آیا بشر میتواند جنگ و درگیری را تمام کند؟
جنگ به دلایل مختلفی اتفاق میافتد؛ مسائل سیاسی، اقتصادی، ایجاد تغییرات اجتماعی یا تسلّط بر یک منطقه و منابع طبیعی آن. ریشهٔ خیلی از درگیریها هم تفاوتهای نژادی و مذهبیای است که سالها وجود داشته. برای جلوگیری از جنگ و ایجاد صلح و آرامش چه قدمهایی برداشته شده؟ آیا این تلاشها تأثیرگذار بوده است؟
Drazen_/E+ via Getty Images
رشد اقتصادی
هدف: بالا بردن کیفیت زندگی مردم. یکی از دلایل مهم درگیریها، اختلاف طبقاتی در سطح جامعه است. رشد اقتصادی میتواند این اختلاف را کم کند یا از بین ببرد.
ضعف: دولتها باید در نحوهٔ استفاده از بودجهشان تجدیدنظر کنند. در سال ۲۰۲۲، حدود، ٫۱۳۴ میلیارد دلار آمریکا صرف برقراری و حفظ صلح در سراسر دنیا شد. این فقط ٫۴۰ درصد از بودجهای بود که در همان سال صرف تجهیزات نظامی شد.
«ما بیشتر بودجهمان را صرف کمک به جنگزدگان میکنیم تا صرف جلوگیری از جنگ و برقراری صلح.»—آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد.
گفتهٔ کتاب مقدّس: دولتها و سازمانها میتوانند به افراد فقیر کمک کنند، اما هیچ وقت نمیتوانند فقر را ریشهکن کنند.—تَثنیه ۱۵:۱۱؛ مَتّی ۲۶:۱۱.
دیپلماسی
هدف: حل و فصل اختلافات از طریق گفتگو و مذاکره. نتیجهٔ این گفتگوهای مسالمتآمیز باید به نفع هر دو طرف باشد.
ضعف: طرفهایی که سر میز مذاکره مینشینند، شاید از موضعشان کوتاه نیایند و به توافق نرسند. حتی اگر به توافقی هم برسند ممکن است به وعدههایشان عمل نکنند.
«دیپلماسی همیشه جواب نمیدهد. پیمان صلحی که بین دو کشور بسته میشود میتواند آنقدر ناعادلانه باشد که منجر به درگیریهای بیشتر شود.»—ریموند اِسمیت، دیپلماسی آمریکا.
گفتهٔ کتاب مقدّس: مردم باید «صلحجو» باشند. (مزمور ۳۴:۱۴) اما امروزه بیشتر انسانها ‹بیوفا، ناسازگار و خائنند.› (۲تیموتائوس ۳:۱-۴) از آنجایی که این خصوصیتها خیلی رایجند، حتی سیاستمدارانی که نیّت خوبی دارند هم نمیتوانند جلوی درگیریها را بگیرند.
خلع سلاح
هدف: کم کردن یا از بین بردن انواع سلاحها، به خصوص سلاحهای هستهای، شیمیایی و بیولوژیکی.
ضعف: بیشتر کشورها مایل نیستند که سلاحهای نظامیشان را کم یا محدود کنند. چون میترسند که قدرتشان را از دست بدهند یا بیدفاع بمانند. به هر حال، فقط خلع سلاح کردن آنها، جلوی جنگ و درگیری را نمیگیرد.
«بیشتر توافقهایی که دولتها در پایان جنگ سرد دربارهٔ خلع سلاح کردند عملی نشدند. آنها همین طور به وعدههایی که دربارهٔ بالا بردن امنیت دنیا و کاهش تنش بین کشورها داده بودند، عمل نکردند.»—«تضمین آینده مشترک: دستور کار خلع سلاح.»
گفتهٔ کتاب مقدّس: مردم باید سلاحهایشان را کنار بگذارند و ‹از شمشیرهای خود، گاوآهن بسازند.› (اِشَعْیا ۲:۴) اما از آنجایی که خشونت از دل انسان سرچشمه میگیرد، انسانها برای برقراری صلح باید قدمهای دیگری هم بردارند.—مَتّی ۱۵:۱۹.
پیمان امنیت جمعی
هدف: همپیمان شدن چند کشور برای دفاع در برابر دشمن. آنها فکر میکنند که با این پیمان دشمن دیگر جرأت نمیکند به یکی از آنها حمله کند، چون در این صورت باید با چند کشور بجنگد.
ضعف: همپیمان شدن چند کشور در برابر دشمن، لزوماً جلوی جنگ را نمیگیرد. همچنین بعضی از کشورهای همپیمان به قولشان عمل نمیکنند یا دربارهٔ این که چطور و چه وقت در برابر دشمن دست به کار شوند، همنظر نیستند.
«با وجود این که جامعهٔ ملل و سازمان ملل متحد هر دو سعی کردند که از طریق پیمان امنیت جمعی، صلح برقرار کنند، تلاشهای هر دو سازمان بینتیجه بوده است.»—«دانشنامهٔ بریتانیکا.»
گفتهٔ کتاب مقدّس: مسلّماً وقتی چند نفر همپیمان میشوند، امنیتشان تا حدّی بیشتر میشود. (جامعه ۴:۱۲) اما برای صلح و امنیت دائمی نمیتوانیم به دولتها و سازمانهای بشری امید داشته باشیم. کتاب مقدّس میگوید: «به حاکمان و انسانها توکّل نکنید، چون آنها نمیتوانند کسی را نجات دهند. وقتی انسان نَفَس آخرش را میکشد، به خاک برمیگردد، و در همان روز فکرهایش به پایان میرسد.»—مزمور ۱۴۶:۳، ۴.
خیلیها برای برقراری صلح دائمی تلاشهای زیادی کردهاند، با این وجود جنگها هنوز ادامه دارند.