فروتن و متواضع باش
«خدا با متکبّران مقاومت میکند و فروتنان را فیض میبخشد.»—۱پطرس ۵:۵.
۱، ۲. دو خصوصیت متضادی که تأثیر عمیقی بر آداب و رفتار انسانها داشتهاند کدامند؟
کلام خدا نظر ما را به خصوصیات اخلاقی متعددی جلب میکند. در میان آنها دو خصوصیت اخلاقی متضاد وجود دارند که تأثیر عمیقی بر آداب و رفتار انسانها گذاشتهاند. «فروتنی» یکی از آنهاست. ( ۱پطرس ۵:۵) واژهنامهای «فروتنی» را «داشتن رفتار یا روحیهای افتاده، و عدم تکبر جسورانه» تعریف کرده است. معنی دیگر فروتنی، افتادگی میباشد؛ خصوصیتی که از دیدگاه خدا بسیار پسندیده است.
۲ خصوصیت دوم که متضاد فروتنی است تکبر میباشد. تکبر «عزتنفس مفرط» و «به دیدهٔ حقارت نگریستن دیگران» تعریف شده است. انسان متکبر شخصی خودبین است که بدون در نظر گرفتن تأثیر مضر اعمالش بر دیگران در پی مادیات، رفع نیازهای خود، و کسب دیگر مزایا باشد. یکی از تأثیرات این خصوصیت را کتاب مقدس چنین ذکر میکند: «انسان بر انسان به جهت ضررش حکمرانی میکند.» کتاب مقدس همچنین ‹حسادت نسبت به همسایه› را «در پی باد زحمت کشیدن» میخواند، زیرا انسان به هنگام مرگ «برهنه به حالتی که آمد خواهد برگشت.» تکبر در نظر خدا صفتی بسیار ناپسند است.—جامعه ۴:۴؛ ۵:۱۵؛ ۸:۹.
روحیهٔ حاکم بر دنیا
۳. چه روحیهای بر دنیا حاکم است؟
۳ کدامیک از دو خصوصیت اخلاقی مذکور را میتوان ویژگی بارز دنیای امروز خواند؟ چه روحیهای بر دنیا حاکم است؟ کتاب «هزینههای نظامی و اجتماعی جهان در سال ۱۹۹۶» ( انگل.) نقل میکند: «قرن بیستم از لحاظ بیتمدنی . . . و خشونت گویِ سبقت را از قرون گذشته ربوده است.» رقابتهای سیاسی و اقتصادی—همچون رقابتهای مذهبی، قومی، و نژادی—در طی قرن حاضر به قیمت جان بیش از ۱۰۰ میلیون انسان تمام شده است. خودخواهی و خودپرستی نیز بشدت افزایش یافته است. روزنامهٔ «شیکاگو تریبون» ( انگل.) گزارش میکند: «امراض اجتمائی مشتملند بر اِعمال خشونتهای بیجهت، مورد ستم و تجاوز جنسی قرار دادن کودکان، طلاق، افراط در مصرف الکل، اِیدز، خودکشی در بین نوجوانان، استعمال مواد مخدر، باندهای خیابانی، هتک حرمت، فرزندان نامشروع، سقط جنین، پخش تصاویر مبتذل و تحریکآمیز، . . . دروغ، تقلب، فساد در امور سیاسی، . . . و منسوخ شدن اصول اخلاقی درست و نادرست.» از این رو، وقایعنامهٔ سازمان ملل متحد چنین اخطار میدهد: «جامعهٔ بشری در حال فروپاشیدن است.»
۴، ۵. چگونه نبوتهای کتاب مقدس روحیهٔ کنونی حاکم بر جهان را تشریح کرده است؟
۴ اکنون این اوضاع در سطحی جهانی گسترش یافته است. درست همانطور که در کتاب مقدس پیشگویی شده است: «در ایّام آخر زمانهای سخت پدید خواهد آمد، زیرا که مردمان، خودپرست خواهند بود و طمّاع و لافزن و متکبّر و بدگو و نامطیعِ والدین و ناسپاس و ناپاک و بیالفت و کینهدل و غیبتگو و ناپرهیز و بیمروّت و متنفّر از نیکویی و خیانتکار و تندمزاج و مغرور.»—۲تیموتاؤس ۳:۱-۴.
۵ این سخنان کتاب مقدس وصفی دقیق از روحیهٔ حاکم بر دنیاست. این روحیه، روحیهٔ خودخواهی است. رقابتهای ملل جهان نیز چیزی نیست جز بازتابی از رقابتهای شخصی. برای مثال، ورزشکاران در رقابتهای ورزشی بدون توجه به ضررهای عاطفی یا حتی جسمیی که به دیگران میزنند میکوشند به مقام نخست دست یابند. این روحیهٔ خودخواهی در کودکی آغاز و احتمالاً تا سنین بالا در فرد باقی میماند. حاصل آن «دشمنی و نزاع و کینه و خشم و تعصّب و شقاق [یعنی نفاق و جدایی]» است.—غلاطیان ۵:۱۹-۲۱.
۶. مسئول اصلی روحیهٔ خودخواهی کیست، یَهُوَه چه نگرشی در این مورد دارد؟
۶ کتاب مقدس بدون هیچگونه ابهامی مشخص کرده است که مسئول اصلی روحیهٔ خودخواهی حاکم بر دنیا، ‹ابلیس و شیطان است که تمام ربع مسکون را میفریبد.› کتاب مقدس در مورد تأثیر شیطان بر این ایام آخر چنین نبوت کرده است: «وای بر زمین . . . که ابلیس به نزد شما فرود شده است با خشم عظیم، چون میداند که زمانی قلیل دارد.» ( مکاشفه ۱۲:۹-۱۲) بدین دلیل او و دیوهایی که با او همکاری میکنند تمام قوای خود را جهت ترویج روحیهٔ خودخواهی در میان خانوادهٔ بشری متمرکز کردهاند. سؤال اینجاست که یَهُوَه نسبت به این روحیه چه نگرشی دارد؟ او بوضوح در کلام خود میگوید: «هر که دل مغرور دارد نزد خداوند مکروه است.»—امثال ۱۶:۵.
یَهُوَه با حلیمان و فروتنان است
۷. یَهُوَه با حلیمان و فروتنان چگونه رفتار میکند، و به آنان چه میآموزد؟
۷ یَهُوَه، حلیمان و فروتنان را برکت میدهد. داوود پادشاه در مدح یَهُوَه چنین سرائید: «قوم مستمند را نجات خواهی داد، اما چشمان تو بر متکبران است تا ایشان را پَست گردانی.» ( ۲سموئیل ۲۲:۱، ۲۸) از این رو، کلام خدا به ما چنین پند میدهد: «ای جمیع حلیمانِ زمین . . . عدالت را بطلبید و تَواضع را بجویید، شاید که در روز خشم خداوند مستور شوید.» ( صفنیا ۲:۳) یَهُوَه کسانی را که با فروتنی او را میجویند آموزش و تعلیم میدهد تا در خود روحیهای کاملاً متفاوت با روحیهٔ این دنیا به وجود آورند. «مسکینان را به انصاف رهبری خواهد کرد و به مسکینان طریق خود را تعلیم خواهد داد.» ( مزمور ۲۵:۹؛ اشعیا ۵۴:۱۳) طریق یَهُوَه طریق محبت است. این محبت مبتنی بر اعمال درست یعنی معیارهای والای اوست. بر طبق کتاب مقدس، این محبتِ مبتنی بر اصول، «کبر و غرور ندارد؛ . . . نفع خود را طالب نمیشود.» ( ۱قرنتیان ۱۳:۱-۸) این محبت همچنین از طریق فروتنی و افتادگی شخص آشکار میشود.
۸، ۹. الف) سرچشمهٔ محبتِ مبتنی بر اصول کیست؟ ب) سرمشق قرار دادن محبت و فروتنی عیسی چه اهمیتی دارد؟
۸ پولس و دیگر مسیحیان قرن اول این شکل محبت را از تعالیم عیسی آموختند. و عیسی آن را از پدر خود، یَهُوَه، آموخت که کتاب مقدس در مورد او میگوید: «خدا محبّت است.» ( ۱یوحنا ۴:۸) عیسی نیک میدانست که مطابق خواست خدا باید به شریعتِ محبت عمل نماید و او نیز چنین میکرد. ( یوحنا ۶:۳۸) به همین دلیل برای ستمدیدگان، فقرا، و گناهکاران دل میسوزاند. ( متی ۹:۳۶) عیسی به آنان میگفت: «بیایید نزد من ای تمام زحمتکشان و گرانباران و من شما را آرامی خواهم بخشید. یوغ مرا بر خود گیرید و از من تعلیم یابید زیرا که حلیم و افتادهدل میباشم.»—متی ۱۱:۲۸، ۲۹.
۹ عیسی با گفتن «به همین همه خواهند فهمید که شاگرد من هستید اگر محبّت یکدیگر را داشته باشید،» در واقع به شاگردانش نشان داد که چقدر مهم است همچون او مهربان و حلیم باشند. ( یوحنا ۱۳:۳۵) آنان با این کار میتوانستند خود را از دنیایی که خودخواهی بر آن حاکم بود جدا سازند. به همین دلیل، عیسی در مورد پیروان خود گفت: «از جهان نیستند.» ( یوحنا ۱۷:۱۴) پیروان او روحیهٔ تکبر و خودخواهی دنیای شیطان را تقلید نمیکنند. بلکه، روحیهٔ محبت و فروتنی عیسی را سرمشق خود میسازند.
۱۰. اکنون یَهُوَه با متواضعان چه میکند؟
۱۰ در کلام خدا همچنین پیشگویی شده است که در ایام آخر، حلیمان به شکل جامعهای جهانی که بر شالودهٔ محبت و تواضع استوار است گرد هم خواهند آمد. در واقع، امت یَهُوَه در دنیایی که روحیهٔ خودخواهی در آن روز به روز افزایش مییابد روحیهای کاملاً متفاوت، یعنی روحیهٔ تواضع را در خود پرورش میدهند. آنان چنین میگویند: «بیایید تا به کوه خداوند [به اوج پرستش حقیقی] . . . برآییم تا طریقهای خویش را به ما تعلیم دهد و به راههای وی سلوک نماییم.» ( اشعیا ۲:۲، ۳) شاهدان یَهُوَه همان جامعهٔ جهانیی هستند که در طریقهای خدا سلوک مینماید. ایشان متشکلند از «گروهی عظیم که هیچکس ایشان را نتواند شمرد، از هر امّت و قبیله و قوم و زبان» که شمارشان همچنان رو به تصاعد است. ( مکاشفه ۷:۹) اکنون شمار این گروه عظیم بالغ است بر چند میلیون نفر. چگونه یَهُوَه به این گروه عظیم تواضع و فروتنی را میآموزد؟
تواضع را بیاموزیم
۱۱، ۱۲. چگونه خادمان خدا میتوانند افتاده و فروتن باشند؟
۱۱ در واقع روح خداست که بر مردمش عمل میکند و آنان را قادر میسازد تا بر روحیهٔ ناپسند دنیا غالب آمده، ثمرات روحالقدس را از خود نشان دهند. این ثمرات به صورت «محبّت و خوشی و سلامتی و حلم و مهربانی و نیکویی و ایمان و تواضع و پرهیزکاری» در شخص آشکار میشود. ( غلاطیان ۵:۲۲، ۲۳) آنچه به خادمان خدا کمک میکند تا این صفات را در خود پرورش دهند این پند کتاب مقدس است که میگوید: «لافزن مشویم تا یکدیگر را به خشم آوریم و بر یکدیگر حسد بریم.» ( غلاطیان ۵:۲۶) پولس رسول نیز در این خصوص گفت: «هر یکی از شما را میگویم که فکرهای بلندتر از آنچه شایسته است مکنید بلکه به اعتدال فکر نمایید.»—رومیان ۱۲:۳.
۱۲ کلام خدا به مسیحیان حقیقی میگوید: «هیچچیز را از راه تعصّب و عُجْب مکنید، بلکه با فروتنی دیگران [یعنی دیگر خادمان خدا] را از خود بهتر بدانید و هر یک از شما ملاحظهٔ کارهای خود را نکند، بلکه هر کدام کارهای دیگری را نیز.» ( فیلپیان ۲:۳، ۴) همچنین، «هرکس نفع خود را نجوید، بلکه نفع دیگری را.» ( ۱قرنتیان ۱۰:۲۴) شخص بامحبت با گفتار و اعمال خویش دیگران را «بنا میکند.» ( ۱قرنتیان ۸:۱) برای بنا کردن دیگران باید با آنان همکاری کرد، نه رقابت. در واقع، روحیهٔ خودخواهی جایی در میان خادمان یَهُوَه ندارد.
۱۳. چرا فروتنی را باید بیاموزیم، و چگونه میتوان آن را آموخت؟
۱۳ البته، ما به دلیل ناکاملی فروتن متولد نمیشویم. ( مزمور ۵۱:۵) پس باید آن را بیاموزیم. آموختن این خصلت برای کسانی که با طریقهای یَهُوَه، نه در کودکی، بلکه در سنین بالا آشنا شدهاند دشوارتر است. از آنجایی که روحیهٔ دنیا شخصیت اینگونه اشخاص را تا حد زیادی شکل داده است باید بیاموزند که ‹انسانیّت کهنه را که از شهوات فریبنده فاسد میگردد، از خود بیرون کنند و انسانیّت تازه را که به صورت خدا در عدالت و قدّوسیّت حقیقی آفریده شده است بپوشند.› ( افسسیان ۴:۲۲، ۲۴) خدا اشخاص صادق و بیریا را مساعدت میکند تا خواستههایش را به جا آورند، یعنی ‹احشای رحمت و مهربانی و تواضع و تحمّل و حلم را بپوشند.›—کولسیان ۳:۱۲.
۱۴. عیسی در مورد والامقام جلوه دادن چه گفت؟
۱۴ شاگردان عیسی نیز باید فروتنی را میآموختند. هنگامی که ایشان به شاگردی عیسی درآمدند، همگی افرادی بالغ بودند و روحیهٔ رقابت دنیا تا حدی در میانشان به چشم میخورد. یکبار مادر دو شاگردش نزد او آمد و درخواست مقامی برجسته برای پسرانش کرد، عیسی گفت: «حکّام امّتها بر [مردم] سروری میکنند و رؤسا بر ایشان مسلّطند. لیکن در میان شما چنین نخواهد بود، بلکه هر که در میان شما میخواهد بزرگ گردد، خادم شما باشد. و هر که میخواهد در میان شما مقدّم بُوَد، غلام شما باشد. چنانکه پسر انسان [عیسی] نیامد تا مخدوم شود بلکه تا خدمت کند و جان خود را در راه بسیاری فدا سازد.» ( متی ۲۰:۲۰-۲۸) عیسی به شاگردانش هشدار داد که هرگز خویشتن را والامقام جلوه ندهند و بر خود القاب و عناوین ننهند، همچنین بدیشان گفت: «جمیع شما برادرانید.»—متی ۲۳:۸.
۱۵. کسانی که خواهان سرپرستی جماعت هستند چه روحیهای باید داشته باشند؟
۱۵ پیروان واقعی عیسی باید خادم و غلام برادران خود باشند. ( غلاطیان ۵:۱۳) این موضوع بخصوص در مورد کسانی که میخواهند برای سرپرستی جماعت واجد شرایط شوند صدق میکند. آنان هرگز نباید برای جاه و مقام با هم رقابت کنند؛ آنان نباید ‹بر قسمتهای خود خداوندی کنند بلکه باید بجهت گله نمونه باشند.› ( ۱پطرس ۵:۳) آری، روحیهٔ خودخواهی نشان میدهد که شخص صلاحیت سرپرستی را ندارد. چنین شخصی به جماعت لطمه میزند. گرچه ‹کسی که منصب سرپرستی را بخواهد، کار نیکو میطلبد،› این خواست وی باید از طریق اشتیاقی که برای کمک به مسیحیان دیگر از خود نشان میدهد مشخص شود. این منصب ابداً منصب شهرت و اقتدار نیست، چرا که سرپرستان باید در زمرهٔ متواضعترین اعضای جماعت باشند.—۱تیموتاؤس ۳:۱، ۶.
۱۶. به چه صورت تقبیح دِیوتْرَفِس در کتاب مقدس ثبت شد؟
۱۶ وحنای رسول راجع به شخصی که از موضوع سروری نگرش غلطی داشت نوشت: «به کلیسا چیزی نوشتم لکن دِیوتْرَفِیس که سرداری بر ایشان را دوست میدارد ما را قبول نمیکند.» این شخص با زیر پا گذاشتن عزت و حرمت دیگران در صدد بود موقعیت خود را در جماعت ترفیع دهد. یوحنا دِیوتْرَفِیس را به دلیل روحیهٔ خودخواهیاش تقبیح و محکوم نمود و از طریق روحالقدس بر آن شد تا این موضوع را در کتاب مقدس ثبت کند.—۳یوحنا ۸، .
نگرش صحیح
۱۷. پطرس، پولس، و بَرنابا به چه طریق از خود فروتنی نشان دادند؟
۱۷ در کتاب مقدس نمونههای زیادی از فروتنی میتوان یافت. برای مثال، هنگامی که پطرس به خانهٔ کُرنیلیُوس وارد شد، کُرنیلیُوس ‹بر پایهای پطرس افتاده پرستش کرد.› پطرس ابداً پرستش او را تصدیق ننمود، بلکه ‹او را برخیزانیده گفت، برخیز من خود نیز انسان هستم.› ( اعمال ۱۰:۲۵، ۲۶) پولس نیز وقتی با بَرنابا به لِستَرَه رفت مردی را که فلج مادرزاد بود شفا داد. در نتیجه مردم گفتند که آن رسولان خدایان هستند. لیکن، پولس و بَرنابا «جامههای خود را دریده، در میان مردم افتادند و ندا کرده، گفتند: ‹ای مردمان، چرا چنین میکنید؟ ما نیز انسان و صاحبان علّتها مانند شما هستیم.› » ( اعمال ۱۴:۸-۱۵) این مسیحیان متواضع به هیچوجه تمجید و تکریم انسانها را نپذیرفتند.
۱۸. فرشتهای پرقدرت با فروتنی به یوحنا چه گفت؟
۱۸ فرشتهای «مکاشفهٔ عیسی مسیح» را به یوحنای رسول رساند. ( مکاشفه ۱:۱) بیجهت نبود که یوحنا از دیدن آن فرشته مبهوت شد و به وحشت افتاد زیرا تنها یک فرشته با قدرت خود توانسته بود یکشبه ۰۰۰,۱۸۵ نفر از آشوریان را از میان ببرد. ( ۲پادشاهان ۱۹:۳۵) یوحنا نقل میکند: «چون شنیدم و دیدم، افتادم تا پیش پایهای آن فرشتهای که این امور را به من نشان داد سجده کنم. او مرا گفت: ‹ زنهار نکنی، زیرا که همخدمت با تو هستم . . . خدا را سجده کن.› » ( مکاشفه ۲۲:۸، ۹) حقیقتاً این فرشتهٔ پرقدرت چه تواضع و فروتنیی از خود نشان داد!
۱۹، ۲۰. غرور و نخوت ژنرالهای فاتح روم باستان را با فروتنی عیسی مقایسه کن.
۱۹ عیسی نمونهای عالی از شخصی فروتن بود. او یگانه پسر مولود خدا و پادشاه آتی ملکوت او بود. اما هنگامی که خود را به مردم معرفی کرد حالت ژنرالهای فاتح زمان روم باستان را نداشت. آنان اغلب رژهای عظیم ترتیب میدادند و خود سوار بر ارابهای مُزیّن به طلا و عاج که با اسبهای سفید و یا حتی با فیلها، شیرها، یا ببرها کشیده میشد سان میدیدند. در این گونه مراسم سرودخوانانی سرودهای پیروزی میخواندند و ارابههایی مملو از غنائم جنگی و ارابههای مسطح و بزرگی که بر روی آنها صحنهٔ جنگ به نمایش در میآمد از مقابل عموم میگذشتند. همچنین اغلب به منظور تحقیر نمودن پادشاهان، شهریاران، و ژنرالهای اسیر، آنان را با خانوادههایشان برهنه در ملاء عام حاضر میساختند. در این مراسم بوی غرور و نخوت بوضوح به مشام میرسید.
۲۰ نحوهای که عیسی خود را معرفی نمود کاملاً متفاوت بود. او بیچون و چرا بر طبق نبوتی که در مورد وی شده بود عمل نمود که میگفت: «اینک پادشاه تو نزد تو میآید، او عادل و صاحب نجات و حلیم میباشد و بر الاغ و بر کُرّه بچّهٔ الاغ سوار است.» عیسی هنگام ورود خود به اورشلیم، نه مثل ژنرالهای رومی سوار بر ارابهای پرجلال، بلکه متواضعانه از حیوانی باربر استفاده کرد. ( زکریا ۹:۹؛ متی ۲۱:۴، ۵) چقدر انسانهای متواضع باید خوشحال باشند که یَهُوَه پادشاهی همچون عیسی را برای دنیای جدید منتخب ساخته است تا بر تمامی زمین حکمرانی کند، شخصیتی بواقع فروتن، حلیم، بامحبت، دلسوز، و رحیم!—اشعیا ۹:۶، ۷؛ فیلپیان ۲:۵-۸.
۲۱. فروتنی نشان چه چیزی نمیباشد؟
۲۱ فروتنی و تواضع عیسی، پطرس، پولس، و دیگر مردان و زنان باایمان دوران کتاب مقدس، این عقیده را که فروتنی نوعی ضعف شخصیتی است نقض میکند. برعکس، شهامت و غیرت این افراد بر شخصیت استوار و قوی ایشان دلالت دارد. آنان با نیروی عقلانی و معنویشان از سختترین آزمایشات پیروزمند بیرون آمدند. ( عبرانیان باب ۱۱) امروزه نیز یَهُوَه خادمان فروتن خود را به همان شکل، یعنی با روحالقدس خود تقویت میکند. از این رو، به ما تأکید شده است: «همه با یکدیگر فروتنی را بر خود ببندید زیرا خدا با متکبّران مقاومت میکند و فروتنان را فیض میبخشد. پس زیرِ دست زورآورِ خدا فروتنی نمایید تا شما را در وقت معیّن سرافراز نماید.»—۱پطرس ۵:۵، ۶؛ ۲قرنتیان ۴:۷.
۲۲. در مقالهٔ بعدی چه موضوعی را مورد بررسی قرار خواهیم داد؟
۲۲ خادمان خدا جنبهٔ مثبت دیگری از فروتنی را نیز باید در نظر داشته باشند. این جنبه برای بنا نمودن روحیهٔ محبت و همکاری در جماعت بسیار مؤثر و در واقع یکی از اجزای اصلی فروتنی و تواضع است. این جنبه را در مقالهٔ بعدی مورد بررسی قرار خواهیم داد.
مرور مطالب
◻ روحیهٔ حاکم بر جهان را تشریح کن
◻ چگونه یَهُوَه فروتنان را مورد عنایت خود قرار میدهد؟
◻ چرا باید فروتنی را بیاموزیم؟
◻ در کتاب مقدس چه نمونههایی از اشخاص فروتن میتوان یافت؟
[تصویر در صفحهٔ ۲۳]
فرشتهای به یوحنا گفت: «زنهار نکنی، زیرا که همخدمت با تو هستم»