Otàn Gbẹzan Tọn

Jehovah Gọalọna Mi Nado Dín In Mọ

DILE E YIN DIDỌ GBỌN FLORENCE CLARK DALI

Yẹn hẹn alọ asu ṣie he to azọ̀njẹ sinsinyẹn lọ tọn go. Taidi sinsẹ̀nnọ Anglicane tọn de, n’hodẹ̀ hlan Jiwheyẹwhe dọ asu ṣie ni jẹgangan, podọ n’dopagbe dọ eyin e ma kú, yẹn na dín Jiwheyẹwhe kakajẹ whenue n’mọ ẹn do, bo nasọ nọ sẹ̀n ẹn.

YẸN yin jiji to 18 septembre 1937, to lẹdo Aborigène lẹ tọn he nọ yin Oombulgurri to gbétatò Kimberley Plateau tọn mẹ, to agbegbe Whèyihọ-waji Australie tọn. Florence Chulung wẹ yin yinkọ awhli mẹ tọn ṣie.

Yẹn gbẹ́ nọ flin ovu whenu ṣie po awuvivi po, yèdọ ojlẹ awuvivo po ayajẹ po tọn enẹlẹ. N’plọn onú dodonu tọn vude dogbọn Jiwheyẹwhe po Biblu po dali sọn mẹpinplọn ṣọṣi tọn mẹ, ṣigba onọ̀ ṣie wẹ plọn mi nunọwhinnusẹ́n Klistiani tọn lẹ. E nọ hia Biblu na mi to gbesisọ mẹ, bọ n’wleawuna owanyi na onú gbigbọ tọn lẹ sọn ovu whenu. E nọ jlo mi nado taidi nafẹ ṣie de, he yin mẹdehlan na ṣọṣi etọn. N’yọnẹn to ahun ṣie mẹ dọ afọdòmẹ etọn lẹ wẹ n’jlo na hodo.

Gbétatò mítọn, he nọ yin yiylọdọ Forrest River Mission dai, tindo wehọmẹ dokọ̀ tọn sọn ohọ̀ tintan jẹ ohọ̀ atọ́n mẹ. Yẹn nọ yì wehọmẹ na ganhiho awe poun to afọnnu lẹpo. Ehe zẹẹmẹdo dọ wehọmẹ yìyì ṣie tindo dogbó taun, yèdọ nude he duahunmẹ na otọ́ ṣie. E jlo dọ ovi etọn lẹ ni yì wehọmẹ ganji, enẹwutu e basi dide nado tọ́nsọn Oombulgurri bo sẹtẹn na whẹndo lọ yì tòpẹvi Wyndham tọn mẹ. Gbeegbe mí bẹagbàn yin azán awubla tọn de na mi, ṣigba to whenuena mí jẹ Wyndham, yẹn penugo nado yì wehọmẹ to gigọ́ mẹ to owhe ẹnẹ he bọdego lẹ mẹ, sọn 1949 jẹ 1952. N’dopẹ́ taun dọ otọ́ ṣie hẹn ẹn yọnbasi na mi nado yì wehọmẹ.

Mama wazọ́n na doto lẹdo lọ tọn, podọ whenuena n’to owhe 15 tindo bo doalọtena wehọmẹ-yìyì, doto ehe mọ azọ́n na mi taidi doto mẹgopọntọ de to dotowhé Wyndham tọn. N’kẹalọyi po homẹhunhun po, na azọ́n ma yọ́n mọ to whenẹnu.

To owhe delẹ godo, n’dukosọ hẹ Alec, dawe de he yin yovo bo nọ yìn kanlin. Mí wlealọ to 1964 to tòpẹvi Derby tọn mẹ, fie n’nọ yì Ṣọṣi Anglicane tọn to gbesisọ mẹ te. To gbèdopo, Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ wá ohọ̀n ṣie ji. N’dọna yé dọ n’ma tindo ojlo paali bosọ dọna yé ma nado lẹkọwa ba. Nalete, yé dọ nude he fọnjlodotena mi—yé dọ dọ Jiwheyẹwhe tindo oyín de, Jehovah.

“Hiẹ Lọsu Ma Sọgan Hodẹ̀ Na Dewe Wẹ Ya?”

To 1965, ninọmẹ awusinyẹn tọn lẹ jẹ awusọhia ji. Asu ṣie basi asidan sinsinyẹn atọ̀n, awe yin po osọ́ etọn po, bọ dopo yin po gbẹduhun etọn po. Po ayajẹ po, e jẹgangan sọn awugble ehelẹ mẹ bo gọ̀ do azọ́n etọn mẹ. Ṣigba, to ojlẹ gli de godo, e sọ vọ́ basi asidan devo po osọ́ etọn po. To ojlẹ ehe mẹ, e gbleawu sinsinyẹn do ota. To whenuena n’jẹ dotowhé, doto lọ dọna mi dọ asu ṣie ma na gán. Ehe hẹn mi jẹflumẹ. Doto mẹgopọntọ de dọna yẹwhenọ Katoliki lẹdo lọ tọn nado wá dè e, ṣigba e dọmọ: “E ma yin din. N’na wá to osọ!”

N’jlo dọ yẹwhenọ lọ ni wá dè e nado hodẹ̀ hẹ mi. To whenuena n’dọ ehe na yẹwhenọ yọnnu lọ, e dọmọ: “Etẹwẹ to nuwà hẹ we? Hiẹ lọsu ma sọgan hodẹ̀ na dewe wẹ ya?” Enẹwutu, n’jẹ dẹ̀ho hlan yẹdide ṣọṣi mẹ tọn lẹ ji nado biọ alọgọ, ṣigba popolẹpo yin to ovọ́ mẹ. Ninọmẹ asu ṣie tọn to yinylan deji janwẹ. Nulẹnpọn ṣie wẹ yindọ, ‘Nawẹ yẹn na doakọnna gbọn eyin asu ṣie kú?’ N’sọ to ovi ṣie atọ̀n lẹ tọn lẹnpọn ga—yèdọ Christine, Nanette, po Geoffrey po. Ogbẹ̀ nankọ wẹ yé na zan matin otọ́? Po ayajẹ po, to azán atọ̀n godo asu ṣie gọ̀ ede mẹ mọ, podọ e yin jijo sọn dotowhé to 6 décembre 1966.

Dile etlẹ yindọ asu ṣie gọ̀ jẹgangan taun, apà ko jẹ apọ̀n etọn go. E wọ̀n nuhe e ko yọnẹn dai delẹ bọ todin e nọ yawu jlo nado wà danú podọ adi nọ yawu do e. E nọ vẹawu na ẹn nado doakọnna ovi lẹ podọ e nọ fiẹ do yé go taun eyin yé ma yinuwa taidi mẹhomẹ lẹ. Nukunpipedo e go ma bọawu. Diblayin onú lẹpo wẹ n’dona nọ wà na ẹn. N’tlẹ plọn ẹn nado yọ́n wehia bosọ yọ́n kàn whladopo dogọ. Magbọjẹ dido na dee nado penukundo e go bosọ penukundo whégbè-zọ́n ṣie devo lẹ go yinuwado ji e sọmọ bọ n’bẹ azọ̀n apọṣimẹ sinsinyẹn tọn. Owhe ṣinawe to asidan asu ṣie tọn godo, mí yigbe nado klan na ojlẹ de na yẹn nido gọ̀ jẹgangan.

N’bẹ ovi lẹ bo sẹtẹn yì hùwaji to tòdaho Perth tọn mẹ. Jẹnukọnna tẹnsisẹ ehe, nọviyọnnu ṣie pẹvi ko jẹ Biblu plọn hẹ Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ ji to Kununurra, tòpẹvi de to Whèyihọ-waji Australie tọn. E do yẹdide de hia mi to owe Nugbo he Nọ Planmẹ Sọyi Ogbẹ̀ Mavọmavọ Mẹ,a he do paladisi aigba ji tọn he Biblu dopagbe etọn hia. E sọ dohia mi sọn owe ehe mẹ ga dọ Jiwheyẹwhe tindo oyín de, enẹwẹ Jehovah, podọ ehe fọnjlodotena mi. To whenuena e yindọ onú ehelẹ ma ko yin didọna mi pọ́n to ṣọṣi ṣie mẹ, n’basi dide nado tẹkan hlan Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ tlolo he n’na ko sẹtẹn jẹ Perth.

Ṣigba, n’whleawu vude nado ylọ yé. Nalete, to whèjai dopo, ogàn he to ohọ̀n ji dọnú. Visunnu ṣie yì ohọ̀n ji bo họ̀nwezun lẹkọwa dè e, dọmọ, “Mama, mẹhe mì dọ dọ mì jlo na tẹkan hlan lẹ ko wá.” E paṣa mi bọ n’dọmọ, “Dọna yé dọ n’ma to whégbè!” Ṣigba ovi ṣie dọna mi dọ, “Mama, mì yọnẹn dọ n’ma dona dolalo maa.” Ehe vọ́ pọndohlan ṣie jlado bọ n’yì siọ mẹhe to ohọ̀n ji lẹ. Dile n’to nudọdo yé, n’doayi nupaṣamẹ go to nukunta yetọn. Họ̀hayatọ he ṣẹṣẹ bẹagbàn sọn ohọ̀ lọ mẹ wẹ yé wá pinpọn gbé. Yẹn basi oylọna yé biọ họmẹ bo kọ̀n kanbiọ lẹ do yé ji bọ yé na mi gblọndo pekọhẹnwanamẹ tọn lẹ sọn Biblu mẹ.

To osẹ he bọdego mẹ, n’jẹ Biblu plọn ji to gbesisọ mẹ hẹ Kunnudetọ lẹ, gbọn owe Nugbo he Nọ Planmẹ Sọyi Ogbẹ̀ Mavọmavọ Mẹ yiyizan dali. Nupinplọn lọ vọ́ owanyi ṣie na onú gbigbọ tọn lẹ fọndote. To osẹ awe godo, n’yì Oflin okú Klisti Jesu tọn. N’jẹ opli lẹ yì ji to Sẹgbe lẹpo, podọ azán de ma yì bọ n’jẹ opli osẹ gblamẹ tọn lẹ yì ji ga. N’sọ jẹ nuhe plọn n’te lẹ má hẹ mẹdevo lẹ ji. N’doayi e go dọ alọgigọna mẹdevo lẹ nado plọn nugbo Biblu tọn lẹ hẹn ninọmẹ apọ̀nmẹ tọn po numọtolanmẹ tọn ṣie po pọnte. To osun ṣidopo godo, n’yin bibaptizi to plidopọ agbegbe tọn de ji to Perth.

Dile n’to nukọnyi to gbigbọ-liho, n’wá mọnukunnujẹ pọndohlan Jiwheyẹwhe tọn gando wiwe-yinyin alọwle tọn go, gọna nunọwhinnusẹ́n Biblu tọn he tin to 1 Kọlintinu lẹ 7:13 mẹ, he dọmọ: “Yọnnu he sọ tindo asu he ma yise, eyin homẹ etọn hùn nado nọ̀ hẹ ẹ, mì dike e jo e dai blo.” Wefọ ehe whàn mi nado lẹkọyi asu ṣie, Alec dè.

Kọlilẹ Yì Derby

N’lẹkọyi Derby to 21 juin 1979, to kinklan sọn asu ṣie go na nuhe hugan owhe atọ́n godo. Na nugbo tọn, n’tindo ayihaawe bo ma yọ́n lehe e na yinuwa hlan kọlilẹwa whé ṣie gbọn. Nupaṣamẹ wẹ e yin na mi nado mọ dọ homẹ etọn hùn dọ n’lẹkọwa e dè, dile etlẹ yindọ e ma vivi na ẹn sọmọ dọ n’lẹzun dopo to Kunnudetọ Jehovah tọn lẹ mẹ. To afọdopolọji, e dọna mi nado jẹ ṣọṣi etọn yì ji, yèdọ ṣọṣi he n’ko nọ yì dai whẹpo do sẹtẹn yì Perth. N’basi zẹẹmẹ na ẹn dọ n’ma sọgan wàmọ. N’tẹnpọn taun nado na sisi tatọ́-yinyin etọn bosọ wà nuhe go n’pé lẹpo taidi asi Klistiani de. N’tẹnpọn nado dọhona ẹn dogbọn Jehovah po opagbe jiawu Etọn lẹ na sọgodo po dali, ṣigba e ma do ojlo depope hia.

To nukọn mẹ, e ma yin dọ Alec kẹalọyi aliho gbẹzan tọn yọyọ ṣie kẹdẹ wẹ gba ṣigba e sọ jẹ alọgọna mi ji to akuẹzinzan-liho nado nọ yì plidopọ lẹdo tọn po agbegbe tọn lẹ po, kakajẹ opli sẹmẹsẹmẹ tọn lẹ ji. Homẹ ṣie hùn taun to whenuena e họ̀ gbẹduhun de na mi nado nọ yí ì zan to lizọnyizọn Klistiani tọn mẹ na núzinzan họakuẹ de wẹ gbẹduhun yin to gbétatò Australie tọn ehe mẹ. Mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu lẹ po, gọna nugopọntọ lẹdo tọn nọ saba yí azán delẹ zan to owhé mítọn gbè. Ehe zọ́n bọ Alec jẹakọ hẹ Kunnudetọ voovo lẹ, podọ e taidi dọ e yiwanna gbẹdido hẹ yé.

Ninọmẹ Ṣie Taidi Ezekiẹli Tọn

N’duvivi dlapọn mẹmẹsunnu po mẹmẹyọnnu lẹ po tọn, ṣigba yẹn pehẹ avùnnukundiọsọmẹnu de. Yẹn dopo akàn wẹ yin Kunnudetọ he nọ nọ̀ tòpẹvi Derby tọn mẹ. Agun he sẹpọ mi hugan lọ tin to Broome, nudi kilomẹtlu 220 nkọtọn. Enẹwutu, n’basi dide nado wà nuhe go n’pé lẹpo nado hẹn wẹndagbe lọ gbayipe. Po alọgọ Jehovah tọn po, n’basi tito bo jẹ kunnude sọn họndekọn jẹ họndekọn ji. Azọ́n ehe ma bọawu na mi, ṣigba n’nọ to hogbe apọsteli Paulu tọn lẹ flin dee he dọmọ: “Yẹn sọgan wà onú popo gbọn [ewọ] he to huhlọnna mi mẹ.”—Filippinu lẹ 4:13.

Homẹ sinsẹ̀ngán he to lẹdo lọ mẹ lẹ tọn ma hùn do azọ́n ṣie go paali, titengbe yẹwhehodidọ ṣie to Aborigène hatọ lẹ ṣẹnṣẹn. Yé tẹnpọn nado dobuna mi bo hẹnalọdotena azọ́n yẹwhehodidọ tọn ṣie. Ṣigba nukundiọsọmẹ yetọn vọ́ gbemima ṣie hẹn lodo dogọ nado zindonukọn, podọ n’nọ hodẹ̀ hlan Jehovah to gbesisọ mẹ nado gọalọna mi. N’nọ saba flin hogbe tulinamẹ tọn lẹ he yin didọna Ezekiẹli dọmọ: “Doayi e go, yẹn ko hẹn nukunmẹ towe zun sinsinyẹn do nukunmẹ yetọn lẹ go, podọ nukọn towe zun sinsinyẹn do nukọn yetọn lẹ go. Dile zannu diamọndi de yin sinsinyẹn hugan okẹ́n wẹ yẹn ko basi nukọn towe do: a si yé blo, mọ a sọ yin avosatọ na mẹpinpọ́n yetọn lẹ blo.”—Ezekiẹli 3:8, 9.

Whlasusu, dawe awe delẹ sọn ṣọṣi de mẹ dọnsẹpọ mi to whenuena n’to ahiwhle. Yé ṣàn mi kò po ogbè sinsinyẹn he yiaga po, bo to tintẹnpọn nado dọ̀n ayidonugo ahiwhletọ devo lẹ tọn. N’ma kẹnù demẹ na yé. To gbèdopo, dile n’to gọyìpọn basi na jlodotọ de, sinsẹ̀ngán ṣọṣi lẹdo lọ mẹ tọn wá bo sawhẹdokọna mi dọ n’ma yise to Jesu mẹ. E gbì Biblu yí sọn alọ ṣie mẹ, bo dlẹn ẹn do nukunmẹ na mi, bosọ vọ́ tùn in do alọ mẹ na mi. To nukunzìn etọn ji pinpọn mẹ, po ogbè dẹẹdẹ de po ṣigba to aliho nujikudo tọn mẹ, n’yihodọ sọn Johanu 3:16 mẹ bo hẹn ẹn deji dọ n’yise to Jesu mẹ. Lehe n’na gblọndo po adọgbigbo po do paṣa ẹ bọ e tọ́nsọn finẹ abọẹ.

N’duvivi yẹwhehodidọ na Aborigène lẹ to lẹdo Derby tọn mẹ tọn. Yẹwhenọ lẹdo lọ mẹ tọn de tẹnpọn nado glọnalina mi sọn gbẹtọ lẹ dè yìyì mẹ to gbétatò de mẹ, ṣigba e yin zize sọn finẹ yì fidevo. Gbọnmọ dali, n’penugo nado hẹn wẹndomẹ Biblu tọn jẹ gbẹtọ lẹ dè. E ko nọ jlo mi to whepoponu nado yin mẹdehlan de taidi nafẹ ṣie, podọ todin n’to azọ́n mẹdehlan tọn wà, bo to alọgọna mẹdevo lẹ nado plọn Ohó Jiwheyẹwhe tọn. Susu to Aborigène lẹ mẹ kẹalọyi yẹwhehodidọ ṣie, bọ n’bẹ plọnmẹ Biblu susu jẹeji.

Nuhudo Gbigbọmẹ Tọn Ṣie Nọ Duahunmẹna Mi

Na owhe dopodopo atọ́n, yẹn kẹdẹ wẹ yin Kunnudetọ Jehovah tọn to Derby. E vẹawu na mi nado lodo to gbigbọ-liho matin tulinamẹ pipli to gbesisọ mẹ hẹ sinsẹ̀ntọ hatọ lẹ tọn. To gbèdopo, na n’jẹflumẹ pete wutu, n’ze mọto tọ́n yì sadi gbé. To whenuena n’lẹkọwa whé to whèmẹ, mẹmẹyọnnu de po ovi etọn ṣinawe lẹ po ko to tenọpọn mi to whégbè. Yé hẹn owe lẹ wá na mi sọn agun Broome tọn, he dẹn do mi na kilomẹtlu susu lẹ mẹ. Sọn whenẹnu sọyi, mẹmẹyọnnu ehe, Betty Butterfield, basi tito nado nọ wá Derby whladopo to osun mẹ nado nọ yí sẹfifo de zan hẹ mi. Mí nọ tọ́n na yẹwhehodidọ dopọ bo nọ plọn Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ Lọ Tọn dopọ to enẹgodo to owhé ṣie gbè. Podọ to godo mẹ, yẹn lọsu nọ yì Broome whladopo to osun mẹ.

Mẹmẹsunnu agun Broome tọn lẹ gọalọna mi taun podọ sọn ojlẹ de mẹ jẹ devo mẹ, yé nọ basi gbejizọnlin gaa lọ wá Derby nado wá gọalọna mi to sinsẹ̀nzọn kunnudegbe tọn mẹ. Yé dotuhomẹna mẹmẹsunnu kavi mẹmẹyọnnu lẹ sọn tòpẹvi devo lẹ mẹ nado nọ zẹ̀ gbọn dè e bo tọ́n hẹ mi to lizọnyizọn lọ mẹ eyin yé jlo na gbọ̀n Derby yì fide. Gbejizọnlin-basitọ ehelẹ sọ nọ hẹn hoyidokanji togunmẹ hodidọ lẹ tọn wá na mi. Mẹdelẹ nọ plọn Atọ̀họ̀-Nuhihọ́ Lọ Tọn dopọ hẹ mi. Dlapọn kleunkleun ehelẹ na mi tuli taun.

Alọgọ Susu to Nukọn Ja

Na owhe delẹ, n’mọ mẹwhinwhàn devo yí to whenuena Arthur po Mary Willis po, asu po asi po he to gbọjẹ gaa mẹ to hùwaji Whèyihọ-waji Australie tọn de, nọ wá nado gọalọna mi na osun atọ̀n to ojlẹ avivọ-whenu tọn lẹ mẹ. Mẹmẹsunnu Willis nọ deanana suhugan opli lẹ tọn bosọ nọ yin nukọntọ to lizọnyizọn kunnudegbe tọn mẹ. Mí zingbejizọnlin dopọ yì gbétatò he dẹn hugan to agbegbe Kimberley Plateau tọn lẹ mẹ, bo yì glegbéta he yè nọ yìn oyìn te to fidindẹn lẹ. Whedepopenu he Mẹmẹsunnu po Mẹmẹyọnnu Willis po lẹkọyi, n’nọ mọ dòjijẹ daho de to gbẹzan ṣie mẹ.

To godo mẹ, sẹpọ vivọnu 1983 tọn, n’sè linlin ayajẹ tọn lọ dọ whẹndo de, Danny po Denise Sturgeon po, gọna visunnu yetọn ẹnẹ lẹ, na wá nọ̀ Derby. To wiwá yetọn godo, mí penugo nado nọ basi opli sẹmẹsẹmẹ tọn lẹ to gbesisọ mẹ bo nọ tọ́n dopọ na sinsẹ̀nzọn kunnudegbe tọn. Agun yin didoai to 2001. Todin, Derby tindo agun he lodo de he bẹ wẹnlatọ Ahọluduta tọn 24 hẹn, gọna mẹho agun tọn awe po devizọnwatọ lizọnyizọnwiwa tọn dopo po he to nukunpedo mí go to gbigbọ-liho. To whedelẹnu, mí nọ mọ nudi omẹ 30 to opli mítọn lẹ ji.

Eyin n’flin owhe he ko wayi lẹ, homẹ ṣie nọ hùn nado mọ lehe Jehovah gọalọna mi nado sẹ̀n ẹn do. Dile etlẹ yindọ asu ṣie ma ko kọnawudopọ hẹ mi to yise mẹ, e zindonukọn nado to alọgọna mi to aliho devo lẹ mẹ. Omẹ atọ́n sọn hẹnnumẹ sẹpọmẹ ṣie lẹ mẹ ko yin bibaptizi taidi Kunnudetọ lẹ—viyọnnu ṣie awe lẹ, ovivi ṣie awe, po nafẹ-ylọvi ṣie yọnnu dopo po. Humọ, hẹnnumẹ ṣie devo lẹ to Biblu plọn todin hẹ omẹ Jehovah tọn lẹ.

Yẹn dopẹ́ tlala dọ Jehovah gọalọna mi nado dín in mọ. Gbemima ṣie wẹ nado sẹ̀n ẹn kakadoi.—Psalm 65:2.

[Nudọnamẹ Odò Tọn]

[Yẹdide otò/Yẹdide lẹ to weda 15]

(Nado mọ yẹdide ganji, pọ́n zinjẹgbonu)

AUSTRALIE

Wyndham

Kimberley Plateau

Derby

Broome

Perth

[Asisa Yẹdide tọn]

Kangaroo and lyrebird: Lydekker; koala: Meyers

[Yẹdide to weda 14]

Azọ́nwiwa taidi doto mẹgopọntọ de to dotowhé Wyndham tọn to 1953

[Yẹdide to weda 15]

Agun Derby tọn to 2005