Weta 15
Naegbọn N’Nọ Kuwinyan Sọmọ?
“MẸLẸPO nọ dọna mi lehe yẹn yọnwhanpẹ do,” wẹ yọnnu jọja de kàn hlan adà linlinwema tọn de. Ṣogan ewọ zindonukọn nado dọmọ: “Yẹn tindo nuhahun hodidọ tọn po mẹdevo lẹ po. Eyin yẹn pọ́n nukun mẹde tọn ji to whenuena yẹn to hodọ, nukun ṣie lẹ nọ divẹ podọ yẹn nọ jẹ sisọsisọ ji to hòmẹ . . . To agbasazọ́n mẹ yẹn ko sè mányìnmẹ susu lẹ do lehe yẹn yin ‘goyitọ do’ na yẹn ma nọ dọho hẹ mẹdepope wutu. . . . Yẹn ma yin goyitọ gba, winyan nọ hù mi poun wẹ.”
Dodinnanu dopo dohia dọ 80 to kanweko ji mẹhe nọ yin hokanbiọ lẹ tọn ko kuwinyan to ojlẹ de mẹ to gbẹzan yetọn mẹ, podọ to agọe 40 to kanweko ji pọ́n yedelẹ hlan nado yin winyankutọ. Na nugbo tọn, winyankuku ko yin nuhe gbayipe to gbẹtọvi ṣẹnṣẹn sọn whẹwhẹwhenu gbọ́n. Biblu dọna mí dọ Mose na winyan tọn wutu joagọyigodo nado yinuwa taidi hoyidọtọ Jiwheyẹwhe tọn na akọta Islaeli tọn. (Eksọdusi 3:11, 13; 4:1, 10, 13) Mọga, e taidi dọ, devi Klistiani Timoti ko yin winyankutọ po jide matindotọ po dogbọn hodidọ po aṣẹpipa etọn yiyizan ganji po dali.—1 Timoti 4:12; 2 Timoti 1:6-8.
Nuhe Winyankuku Yin
Winyankuku yin numọtolanmẹ ayimajai tọn tintindo to gbẹtọ lẹ ṣẹnṣẹn—jonọ lẹ, mẹhe tin to otẹn aṣẹpipa tọn mẹ lẹ, gbẹtọ vijinu awetọnọ lẹ, kavi etlẹ yin hagbẹ towe lẹ. Nulẹnpọn glanglan do mẹdetiti ji wẹ e yin, e sọ nọ yinuwa do mẹhe go e gando lẹ to aliho voovo mẹ. Mẹdelẹ nọ kuwinyan; bo nọ dokọdo po ahún hihò po, yé nọ mọ yede dọ yé ma penugo nado dọho. Mẹdevo lẹ nọ hẹn ahúnkúkú yetọn bú bo nọ jẹ nuwladọ ji. Ṣogan e nọ sinyẹn na mẹdevo lẹ nado dọ linlẹn yetọn lẹ kavi nujlomẹ yetọn lẹ tọ́njẹgbonu.
Nalete, e họnwun dọ, ninọmẹ dagbe lẹ tin to winyankuku jlẹkaji tọn tintindo mẹ. E yin onú dopolọ hlan jlẹkajininọ po whiwhẹ po, podọ dopo to nuhe Jiwheyẹwhe nọ pọ́n bo nọ pà wẹ nado nọ yí ‘whiwhẹ́ do zinzọnlin po e po.’ (Mika 6:8) Alemọyinu yinukọndogọ sọ tin nado sọawuhia di nuyọnẹntọ po whiwhẹnọ po, bo ma yin goyitọ po fifiẹtọ po dali. Yè nọ saba yọ́n nuhọakuẹ-yinyin gbẹtọ winyankutọ de tọn taidi todoaitọ dagbe. Ṣigba to whenuena winyan glọnalina mí bo hẹnalọdotena ayidonugo gigọ́ mítọn bo basi nuyiwa ylankan do haṣinṣan mítọn lẹ, agbasazọ́n, po numọtolanmẹ lẹ po ji, ojlẹ lọ ko wá nado yí nude wà dogbọn dali etọn!
Bẹjẹeji dagbe de nọ yin nukunnumọjẹ nuhahun lọ mẹ. (Howhinwhẹn lẹ 1:5) Winyankuku ma nọ basi zẹẹmẹ nuhe hiẹ yin tọn gba; e nọ do walọyizan towe, nuyiwa towe hlan ninọmẹ lẹ, nuhe hiẹ ko plọn bo na ẹn huhlọn gbọn numimọ lẹ dali po mẹdevo lẹ po hia. Hiẹ na lẹndọ mẹdevo lẹ to numọdọ agọ̀ tindo do gowe nkọ, dọ yé ma yiwanna we. Hiẹ na lẹndọ mẹdevo lẹ pọnte kavi tin to ganji hugan we. Hiẹ na lẹndọ nulẹ na yì do agọ̀ eyin hiẹ tẹnpọn nado tindo haṣinṣan hẹ gbẹtọ devo lẹ. Hiẹ na nọ donukun dọ onú lẹ ni tọnkọ do ylankan, podọ yé nọ saba yinmọ—na hiẹ lẹn mọ podọ to nuyiwa to kọndopọmẹ hẹ yise towe lẹ po wutu.
Lehe Winyankuku Nọ Gando Ogbẹ̀ Towe Go Gbọn
Gbọn agọjoyigodo, bo ma nọ dọho jẹgbonu, kavi yinyin mẹhe hẹn alọnu ján pete to whẹho mẹdetiti tọn mẹ sọmọ bọ hiẹ ma nọ ze ayidonugo towe do mẹdevo lẹ ji, hiẹ sọgan hẹn mẹdevo lẹ tindo linlẹn lọ dọ hiẹ yin goyitọ de, ma yin họntọnjihẹmẹtọ, tukladomẹtọ, kavi etlẹ yin makiyanọ kavi mayọndenọ. To whenuena linlẹn towe lẹ tin to dewe ji e nọ vẹawu nado ze ayiha do fidopo to hodidọ he to yìyì to alọnu mẹ. Enẹwutu hiẹ na yí ayidonugo vude do nudọnamẹ he hiẹ to mimọyi lọ ji. Enẹgodo nuhe hiẹ dibu na hugan lọ nọ jọ—hiẹ na sọawuhia taidi hlònọ.
Na taun tọn, hiẹ ko sú ohọ̀n winyankuku ganpamẹ tọn do dewe bo ko yí họnhungan lọ dlan. Hiẹ na gbọ̀ dotẹnmẹ lẹ ni jù gbọn gowe. Hiẹ na kẹalọyi onú lẹ kavi ninọmẹ lẹ he hiẹ ma jlo na nugbo tọn—popolẹpo na hiẹ dibu nado dọho po awubibọ po bo dọ linlẹn towe tọ́njẹgbonu wutu. Hiẹ hẹn ayajẹ tintin po gbẹtọ lẹ po tọn po họntọn yọyọ lẹ jìjì po bú kavi wiwà nuhe na hẹn gbẹzan towe tindo zẹẹmẹ hugan. Ṣigba mẹdevo lẹ hẹnnu bú ga. Yé ma yọ́n nuhe hiẹ yin to homẹ dọ́n na taun tọn gba.
Dùdù To Winyankuku Jí
Po vivẹnudido po dile ojlẹ to yìyì, walọyizan sọgan diọ. Tintan whẹ́, doalọtena nuhiha dogbọn vlavo omẹ diẹ to nukunpẹvi yi do to pinpọn we dali. Vlavo alọnu etọn ján susu to nulẹnpọn dogbọn ede dali po nuhe e na dọ bo wà po dali. Podọ eyin omẹ enẹ ṣanweko to ninọmẹ aihundida yọpọvu tọn mẹ, mọnukunnujẹemẹ dọ e tindo nuhahun lọ. “Ewọ he yí nukunpẹvi do pọ́n kọmẹnu etọn ma tindo nuyọnẹn gba.” (Howhinwhẹn lẹ 11:12, Segond) Mẹhe họakuẹ nado yin tintindo taidi họntọn lẹ na dawhẹ e ma yin gbọn awusọhia gbonu tọn lẹ dali gba ṣigba gbọn wunmẹ gbẹtọ he hiẹ yin tọn dali.
Humọ, tẹnpọn nado nọ lẹn onú he nọ jlọmẹdote pọ́n. Mẹdepope ma pé gba; mímẹpo wẹ tindo huhlọn mítọn lẹ po awugbopo mítọn lẹ po. Flindọ, aliho voovo lẹ wẹ tin nado yí do pọ́n onú lẹ, onú yiwanna lẹ po onú mayiwanna voovo lẹ po. Vogbingbọn to linlẹn mẹ ma zẹẹmẹdo gbigbẹ́ we dai taidi gbẹtọ de gba.
Sọ plọn nado nọ yí sọwhiwhe do dawhẹna mẹdevo lẹ ga. Dawe jọja dopo he nọ kuwinyan dai dọmọ: “Yẹn mọnukunnujẹ onú awe go dogbọn dee dali . . . Tintan, yẹn yin ṣejannabinọ glanglan. Yẹn nọ to nulẹnpọn glanglan dogbọn dee dali, bo nọ to nuhiha mẹ dogbọn nuhe gbẹtọ lẹ lẹn dogbọn nuhe yẹn dọ dali. Awetọ, yẹn nọ tindo linlẹn ylankan do gbẹtọ devo lẹ go—bo ma nọ dotudo yé go bo nọ to linlẹn dọ yé na yí nukunpẹvi do pọ́n mi.”
Dawe jọja lọ yì opli Kunnudetọ Jehovah Tọn lẹ tọn de. “Yẹn sè hodidọ de to finẹ he gọalọna mi nugbo,” wẹ nuhe ewọ flin. ‘Hodọtọ lọ zinnudeji dọ owanyi nọ gọalọ nado gbàwú do gbẹtọ lẹ mẹ; dọ eyin hiẹ tindo owanyi hiẹ na nọ lẹn dagbe mẹdevo lẹ tọn pọ́n, e mayin ylankan gba. Enẹwutu yẹn plọn nado jó lẹnpọn ylankan lẹ tintindo do mẹdevo lẹ go do. Yẹn dọna dee dọmọ: “Yé na wá yin nukunnumọjẹnumẹtọ, yé na wá yin mẹjọmẹ, yé na wá yin mẹtọnhopọntọ.” Yẹn jẹ jide tindo ji do gbẹtọ lẹ go. Yẹn doayi e go dọ mẹdelẹ sọgan tindo linlẹn agọ̀ dogbọn dali ṣie, ṣigba yẹn tindo numọtolanmẹ todin dọ enẹ yin nuhahun yetọn.’
“Yẹn sọ vọ́ plọn nuhudo lọ nado jẹ owanyi dohia ji to aliho zohunhun tọn de mẹ—nado gbàdo mẹdevo lẹ,” wẹ zẹẹmẹ he e basi. “Yẹn tẹ́n enẹ pọ́n to tintan mẹ hẹ yọpọvu lẹ. To enẹgodo yẹn jẹ dlapọn basina mẹdevo lẹ ji yì owhé yetọn lẹ gbè. Yẹn plọn nado nọ doayi nuhudo yetọn lẹ go, nado nọ lẹnnupọn to aliho alọgọna yé tọn mẹ.” Gbọnmọ e plọn nugbo-yinyin ayinamẹ Jesu tọn to Luku 6:37, 38 mẹ dọmọ: “Mì dawhẹ blo, yè ma sọ to owhẹ̀ na dá na mì; mì gblewhẹdo omẹ blo, yè ma sọ to na gblewhẹdo mì. . . . Mì na omẹ yè nasọ na mì; . . . na ojlẹ dopo he mì do jlẹ, wẹ yè nasọ yí do jlẹ hlan mì.”
Bibẹjẹeji
Enẹwutu plọn nado nọ yawudomẹ—nado nọ dọ mì to kẹdẹ ya bo bẹ́ hodọdopọ jẹeji. E sọgan taidi nuhe bọawu taidi hodọdo lehe aimẹ te do ji. Flindọ: Azọngban 50 to kanweko ji kẹdẹ wẹ hiẹ tindo. Odá he po tin to omẹ devo lẹ ji. Eyin hiẹ ṣinuwa to hodidọ mẹ, ma tindo numọtolanmẹ whẹgbledo tọn blo. Eyin mẹdevo lẹ konu, plọn nado nọ konu hẹ yé. Didọmọ “Enẹ ma dọnú ganji gba” na gọalọna we nado yì agbọ́ ji bo zindonukọn to hodọdopọ lọ mẹ.
Doaṣọ ganji, ṣigba mọdọ avọ̀ towe we ṣeke bo yin lili ganji. Numọtolanmẹ lọ tintindo dọ hiẹ sọawuhia to ninọmẹ he yọ́n ganji de mẹ na dè ayimajai towe pò to ninọmẹ ehe mẹ bo na hẹn we penugo nado ze ayiha towe lẹpo do hodọdopọ he to yìyì to alọnu ji. Nọte ṣáun—ṣogan tin to awuvivo mẹ. Yin homẹhunnọ bo nọ konu yẹ́sẹ́. Hẹn nukun-sọ-nukun họntọn tọn go bo nọ yí ota do yigbe kavi na gblọndo nùmẹ tọn hlan nuhe omẹ awetọ to didọ.
To whenuena hiẹ pannukọn ninọmẹ he sinyẹn zẹjlẹgo de, taidi hodidọ to nukọn mẹdevo lẹ tọn kavi to hokansemẹ azọ́n dindin tọn whenu, wá po awuwle po dile e sọgan yọnbasi do. Wleawu nuhe hiẹ na dọ tọn jẹnukọn. Nuhahun hodidọ tọn sọ sọgan yin dududeji kavi didepò gbọn awuwle jẹnukọn dali. E na yí whenu, dile e nọ basi do nado yọ́n todohukanji azọ́n yinyọnẹn yọyọ depope tọn. Ṣigba dile hiẹ na to kọdetọn mẹjlọdote tọn lẹ mọ, hiẹ na yin tulina dogọ nado tindo kọdetọn dagbe.
Onú he yè ma sọ dona yí nukunpẹvi do pọ́n wẹ alọgọ he Jiwheyẹwhe nọ namẹ. Sauli, ahọlu tintan akọta hohowhenu Islaeli tọn, kuwinyan tlala to tintan whenu. (1 Samuẹli, weta 9 po 10 po) Ṣigba to whenuena ojlẹ lọ wá na nuyiwa, “gbigbọ Jiwheyẹwhe tọn sọ yí huhlọn do wá Sauli ji,” podọ e deanana omẹ lọ lẹ nado gbawhàn!—1 Samuẹli, weta 11.
To egbehe Klistiani jọja lẹ tindo azọngban lọ nado gọalọna mẹdevo lẹ nado plọnnu dogbọn Jiwheyẹwhe po opagbe aihọn yọyọ dodonọ etọn tọn po dali. (Matiu 24:14) Hinhẹn wẹndagbe ehe po tenọna Gandudu yiaga wẹkẹ lọ tọn po mẹ na jide tọn na gbọdo jide mẹdetiti tọn go podọ nado gọalọna mẹ nado wọnji awufiẹsa etọn lẹ go. Enẹgodo, hiẹ sọgan tindo jide, dọ eyin hiẹ sẹ̀n Jiwheyẹwhe po nugbonọ-yinyin po, ewọ na dona we bo na gọalọna we nado dù to winyankuku towe ji.
Kanbiọ Hodọdopọ Tọn Lẹ
◻ Na taun tọn etẹwẹ winyankuku yin, podọ nawẹ winyankutọ de nọ yinuwa gbọn to nukọn mẹdevo lẹ tọn? Be ehe yin nugbo na hiẹ jẹ obá de mẹ wẹ?
◻ Naegbọn winyankutọ de nọ hẹn jide bú to whenuena e tin to mẹdevo lẹ ṣẹnṣẹn?
◻ Nawẹ winyankuku sọgan hẹn mẹde nado jiya nuhẹnbu tọn gbọn?
◻ Etẹwẹ yin aliho delẹ nado dù to winyankuku ji? Be depope to ayinamẹ ehelẹ mẹ ko wazọ́n na hiẹ ya?
[Nudọnamẹ tangan lẹ to weda 121]
Winyankutọ de nọ hẹn họntọn lẹ po dotẹnmẹ hundote lẹ po bú
[Yẹdide to weda 124]
Hiẹ sọgan dù to winyankuku ji gbọn
Jijlo nado diọ podọ tintindo yise dọ didiọ yọnbasi na nugbo tọn
Yíyí nuyiwa he nọ jlọmẹdote do diọ linlẹn agọ̀ lẹ
Zize yanwle lẹnpọn dagbe tọn po dehe tindo zẹẹmẹ lẹ po dai na dewe
Yinyọn lehe yè nọ yì agbọ́ ji bo nọ dù to ayimajai ji do
Dogbapọnna ninọmẹ de jẹnukọn
Mimọ alè jidedomẹgo numimọ kọdetọn dagbenọ tọn lẹ yí
Finflin dọ linlẹn vovo lẹ nọ tin podọ dọ mẹdevo lẹ nọ ṣinuwa ga
Awuwiwle nado yidogọna azọ́n yinyọnẹn lẹ po onú yọyọ lẹ pinplọn po
Ojlo tintindo nado do owanyi hia bo gọalọna mẹdevo lẹ
Aṣọdido to ninọmẹ dagbe mẹ bo yinuwa po jide po
Ginganjẹ alọgọ he Jiwheyẹwhe nọ na go
Alọdido to opli Klistiani tọn lẹ mẹ podọ to mimá yise towe hẹ mẹdevo lẹ
[Yẹdide to weda 123]
Winyankutọ de nọ lẹndọ mẹdevo lẹ to nukunpẹvi yido pọ́n emi
[Yẹdide to weda 125]
Plọn nado yawudomẹ—nado konu yẹ́sẹ́, dọnudo mẹdevo lẹ, bo bẹ́ hodọdopọ de jẹeji