگر اجتناب میکنند. (با غلاطیان ۶:۴ مقایسه شود.) اگر قرار باشد فرزندان شما به صورت اشخاص بالغ و مفید شکوفا شوند، لازم است به صفات ویژه و مختص شخصیت آنها توجه کنید، صفات خوب را پرورش داده و صفات بد را پاک کنید. اگر پی به ضعف یا تمایلی ناشایست ببرید که شاید در راه نادرستی، مادی بودن، یا خودخواهی است، چطور؟ آن را به طور دوستانه اصلاح کنید، درست همان طور که عیسی ضعفهای رسولانش را اصلاح کرد. (مرقس ۹:۳۳-۳۷) به خصوص، هر بچه را برای خصوصیات خوب و توانائیهایش، به طور مرتب تحسین کنید.
۱۰. بچهها مخصوصاً به چه چیزی نیازمند هستند، و این نیاز چگونه میتواند رفع شود؟
۱۰ آنچه که بچهها به خصوص نیاز دارند، توجه شخصی و محبتآمیز است. عیسی حتی در طول روزهای آخر و پرکار خدمتش، وقت صرف کرد که چنین توجهی را در اختیار بچهها بگذارد. (مرقس ۱۰:۱۳-۱۶،۳۲) پدر و مادرها، از این مثال پیروی کنید! سخاوتمندانه وقت بگذارید که با فرزندانتان باشید. و از نشان دادن محبت واقعی خجالت نکشید. دستهایتان را دور آنها حلقه کنید، همان طور که عیسی این کار را کرد. به آنها بوسههای گرم و محبتآمیز بدهید و آنها را در آغوش بگیرید. هنگامی که از والدین جوانان بالغ و با نظم و ترتیب سؤال شد، چه نصیحتی را میتوانند در اختیار والدین دیگر بگذارند، مکررترین پاسخها اینها بودند: ‹به حد فراوان محبت کنید،› ‹وقت بگذارید که با همدیگر باشید،› ‹احترام دوجانبه را گسترش بدهید،› ‹واقعاً به آنها گوش بدهید،› ‹به جای حرف، راهنمایی ارائه دهید،› و ‹واقعبین باشید.›
۱۱. الف) والدین باید چه دیدی در مورد فراهم کردن توجه مخصوص برای فرزندانشان داشته باشند؟ ب) والدین چه وقت میتوانند از تبادل نظرهای باارزش با فرزندانشان لذت ببرند؟
۱۱ فراهم کردن چنین توجه مخصوصی میتواند یک شادی باشد. یک پدر موفق چنین نوشت: «وقتی که دو پسر ما کوچکتر بودند، مراحل آماده کردن آنها برای رفتن به رختخواب، خواندن برای آنها، لحاف را روی آنها کشیدن، و با آنها دعا کردن یک لذت بود.» چنین اوقاتی را با همدیگر بودن، موقعیتی را برای تبادل نظر فراهم میکند که میتواند هم برای پدر و هم برای فرزند تشویقکننده باشد. (با رومیان ۱:۱۱،۱۲ مقایسه شود.) یک زوج، هنگامی که فرزند سه سالهشان از خدا درخواست کرد «والی» را برکت بدهد، به او گوش میدادند. او شبهای بعد هم برای «والی» دعا کرد، و وقتی پدر و مادر متوجه شدند منظور او برادرانی بود که در مالاوی هستند و در آن هنگام از آزار و شکنجه رنج میبردند، خیلی تشویق شدند. یک زن چنین گفت: ‹هنگامی که فقط چهار سال داشتم، مادرم در حین این که روی صندلی میایستادم تا ظرفهایی را که میشست خشک کنم، به من کمک کرد نوشتههای مقدس را به خاطر بسپارم و سرودهای ملکوت را بخوانم.› آیا میتوانید به اوقاتی فکر کنید که از تبادل نظرهای باارزش با فرزندانتان لذت ببرید؟
۱۲. والدین مسیحی چه چیزی را خردمندانه برای فرزندانشان فراهم خواهند کرد، و از چه روشهایی میتواند استفاده شود؟
۱۲ والدین خردمند مسیحی، برنامهای را به طور مرتب و منظم برای مطالعه ترتیب میدهند. اگرچه ممکن است روش سؤال و جواب رسمی را به کار ببرید، اما آیا میتوانید توسط تنظیم جلسات مطالعه، مخصوصاً برای بچههای کوچکتر، در تبادل نظرهای لذتبخش مؤثر باشید؟ شما میتوانید نقاشی از صحنههای کتاب مقدس، تعریف داستانهای کتاب مقدس، یا گوش کردن به گزارشی که از بچه خواستهاید تا آن را آماده کند نیز در جلسه بگنجانید. کلام خدا را تا جایی که میتوانید طوری برای فرزندانتان دلچسب کنید که میلی وافر برای آن حاصل کنند. (۱پطرس ۲:۲،۳) پدری چنین گفت: ‹وقتی که بچهها کوچکتر بودند، ما همراه آنها روی کف اتاق سینهخیز میرفتیم و وقایع تاریخیی که اشخاص معروف کتاب مقدس را دربر داشتند، به اجرا درمیآوردیم. بچهها این کار را خیلی دوست داشتند.›
۱۳. جلسات تمرینی چه ارزشی دارند، و شما چه چیزی را در طول این جلسات میتوانید تمرین کنید؟
۱۳ جلسات تمرینی همچنین منجر به تبادل نظرهای باارزش میشود، زیرا به بچهها کمک میکند که خود را برای موقعیتهای زندگی واقعی آماده سازند. یکی از بچههای خانوادهٔ کوسِرو — تمام بچههای خانواده که ۱۱ نفر بودند، در طول آزار و شکنجهٔ نازیها نسبت به خدا وفادار ماندند — در مورد والدینش چنین گفت: «آنها به ما نشان دادند، چطور کتاب مقدس را به کار ببریم و چگونه با آن از خودمان دفاع کنیم. [۱پطرس ۳:۱۵] اغلب، جلسات تمرینی و سؤال و جواب داشتیم.» چرا همین کار را انجام ندهیم؟ تو میتوانی معرفیها را با یکی از والدین که نقش ساکن منزل را اجرا میکند، برای موعظه تمرین کنی. یا جلسهٔ تمرینی میتواند در مورد وسوسههای زندگی واقعی باشد. (امثال ۱:۱۰-۱۵) شخصی توضیح داد: «تمرین برای موقعیتهای دشوار میتواند مهارتها و اطمینان را در بچه بنا کند.» «تمرین میتواند شامل بازی کردن نقش دوستی باشد که به فرزند شما سیگار، نوشابهٔ الکلی یا مواد مخدر ارائه میدهد.» این جلسات میتوانند به شما کمک کنند تا مشاهده کنید، چگونه فرزندتان در چنین موقعیتهایی عکسالعمل نشان خواهد داد.
۱۴. چرا بحثهای محبتآمیز و دلسوزانه با فرزندانتان اینقدر مهم است؟
۱۴ هنگام تبادل نظرها با فرزندتان، با همان طرز دلسوزانهای از او درخواست کنید که نویسندهٔ این کلام کرد: «ای پسر من تعلیم مرا فراموش مکن، و دل تو اوامر مرا نگاه دارد. زیرا که طول ایّام و سالهای حیات، و سلامتیرا [صلح را، د ج] برای تو خواهد افزود.» (امثال ۳:۱،۲) چنانچه دوستانه برای فرزندتان توضیح دهید که شما به این دلیل از او درخواست اطاعت میکنید که آن منجر به داشتن صلح و طول ایام — در حقیقت، زندگی ابدی در دنیای جدید و صلحآمیز خدا — برای وی میگردد، آیا قلباً او را تحت تأثیر قرار نخواهد داد؟ هنگامی که از کلام خدا دلیل میآورید، به شخصیت بچههایتان توجه کنید. این کار را با دعا انجام دهید، و یَهُوَه کوششهای شما را برکت خواهد داد. چنین بحثهای محبتآمیز و دلسوزانه که بر پایهٔ کتاب مقدس هستند، به طور شایسته نتایج خوبی را دربر دارند و فواید بادوام به همراه میآورند. — امثال ۲۲:۶.
۱۵. چگونه والدین میتوانند در حل مشکلات به فرزندانشان کمک کنند؟
۱۵ حتی اگر چنین تبادل نظری، در طی مطالعهٔ برنامهریزی شدهٔ شما رخ نمیدهد، نگذارید موضوعات دیگر توجه شما را به خود معطوف کنند. نه تنها به آنچه که فرزند شما میگوید، بلکه به طرز بیان فکرش با دقت گوش فرا دهید. متخصصی گفت: «به فرزندتان نگاه کنید،». «توجه کاملتان را به او نشان دهید. شما نه فقط به شنیدن، بلکه به درک نیاز دارید. والدینی که این سعی اضافی را به عمل میآورند، میتوانند فرق عمدهای را در زندگی فرزندانشان پدید آورند.» امروزه بچهها اغلب با مشکلات جدی در مدرسه و جاهای دیگر مواجه میشوند. بعنوان یک پدر یا مادر، باعث شوید فرزندتان آزادانه سخن بگوید، و به او کمک کنید تا مسائل را از دید خدا ببیند. اگر مطمئن نیستید که چگونه مشکل را حل کنید، در نوشتههای مقدس و نشریاتی که از طرف «غلام امین و دانا» فراهم شده است، جستجو و تحقیق کنید. (متی ۲۴:۴۵) برای حل مشکل، به هر وسیله که باشد، هر گونه توجه مخصوصی که لازم است به فرزندتان نشان دهید.
اوقاتی را که با یکدیگر هستید گرامی دارید
۱۶، ۱۷. الف) چرا جوانان، به ویژه امروزه به توجه مخصوص و تعلیم نیازمندند؟ ب) فرزندان هنگام تأدیب از طرف والدین، چه چیزی را باید بدانند؟
۱۶ امروزه جوانان بیش از پیش به توجه مخصوص نیاز دارند، زیرا ما در «ایّام آخر» زندگی میکنیم و این ایام «زمانهای سخت» هستند. (۲تیموتاؤس ۳:۱-۵؛ متی ۲۴:۳-۱۴) والدین و فرزندان به طور یکسان به محافظتی نیاز دارند که توسط حکمت واقعی که «صاحبانشرا زندگی میبخشد»، فراهم میشود. (جامعه ۷:۱۲) از آنجایی که حکمت خدایی استعمال صحیح دانشی را که بر پایهٔ کتاب مقدس میباشد، دربر دارد، بنابراین فرزندان نیاز به تعلیم دائمی از کتاب مقدس دارند. به این دلیل، نوشتههای مقدس را با بچههایتان مطالعه کنید. دربارهٔ یَهُوَه به آنها بگویید، خواستهای او را با دقت توضیح دهید، و برای انجام قولهای بزرگ وی، امید نشاطانگیزی را در آنها ایجاد کنید. در مورد چنین چیزهایی، در خانه، هنگام راه رفتن با فرزندانتان — درحقیقت، در هر فرصت مناسبی صحبت کنید. — تثنیه ۶:۴-۷.
۱۷ کشاورزان میدانند که همهٔ گیاهان تحت شرایط یکسان رشد نمیکنند. گیاهان به مراقبت مخصوص نیاز دارند. به همین ترتیب، همهٔ بچهها متفاوت هستند و به توجه، تعلیم، و تأدیب مخصوص نیاز دارند. برای مثال، یک نگاه سرزنشآمیز پدر یا مادر میتواند در متوقف کردن روش غلط یک بچه کافی باشد، در حالی که ممکن است بچهٔ دیگر به تأدیب شدیدتری نیازمند باشد. اما همهٔ فرزندان شما باید بدانند، چرا کلمات یا اعمال بخصوصی برایتان خوشایند نیست، و هر دو والدین باید با یکدیگر همکاری کنند تا در تأدیب موافق باشند. (افسسیان ۶:۴) مخصوصاً مهم است که والدین مسیحی، راهنماییِ واضح و روشنی را بدهند که با نوشتههای مقدس هماهنگی داشته باشد.
۱۸، ۱۹. والدین مسیحی چه مسئولیتی در مقابل فرزندانشان دارند، و چنانچه این کار به خوبی انجام شود، احتمال چه نتیجهای وجود دارد؟
۱۸ یک کشاورز باید کار کشت و پرورش را در موقع مناسب انجام دهد. چنانچه او در رسیدگی به محصول، اهمالکاری یا درنگ کند، مقداری کم درو کرده یا اصلاً هیچ درو نخواهد کرد. خوب، خردسالان شما «گیاهان» در حال رشد هستند که درست الآن به توجه مخصوص نیاز دارند، نه ماه دیگر یا سال دیگر. برای ترویج رشد روحی آنها در هماهنگی با کلام خدا، و پاک کردن افکار دنیوی که میتواند باعث پژمرده شدن و مرگ روحی آنها شود، فرصتهای گرانبها را از دست ندهید. قدر ساعتها و روزهایی که امتیاز این را دارید تا با فرزندانتان وقت صرف کنید، بدانید، زیرا این اوقات بسیار سریع میگذرند. برای پرورش صفات خدایی در فرزندان خود که برای زندگیی سعادتمند به عنوان خادمان امین یَهُوَه ضروریست، سخت کار کنید. (غلاطیان ۵:۲۲،۲۳؛ کولسیان ۳:۱۲-۱۴) این کار شخص دیگری نیست؛ کار شماست، و خدا میتواند در انجام آن به شما کمک کند.
۱۹ به فرزندان خود میراث غنی روحی بدهید. کلام خدا را با آنها مطالعه کنید، و از تفریح سالم با یکدیگر لذت ببرید. بچههای خود را به جلسات مسیحی ببرید، و در کار موعظهٔ ملکوت، آنها را همراه خود داشته باشید. شخصیتی را در فرزندان عزیز خود بسازید که مورد تأیید یَهُوَه است، و به احتمال زیاد در زندگی آینده برای شما شادی به همراه خواهد داشت. در واقع، «پدر فرزند عادل بغایت شادمان میشود، و والد پسر حکیم از او مسرور خواهد گشت. پدرت و مادرت شادمان خواهند شد، و والدهٔ تو مسرور خواهد گردید.» — امثال ۲۳:۲۴،۲۵.
پاداشی گرانبها
۲۰. چه چیزی کلید والدینی موفق بودن برای نوجوانان است؟
۲۰ تربیت فرزندان، وظیفهای بغرنج و درازمدت است. بزرگ کردن این ‹نهالهای زیتون گرداگرد سفرهات› تا وقتی بالغینی خداترس شوند که ثمرهٔ ملکوت را با خود حمل کنند، یک پروژهٔ ۲۰ ساله نامیده شده است. (مزمور ۱۲۸:۳؛ یوحنا ۱۵:۸) معمولاً این پروژه هنگامی که بچهها به سنین نوجوانی میرسند، زمانی که فشارها اغلب بر روی آنها افزایش مییابد و والدین پیمیبرند که باید به کوششهای خود بیفزایند، مشکلتر میشود. اما کلید موفقیت به یک نحو باقی میماند — متوجه و صمیمی بودن، و درک کردن. به خاطر بیاورید که بچههای شما واقعاً به توجه شخصی نیاز دارند. شما میتوانید با مراقبت واقعی و محبتآمیز برای رفاهشان، چنین توجهی را به آنها نشان دهید. شما برای کمک به آنها باید به وسیلهٔ فراهم کردن وقت، محبت، و مراقبتی که واقعاً نیاز دارند، خودتان را برای آنها صرف کنید.
۲۱. چه چیزی میتواند پاداش توجه مخصوص به بچهها باشد؟
۲۱ پاداش کوششهایتان برای مراقبت از ثمرهٔ گرانبهایی که یَهُوَه به شما سپرده است، میتواند بسیار خوشنودکنندهتر از هر محصول فراوان یک کشاورز باشد. (مزمور ۱۲۷:۳-۵) بنابراین، ای پدر و مادرها، به نشان دادن توجه مخصوص به فرزندانتان ادامه دهید. این کار را برای فایدهٔ آنها و برای جلال پدر آسمانیمان یَهُوَه، انجام دهید.
چطور پاسخ میدهی؟
◻ چگونه پرورش گیاهان میتواند با تربیت فرزندان مقایسه شود؟
◻ یک بچه چه نوع توجهی را باید روزانه از هنگام طفولیت دریافت کند؟
◻ بچهها به چه مراقبت مخصوصی نیاز دارند، و این مراقبت چگونه میتواند برای آنها فراهم شود؟
◻ چرا باید به فرزندانتان توجه مخصوص نشان دهید؟