چه وقت هزارهٔ سوم آغاز میشود؟
برخی بر این نظرند که آغاز هزارهٔ سوم نه هنگام تحویل سال ۲۰۰۰ بلکه هنگام تحویل سال ۲۰۰۱ خواهد بود. البته این نظر از بعضی جهات درست است. اگر تولد عیسی مسیح را سال اول ق.د.م. فرض کنیم، در این صورت پایان هزارهٔ دوم ۳۱ دسامبر سال ۲۰۰۰ خواهد بود، نه ۳۱ دسامبر سال ۱۹۹۹. و بدینسان آغاز هزارهٔ سوم اول ژانویه ۲۰۰۱ خواهد بود.a با این حال، امروزه تقریباً تمام عالمان الهیات و محققان بر این نظرند که میلاد عیسی مسیح اصلاً در سال اول ق.د.م. نبوده است. پس عیسی در چه تاریخی به دنیا آمد؟
عیسی چه وقت به دنیا آمد؟
کتاب مقدس به تاریخ دقیق تولد عیسی اشاره نمیکند. اما میگوید که ‹عیسی در اَیّام هیرودیس پادشاه تولّد یافت.› ( متی ۲:۱) به اعتقاد بسیاری از محققان، وفات هیرودیس در سال ۴ ق.د.م. بوده است و در نتیجه میلاد عیسی میباید پیش از آن تاریخ، یعنی احتمالاً در سالهای ۵ یا ۶ ق.د.م. بوده باشد. نتیجهگیری این محققان در مورد مرگ هیرودیس بر پایهٔ اظهارنظر تاریخدان یهودی قرن اول، یوسِفوس است.b
به گفتهٔ یوسِفوس، اندکی پیش از مرگ هیرودیس خسوفی واقع شد. محققان کتاب مقدس خسوف ناقص ۱۱ مارس سال ۴ ق.د.م. را تاریخ مرگ هیرودیس میدانند. لیکن در ۸ ژانویهٔ سال اول ق.د.م. یک خسوف کامل، و در ۲۷ دسامبر همان سال یک خسوف ناقص رخ داد. بدینسان کاملاً مسجل نیست که منظور یوسِفوس یکی از خسوفهای سال اول ق.د.م. بوده است یا آنکه در سال ۴ ق.د.م. رخ داد. از این رو، نمیتوان به سخنان یوسِفوس برای یافتن زمان مرگ هیرودیس استناد کرد. و به هر صورت برای پی بردن به تاریخ تولد مسیح، غیر از تاریخ مرگ هیرودیس به اطلاعات دیگری نیز نیاز میباشد.
قویترین سند تاریخی در خصوص تولد عیسی در خود کتاب مقدس است. کلام الهامی کتاب مقدس در مورد یحیی، خویشاوند نزدیک عیسی، میگوید وی در پانزدهمین سال سلطنت تیبریوس، قیصر امپراتوری روم، خدمت نبوت خود را آغاز نمود. ( لوقا ۳:۱، ۲) بر طبق مدارک تاریخی، تیبریوس در تاریخ ۱۵ سپتامبر سال ۱۴ د.م. امپراتور روم شناخته شد. بدین ترتیب پانزدهمین سال سلطنت او بین اواخر سال ۲۸ د.م. و اواخر سال ۲۹ د.م. خواهد بود. یحیی خدمت خود را در آن حدود آغاز کرد و از قرار معلوم خدمت عیسی نیز شش ماه پس از آن آغاز شد. ( لوقا ۱:۲۴-۳۱) از مجموع این مدارک و مدارک دیگر پی میبریم که تاریخ شروع خدمت عیسی در پائیز سال ۲۹ د.م. بوده است.c همچنین به گفتهٔ کتاب مقدس عیسی «قریب به سیساله بود» که خدمت خود را آغاز کرد. ( لوقا ۳:۲۳) چنانچه عیسی در پائیز سال ۲۹ د.م.، سیساله بوده است پس تولد وی میباید در پائیز سال ۲ ق.د.م. بوده باشد. حال اگر از پائیز سال ۲ ق.د.م. دوهزار سال به جلو بشماریم ( با توجه به عدم وجود سال صفر و بالطبع اینکه از سال ۲ ق.د.م. تا ۱ د.م. دو سال میباید شمرد)، به این نتیجه میرسیم که پایان هزارهٔ دوم و آغاز هزارهٔ سوم در پائیز سال ۱۹۹۹ میباشد!
اما آیا اصلاً این موضوع اهمیتی دارد؟ برای مثال، آیا شروع هزارهٔ سوم نویددهندهٔ شروع سلطنت هزارسالهٔ مسیح که کتاب مکاشفه بدان اشاره میکند میباشد؟ خیر. کتاب مقدس به هیچ رابطهای میان شروع هزارهٔ سوم و سلطنت هزارسالهٔ مسیح اشاره نمیکند.
عیسی به پیروانش هشدار داد که در مورد تاریخ وقایع به حدس و گمان نپردازند. او بدیشان گفت: «از شما نیست که زمانها و اوقاتی را که پدر در قدرت خود نگاه داشته است بدانید.» ( اعمال ۱:۷) اندکی پیش از آن عیسی خود اذعان نمود که هنوز از تاریخ داوری خدا بر ضد این سیستم شریر حاکم بر جهان و آغاز سلطنت هزارسالهاش با خبر نیست. عیسی گفت: «از آن روز و ساعت هیچکس اطّلاع ندارد، حَتَّی ملائکهٔ آسمان جز پدر من و بس.»—متی ۲۴:۳۶.
در اینجا خوب است از خود سؤال کنیم که آیا اصلاً منطقی است که بازگشت عیسی را به دوهزارمین سالگرد تولد انسانیاش مربوط بدانیم؟ خیر. چنین رابطهای چندان منطقی به نظر نمیرسد. زیرا مسلماً عیسی از تاریخ تولد خود باخبر بود. و مشکلی هم برای محاسبهٔ دوهزارمین سالگرد تولدش نداشت. با وجود این، گفت که از تاریخ آمدن خود خبر ندارد. از قرار معلوم، برای او مشخص کردن تاریخ دقیق بازگشتش چندان ساده نبود! همانطور که عیسی گفت ‹زمانها و اوقات› و همچنین برنامهریزیها تنها در قدرت پدر او بود و بس.
در ضمن، عیسی به پیروان خود ابداً دستوری مبنی بر اینکه در مکان جغرافیایی مشخصی منتظر او باشند نداد. عیسی هیچگاه به پیروان خود نگفت که یکجا جمع شوید و منتظر من بنشینید. بلکه گفت: «تا اقصای جهان» بروید و از همهٔ امتها شاگرد بسازید. و هیچوقت هم این حکم خود را باطل نساخت.—اعمال ۱:۸؛ متی ۲۸:۱۹، ۲۰.
آیا امید مردمان به هزاره ناکام خواهد ماند؟
با این همه، برخی از گروههای مذهبی افراطی انتظارات و امیدهای بسیاری برای سال ۲۰۰۰ دارند. آنان معتقدند که در چند ماه آینده بخشی از کلام کتاب مکاشفه به صورت تحتاللفظی به وقوع خواهد پیوست. ایشان حتی تصور میکنند که خود در تحقق نبوتهای آن شرکت مستقیم خواهند داشت و برای نمونه، به نبوتی که در مکاشفه ۱۱:۳، ۷، ۸ آمده است اشاره میکنند، که میگوید: دو شاهد در «شهر عظیم که به معنیِ روحانی، به سدوم و مصر مسمّیٰ است، جایی که خداوند ایشان نیز مصلوب گشت» نبوت مینمایند. وقتی آن دو شاهد نبوت خود را به پایان رسانند وحشی درندهخو از ورطهای بیرون پریده آنان را خواهد درید.
به نقل از مجلهٔ نیویورک تایمز ( شمارهٔ ۲۷ دسامبر ۱۹۹۸ انگل.) رهبران یکی از آن گروههای مذهبی «به پیروان خود گفته است که خود او یکی از آن دو شاهد میباشد و برای او مقدر شده است که نابودی زمین و آمدن سَروَر را اعلان نماید—سپس شیطان آن دو شاهد را در کوچههای اورشلیم به قتل خواهد رسانید.» مقامات اسرائیلی طبعاً از شنیدن این خبر ابراز نگرانی کردند. آنان از این بیم دارند که برخی گروههای افراطی سعی کنند خود نبوتشان را به «تحقق» برسانند—شاید حتی با درگیریهای مسلحانه! اما لازم به گفتن است که خدا به اینگونه «کمکها» برای تحقق بخشیدن به مقاصدش نیاز ندارد. تمام نبوتهای کتاب مقدس در زمانی که خدا مقرر نموده و به نحوی که او در نظر دارد تحقق خواهند یافت.
کتاب مکاشفه با نشانها و سمبلها نوشته شده است. بر اساس مکاشفه ۱:۱، عیسی اموری را که میباید بسرعت واقع شوند، تنها بر «غلامان خود» ( نه بر کل دنیا ) مکشوف میسازد. برای درک کتاب مکاشفه، غلامان مسیح، یا به بیان دیگر پیروان او، به روحالقدس خدا نیاز دارند، و یَهُوَه آن را تنها به کسانی میدهد که رضایت خاطر او را جلب میکنند. اگر قرار بود کتاب مکاشفه را تحتاللفظی برداشت کنیم، حتی کسانی که به خدا وفادار نبودند، میتوانستند آن را خوانده، درک کنند. بدینسان مسیحیان برای درک آن نیاز نداشتند در دعا طالب روحالقدس خدا باشند.—متی ۱۳:۱۰-۱۵.
دیدیم که بر طبق مدارک کتاب مقدس، آغاز هزارهٔ سوم تولد مسیح در پائیز سال ۱۹۹۹ میباشد، همچنین دیدیم که نه پائیز ۱۹۹۹، نه اول ژانویهٔ ۲۰۰۰، نه اول ژانویهٔ ۲۰۰۱، هیچیک اهمیت و ویژگی خاصی ندارند. با این حال، یک هزارهٔ بخصوص است که مسیحیان واقعی به آن علاقهٔ بسیار نشان میدهند. سؤال اینجاست که اگر هزارهٔ مورد علاقهٔ ایشان هزارهٔ سوم نیست پس کدام هزاره است؟ بخش آخر این سری مقالات به این سؤال پاسخ خواهد داد.
[پاورقیها]
a کادر صفحهٔ ۵ با عنوان «سال ۲۰۰۰ یا ۲۰۰۱؟» ملاحظه شود.
b بر اساس گاهشماری این محققان هزارهٔ سوم در سال ۱۹۹۵ یا ۱۹۹۶ آغاز شده است.
c برای کسب اطلاعات بیشتر میتوانید به کتاب «بینش بر نوشتههای مقدس» ( انگل.) جلد اول صفحههای ۱۰۹۴-۱۰۹۵ چاپ انجمن بینالمللی شاگردان کتاب مقدس، رجوع کنید.
[کادر در صفحهٔ ۵]
سال ۲۰۰۰ یا ۲۰۰۱؟
برای درک اینکه چرا عدهای مدعیاند سومین هزارهٔ میلاد مسیح در تاریخ اول ژانویهٔ ۲۰۰۱ میباشد، به مثال زیر توجه بفرمایید. تصور کنید مشغول خواندن کتابی ۲۰۰ صفحهای هستید. هنگامی که به آغاز صفحهٔ ۲۰۰ میرسید، شما ۱۹۹ صفحه از کتاب را خواندهاید و هنوز یک صفحهٔ دیگر از آن باقی مانده است. تا صفحهٔ دویستم کتاب را تا آخر نخوانید کتاب پایان نمییابد. با این وصف، در ۳۱ دسامبر ۱۹۹۹، در واقع ۱۹۹۹ سال از آنچه هزاره خوانده میشود میگذرد، و هنوز یک سال دیگر باید سپری شود تا هزاره به پایان رسد. چنانچه این محاسبه را ملاک عمل قرار دهیم، شروع هزارهٔ سوم، اول ژانویهٔ ۲۰۰۱ خواهد بود. با این حال، طبق توضیحات این مقاله میتوان دید که پایان هزاره به این معنی نیست که دقیقاً ۲۰۰۰ سال از میلاد واقعی مسیح میگذرد.
[کادر در صفحهٔ ۶]
چگونگی پیدایش سیستم گاهشماری به سبک ق.م.-آ.د.
در اوایل قرن ششم د.م.، پاپ ژان اول یکی از راهبان خود را که دیونیسیوس اکزیگیوس نام داشت مأمور کرد تا سیستم محاسباتیی برای محاسبهٔ تاریخ رسمی عید پاک بیابد و در اختیار کلیساها قرار دهد.
دیونیسیوس با این فرمان دست به کار شد. وی تاریخ را از زمان مرگ عیسی تا سالی که تصور میکرد سال تولد عیساست به عقب شمرد و تاریخ حاصل را مبدأ قرار داد و تاریخهای مابعد تولد عیسی را «آ.د.» ( آنو دومینی—«یا سال سرورمان») خواند. وی در واقع ندانسته و در حالی که تنها سعی داشت شیوهای مطمئن برای محاسبهٔ تاریخ عید پاک بیابد، میلاد مسیح را به عنوان یک مبدأ برای گاهشماری مرسوم ساخت.
هرچند به عقیدهٔ اکثر محققان عیسی در تاریخی که دیونیسیوس به عنوان مبدأ محاسبات خود قرار داد به دنیا نیامده است، سیستم گاهشماری او به ما امکان میدهد تا زمان وقوع رویدادها را در جریان تاریخ و در رابطه با دیگر رویدادها بررسی و معین کنیم.