فصل ۲۶
یَهُوَه، خدای بخشنده
۱-۳. الف) داوود مزمورنویس چه بار سنگینی بر دوش داشت، و دل پریشانش چگونه تسلّی یافت؟ ب) هنگامی که گناه می‌کنیم چه غصه‌ای بر دلمان می‌نشیند، اما یَهُوَه چه اطمینان‌خاطری به ما می‌دهد؟
داوود مزمورسرا نوشت: «گناهانم از سرم گذشته؛ مثل بار سنگینی شده که دیگر تاب تحمّلش را ندارم. خرد و خمیر شده‌ام و دیگر حسی در من نمانده؛ آنقدر دلم به درد آمده که با صدای بلند می‌نالم.» (مزمور ۳۸:۴، ۸) آری، داوود طعم تلخ عذاب وجدان را می‌چشید. اما دل پریشانش آرامش و تسلّی یافت. او دریافت که یَهُوَه از گناه متنفر است نه از شخص گناهکار؛ البته به شرطی که حقیقتاً توبه کند و طریق گناه را ترک نماید. از این رو، با اطمینان کامل به تمایل یَهُوَه برای بخشش توبه‌کاران نوشت: ‹تو آماده‌ای که ما را ببخشی.›— مزمور ۸۶:۵.
۲ ما نیز وقتی گناه می‌کنیم ممکن است دچار عذاب وجدان شویم. احساس پشیمانی و ندامت از یک سو مفید است زیرا می‌تواند ما را به جبران خطاهایمان وادارد. اما از سوی دیگر ممکن است ما را خرد کند. شاید پیش خود فکر کنیم که هر چه توبه کنیم باز هم یَهُوَه ما را نخواهد بخشید. اگر احساس گناه ما را در خود فرو برد، شیطان دست به کار می‌شود تا ما را بکلّی مأیوس و ناامید سازد و یا کاری می‌کند که احساس کنیم یَهُوَه برایمان ارزش قائل نیست و ما را شایستهٔ خدمت به خود نمی‌داند.— ۲قُرِنتیان ۲:۵-۱۱.
۳ آیا یَهُوَه چنین نظری دارد؟ به هیچ وجه! بخشش یکی از جنبه‌های محبت عظیم یَهُوَه است. او در کلام خود به ما اطمینان می‌دهد که اگر از صمیم قلب توبه کنیم، حاضر است ما را ببخشد. (امثال ۲۸:۱۳) هیچ گاه نباید گمان کنیم که آنقدر گناه کرده‌ایم که یَهُوَه دیگر حاضر نیست ما را ببخشد.
چرا یَهُوَه آمادهٔ بخشش است؟
۴. یَهُوَه چه نکته‌ای را در مورد طبیعت ما انسان‌ها در نظر می‌گیرد، و این موضوع چه تأثیری بر شیوهٔ رفتار او با ما دارد؟
۴ یَهُوَه از ناتوانایی‌ها و محدودیت‌های ما باخبر است. در کتاب مقدّس آمده است: «او خوب می‌داند که ما چطور ساخته شده‌ایم و به یاد دارد که ما خاک هستیم.» (مزمور ۱۰۳:۱۴) او همیشه در نظر دارد که ما موجوداتی خاکی هستیم و ناکاملی، ما را ناتوان و ضعیف ساخته است. این آیه یادآور این مطلب است که در کتاب مقدّس یَهُوَه به کوزه‌گر و ما به ظروف گلی در دست او تشبیه شده‌ایم. (اِرْمیا ۱۸:۲-۶) این کوزه‌گر اعظم ضعف‌های طبیعت گناهکارمان را در نظر می‌گیرد و مطابق واکنشمان در مقابل راهنمایی‌هایش با ما رفتار می‌نماید.
۵. کتاب رومیان چگونه قدرت گناه را توصیف می‌کند؟
۵ یَهُوَه به نیروی گناه واقف است. کلامش گناه را به صورت نیرویی قوی توصیف می‌کند که بشر را در چنگال مرگبار خود گرفتار ساخته است. در کتاب رومیان، پولُس رسول در بارهٔ میزان قدرت گناه نکات زیر را به قلم می‌آورد: ما گرفتار گناهیم همانند سربازی که مطیع فرماندهٔ خود است (رومیان ۳:۹)؛ گناه همچون یک پادشاه بر بشر سلطنت می‌کند (رومیان ۵:۲۱)؛ گناه ما را در چنگال خود اسیر نگاه داشته است (رومیان ۷:۱۷، ۲۰)؛ قانونِ گناه همواره در ما عمل می‌کند و در واقع می‌خواهد اَعمال ما را تحت فرمان خود درآورد. (رومیان ۷:۲۳، ۲۵) براستی گناه با چه قدرتی بر جسم ناکامل ما چنگ انداخته است!— رومیان ۷:۲۱، ۲۴.
۶، ۷. الف) یَهُوَه کسانی را که با دلی نادم و پشیمان از او طلب رحمت می‌کنند به چه چشمی می‌نگرد؟ ب) چرا نباید از رحمت خدا سوءاستفاده کنیم؟
۶ یَهُوَه می‌داند که حتی اگر ما با خلوص نیّت سعی کنیم از او اطاعت نماییم، باز هم نمی‌توانیم کاملاً مطیع او باشیم. او با مهربانی به ما اطمینان می‌دهد که اگر با دلی نادم و پشیمان از او طلب رحمت کنیم، ما را خواهد بخشید. مزمورنویسی در این باره می‌گوید: «خدایا دل شکسته، قربانی مورد قبول توست و کسی را که دلش شکسته و خرد شده، رد نمی‌کنی.» (مزمور ۵۱:۱۷) یَهُوَه هیچ گاه دلی را که زیر بار عذاب وجدان خوار گشته، از خود نمی‌راند.
۷ آیا این امر بدین معناست که می‌توانیم از رحمت خدا سوءاستفاده کنیم و طبیعت گناهکارمان را بهانه‌ای برای ارتکاب گناه قرار دهیم؟ یقیناً خیر! یَهُوَه از روی احساسات عمل نمی‌کند. رحمت وی حد و مرزی دارد. او کسانی را که با سنگدلی و عمداً گناه می‌ورزند و هیچ نشانی از توبه در آنان نیست، به هیچ وجه نمی‌بخشد. (عبرانیان ۱۰:۲۶) اما وقتی دلی نادم و پشیمان می‌بیند حاضر به بخشیدن اوست. حال می‌پردازیم به برخی از تشبیهات زنده‌ای که در کتاب مقدّس برای توصیف این جنبهٔ محبت یَهُوَه به کار رفته است.
حد بخشش یَهُوَه
۸. یَهُوَه هنگامی که گناهان ما را می‌بخشد در واقع چه می‌کند، و این کار وی چه اطمینان‌خاطری به ما می‌دهد؟
۸ داوود توبه‌کار خطاب به یَهُوَه گفت: «گناهم را به تو اعتراف کردم و خطایم را پنهان نکردم . . . پس تو خطاها و گناهانم را بخشیدی.» (مزمور ۳۲:۵) واژهٔ «بخشیدی» ترجمهٔ یک کلمهٔ عبری است که به معنای «برداشتن» یا «حمل کردن» است. این واژه در اینجا به معنای دور ریختن «تقصیر، شرارت، و خطا» است. پس در واقع می‌توان گفت که یَهُوَه گناهان داوود را برداشت و دور ریخت. یقیناً این کار یَهُوَه از بار گناهی که داوود تحمّل می‌کرد کاست. (مزمور ۳۲:۳) ما نیز می‌توانیم اطمینان کامل داشته باشیم که وقتی بر اساس ایمانمان به قربانی عیسی، از خدا طلب بخشش می‌کنیم، گناهانمان را از ما دور می‌سازد.— متّیٰ ۲۰:۲۸.
۹. یَهُوَه گناهان ما را در چه فاصله‌ای از ما قرار می‌دهد؟
۹ داوود از تشبیه گویای دیگری نیز برای توصیف بخشش یَهُوَه استفاده کرد و نوشت: «به اندازه‌ای که مشرق از مغرب دور است، به همان اندازه خدا گناهانمان را از ما دور کرده است.» (مزمور ۱۰۳:۱۲) مشرق چقدر از مغرب فاصله دارد؟ در پاسخ می‌توان گفت که مشرق درست نقطهٔ مقابل مغرب است، و این دو نقطه در واقع هیچ گاه به هم نمی‌رسند. محققی نوشت که این عبارت یعنی «بیشترین فاصلهٔ ممکن؛ دورترین فاصله‌ای که بتوان تصوّر کرد.» این سروده‌های داوود که وحی الٰهی است، گویای آن است که وقتی یَهُوَه گناهان ما را می‌بخشد، آن‌ها را بسیار دور از ما قرار می‌دهد؛ دورترین فاصله‌ای که بتوان تصوّر کرد.
«گناهان شما . . . به سفیدی برف خواهد شد»
۱۰. چرا می‌توان گفت که وقتی یَهُوَه گناهان ما را می‌بخشد، دیگر مجبور نیستیم لکهٔ ننگ چنین گناهانی را تا آخر عمر تحمّل کنیم؟
۱۰ آیا تا به حال برایتان پیش آمده است که بخواهید لکهٔ تیره‌ای را از روی لباسی به رنگ روشن پاک کنید؟ گاهی حتی بعد از تلاش فراوان باز هم لکه کاملاً پاک نمی‌شود. توجه کنید که یَهُوَه چگونه توانایی خود را برای بخشش توصیف می‌کند: «با این که لکه‌های گناهانتان به قرمزی خون است، به سفیدی برف خواهد شد.» (اِشَعْیا ۱:۱۸) عبارت «قرمزی خون» در زبان اصلی به معنای رنگ قرمز تند استa و در اینجا به یکی از رنگ‌های تند پارچه‌های رنگ‌شدهٔ آن زمان اشاره دارد. (ناحُوم ۲:۳) ما هیچ گاه نمی‌توانیم فقط با تلاش‌های خود لکهٔ گناه را پاک کنیم. اما یَهُوَه می‌تواند گناهان ما را که به رنگ ارغوانی و قرمز است همچون برف و پشم خام سفید نماید. وقتی او گناهانمان را می‌بخشد دیگر نیازی نیست که لکهٔ ننگ چنین گناهانی را تا آخر عمر تحمّل کنیم.
۱۱. از چه جهت می‌توان گفت که یَهُوَه گناهان ما را پشت سر خود انداخته است؟
۱۱ پس از آن که یَهُوَه حِزْقِیّا را از یک بیماری مهلک نجات بخشید، او شعری زیبا به سپاسگزاری از یَهُوَه سرود و در آن گفت: «همهٔ گناهانم را پشت سرت انداختی.» (اِشَعْیا ۳۸:۱۷) یَهُوَه در اینجا به صورت کسی تصویر شده است که گناهان خطاکار توبه‌کار را برمی‌دارد و به پشت سر خود می‌اندازد جایی که از چشمش دور باشد و دیگر آن را نبیند. در کتابی آمده است که منظور از این عبارت را می‌توان به این شکل بیان کرد: «تو با [گناهان من] طوری عمل کردی که گویی هرگز اتفاق نیفتاده‌اند.» آیا این گفته امیدبخش نیست؟
۱۲. میکاه نبی با چه تشبیهی نشان داد که یَهُوَه گناهان ما را برای همیشه می‌بخشد؟
۱۲ میکاه نبی در نبوّتی اطمینان کامل خویش را از اینکه یَهُوَه توبه‌کاران را می‌بخشد اظهار داشت و گفت: «خدایا، تو تمام گناهان ما را به اعماق دریا خواهی انداخت.» (میکاه ۷:۱۸، ۱۹) آیا می‌توانید تصوّر کنید که این عبارات برای مردم آن روزگار چه معنایی داشت؟ آیا چیزی را که «به اعماق دریا» افکنده شده بود می‌شد دوباره یافت؟ سخنان میکاه بخوبی نشان می‌دهد که وقتی یَهُوَه گناهانمان را می‌بخشد، آن را برای همیشه از میان می‌برد.
۱۳. مفهوم این گفتهٔ عیسی که «قرض‌های ما را ببخش» چیست؟
۱۳ عیسی بخشندگی یَهُوَه را به رابطهٔ بین طلبکار و بدهکار تشبیه می‌کند. او گفت که این چنین دعا کنید: «ما را به خاطر قرض‌هایمان ببخش.» (متّیٰ ۶:۱۲، پاورقی) و بدین شکل گناهان ما را به قرض تشبیه می‌کند. (لوقا ۱۱:۴) وقتی ما گناه می‌کنیم، در واقع به یَهُوَه مقروض یا بدهکار می‌شویم. فعل یونانی‌ای که در اینجا «بخشیدن» ترجمه شده است، به نقل از یک فرهنگ لغت به معنای «دست کشیدن یا گذشتن از یک قرض یا به عبارت دیگر مطالبه نکردن آن است.» در حقیقت وقتی یَهُوَه گناهان ما را می‌بخشد بدهی‌ای را که باید قاعدتاً از حساب ما کم می‌شد، خط می‌زند. از این رو، گناهکاران توبه‌کار می‌توانند آسوده‌خاطر باشند زیرا یَهُوَه هیچ گاه بدهی‌ای را که خط زده است مطالبه نخواهد کرد!— مزمور ۳۲:۱، ۲.
۱۴. عبارت «تا گناهانتان پاک شود» چه تصویری را در ذهن القا می‌کند؟
۱۴ بخشندگی یَهُوَه را در اَعمال ۳:۱۹ نیز می‌توان مشاهده کرد. در این آیه آمده است: «توبه کنید و به سوی خدا برگردید تا گناهانتان پاک شود.» عبارت «پاک شود» ترجمهٔ یک فعل یونانی است که می‌تواند به معنای «باطل یا نابود کردن» باشد. به نقل از برخی محققان، این عبارت کنایه از پاک کردن مطلبی دست‌نوشته بوده است. آیا چنین کاری ممکن بود؟ در آن زمان عموماً از جوهری استفاده می‌شد حاوی دوده، صمغ و آب. اندکی پس از استفاده از این جوهر، شخص می‌توانست با کمک اسفنجی نمدار نوشته را پاک کند. در اینجا تصویری زیبا از رحمت یَهُوَه ارائه شده است. وقتی او گناهان ما را می‌بخشد، گویی اسفنجی برمی‌دارد و آن‌ها را پاک و محو می‌کند.
۱۵. یَهُوَه می‌خواهد چه نکته‌ای را در بارهٔ خود به ما بیاموزد؟
۱۵ وقتی در مورد این تشبیهات گوناگون تعمّق می‌کنیم تمایل قوی یَهُوَه را به بخشش گناهانمان می‌بینیم؛ البته در صورتی که از صمیم قلب توبه کنیم. نباید به هیچ وجه نگران باشیم که او ممکن است در آینده به دلیل چنین گناهانی دوباره ما را محکوم کند. کتاب مقدّس در مورد رحمت عظیم یَهُوَه می‌گوید که وقتی گناهی را می‌بخشد آن را فراموش می‌کند.
یَهُوَه همیشه آمادهٔ بخشش گناهان ماست
«گناه ایشان را دیگر به یاد نخواهم آورد»
۱۶، ۱۷. منظور کتاب مقدّس از اینکه می‌گوید یَهُوَه گناهان ما را به یاد نمی‌آورد چیست، و چرا چنین پاسخ می‌دهید؟
۱۶ یَهُوَه در مورد کسانی که در عهد جدید شرکت دارند وعده داده است: «خطاهایشان را می‌بخشم و گناهانشان را دیگر به یاد نمی‌آورم.» (اِرْمیا ۳۱:۳۴) آیا این گفته بدین معناست که وقتی یَهُوَه گناهان ما را می‌بخشد دیگر قادر نیست آن‌ها را به یاد آورد؟ چنین چیزی ممکن نیست زیرا در کتاب مقدّس گناهان افراد بسیاری که بخشیده شده‌اند، از جمله داوود، نقل شده است. (۲سموئیل ۱۱:۱-۱۷؛ ۱۲:۱۳) بدیهی است که یَهُوَه هنوز از خطاهایی که آنان مرتکب شدند آگاه است. شرح گناهان آنان و همین طور توبه و بخشوده شدنشان، برای ما نوشته شده است. (رومیان ۱۵:۴) پس منظور کتاب مقدّس از اینکه می‌گوید یَهُوَه گناهان کسانی را که بخشیده است ‹به یاد نخواهد آورد› چیست؟
۱۷ فعل عبری که ‹به یاد آوردن› ترجمه شده است مفهومی وسیع‌تر از به خاطر آوردن وقایع گذشته دارد. در یک کتاب لغت آمده است که این فعل «علاوه بر به یاد آوردن به معنی واکنش مناسب نشان دادن» نیز می‌باشد. بنابراین ‹به یاد آوردن› گناه به معنای مجازات گناهکار است. (هوشَع ۹:۹) اما وقتی خدا می‌گوید «گناهانشان را دیگر به یاد نمی‌آورم،» در واقع به ما اطمینان می‌دهد که وقتی گناهکاران توبه‌کار را می‌بخشد دیگر در آینده به دلیل آن گناهان، ایشان را مجازات نمی‌کند. (حِزْقِیال ۱۸:۲۱، ۲۲) آیا مایهٔ تسلّی‌خاطر نیست که خدا علاوه بر اینکه گناهان ما را می‌بخشد، آن‌ها را فراموش نیز می‌کند؟
عواقب گناه
۱۸. چرا بخشایش به معنای آن نیست که گناهکار توبه‌کار از همهٔ عواقب خطاکاری‌هایش مصون خواهد ماند؟
۱۸ آیا آمادگی یَهُوَه برای بخشش گناهان به معنای آن است که گناهکار توبه‌کار از همهٔ عواقب خطاکاری‌هایش مصون می‌ماند؟ به هیچ وجه. اگر گناه کنیم جزایش را می‌بینیم. پولُس در این باره نوشت: «انسان هر چه بکارد، همان را درو خواهد کرد.» (غَلاطیان ۶:۷) ما با عواقب اَعمالمان روبرو خواهیم شد. اما این امر بدین معنا نیست که یَهُوَه پس از بخشیدن گناهمان ما را دچار فلاکت می‌سازد. فرد مسیحی نباید هنگام رودررویی با مشکلات گمان کند که یَهُوَه او را به خاطر گناهان گذشته‌اش تنبیه می‌کند. (یعقوب ۱:۱۳) ولی در عین حال باید در نظر داشت که یَهُوَه از ما در مقابل عواقب خطاهایمان محافظت نمی‌کند. طلاق، بارداری ناخواسته، بیماری‌های مقاربتی، از دست رفتن آبرو و حیثیت؛ همگی ممکن است عواقب اندوه‌بار و گریزناپذیر گناه باشد. به یاد آورید که یَهُوَه پس از آن که داوود را به دلیل گناهانش در رابطه با بَتْشَبَع و اوریا بخشید، از او در مقابل عواقب فاجعه‌آمیز اَعمالش محافظت نکرد.— ۲سموئیل ۱۲:۹-۱۲.
۱۹-۲۱. الف) چرا قانونی که در لاویان ۶:۱-۷ آمده است هم به نفع مظلوم است هم به نفع خطاکار؟ ب) اگر با گناهمان به دیگران آسیب رسانیده باشیم، چگونه می‌توانیم یَهُوَه را خوشنود سازیم؟
۱۹ گناهان ما ممکن است عواقب دیگری نیز داشته باشد، بویژه اگر به دیگران آسیب رسانده باشیم. برای مثال، مطلبی را که در لاویان باب ششم آمده است در نظر بگیرید. شریعت موسی در این آیات در مورد فرد اسرائیلی سخن می‌گوید که اموال اسرائیلی دیگری را دزدیده یا با زور و کلاه‌برداری غصب کرده است. اما تقصیر را به گردن نمی‌گیرد و حتی با گستاخی قَسَم دروغ می‌خورد. در این حالت مشخص نیست که چه کسی راست می‌گوید. اما بعداً خطاکار دچار عذاب وجدان شده به گناهش اعتراف می‌کند. حال بخشودگی او سه شرط دارد: او باید اموال غصبی را پس دهد، بیست درصد ارزش آن را به عنوان جریمه بپردازد، و قوچی به جهت قربانی جرم تقدیم نماید. سپس مطابق شریعت، «کاهن باید با این قربانی در حضور یَهُوَه گناه او را کفّاره کند و گناهش هر چه باشد، بخشیده می‌شود.»— لاویان ۶:۱-۷.
۲۰ این قانون موهبتی بود از جانب خدا. زیرا مظلوم و خطاکار هر دو از آن بهره می‌بردند. مظلوم اموال خویش را باز پس می‌گرفت و خیالش آسوده می‌شد، چون خطاکار بالأخره گناه خویش را به گردن گرفته بود. خطاکار نیز چون تحت تأثیر شریعت به عذاب وجدان دچار می‌شد به گناه خود اقرار می‌کرد و خطایش را جبران می‌نمود، و در نتیجه یَهُوَه او را می‌بخشید.
۲۱ ما دیگر تحت شریعت موسی نیستیم، اما شریعت، طرز فکر یَهُوَه را در مورد مسائل مختلف از جمله بخشندگی برای ما روشن می‌سازد. (کُولُسیان ۲:۱۳، ۱۴) اگر آسیبی را که گناهمان به دیگران رسانیده است تا حدّ ممکن جبران کنیم خدا را خوشنود خواهیم کرد. (متّیٰ ۵:۲۳، ۲۴) این امر شاید مستلزم آن باشد که گناهکار بودن خود را تشخیص دهیم، تقصیر را به گردن گیریم، و از شخص آسیب‌دیده عذرخواهی کنیم. سپس می‌توانیم بر پایهٔ قربانی عیسی از یَهُوَه تمنای بخشش نماییم و مطمئن باشیم که ما را خواهد بخشید.— عبرانیان ۱۰:۲۱، ۲۲.
۲۲. بخشندگی یَهُوَه ممکن است با چه همراه باشد؟
۲۲ یَهُوَه نیز مانند هر پدر مهربانی ممکن است بخشودگی را با کمی تأدیب همراه سازد. (امثال ۳:۱۱، ۱۲) مسیحی توبه‌کار ممکن است مجبور شود از امتیازات خود همچون خدمت به عنوان پیر یا خادم کمکی جماعت و یا مبشّر تمام‌وقت دست بکشد. از دست دادن موقتی این امتیازات باارزش بی‌شک تلخ و ناگوار است. اما باید در نظر داشت که چنین تأدیبی به معنای آن نیست که یَهُوَه او را نبخشیده است. باید به خاطر داشته باشیم که یَهُوَه از روی محبتش ما را تأدیب می‌کند. به همین خاطر پذیرفتن و تن دادن به تأدیب به صلاح ماست.— عبرانیان ۱۲:۵-۱۱.
۲۳. چرا هیچ گاه نباید تصوّر کنیم که رحمت یَهُوَه شامل حالمان نمی‌شود، و چرا باید از بخشندگی او سرمشق بگیریم؟
۲۳ براستی دانستن اینکه خدا بخشنده است چه آرامش‌خاطری در انسان پدید می‌آورد! حتی وقتی مرتکب اشتباه بزرگی شده باشیم نیز هیچ گاه نباید گمان کنیم که رحمت یَهُوَه شامل حالمان نمی‌شود. اگر حقیقتاً توبه کنیم، در راه اصلاح خطای خود بکوشیم، و از صمیم قلب بر پایهٔ خون ریخته‌شدهٔ عیسی از یَهُوَه طلب بخشش کنیم، می‌توانیم اطمینان داشته باشیم که یَهُوَه ما را می‌بخشد. (۱یوحنّا ۱:۹) بیایید تا بخشش یَهُوَه را سرمشق قرار دهیم و یکدیگر را نیز ببخشیم. اگر یَهُوَه که خود گناه نمی‌کند با مهربانی ما را می‌بخشد، پس چقدر بیشتر ما انسان‌های گناهکار باید یکدیگر را ببخشیم.
a به گفتهٔ محققی این رنگ «رنگی ثابت بود که شبنم، باران، شست‌وشو و استفادهٔ مکرّر آن را از بین نمی‌برد.»